ΙΣΤΟΡΙΑ
Επιστημονική διαμάχη για τον τάφο του Φιλίππου
Πέρσι ήταν η Αμφίπολη, φέτος στον αστερισμό της πολιτικολογίας μπαίνει η Βεργίνα. Νέες δημοσιεύσεις με επιχειρήματα και αντεπιχειρήματα που απαντούν ή απορρίπτουν το ερώτημα ποιος είναι ο τάφος του Φιλίππου στη Μεγάλη Τούμπα των Αιγών αναστατώνουν την επιστημονική κοινότητα, εν μέσω της πιο καυτής πολιτικής και οικονομικής πραγματικότητας. Αφορμή αποτέλεσε πρόσφατη δημοσίευση στο περιοδικό Ρroceedings of the National Academy of Sciences (PNAS) μελέτης των παλαιοανθρωπολόγων Αντώνη Μπαρτσιώκα και Juan Luis Arsuaga, που αφορά τα συμπεράσματα αναλύσεων σκελετικού υλικού του κιβωτιόσχημου τάφου Ι της βασιλικής ταφικής συστάδας – θεωρία ωστόσο που αμφισβητεί με σειρά ανασκαφικών και ιστορικών δεδομένων η Αρχαιολογική Υπηρεσία σε εκτενή αναφορά που έδωσε χθες στη δημοσιότητα το υπουργείο Πολιτισμού.
Στη νέα μελέτη που διενεργήθηκε στο Eργαστήριο Aνθρωπολογίας του Tμήματος Ιστορίας και Εθνολογίας του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης (ΔΠΘ), διατυπώνεται η άποψη ότι τα κατάλοιπα ανδρικού σκελετού ανήκουν στον Φίλιππο Β΄, ενώ τα κατάλοιπα γυναικείου και βρεφικού σκελετού ανήκουν στην τελευταία σύζυγο του Μακεδόνα βασιλιά Κλεοπάτρα και τη θυγατέρα της Ευρώπη – άποψη η οποία, σύμφωνα με την αναφορά του ΥΠΠΟ, «είχε προταθεί και παλαιότερα από τον ιστορικό Ε. Borza αλλά δεν έγινε αποδεκτή από την επιστημονική κοινότητα».
Η μελέτη του ΔΠΘ καταλήγει στο συμπέρασμα ότι ο Φίλιππος Β΄ ήταν θαμμένος στον κιβωτιόσχημο τάφο Ι, απορρίπτοντας την άποψη του Μανόλη Ανδρόνικου, σύμφωνα με την οποία, ο τάφος ΙΙ αναγνωρίστηκε ως τάφος του Φίλιππου Β΄, ενώ ο τάφος ΙΙΙ ομόφωνα αποδίδεται στον Αλέξανδρο Δ΄, γιο του Μεγαλέξανδρου και της Ρωξάνης.
«Τα ανθρωπολογικά δεδομένα», αναφέρει στην «Κ» ο κ. Μπαρτσιώκας, «προσδιορίζουν με σιγουριά τη χρονολογία του τάφου, ενώ η μελέτη της παλαιοπαθολογίας δείχνει ότι το οστό που φέρει διαμπερή τρύπα στο γόνατο ανήκει στον Φίλιππο Β΄. Τα στοιχεία συμβαδίζουν απόλυτα με τις ιστορικές αναφορές, καθώς τρία χρόνια πριν από τον θάνατό του (336 π.Χ.) ο Μακεδόνας βασιλιάς είχε τραυματιστεί από δόρυ.
Υπάρχουν πλέον ατράνταχτες αποδείξεις ότι ο τάφος Ι ανήκει στον βασιλιά Φίλιππο, στη σύζυγό του Κλεοπάτρα (οι επιφύσεις στα οστά δείχνουν γυναίκα 18 ετών) και στο νεογέννητο βρέφος της, ενώ ο τάφος ΙΙ ανήκει στον Αρριδαίο», καταλήγει ο κ. Μπαρτσιώκας.
