Το Εργαστήριο Λαογραφίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας του Τμήματος Ανθρωπιστικών Σπουδών (στο πρώην Τμήμα Ιστορίας και Εθνολογίας) του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης, ήδη από τον Ιανουάριο του 2018 έχει αναρτήσει στο διαδίκτυο, μέσω της ιστοσελίδας του, όλους τους τόμους του περιοδικού Θρακικά (1928-1974) και του Αρχείου του Θρακικού Λαογραφικού και Γλωσσικού Θησαυρού (1934-1976). Τα δύο αυτά περιοδικά, που αποτελούν πραγματικό αρχείο της μνήμης, κυρίως του ελληνισμού της Ανατολικής Θράκης, και πολύτιμο υλικό για κάθε επιστήμονα, ερευνητή και φοιτητή είναι εδώ και οκτώ χρόνια προσβάσιμα και ανοιχτά από παντού στον καθένα και έχουν αποκτήσει μία δεύτερη «ζωή» στον επιστημονικό χώρο. Σε συνέχεια της παραπάνω προσπάθειας, το 2025 με βάση το Μνημόνιο Συνεργασίας μεταξύ του Μορφωτικού Ομίλου Κομοτηνής (Μ.Ο.Κ.) και του Εργαστηρίου Λαογραφίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας του Τμήματος Ιστορίας και Εθνολογίας του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης (Μάρτιος 2024-2027), το οποίο υπογράφτηκε από τα δύο συμβαλλόμενα μέρη στις 27 Μαρτίου 2024 και μεταξύ άλλων προβλέπει την καταγραφή, την καταλογογράφηση και την ψηφιοποίηση των αρχειακών συλλογών (φακέλων, λυτών εγγράφων, φωτογραφιών και πάσης φύσεως τεκμηρίων) του Μορφωτικού Ομίλου Κομοτηνής με Επιστημονικό Υπεύθυνο τον Επίκουρο Καθηγητή Θανάση Β. Κούγκουλο, ψηφιοποιήθηκε και το επιστημονικό περιοδικό του Μ.Ο.Κ. Θρακική Επετηρίδα (11 τόμοι, 1980-2009).

Διαθέσιμο στην ηλεκτρονική διεύθυνση του Εργαστηρίου:

https://he.duth.gr/el/page/ta-periodika-thrakika-arheion-thrakikoy-laografikoy-glossikoy-thisayroy

Η ψηφιοποίηση και η ψηφιακή αναγνώριση του κειμένου του κάθε τόμου ολοκληρώθηκε από ομάδα φοιτητών και φοιτητριών του Τμήματος Ιστορίας και Εθνολογίας στο πλαίσιο της Πρακτικής Άσκησης. Η Θρακική Επετηρίδα είναι ένα ακόμη εμβληματικό περιοδικό ανθρωπιστικών επιστημών για τη Θράκη που έχει αφήσει έντονο αποτύπωμα στην έρευνα [Βλ. και Μ. Γ. Βαρβούνης, «Ο “Μορφωτικός Όμιλος Κομοτηνής” και η μελέτη της ιστορίας και του πολιτισμού της Θράκης», Erytheia. Revista de estudios bizantinos y neogriegos 38 (2017), σσ. 355-369 (https://dialnet.unirioja.es/servlet/articulo?codigo=6154547)].

Υπενθυμίζουμε ότι δύο άλλα πρωτοποριακά περιοδικά της Θράκης, ιστορικού, λαογραφικού, φιλολογικού και λογοτεχνικού περιεχομένου, έχουν ήδη ψηφιοποιηθεί και αναρτηθεί στο διαδίκτυο από το Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας:

Θρακικά Χρονικά του Στέφανου Ιωαννίδη (Ξάνθη, 1960-1992): https://www.glossa.edu.gr/periodika/mags/thrakika

Εργαστήριο Λαογραφίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας

Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης

Σχολή Κλασικών και Ανθρωπιστικών Σπουδών

Τμήμα Ιστορίας και Εθνολογίας

Π. Tσαλδάρη 1, 691 32 Κομοτηνή

Μια ασπρόμαυρη φωτογραφία από τη δεκαετία του 1960 μάς ταξιδεύει στη χρυσή εποχή της Καλαμίτσας και της Καβάλας. Στην εικόνα, η παραλία απλώνεται σχεδόν ανέγγιχτη, με ελάχιστες ή καθόλου ομπρέλες, ενώ πλήθος κόσμου απολαμβάνει το μπάνιο του στα γαλάζια νερά.

