ΚΟΣΜΟΣ
Ιστορική συμφωνία στο Παρίσι για το κλίμα
Μια συμφωνία που δεν έχει προηγούμενο για την καταπολέμηση της ανόδου της θερμοκρασίας, η έκταση της οποίας απειλεί τον πλανήτη με κλιματικές καταστροφές, υιοθετήθηκε στο Παρίσι από 195 χώρες, όμως πολλά απομένει να γίνουν για να συγκεκριμενοποιηθούν οι φιλόδοξες δεσμεύσεις.
«Η συμφωνία του Παρισιου για το κλίμα υιοθετήθηκε», δήλωσε χθες, Σάββατο, συγκινημένος ο Λοράν Φαμπιούς, ο γάλλος υπουργός Εξωτερικών και πρόεδρος της 21ης διάσκεψης του ΟΗΕ για το κλίμα (COP21), χτυπώντας το ξυλινο σφυρί του στο βήμα του συνεδριακού κέντρου του Μπουρζέ, νότια του Παρισιού.
Σε ατμόσφαιρα ευφορίας, αυτή η ιστορική στιγμή χαιρετίστηκε με επευφημίες που διήρκεσαν πολλά λεπτά, έξι χρόνια μετά το φιάσκο της διάσκεψης της Κοπεγχάγης, η οποία απέτυχε να επισφραγίσει μια τέτοια συμφωνία, και έπειτα από χρόνια εξαιρετικά επίπονων διαπραγματεύσεων.
Για να περιορισθεί η κλιματική απορρύθμιση –πολλαπλασιασμός των κυμάτων καύσωνα, των ξηρασιών και των πλημμυρών, επτάχυνση του λιώσιμου των παγετώνων–, η συμφωνία επικυρώνει τον πολύ φιλόδοξο στόχο να περιοριστεί η άνοδος της θερμοκρασίας «αρκετά κάτω από τους 2 βαθμούς Κελσίου». Καλεί μάλιστα τα μέρη «να συνεχίσουν τις προσπάθειες για να περιοριστεί η άνοδος στον 1,5 βαθμό Κελσίου” σε σχέση με την προβιομηχανική εποχή, ένα αίτημα των πιο ευάλωτων χωρών. Έως τώρα ο στόχος ήταν οι 2 βαθμοί Κελσίου.
Η αρωγή για το κλίμα προς τις αναπτυσσόμενες χώρες, που πρόκειται να φθάσει τα 100 δισεκ. δολάρια ετησίως το 2020, θα πρέπει να είναι το κατώτερο επίπεδο και να αναθεωρηθεί προς τα πάνω. Αυτή ήταν επίσης μια ισχυρή απαίτηση των χωρών του Νότου.
Στην ολομέλεια, η συμφωνία έγινε δεκτή με ενθουσιώδεις ομιλίες και μόνο η Νικαράγουα εξέφρασε επιφυλάξεις.
Η Έντνα Μολέουα, η νοτιοαφρικανή υπουργός Περιβάλλοντος, η χώρα της οποίας προεδρεύει της μεγαλύτερης ομάδας κρατών, της G77+Κίνα (134 χώρες), είδε στη συμφωνία «μια στροφή προς έναν καλυτερο και ασφαλέστερο κόσμο». «Μπορούμε να επιστρέψουμε σπίτι για να θέσουμε σε εφαρμογή αυτή την ιστορική συμφωνία», δήλωσε εκφράζοντας τη χαρά της γι’ αυτό εξ ονόματος των ανεπτυγμένων χωρών η αυστραλή υπουργός Τζούλι Μπίσοπ.
«Η ιστορία θα κρίνει το αποτέλεσμα όχι στη βάση της σημερινης συμφωνίας, αλλά απ’ αυτά που θα κάνουμε από σήμερα», επισήμανε από την πλευρά του ο Θόρικ Ιμπραχίμ, υπουργός Περιβάλλοντος των Μαλδίβων και πρόεδρος της ομάδας των Μικρών Νησιωτικών Κρατών.
«Μένει ακόμη να γίνει πολλή δουλειά», τόνισε η γερμανίδα καγκελάριος Άγγελα Μέρκελο, προσθέτοντας πως η συμφωνίας είναι ωστόσο «ένα σημάδι ελπίδας»
«Το πρόβλημα δεν λύθηκε», όμως «η συμφωνία του Παρισιού (…) εγκαθιδρύει το βιώσιμο πλαίσιο που έχει ανάγκη ο κόσμος για να επιλύσει την κλιματική κρίση», σύμφωνα με τον αμερικανό πρόεδρο Μπαράκ Ομπάμα.