«Ο κιβωτιόσχημος τάφος Ι ήταν συλημένος», αντιτείνει η Αρχαιολογική Υπηρεσία. «Τα πήλινα αγγεία που περιείχε χρονολογούν με ασφάλεια το μνημείο και την ταφή στις τελευταίες δεκαετίες του πρώτου μισού του 4ου π.Χ. αιώνα, με ύστατο όριο το 350 π.Χ. Ο Φίλιππος Β΄ ωστόσο δολοφονήθηκε το 336 π.Χ., ενώ η Κλεοπάτρα εκτελέστηκε κάποιους μήνες μετά τον θάνατο του συζύγου της, υπάρχει δηλαδή μια χρονική απόσταση που είναι δύσκολο, αν όχι αδύνατο να γεφυρωθεί».
Τα οστά του νεκρού, σύμφωνα πάντα με την αναφορά του ΥΠΠΟ, «βρέθηκαν μέσα σε χώματα της επίχωσης που εισχώρησαν στον τάφο έπειτα από τυμβωρυχία, η οποία σχετίζεται με την καταστροφή και τη διαρπαγή του γειτονικού υπέργειου ‘‘ηρώου’’». Στην ερμηνεία ότι πρόκειται για άτομο ηλικίας περίπου 45 χρονών με τραύμα στο πόδι, η Αρχαιολογική Υπηρεσία απαντά ότι «ούτε η μέση ηλικία ούτε η χωλότητα αποτελούν αποκλειστικό χαρακτηριστικό γνώρισμα του Φιλίππου Β΄». Οσο για την ταύτιση του τάφου ΙΙ με τον Φίλιππο Β΄ από τον Μανόλη Ανδρόνικο, αυτή «ενισχύεται από όλα τα νεοτέρα ανασκαφικά δεδομένα των Αιγών, και στην οποία επανέρχονται με πληθώρα κατηγορηματικών επιχειρημάτων Ελληνες και ξένοι αρχαιολόγοι, ιστορικοί και παλαιοανθρωπολόγοι (Μ. Χατζόπουλος, Αγγελική Κοτταρίδη, Robin Lane Fox, J. Musgrave), με μελέτες και άρθρα που δημοσιεύτηκαν από το 2011 και εξής».
Πώς όμως βρέθηκαν τα οστά της Βεργίνας στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης και τι απαντά ο κ. Μπαρτσιώκας στα σχόλια αρχαιολόγων για «ελλιπή μεθοδολογική διαδικασία της έρευνας χωρίς τη συνεργασία των ανασκαφέων και τη συσχέτιση των ανασκαφικών δεδομένων»; «Ανέλαβα τη διεύθυνση του εργαστηρίου πριν από τέσσερα χρόνια», αναφέρει, «βρήκα τα οστά του τάφου Ι της Βεργίνας σε ένα κιβώτιο ανάμεσα σε ένα πλούσιο αρχαιολογικό και ανθρωπολογικό υλικό από διαφορές ανασκαφές της χώρας. Δεν γνωρίζω πώς κατέληξαν εκεί. Για τη μελέτη, πρότεινα συνεργασία σε αρχαιολόγους (σ.σ. αρνείται να αναφέρει ονόματα) που έχουν ανασκάψει στη Βεργίνα, αλλά ουδείς αποδέχθηκε. Παράλληλα, με γραπτή αίτηση προς το υπουργείο Πολιτισμού, ζήτησα άδεια για τη μελέτη του αρχαιολογικού υλικού της Βεργίνας, ωστόσο δεν είχα καμιά ανταπόκριση. Ως διευθυντής του εργαστήριου είμαι υποχρεωμένος εκ του νόμου να διενεργήσω έρευνα. Απευθύνθηκα γι’ αυτό σε ομάδα Ισπανών επιστημόνων διεθνούς κύρους και προτίμησα τη δημοσίευση της μελέτης στο έγκυρο περιοδικό PNAS, παρά να ανακοινώσω τα συμπεράσματα σε εκπροσώπους των ΜΜΕ, μια διαδικασία που αμφισβητεί την εγκυρότητα του αποτελέσματος».