Τα τραπεζάκια που διακρίνονται ανήκουν σε παραθαλάσσιες ταβέρνες και κέντρα διασκέδασης της εποχής, όπως τα «Δενδράκια», η ταβέρνα του Τζώνη, «Ο Πεταλάς», ο «Βασίλης» και το κέντρο “Καλαμίτσα”. Μετά τη δημιουργία της πλαζ του ΕΟΤ, οι περισσότερες επιχειρήσεις έκλεισαν, με ένα μόνο κέντρο να λειτουργεί για λίγα ακόμη χρόνια ως μπιστρό.

Από ιδιωτική ακτή σε τουριστικό προορισμό

Η ιστορία της Καλαμίτσας ξεκινά ήδη από τη δεκαετία του 1930, όταν η ακτή τελούσε υπό ιδιωτική διαχείριση, με χωριστές καμπίνες για άνδρες και γυναίκες. Το υψηλό κόστος χρήσης είχε προκαλέσει τότε έντονες αντιδράσεις στους Καβαλιώτες, όπως έχει καταγράψει ο Κώστας Παπακοσμάς.

Στις δεκαετίες που ακολούθησαν, η παραλία αναπτύχθηκε ως κέντρο αναψυχής, με τα θαλάσσια λουτρά να συνοδεύονται από ταβέρνες και κέντρα διασκέδασης. Στα τέλη της δεκαετίας του 1950, το κράτος προχώρησε σε απαλλοτριώσεις και χαρακτηρισμό της περιοχής ως τουριστική γη, ανοίγοντας τον δρόμο για τη δημιουργία λουτρικών εγκαταστάσεων.

Η δικαστική διαμάχη του Δημοσίου με την οικογένεια Όφμαν κατέληξε στην παραχώρηση εκατοντάδων στρεμμάτων στη δυτική Καβάλα, μετατρέποντας γη που είχε δοθεί σε ακτήμονες σε χώρο τουριστικής ανάπτυξης.

Η «νέα εποχή» της Καλαμίτσας

Στις αρχές της δεκαετίας του 1970, η τουριστική ανάπτυξη της Καλαμίτσας αποτέλεσε κεντρικό αίτημα του Δήμου Καβάλας και των κατοίκων. Ο ΕΟΤ ανέλαβε την εκτέλεση έργων που άλλαξαν ριζικά την εικόνα της περιοχής, υπό την επίβλεψη του Δήμου.

Το 1984, ο Δήμος ανέλαβε πλήρως τη διαχείριση της ακτής, καταργώντας το εισιτήριο εισόδου, αλλά διατηρώντας εμπορικές δραστηριότητες στα καταστήματα εστίασης. Η συντήρηση και αναβάθμιση των υπηρεσιών καλύφθηκε από το Δημοτικό Ταμείο και ευρωπαϊκά προγράμματα.

Η Καλαμίτσα, από τόπος απλών λουόμενων της δεκαετίας του ’60, εξελίχθηκε σε οργανωμένο τουριστικό πόλο, χωρίς ποτέ να χάσει τη γοητεία και τις μνήμες μιας άλλης, πιο αθώας εποχής.

Γράφει ο Κώστας Παπακοσμάς

Με αφορμή μια παλιά διαφημιστική αφίσα του Ελληνικού Οργανισμού Τουρισμού που κυκλοφόρησε τον Δεκέμβριο του 1967 στη Γερμανία, βρέθηκα μπροστά σε μια όμορφη και συγκινητική αναδρομή στην Καβάλα των παιδικών μου χρόνων. Η αφίσα αυτή, που παρουσιάζει την παραλία της πόλης μας με φθινοπωρινό φως και καθημερινές στιγμές, είναι μια ευκαιρία να πούμε ένα μεγάλο «ευχαριστώ» στους ανθρώπους που διατηρούν ζωντανή τη μνήμη και την ιστορία της Καβάλας.

Η φωτογραφία ανήκει στον Νίκο Μαυρογένη, ο σχεδιασμός στον Γ. Μπακαλόπουλο και η εκτύπωση έγινε από το γνωστό τυπογραφείο «Ασπιώτης – ΕΛΚΑ». Στην εικόνα δεσπόζει η παραλία της πόλης, με τα ψαροκάικα αραγμένα στον μόλο, λιγοστούς πάγκους με φρούτα μπροστά από τα ιχθυοπωλεία και τραπεζάκια έξω από τα καφενεία – τα περίφημα «Πλακάκια».