Επιτάχυνση της ενεργειακής μετάβασης
Αντανακλώντας τα αισθήματα πολλών μεγάλων μκο, η Greenpeace δήλωσε πως η συμφωνία σηματοδοτεί μια “καμπή” και εξορίζει την ενέργεια από ορυκτά καύσιμα “στην κακή πλευρά της Ιστορίας”.
Κατά την έναρξη της COP21, 150 αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων είχαν μεταβεί στο Παρίσι για να εκφράσουν την επείγουσα ανάγκη για δράση κατά της ανόδου της θερμοκρασίας, που πλήττει κατ’ αρχάς τις πιο φτωχές χώρες.
Το σύμφωνο, το οποίο θα τεθεί σε ισχύ το 2020, αναμένεται ότι θα επιτρέψει να επαναπροσανατολιστεί η παγκόσμια οικονομία προς ένα μοντέλο χαμηλού άνθρακα. Μια τέτοια επανάσταση σημαίνει και μια προοδευτική εγκατάλειψη των ορυκτών πόρων (άνθρακας, πετρέλαιο, αέριο) που κυριαρχούν ευρέως στην παγκόσμια παραγωγή ενέργειας, μια ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, τεράστιες ενεργειακές οικονομίες ή ακόμη μια αυξημένη προστασία των δασών.
Η συμφωνία υπογραμμίζει τη σημασία που έχει το να δοθεί μια τιμή στον άνθρακα ώστε να τονωθούν οι επενδύσεις στην καθαρή ενέργεια.
«Το 2014 είναι η πρώτη φορά που οι επενδύσεις στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας ξεπέρασαν αυτές στα ορυκτά καύσιμα, αυτή η κίνηση οφείλει να επιταχυνθεί,η συμφωνία θα συμβάλει σ’ αυτό», υπογράμμισε ο Ματιέ Ορφελέν του Ιδρύματος Νικολά Ιλό.
Οι στόχοι των χωρών που είχαν ανακοινωθεί ενόψει της COP για τη μείωση των εκπομπών αερίων που προκαλούν το φαινόμενο του θερμοκηπίου θέτουν σ’ αυτό το στάδιο τον πλανήτη σε μια πορεία για άνοδο της θερμοκρασίας κατά 3 βαθμούς Κελσίου.
Η συμφωνία εγκαθιδρύει έναν μηχανισμό που επιβάλλει την αναθεώρηση των στόχων αυτών προς τα πάνω κάθε πέντε χρόνια, όμως μόνο από το 2025 — πολύ αργά σύμφωνα με τις μκο και τους επιστήμονες, ορισμένοι από τους οποίους δεν κρύβουν τον σκεπτικισμό τους.
«Στους +2 βαθμούς Κελσίου, το κλίμα θα έιναι ήδη πολύ διαφορετικό από σήμερα». υπενθυμιζει ο κλιματολόγος Ζαλ Ζουζέλ. «Όμως οι 2 βαθμοί Κελσίου ή λιγότερο είναι ο στόχος που πρέπει να τηρήσουμε αν θέλουμε να έχουμε στο τέλος του αιώνα έναν κόσμο στον οποίο να μπορούμε να προσαρμοστούμε».
«Η επίτευξη αυτού του στόχου απαιτεί να αφήσουμε τα ορυκτά καύσιμα μέσα στο έδαφος, να μην τα εκμεταλλευθούμε», όμως «τίποτα δεν έχει λεχθεί για το πώς θα γίνει αυτό», υπογραμμίζει ο Νικ Χιούιτ, καθηγητής χημείας της ατμόσφαιρας στο πανεπιστήμιο του Λάνκαστερ (Βρετανία), σύμφωνα με τον οποίο «υπάρχουν σημαντικοί λόγοι για να είναι κανείς επιφυλακτικός».
ΚΟΣΜΟΣ
Τουρκία: Εκτόξευση στις εξαγωγές όπλων
Η Τουρκία έχει εξελιχθεί τα τελευταία χρόνια σε έναν από τους πιο δυναμικά αναπτυσσόμενους παίκτες της παγκόσμιας αμυντικής βιομηχανίας, μετατρέποντας την παραγωγή και εξαγωγή οπλικών συστημάτων σε βασικό εργαλείο οικονομικής και γεωπολιτικής ισχύος.
