Σε κλοιό ισχυρών πιέσεων βρέθηκε την Τετάρτη η χρηματιστηριακή αγορά, η οποία υποχώρησε σε επίπεδα αρχών Απριλίου του 2017, με τις τραπεζικές μετοχές να δέχονται μεγάλες πιέσεις που φθάνουν στα όρια του «sell off». Η μεγάλη έκταση του “ξεπουλήματος” στις τραπεζικές μετοχές αποδίδεται τεχνικά στην ενεργοποίηση αυτόματων εντολών stop loss, καθώς μετά από την πτωτική κίνηση των εν λόγω μετοχών τις προηγούμενες ημέρες ενεργοποιήθηκαν τα περιθώρια ασφαλείας, συμπαρασύροντας μαζικές εντολές πώλησης.

Πέραν αυτής της τεχνικής λεπτομέρειας αλλά και του γενικότερου κλίματος φημών, απότομων κινήσεων και πανικού που φαίνεται να επικράτησαν, η χθεσινή πτώση του τραπεζικού δείκτη δείχνει να αντανακλά μια ανησυχία των επενδυτών για το ελληνικό χρηματοπιστωτικό σύστημα και το πως αυτό θα μπορούσε να αντιδράσει σε ενδεχόμενες εξωγενείς πιέσεις. Την ανησυχία αυτή εξέφρασαν σε εκθέσεις τους τις προηγούμενες ημέρες ξένοι οίκοι.

Εντονες οι κυβερνητικές αντιδράσεις 

Από την πλευρά του, το Μέγαρο Μαξίμου έκανε λόγο για “κερδοσκοπικές πιέσεις”, ανέφερε ότι παρακολουθεί την κατάσταση, ενώ σε έκτακτη σύσκεψη που πραγματοποιήθηκε το απόγευμα της Τετάρτης υπό τον πρωθυπουργό και με τη συμμετοχή του Αντιπροέδρου της Κυβέρνησης και Υπουργού Οικονομίας, Γιάννη  Δραγασάκη, του Υπουργού Οικονομικών, Ευκλείδη Τσακαλώτου, του Υπουργού Επικρατείας, Αλέκου Φλαμπουράρη, και του Υφυπουργού υπό τον Πρωθυπουργό, Δημήτρη Λιάκου, “τονίστηκε ότι οι πιέσεις που δέχονται οι τραπεζικές μετοχές δεν αντιστοιχούν στα θεμελιώδη μεγέθη των τραπεζών”. “Εξίσου αναντίστοιχες” εκτίμησε το Μαξίμου “είναι οι εξελίξεις και με τα θεμελιώδη μεγέθη της ελληνικής οικονομίας και την βελτίωση του μακροοικονομικού περιβάλλοντος”. 

Σύμφωνα μάλιστα με ορισμένες πληροφορίες, η κυβέρνηση φέρεται να ζήτησε από την επιτροπή Κεφαλαιαγοράς να παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις στο Χρηματιστήριο και να ελέγχει όλες τις συναλλαγές σε τραπεζικές μετοχές, στο φόντο των πιέσεων που ασκήθηκαν στο Χρηματιστήριο.

Νωρίτερα, το υπουργείο Οικονομικών, μέσω πηγών, είχε εμφανιστεί καθησυχαστικό κάνοντας λόγο για υπεραντίδραση των αγορών. Όπως σημείωσαν οι πηγές υπήρξε ένα δημοσίευμα του Bloomberg και “οι αγορές υπεραντέδρασαν”. “Η κατάσταση είναι διαχειρίσιμη” τόνιζαν. Το δημοσίευμα του πρακτορείου Bloomberg στο όποιο αναφέρθηκαν οι πηγές του ΥΠΟΙΚ είδε το φως της δημοσιότητας πριν από μερικές ημέρες και ανέφερε ότι η ΕΚΤ έχει ζητήσει από την δεύτερη μεγαλύτερη τράπεζα της Ελλάδος να αυξήσει τα κεφάλαια της. Ειδικότερα, όπως ανέφερε το δημοσίευμα, η Τράπεζα Πειραιώς πρέπει να αντλήσει περίπου 500 εκατ. ευρώ πουλώντας ομόλογα Tier 2 με βάση ένα σχέδιο που συμφωνήθηκε με τον SSM.

Κάτα τη διάρκεια της πορείας της χθεσινής συνεδρίασης του Χρηματιστηρίου Αθηνών, ο διευθύνων σύμβουλος της Τράπεζας Πειραώς, μέσω του Reuters, προχώρησε σε δική του παρέμβαση, διαψεύδοντας εμμέσως την ύπαρξη δυσκολιών στην άντληση κεφαλαίων:  “Η Τράπεζα Πειραιώς εκτελεί το σχέδιο ενίσχυσης των κεφαλαίων της, όπως έχει ήδη γνωστοποιηθεί στις αγορές από τα μέσα του 2018”, σημείωσε ο κ. Μεγάλου και πρόσθεσε: ”Η τράπεζα είναι σε συνεχή διάλογο με τις εποπτικές αρχές και παρακολουθεί τις αγορές προκειμένου να εντοπίσει το παράθυρο ευκαιρίας για την έκδοση που δεν θα απομειώνει την αξία των μετοχών (non-dilutive capital instrument) που περιλαμβάνεται στο σχέδιο”.