Η αφίσα δείχνει μια Καβάλα διαφορετική, αλλά ζωντανή. Με τα περίπτερα, τη στάση των αστικών μπροστά από την Εμπορική Τράπεζα, την παρουσία των ψαράδων και των μικρών εμπόρων, με τα σπίτια της Παναγίας ακόμα όρθια, τις Καμάρες ορατές και τα λιγοστά πολυώροφα κτίρια.

Με τη βοήθεια αγαπητών φίλων και συμπολιτών, όπως ο Βασίλης Ευστρατίου, ο Παναγιώτης Καλαϊτζής και ο Αργύρης Καλλιανιώτης, προσπαθούμε να «διαβάσουμε» τη φωτογραφία και να εντοπίσουμε σημεία της πόλης που έχουν χαθεί ή αλλάξει. Από την κλινική του Τσοτσοπούλου μέχρι το παλιό Λιμεναρχείο και το Λουτρό της Γραβιάς, κάθε γωνιά της Καβάλας κουβαλάει μνήμες και ιστορίες.

Η προσπάθεια ανάδειξης της τοπικής νεότερης ιστορίας δεν είναι απλώς ένα χόμπι. Είναι μια βαθιά ανάγκη σύνδεσης με τον τόπο μας. Η γνώση της ιστορίας μάς κάνει να αγαπάμε περισσότερο την πόλη μας, να τη σεβόμαστε, να τιμούμε τους προγόνους μας. Και πάνω απ’ όλα, μας δίνει την ευθύνη να την πάμε ένα βήμα μπροστά.

Συνεχίζουμε… δυνατά.

Η αφίσα της Καβάλας αναρτήθηκε από τον Miltiadis Dimitriadis.
Η φωτογραφία πιστοποιεί ότι η Καβάλα ήταν, είναι και θα παραμείνει ένας μοναδικός τόπος, γεμάτος φως, ιστορία και ζωή.

Με στόχο την ενίσχυση της τουριστικής προβολής και την ανάδειξη των φυσικών ομορφιών της περιοχής, ο Δήμος Παγγαίου παρουσίασε το νέο τουριστικό σποτ για το καλοκαίρι του 2026, στέλνοντας μήνυμα εξωστρέφειας και φιλοξενίας προς τους επισκέπτες από την Ελλάδα και το εξωτερικό.

Το νέο βίντεο αναδεικνύει τις μοναδικές παραλίες, τα γραφικά τοπία, τις πολιτιστικές διαδρομές και τις εναλλακτικές μορφές τουρισμού που προσφέρει η περιοχή, προβάλλοντας παράλληλα τη γαστρονομία, την ιστορία και τη φυσική ομορφιά του Παγγαίου. Η πρωτοβουλία εντάσσεται στη συνολική στρατηγική του Δήμου για την τουριστική ανάπτυξη και την ενίσχυση της τοπικής οικονομίας.

Μέσα από σύγχρονα οπτικοακουστικά μέσα, ο Δήμος επιδιώκει να προσελκύσει περισσότερους επισκέπτες, αναδεικνύοντας το Παγγαίο ως έναν προορισμό που συνδυάζει θάλασσα, βουνό, πολιτισμό και αυθεντικές εμπειρίες καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους. Παράλληλα, η τουριστική προβολή συνδέεται με τις πολυάριθμες εκδηλώσεις του φετινού καλοκαιριού, οι οποίες εμπλουτίζουν το τουριστικό προϊόν της περιοχής.

Η δημοτική αρχή εκφράζει την πεποίθηση ότι το νέο τουριστικό σποτ θα συμβάλει ουσιαστικά στην περαιτέρω ανάδειξη του Δήμου Παγγαίου, ενισχύοντας την αναγνωρισιμότητα της περιοχής και προβάλλοντας τα συγκριτικά της πλεονεκτήματα σε εγχώριες και διεθνείς αγορές. Οι προσδοκίες για τη φετινή τουριστική περίοδο παραμένουν ιδιαίτερα υψηλές, με στόχο ένα ακόμη πιο δυναμικό καλοκαίρι για την περιοχή.

Η Ξάνθη βρέθηκε στο επίκεντρο του αγροτικού διαλόγου της χώρας, φιλοξενώντας το 12ο Συνέδριο της GAIA ΕΠΙΧΕΙΡΕΙΝ για την Ανάπτυξη της Ελληνικής Γεωργίας. Με κεντρικό θέμα την ανανέωση των γενεών και την καινοτομία, το συνέδριο ανέδειξε μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις που αντιμετωπίζει σήμερα ο πρωτογενής τομέας: πώς η γεωργία θα γίνει ξανά ελκυστική για τους νέους ανθρώπους και πώς θα εξασφαλιστεί η βιωσιμότητα της ελληνικής υπαίθρου τα επόμενα χρόνια.