Πηγή: kathimerini.gr
ΙΣΤΟΡΙΑ
Η «Θρακική Επετηρίδα» ψηφιοποιήθηκε και ανέβηκε online
Το Εργαστήριο Λαογραφίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας του Τμήματος Ανθρωπιστικών Σπουδών (στο πρώην Τμήμα Ιστορίας και Εθνολογίας) του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης, ήδη από τον Ιανουάριο του 2018 έχει αναρτήσει στο διαδίκτυο, μέσω της ιστοσελίδας του, όλους τους τόμους του περιοδικού Θρακικά (1928-1974) και του Αρχείου του Θρακικού Λαογραφικού και Γλωσσικού Θησαυρού (1934-1976). Τα δύο αυτά περιοδικά, που αποτελούν πραγματικό αρχείο της μνήμης, κυρίως του ελληνισμού της Ανατολικής Θράκης, και πολύτιμο υλικό για κάθε επιστήμονα, ερευνητή και φοιτητή είναι εδώ και οκτώ χρόνια προσβάσιμα και ανοιχτά από παντού στον καθένα και έχουν αποκτήσει μία δεύτερη «ζωή» στον επιστημονικό χώρο. Σε συνέχεια της παραπάνω προσπάθειας, το 2025 με βάση το Μνημόνιο Συνεργασίας μεταξύ του Μορφωτικού Ομίλου Κομοτηνής (Μ.Ο.Κ.) και του Εργαστηρίου Λαογραφίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας του Τμήματος Ιστορίας και Εθνολογίας του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης (Μάρτιος 2024-2027), το οποίο υπογράφτηκε από τα δύο συμβαλλόμενα μέρη στις 27 Μαρτίου 2024 και μεταξύ άλλων προβλέπει την καταγραφή, την καταλογογράφηση και την ψηφιοποίηση των αρχειακών συλλογών (φακέλων, λυτών εγγράφων, φωτογραφιών και πάσης φύσεως τεκμηρίων) του Μορφωτικού Ομίλου Κομοτηνής με Επιστημονικό Υπεύθυνο τον Επίκουρο Καθηγητή Θανάση Β. Κούγκουλο, ψηφιοποιήθηκε και το επιστημονικό περιοδικό του Μ.Ο.Κ. Θρακική Επετηρίδα (11 τόμοι, 1980-2009).
Διαθέσιμο στην ηλεκτρονική διεύθυνση του Εργαστηρίου:
https://he.duth.gr/el/page/ta-periodika-thrakika-arheion-thrakikoy-laografikoy-glossikoy-thisayroy
Η ψηφιοποίηση και η ψηφιακή αναγνώριση του κειμένου του κάθε τόμου ολοκληρώθηκε από ομάδα φοιτητών και φοιτητριών του Τμήματος Ιστορίας και Εθνολογίας στο πλαίσιο της Πρακτικής Άσκησης. Η Θρακική Επετηρίδα είναι ένα ακόμη εμβληματικό περιοδικό ανθρωπιστικών επιστημών για τη Θράκη που έχει αφήσει έντονο αποτύπωμα στην έρευνα [Βλ. και Μ. Γ. Βαρβούνης, «Ο “Μορφωτικός Όμιλος Κομοτηνής” και η μελέτη της ιστορίας και του πολιτισμού της Θράκης», Erytheia. Revista de estudios bizantinos y neogriegos 38 (2017), σσ. 355-369 (https://dialnet.unirioja.es/servlet/articulo?codigo=6154547)].