Οι προκλήσεις για τις τράπεζες

Σε κάθε περίπτωση, η συνεδρίαση της Τετάρτης αποτέλεσε μια στιγμιαία αποτύπωση ενός γενικότερου προβληματισμού για τις προκλήσεις που έχουν μπροστά τους οι τράπεζες, οι οποίες φαίνεται να πιέζονται από τους στόχους για τη μείωση των μη εξυπηρετούμενων ανοιγμάτων και των “κόκκινων” δανείων. Στη στρατηγική για να επιτευχθούν αυτοί οι στόχοι, μπορεί να περιλαμβάνονται και διαγραφές, που με τη σειρά θα προκαλέσουν ανάγκη αύξησης κεφαλαίων για την κάλυψή τους. Σημειώνεται ότι οι τράπεζες θα πρέπει την επόμενη περίοδο να “ξεφορτωθούν” ένα μεγάλο μέρος των μη εξυπηρετούμενων δάνειων τους. 

Πολλοί πάντως αναλυτές εκτιμούν ότι η χθεσινή εικόνα του Χρηματιστηρίου και ιδίως του τραπεζικού δείκτη δεν αντανακλά την πραγματική κατάσταση και τις προοπτικές του κλάδου. Σημειώνεται πάντως ότι ρόλο πάντως στο “συμμάζεμα” των απωλειών κατά το τελευταίο χρονικό διάστημα της συνεδρίασης έπαιξε η έκθεση της Morgan Stanley που μεταξύ άλλων, επισήμανε πως οι πιέσεις στις τραπεζικές μετοχές κρίνονται υπερβολικές και ότι θα πρέπει να επικρατήσει περισσότερη ψυχραιμία και καλύτερη αξιολόγηση κινδύνου.

Υπενθυμίζεται ότι σχετικά πρόσφατα η πολιτική εποπτεία των τραπεζών πέρασε σε έναν από τους στενότερους συνεργάτες του πρωθυπουργού, τον υπουργό Επικρατείας Αλέκο Φλαμπουράρη. Συγκεκριμένα, με απόφασή του που δημοσιεύθηκε στις 21 Σεπτεμβρίου στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, ο Αλέξης Τσίπρας προσέθεσε στις αρμοδιότητες του Αλέκου Φλαμπουράρη αυτή της εποπτείας του χρηματοπιστωτικού συστήματος της χώρας αφαιρώντας την από τον αντιπρόεδρο της κυβέρνησης και υπουργό Οικονομίας Γιάννη Δραγασάκη. Σημειώνεται πάντως ότι στην ανακοίνωσή του εξέδωσε το βράδυ της Τετάρτης, η κυβέρνηση δεν τοποθετήθηκε ως προς το εάν περίμενε ή όχι μια χρηματιστηριακή εξέλιξη όπως τη χθεσινή.

Αντίδραση από τη ΝΔ 

Το τραπεζικό “κραχ” στο Χρηματιστήριο προκάλεσε και την αντίδραση της ΝΔ. 

«Τα μηνύματα που εκπέμπει η ελληνική οικονομία είναι πλέον ανησυχητικά» τόνισε σε ανακοίνωσή της η ΝΔ, ενώ επεσήμανε ότι «η Ελλάδα σε αντίθεση με όλες τις χώρες που πέρασαν οικονομική κρίση είναι η μόνη που παραμένει εκτός αγορών. Τίποτα δεν προμηνύει ότι θα αποκαταστήσει σύντομα την αξιοπιστία της παρά τους πανηγυρισμούς του κ. Τσίπρα για τη δήθεν καθαρή έξοδο από τα μνημόνια». «Η εξέλιξη αυτή μόνο τυχαία δεν είναι. Οφείλεται σε μια ανίκανη και τυχοδιωκτική κυβέρνηση η οποία φτωχοποιεί καθημερινά τους πολίτες και κρατά καθηλωμένη την ελληνική οικονομία. Δυστυχώς η ανικανότητα αυτή αντικατοπτρίζεται παντού:

• Στη ΔΕΗ η οποία αντιμετωπίζει πλέον τον κίνδυνο της οικονομικής κατάρρευσης,

• στο κόστος δανεισμού της χώρας που παραμένει απαγορευτικό,

• στις επενδύσεις που διαρκώς υπονομεύονται,

• στο ιδιωτικό χρέος που συνεχώς διογκώνεται και πνίγει τους Έλληνες,

• και βέβαια στην ανεπάρκεια της επιτροπής Κεφαλαιαγοράς, την οποία, με εντολή του προέδρου της Ν.Δ., επισκέφθηκαν εκτάκτως το απόγευμα ο αντιπρόεδρος κ. Κ. Χατζηδάκης και οι τομεάρχες κ. Χρ. Σταϊκούρας και Κ. Σκρέκας για να έχουν επίσημη ενημέρωση σχετικά με όσα συμβαίνουν στον χώρο ευθύνης της» προσθέτει η ΝΔ και καταλήγει:

«Οι θυσίες των Ελλήνων δεν πρέπει να πάνε χαμένες. Η Ελλάδα δεν αντέχει άλλη μια περίοδο πολιτικής και οικονομικής αβεβαιότητας. Για να ξεφύγει από το σημερινό της τέλμα χρειάζεται επειγόντως πολιτική αλλαγή με μια ισχυρή κυβέρνηση που θα έχει την εμπιστοσύνη των πολιτών και θα αποκαταστήσει την αξιοπιστία της χώρας» κατέληξε η ανακοίνωση της ΝΔ.