Σε μια περίοδο κατά την οποία η ευρωπαϊκή και η ελληνική γεωργία καλούνται να προσαρμοστούν σε κλιματικές αλλαγές, δημογραφικές μεταβολές, αυξημένο κόστος παραγωγής και τεχνολογικές εξελίξεις, οι συμμετέχοντες συμφώνησαν ότι η είσοδος νέων ανθρώπων στον αγροτικό τομέα αποτελεί προϋπόθεση για το μέλλον της παραγωγής. Η ανανέωση των γενεών δεν αφορά μόνο την ηλικιακή ανανέωση του αγροτικού πληθυσμού, αλλά και την εισαγωγή νέων ιδεών, δεξιοτήτων και σύγχρονων πρακτικών που μπορούν να ενισχύσουν την ανταγωνιστικότητα της ελληνικής γεωργίας.

Την έναρξη των εργασιών κήρυξε ο διευθύνων σύμβουλος της GAIA ΕΠΙΧΕΙΡΕΙΝ, Αναστάσιος Τρυπιτσίδης, ο οποίος υπογράμμισε ότι η καινοτομία και η ανανέωση των γενεών αποτελούν βασικές προϋποθέσεις για τη βιωσιμότητα του πρωτογενούς τομέα. Παράλληλα, αναφέρθηκε στον ρόλο που μπορούν να διαδραματίσουν οι συνεταιρισμοί, οι νέες τεχνολογίες και η σύγχρονη Κοινή Αγροτική Πολιτική στη δημιουργία ενός πιο ανθεκτικού και παραγωγικού αγροτικού μοντέλου.

Στο συνέδριο παρουσιάστηκαν επίσης τα αποτελέσματα έρευνας σχετικά με τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι νέοι αγρότες. Σύμφωνα με τα στοιχεία, η γραφειοκρατία εξακολουθεί να αποτελεί το σημαντικότερο εμπόδιο για την είσοδο και την παραμονή των νέων στη γεωργία, ενώ ακολουθούν η δυσκολία πρόσβασης σε χρηματοδότηση, οι ελλείψεις σε βασικές υποδομές και η περιορισμένη πρόσβαση σε συμβουλευτική υποστήριξη. Τα ευρήματα αυτά επιβεβαιώνουν ότι, παρά τα διαθέσιμα χρηματοδοτικά εργαλεία, απαιτούνται ουσιαστικές μεταρρυθμίσεις για να καταστεί το αγροτικό επάγγελμα πιο ελκυστικό και βιώσιμο.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσίασαν οι παρεμβάσεις εκπροσώπων ευρωπαϊκών οργανώσεων και θεσμών. Ο αντιπρόεδρος της ομάδας εργασίας Έρευνας και Καινοτομίας των Copa-Cogeca, Radu Mihailov, τόνισε τη σημασία της μεταφοράς γνώσης προς τους νέους παραγωγούς και τον καθοριστικό ρόλο που μπορούν να διαδραματίσουν οι συνεταιρισμοί ως σύνδεσμος μεταξύ έρευνας, ακαδημαϊκής κοινότητας και παραγωγής. Το μήνυμα που κυριάρχησε ήταν ότι η καινοτομία πρέπει να φτάσει στον αγρό και να μετατραπεί σε πρακτικό εργαλείο για τον παραγωγό.

Σημαντική ήταν και η παρουσία εκπροσώπων της ευρωπαϊκής αγροτικής κοινότητας. Ο αντιπρόεδρος της CEJA Young Farmers, Matteo Pagliarani, επεσήμανε ότι όταν οι νέοι άνθρωποι λαμβάνουν την κατάλληλη στήριξη μπορούν να δημιουργήσουν και να επενδύσουν στην ύπαιθρο, ενώ ο ευρωβουλευτής Herbert Dorfmann αναφέρθηκε στις διαπραγματεύσεις για το μέλλον της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής και στις προσπάθειες για τη διαμόρφωση ενός πλαισίου που θα ανταποκρίνεται στις σύγχρονες ανάγκες των παραγωγών.