Οι εξαγωγές αμυντικού εξοπλισμού, που το 2002 ανέρχονταν μόλις σε 248 εκατ. δολάρια, ξεπέρασαν το 1 δισ. δολάρια το 2011 και έφτασαν τα 7,15 δισ. δολάρια το 2024. Το 2025 εκτινάχθηκαν στα 8,5 δισ. δολάρια, επιβεβαιώνοντας τη σταθερή άνοδο του κλάδου.
Την ίδια στιγμή, τα αμυντικά προγράμματα που υλοποιεί η Τουρκία έχουν αυξηθεί θεαματικά, από 62 το 2002 σε περισσότερα από 1.300 σήμερα. Παράλληλα, η χώρα κατάφερε να μειώσει την εξάρτησή της από ξένα οπλικά συστήματα από περίπου 80% σε κάτω από 20%.
Σημαντικό ρόλο σε αυτή την πορεία έχουν εταιρείες όπως η Baykar, η ASELSAN, η TAI, η Roketsan και η MKE, οι οποίες συγκαταλέγονται πλέον στις μεγαλύτερες αμυντικές επιχειρήσεις διεθνώς. Τα συνολικά τους έσοδα έφτασαν τα 10,1 δισ. δολάρια το 2024, καταγράφοντας νέα αύξηση.
Η Baykar αποτελεί την πιο χαρακτηριστική περίπτωση επιτυχίας. Τα drones Bayraktar TB2 έγιναν γνωστά από τη χρήση τους σε πολεμικά μέτωπα όπως η Ουκρανία, το Αζερμπαϊτζάν και η Βόρεια Αφρική, ενώ η χαμηλότερη τιμή τους σε σχέση με αντίστοιχα δυτικά συστήματα τα καθιστά ιδιαίτερα ελκυστικά για πολλές χώρες.
Το 2025 καταγράφηκαν νέα ορόσημα για την τουρκική αμυντική βιομηχανία. Το Bayraktar TB3 μπήκε σε επιχειρησιακή υπηρεσία, τα πρώτα άρματα μάχης Altay παραδόθηκαν στις τουρκικές Ένοπλες Δυνάμεις, ενώ ξεκίνησε η σειριακή παραγωγή τους. Παράλληλα, η Τουρκία υπέγραψε συμφωνία με την Ινδονησία για 48 μαχητικά Kaan πέμπτης γενιάς.
Η εξαγωγική επιτυχία συνεχίστηκε και στην Ευρώπη, με την ASELSAN να υπογράφει συμφωνία με την Πολωνία για συστήματα ηλεκτρονικού πολέμου και την TAI να εξασφαλίζει σύμβαση με την Ισπανία για εκπαιδευτικά και ελαφρά μαχητικά Hürjet.
Ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν έχει προσωπικά συνδέσει την εξωτερική πολιτική της Τουρκίας με την προώθηση της αμυντικής της βιομηχανίας, προβάλλοντας τα τουρκικά οπλικά συστήματα στις διεθνείς επαφές του και ενισχύοντας την εικόνα της χώρας ως ανερχόμενης στρατιωτικής και τεχνολογικής δύναμης.
Για την Ελλάδα, η άνοδος της τουρκικής αμυντικής βιομηχανίας έχει ιδιαίτερη στρατηγική σημασία. Η Τουρκία δεν περιορίζεται πλέον στην κάλυψη των δικών της αναγκών, αλλά επιχειρεί να διαμορφώσει αυτόνομη αμυντική ισχύ, με δυνατότητες εξαγωγών, συμπαραγωγών και επιρροής σε Μέση Ανατολή, Αφρική και Ασία.
Η οικονομική διάσταση είναι επίσης κρίσιμη. Τα αμυντικά προϊόντα έχουν πολλαπλάσια εξαγωγική αξία σε σχέση με τα περισσότερα βιομηχανικά προϊόντα, ενώ οι επενδύσεις στην έρευνα και ανάπτυξη ξεπερνούν πλέον τα 25 δισ. δολάρια.
Παρά τα προβλήματα της τουρκικής οικονομίας, η αμυντική βιομηχανία παραμένει ένας από τους λίγους τομείς που προσφέρει σταθερά έσοδα σε ξένο συνάλλαγμα, τεχνολογική πρόοδο και γεωπολιτική επιρροή.
ΑΘΛΗΤΙΚΑ
Γιγαντιαίο Κύπελλο Μουντιάλ από Lego στη Νέα Υόρκη
Ένα γιγαντιαίο αντίγραφο του τροπαίου του Παγκοσμίου Κυπέλλου, κατασκευασμένο από περισσότερα από 1,36 εκατομμύρια τουβλάκια LEGO, αποκαλύφθηκε στη Νέα Υόρκη, εντυπωσιάζοντας κατοίκους και επισκέπτες.