Υπενθυμίζουμε ότι δύο άλλα πρωτοποριακά περιοδικά της Θράκης, ιστορικού, λαογραφικού, φιλολογικού και λογοτεχνικού περιεχομένου, έχουν ήδη ψηφιοποιηθεί και αναρτηθεί στο διαδίκτυο από το Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας:
Θρακικά Χρονικά του Στέφανου Ιωαννίδη (Ξάνθη, 1960-1992): https://www.glossa.edu.gr/periodika/mags/thrakika
Εργαστήριο Λαογραφίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας
Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης
Σχολή Κλασικών και Ανθρωπιστικών Σπουδών
Τμήμα Ιστορίας και Εθνολογίας
Π. Tσαλδάρη 1, 691 32 Κομοτηνή
ΙΣΤΟΡΙΑ
Καλαμίτσα: Η παραλία-σύμβολο της Καβάλας μέσα από το χρόνο
Μια ασπρόμαυρη φωτογραφία από τη δεκαετία του 1960 μάς ταξιδεύει στη χρυσή εποχή της Καλαμίτσας και της Καβάλας. Στην εικόνα, η παραλία απλώνεται σχεδόν ανέγγιχτη, με ελάχιστες ή καθόλου ομπρέλες, ενώ πλήθος κόσμου απολαμβάνει το μπάνιο του στα γαλάζια νερά.
Τα τραπεζάκια που διακρίνονται ανήκουν σε παραθαλάσσιες ταβέρνες και κέντρα διασκέδασης της εποχής, όπως τα «Δενδράκια», η ταβέρνα του Τζώνη, «Ο Πεταλάς», ο «Βασίλης» και το κέντρο “Καλαμίτσα”. Μετά τη δημιουργία της πλαζ του ΕΟΤ, οι περισσότερες επιχειρήσεις έκλεισαν, με ένα μόνο κέντρο να λειτουργεί για λίγα ακόμη χρόνια ως μπιστρό.
Από ιδιωτική ακτή σε τουριστικό προορισμό
Η ιστορία της Καλαμίτσας ξεκινά ήδη από τη δεκαετία του 1930, όταν η ακτή τελούσε υπό ιδιωτική διαχείριση, με χωριστές καμπίνες για άνδρες και γυναίκες. Το υψηλό κόστος χρήσης είχε προκαλέσει τότε έντονες αντιδράσεις στους Καβαλιώτες, όπως έχει καταγράψει ο Κώστας Παπακοσμάς.
Στις δεκαετίες που ακολούθησαν, η παραλία αναπτύχθηκε ως κέντρο αναψυχής, με τα θαλάσσια λουτρά να συνοδεύονται από ταβέρνες και κέντρα διασκέδασης. Στα τέλη της δεκαετίας του 1950, το κράτος προχώρησε σε απαλλοτριώσεις και χαρακτηρισμό της περιοχής ως τουριστική γη, ανοίγοντας τον δρόμο για τη δημιουργία λουτρικών εγκαταστάσεων.
Η δικαστική διαμάχη του Δημοσίου με την οικογένεια Όφμαν κατέληξε στην παραχώρηση εκατοντάδων στρεμμάτων στη δυτική Καβάλα, μετατρέποντας γη που είχε δοθεί σε ακτήμονες σε χώρο τουριστικής ανάπτυξης.
Η «νέα εποχή» της Καλαμίτσας
Στις αρχές της δεκαετίας του 1970, η τουριστική ανάπτυξη της Καλαμίτσας αποτέλεσε κεντρικό αίτημα του Δήμου Καβάλας και των κατοίκων. Ο ΕΟΤ ανέλαβε την εκτέλεση έργων που άλλαξαν ριζικά την εικόνα της περιοχής, υπό την επίβλεψη του Δήμου.
Το 1984, ο Δήμος ανέλαβε πλήρως τη διαχείριση της ακτής, καταργώντας το εισιτήριο εισόδου, αλλά διατηρώντας εμπορικές δραστηριότητες στα καταστήματα εστίασης. Η συντήρηση και αναβάθμιση των υπηρεσιών καλύφθηκε από το Δημοτικό Ταμείο και ευρωπαϊκά προγράμματα.