Από την πλευρά των τοπικών παραγωγικών φορέων, ιδιαίτερη βαρύτητα είχε η τοποθέτηση του προέδρου του Συνεταιρισμού Καπνοπαραγωγών Ξάνθης, Αμέτ Σινάν, ο οποίος αναφέρθηκε στη διαρκή μείωση των ενεργών παραγωγών και στην ανάγκη να δημιουργηθούν συνθήκες που θα κρατήσουν ζωντανά τα χωριά και την παραγωγή στην ύπαιθρο. Παρόμοιο μήνυμα εξέπεμψε και ο γενικός διευθυντής της ΣΕΚΕ, Αλέξανδρος Κοντός, ο οποίος υπογράμμισε ότι η ενίσχυση της περιφέρειας και η στήριξη των νέων αποτελούν κλειδί για το μέλλον της ελληνικής γεωργίας.

Το 12ο Συνέδριο της GAIA ΕΠΙΧΕΙΡΕΙΝ ολοκληρώθηκε με το κοινό συμπέρασμα ότι η επόμενη ημέρα της γεωργίας θα κριθεί από την ικανότητα του τομέα να προσελκύσει νέους ανθρώπους, να αξιοποιήσει την τεχνολογία και να μετατρέψει την καινοτομία σε εργαλείο καθημερινής παραγωγής. Η ελληνική γεωργία βρίσκεται μπροστά σε μια κρίσιμη καμπή και η επένδυση στη νέα γενιά φαίνεται να αποτελεί τη σημαντικότερη προϋπόθεση για ένα βιώσιμο, ανταγωνιστικό και ανθεκτικό αγροτικό μέλλον.

Έντονη ανησυχία επικρατεί στη Χρυσούπολη μετά τις πληροφορίες για το επικείμενο κλείσιμο του τοπικού καταστήματος των ΕΛΤΑ, στο πλαίσιο του σχεδίου αναδιοργάνωσης του οργανισμού. Σύμφωνα με όσα έγιναν γνωστά τις τελευταίες ημέρες, το ταχυδρομικό έργο πρόκειται να μεταφερθεί σε ιδιώτη συνεργάτη, ενώ το υφιστάμενο κατάστημα οδηγείται σε παύση λειτουργίας, προκαλώντας αντιδράσεις από κατοίκους και τοπικούς φορείς.

Η εξέλιξη αυτή έχει προκαλέσει προβληματισμό, καθώς το κατάστημα των ΕΛΤΑ εξυπηρετεί καθημερινά πολίτες για πληρωμές λογαριασμών, συντάξεις, εργόσημα, ταχυδρομικές και χρηματοοικονομικές συναλλαγές. Παρότι από τη διοίκηση των ΕΛΤΑ φέρεται να διαβεβαιώνεται ότι οι υπηρεσίες θα συνεχίσουν να παρέχονται μέσω ταχυδρομικού πρακτορείου με διευρυμένο ωράριο, αρκετοί κάτοικοι εκφράζουν φόβους για υποβάθμιση των παρεχόμενων υπηρεσιών και απώλεια της άμεσης παρουσίας του δημόσιου ταχυδρομείου στην περιοχή.

Μετά από παρεμβάσεις και επαφές με τη διοίκηση των ΕΛΤΑ, δόθηκε προσωρινή παράταση στη λειτουργία του καταστήματος, χωρίς ωστόσο να έχει ανατραπεί ο σχεδιασμός για τη μεταφορά του έργου σε ιδιώτη. Η βουλευτής Καβάλας Αγγελική Δεληκάρη δήλωσε ότι το ζήτημα παραμένει ανοιχτό, επισημαίνοντας πως στόχος είναι να διασφαλιστεί η απρόσκοπτη εξυπηρέτηση των πολιτών και ότι δεν προβλέπονται απολύσεις του υπάρχοντος προσωπικού.

Την ίδια ώρα, το θέμα έλαβε και ευρύτερες διαστάσεις, καθώς μέλη της συλλογικότητας Ρουβίκωνας πραγματοποίησαν παρέμβαση διαμαρτυρίας στο κατάστημα των ΕΛΤΑ στη Χρυσούπολη, εκφράζοντας την αντίθεσή τους στο ενδεχόμενο κλείσιμο της υπηρεσίας. Η κινητοποίηση είχε στόχο να αναδείξει τις επιπτώσεις που μπορεί να έχει για την τοπική κοινωνία η απομάκρυνση μιας δημόσιας υπηρεσίας από μια επαρχιακή πόλη και να στηρίξει το αίτημα για διατήρηση της λειτουργίας του καταστήματος.

Το επόμενο διάστημα αναμένεται κρίσιμο για την οριστική τύχη του υποκαταστήματος, με κατοίκους και φορείς να ζητούν σαφείς απαντήσεις για το μέλλον των ταχυδρομικών υπηρεσιών στη Χρυσούπολη και να παρακολουθούν στενά τις εξελίξεις.