Η κατασκευή, ύψους περίπου 8,5 μέτρων, στήθηκε στο Rockefeller Plaza με τη συμμετοχή του Βραζιλιάνου θρύλου του ποδοσφαίρου Καφού και του σχεδιαστή της LEGO, Κριστόφ Βιετί.
Για την ολοκλήρωσή της χρειάστηκαν πάνω από 7.000 ώρες εργασίας, ενώ αποτελεί μέρος των εκδηλώσεων για το Μουντιάλ του 2026. Το εντυπωσιακό έκθεμα αναμένεται να προσελκύσει χιλιάδες φίλους του ποδοσφαίρου και της LEGO τις επόμενες ημέρες.
ΚΟΣΜΟΣ
ΗΠΑ: Νέες απειλές Τραμπ κατά του Ιράν
Νέο αυστηρό μήνυμα προς το Ιράν έστειλε ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, προειδοποιώντας ότι η Ουάσινγκτον είναι έτοιμη να αναλάβει ξανά στρατιωτική δράση εάν η Τεχεράνη δεν τηρήσει τις δεσμεύσεις της και δεν υπάρξει συμφωνία για το πυρηνικό της πρόγραμμα.
Μιλώντας σε δημοσιογράφους από το Οβάλ Γραφείο, λίγο πριν αναχωρήσει για την Τουρκία, ο Αμερικανός πρόεδρος υποστήριξε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν ήδη αποσπάσει παραχωρήσεις από την ιρανική πλευρά, οι οποίες, όπως είπε, πρέπει πλέον να εφαρμοστούν.
Ο Τραμπ ξεκαθάρισε ότι βασικός στόχος της Ουάσινγκτον παραμένει να μην αποκτήσει το Ιράν πυρηνικό όπλο. Παράλληλα, ανέφερε ότι οι ΗΠΑ επιδιώκουν να αποκτήσουν τον έλεγχο του εμπλουτισμένου πυρηνικού υλικού, το οποίο χαρακτήρισε «πυρηνική σκόνη».
Ο Αμερικανός πρόεδρος επέμεινε ότι δεν επιδιώκει αλλαγή καθεστώτος στην Τεχεράνη, αν και άφησε αιχμές για τις αλλαγές που έχουν ήδη συντελεστεί στο εσωτερικό της ιρανικής ηγεσίας.
«Συμφωνία ή ολοκλήρωση της αποστολής»
Ο Τραμπ αναφέρθηκε και στον ναυτικό αποκλεισμό που είχαν επιβάλει οι Ηνωμένες Πολιτείες, υποστηρίζοντας ότι για δύο μήνες δεν πέρασε κανένα πλοίο, πριν η Ουάσινγκτον χαλαρώσει τα μέτρα λόγω της πιθανότητας επίτευξης συμφωνίας.
Παράλληλα, προειδοποίησε ότι εάν δεν υπάρξει διπλωματική λύση, οι ΗΠΑ είναι έτοιμες να «τελειώσουν τη δουλειά», όπως χαρακτηριστικά είπε.
Ο ίδιος υποστήριξε ότι η αμερικανική στρατιωτική ισχύς μπορεί να πλήξει κρίσιμες υποδομές του Ιράν, όπως γέφυρες, ενεργειακές εγκαταστάσεις και μονάδες ηλεκτροπαραγωγής, μέσα σε ελάχιστο χρόνο.
Απάντηση από την Τεχεράνη
Στις δηλώσεις του Αμερικανού προέδρου απάντησε ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί, ξεκαθαρίζοντας ότι οι διαπραγματεύσεις για τελική συμφωνία δεν μπορούν να ξεκινήσουν όσο συνεχίζονται οι απειλές από την Ουάσινγκτον.
Ο Ιρανός υπουργός κάλεσε τις Ηνωμένες Πολιτείες να τηρήσουν το μνημόνιο κατανόησης που έχουν υπογράψει, επικαλούμενος το άρθρο 13 της συμφωνίας και ζητώντας από την αμερικανική πλευρά να σεβαστεί την υπογραφή της.
Παράλληλα, τόνισε ότι ο ιρανικός λαός και οι Ένοπλες Δυνάμεις της χώρας δεν επηρεάζονται από απειλές, την ώρα που στο Ιράν συνεχίζονται οι τελετές πένθους για τον ανώτατο ηγέτη Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ.
![Γιατροί ΕΟΠΥΥ ΚΑΒΑΛΑΣ](https://www.enanews.gr/uploads/2018/11/giatroi-eopyy.png")