Η Καλαμίτσα, από τόπος απλών λουόμενων της δεκαετίας του ’60, εξελίχθηκε σε οργανωμένο τουριστικό πόλο, χωρίς ποτέ να χάσει τη γοητεία και τις μνήμες μιας άλλης, πιο αθώας εποχής.
ΑΠΟΨΕΙΣ
Αναμνήσεις μιας πόλης: Η Καβάλα του ’60 μέσα από μια αφίσα
Γράφει ο Κώστας Παπακοσμάς
Με αφορμή μια παλιά διαφημιστική αφίσα του Ελληνικού Οργανισμού Τουρισμού που κυκλοφόρησε τον Δεκέμβριο του 1967 στη Γερμανία, βρέθηκα μπροστά σε μια όμορφη και συγκινητική αναδρομή στην Καβάλα των παιδικών μου χρόνων. Η αφίσα αυτή, που παρουσιάζει την παραλία της πόλης μας με φθινοπωρινό φως και καθημερινές στιγμές, είναι μια ευκαιρία να πούμε ένα μεγάλο «ευχαριστώ» στους ανθρώπους που διατηρούν ζωντανή τη μνήμη και την ιστορία της Καβάλας.
Η φωτογραφία ανήκει στον Νίκο Μαυρογένη, ο σχεδιασμός στον Γ. Μπακαλόπουλο και η εκτύπωση έγινε από το γνωστό τυπογραφείο «Ασπιώτης – ΕΛΚΑ». Στην εικόνα δεσπόζει η παραλία της πόλης, με τα ψαροκάικα αραγμένα στον μόλο, λιγοστούς πάγκους με φρούτα μπροστά από τα ιχθυοπωλεία και τραπεζάκια έξω από τα καφενεία – τα περίφημα «Πλακάκια».
Η αφίσα δείχνει μια Καβάλα διαφορετική, αλλά ζωντανή. Με τα περίπτερα, τη στάση των αστικών μπροστά από την Εμπορική Τράπεζα, την παρουσία των ψαράδων και των μικρών εμπόρων, με τα σπίτια της Παναγίας ακόμα όρθια, τις Καμάρες ορατές και τα λιγοστά πολυώροφα κτίρια.
Με τη βοήθεια αγαπητών φίλων και συμπολιτών, όπως ο Βασίλης Ευστρατίου, ο Παναγιώτης Καλαϊτζής και ο Αργύρης Καλλιανιώτης, προσπαθούμε να «διαβάσουμε» τη φωτογραφία και να εντοπίσουμε σημεία της πόλης που έχουν χαθεί ή αλλάξει. Από την κλινική του Τσοτσοπούλου μέχρι το παλιό Λιμεναρχείο και το Λουτρό της Γραβιάς, κάθε γωνιά της Καβάλας κουβαλάει μνήμες και ιστορίες.
Η προσπάθεια ανάδειξης της τοπικής νεότερης ιστορίας δεν είναι απλώς ένα χόμπι. Είναι μια βαθιά ανάγκη σύνδεσης με τον τόπο μας. Η γνώση της ιστορίας μάς κάνει να αγαπάμε περισσότερο την πόλη μας, να τη σεβόμαστε, να τιμούμε τους προγόνους μας. Και πάνω απ’ όλα, μας δίνει την ευθύνη να την πάμε ένα βήμα μπροστά.
Συνεχίζουμε… δυνατά.
Η αφίσα της Καβάλας αναρτήθηκε από τον Miltiadis Dimitriadis.
Η φωτογραφία πιστοποιεί ότι η Καβάλα ήταν, είναι και θα παραμείνει ένας μοναδικός τόπος, γεμάτος φως, ιστορία και ζωή.
![Γιατροί ΕΟΠΥΥ ΚΑΒΑΛΑΣ](https://www.enanews.gr/uploads/2018/11/giatroi-eopyy.png")
