Η Απελευθέρωση της Καβάλας, Ιούλιος 1913

Τον Ιούλιο του 1913, η Καβάλα υποδέχεται με συγκίνηση και ενθουσιασμό τα πρώτα τμήματα του ένδοξου Ελληνικού Στρατού που εισέρχονται στην πόλη από τα υψώματα του Αγίου Σίλα. Οι Καβαλιώτες σπεύδουν να καλωσορίσουν τα απελευθερωτικά στρατεύματα, σε μια σκηνή που έμελλε να σηματοδοτήσει το τέλος της οθωμανικής κυριαρχίας και την έναρξη ενός νέου κεφαλαίου στην ιστορία της πόλης.

Η ιστορική εικόνα από την περιοχή “Λιμενικά” καταγράφει μια Καβάλα αλλιώτικη – περιβαλλόμενη από άδενδρες πλαγιές. Μόλις λίγα χρόνια αργότερα, το 1928, ξεκινά μια μεγάλη εκστρατεία δενδροφύτευσης και πρασίνου, με πρωτοβουλία του Δήμου Καβάλας και της φιλοδασικής επιτροπής. Πρωτεργάτες αυτής της οικολογικής μεταμόρφωσης υπήρξαν δύο σπουδαίοι Δήμαρχοι: Ευγένιος Ιορδάνου και Κλεάνθης Τερμεντζής, οι οποίοι άφησαν ανεξίτηλο το στίγμα τους στην πόλη. Αιωνία τους η μνήμη.

Στην ίδια περίοδο, ο Αριστοτέλης Στάνης, δάσκαλος και εθνικός εργάτης, κρατούσε άσβεστη τη φλόγα της Ελληνικότητας στην Καβάλα. Πολέμησε ιδεολογικά και μορφωτικά απέναντι στους Τούρκους και τους Βουλγάρους, υποστηρίζοντας την ελληνική παιδεία ως το ισχυρότερο όπλο του υπόδουλου Ελληνισμού. Ένας δρόμος στην Καβάλα και ένα μνημείο στα Δημοτικά Κοιμητήρια τιμούν σήμερα τη μνήμη και την προσφορά του.

Ανάμεσα στους αγωνιστές που συνέβαλαν στην εθνική απελευθέρωση συγκαταλέγεται και ο Στυλιανός Μαυρομιχάλης (γνωστός και ως Μαυρομάτης). Καταγόμενος από τη Μάνη, έφτασε στην Καβάλα ως γραμματέας του Ελληνικού Υποπροξενείου και ανέπτυξε έντονη εθνική δράση. Τον Ιούλιο του 1913, βρισκόταν στο θωρηκτό Αβέρωφ, παρών στην απελευθέρωση της Καβάλας, ενώ λίγο νωρίτερα είχε συνδράμει και στην απελευθέρωση της Αλεξανδρούπολης. Μετέπειτα υπηρέτησε ως Υποναύαρχος του Πολεμικού Ναυτικού. Αιωνία του η μνήμη.

Ψηφίδες Ιστορίας

Αναδρομή στο παρελθόν προσφέρει και η εφημερίδα “ΕΥΝΟΜΙΑ”, που κυκλοφορούσε στη Σάμο. Στο φύλλο της 8ης Ιουνίου 1895, αναδημοσιεύεται διαφήμιση της εταιρείας “Ανατολ. Ατμόπλοια Π. Πανταλέοντος”, στην οποία αναφέρεται το λιμάνι της Καβάλας και η θαλάσσια σύνδεση της εποχής. Το δρομολόγιο ξεκινούσε από το Βαθύ της Σάμου και μέσω Καρλοβασίων, Χίου, Σμύρνης και άλλων σταθμών, έφτανε στην Καβάλα, συνδέοντας την πόλη με ένα ευρύ δίκτυο επικοινωνίας και εμπορίου.

Η αναφορά αυτή μαρτυρά τον σημαντικό ρόλο της Καβάλας ήδη από τα τέλη του 19ου αιώνα ως εμπορικό και στρατηγικό κέντρο στην Ανατολική Μακεδονία και Θράκη.