Μια ασπρόμαυρη φωτογραφία από τη δεκαετία του 1960 μάς ταξιδεύει στη χρυσή εποχή της Καλαμίτσας και της Καβάλας. Στην εικόνα, η παραλία απλώνεται σχεδόν ανέγγιχτη, με ελάχιστες ή καθόλου ομπρέλες, ενώ πλήθος κόσμου απολαμβάνει το μπάνιο του στα γαλάζια νερά.

Τα τραπεζάκια που διακρίνονται ανήκουν σε παραθαλάσσιες ταβέρνες και κέντρα διασκέδασης της εποχής, όπως τα «Δενδράκια», η ταβέρνα του Τζώνη, «Ο Πεταλάς», ο «Βασίλης» και το κέντρο “Καλαμίτσα”. Μετά τη δημιουργία της πλαζ του ΕΟΤ, οι περισσότερες επιχειρήσεις έκλεισαν, με ένα μόνο κέντρο να λειτουργεί για λίγα ακόμη χρόνια ως μπιστρό.

Από ιδιωτική ακτή σε τουριστικό προορισμό

Η ιστορία της Καλαμίτσας ξεκινά ήδη από τη δεκαετία του 1930, όταν η ακτή τελούσε υπό ιδιωτική διαχείριση, με χωριστές καμπίνες για άνδρες και γυναίκες. Το υψηλό κόστος χρήσης είχε προκαλέσει τότε έντονες αντιδράσεις στους Καβαλιώτες, όπως έχει καταγράψει ο Κώστας Παπακοσμάς.

Στις δεκαετίες που ακολούθησαν, η παραλία αναπτύχθηκε ως κέντρο αναψυχής, με τα θαλάσσια λουτρά να συνοδεύονται από ταβέρνες και κέντρα διασκέδασης. Στα τέλη της δεκαετίας του 1950, το κράτος προχώρησε σε απαλλοτριώσεις και χαρακτηρισμό της περιοχής ως τουριστική γη, ανοίγοντας τον δρόμο για τη δημιουργία λουτρικών εγκαταστάσεων.

Η δικαστική διαμάχη του Δημοσίου με την οικογένεια Όφμαν κατέληξε στην παραχώρηση εκατοντάδων στρεμμάτων στη δυτική Καβάλα, μετατρέποντας γη που είχε δοθεί σε ακτήμονες σε χώρο τουριστικής ανάπτυξης.

Η «νέα εποχή» της Καλαμίτσας

Στις αρχές της δεκαετίας του 1970, η τουριστική ανάπτυξη της Καλαμίτσας αποτέλεσε κεντρικό αίτημα του Δήμου Καβάλας και των κατοίκων. Ο ΕΟΤ ανέλαβε την εκτέλεση έργων που άλλαξαν ριζικά την εικόνα της περιοχής, υπό την επίβλεψη του Δήμου.

Το 1984, ο Δήμος ανέλαβε πλήρως τη διαχείριση της ακτής, καταργώντας το εισιτήριο εισόδου, αλλά διατηρώντας εμπορικές δραστηριότητες στα καταστήματα εστίασης. Η συντήρηση και αναβάθμιση των υπηρεσιών καλύφθηκε από το Δημοτικό Ταμείο και ευρωπαϊκά προγράμματα.

Η Καλαμίτσα, από τόπος απλών λουόμενων της δεκαετίας του ’60, εξελίχθηκε σε οργανωμένο τουριστικό πόλο, χωρίς ποτέ να χάσει τη γοητεία και τις μνήμες μιας άλλης, πιο αθώας εποχής.

Γράφει ο Κώστας Παπακοσμάς

Με αφορμή μια παλιά διαφημιστική αφίσα του Ελληνικού Οργανισμού Τουρισμού που κυκλοφόρησε τον Δεκέμβριο του 1967 στη Γερμανία, βρέθηκα μπροστά σε μια όμορφη και συγκινητική αναδρομή στην Καβάλα των παιδικών μου χρόνων. Η αφίσα αυτή, που παρουσιάζει την παραλία της πόλης μας με φθινοπωρινό φως και καθημερινές στιγμές, είναι μια ευκαιρία να πούμε ένα μεγάλο «ευχαριστώ» στους ανθρώπους που διατηρούν ζωντανή τη μνήμη και την ιστορία της Καβάλας.

Η φωτογραφία ανήκει στον Νίκο Μαυρογένη, ο σχεδιασμός στον Γ. Μπακαλόπουλο και η εκτύπωση έγινε από το γνωστό τυπογραφείο «Ασπιώτης – ΕΛΚΑ». Στην εικόνα δεσπόζει η παραλία της πόλης, με τα ψαροκάικα αραγμένα στον μόλο, λιγοστούς πάγκους με φρούτα μπροστά από τα ιχθυοπωλεία και τραπεζάκια έξω από τα καφενεία – τα περίφημα «Πλακάκια».

Η αφίσα δείχνει μια Καβάλα διαφορετική, αλλά ζωντανή. Με τα περίπτερα, τη στάση των αστικών μπροστά από την Εμπορική Τράπεζα, την παρουσία των ψαράδων και των μικρών εμπόρων, με τα σπίτια της Παναγίας ακόμα όρθια, τις Καμάρες ορατές και τα λιγοστά πολυώροφα κτίρια.

Με τη βοήθεια αγαπητών φίλων και συμπολιτών, όπως ο Βασίλης Ευστρατίου, ο Παναγιώτης Καλαϊτζής και ο Αργύρης Καλλιανιώτης, προσπαθούμε να «διαβάσουμε» τη φωτογραφία και να εντοπίσουμε σημεία της πόλης που έχουν χαθεί ή αλλάξει. Από την κλινική του Τσοτσοπούλου μέχρι το παλιό Λιμεναρχείο και το Λουτρό της Γραβιάς, κάθε γωνιά της Καβάλας κουβαλάει μνήμες και ιστορίες.

Η προσπάθεια ανάδειξης της τοπικής νεότερης ιστορίας δεν είναι απλώς ένα χόμπι. Είναι μια βαθιά ανάγκη σύνδεσης με τον τόπο μας. Η γνώση της ιστορίας μάς κάνει να αγαπάμε περισσότερο την πόλη μας, να τη σεβόμαστε, να τιμούμε τους προγόνους μας. Και πάνω απ’ όλα, μας δίνει την ευθύνη να την πάμε ένα βήμα μπροστά.

Συνεχίζουμε… δυνατά.

Η αφίσα της Καβάλας αναρτήθηκε από τον Miltiadis Dimitriadis.
Η φωτογραφία πιστοποιεί ότι η Καβάλα ήταν, είναι και θα παραμείνει ένας μοναδικός τόπος, γεμάτος φως, ιστορία και ζωή.

γράφει ο Κώστας Παπακοσμάς

Η αναζήτηση στοιχείων για την ιστορική διαδρομή της Καβάλας είναι μια συναρπαστική εμπειρία, που εμπλουτίζεται πλέον με τις δυνατότητες της τεχνολογίας. Αρχειακό υλικό, λευκώματα και ψηφιακές βάσεις δεδομένων φέρνουν στο φως πολύτιμες πληροφορίες για την καθημερινότητα, τη διοίκηση και την επιχειρηματική ζωή της πόλης, πριν από έναν αιώνα σχεδόν.

Ας γυρίσουμε τον χρόνο πίσω, στα μέσα της δεκαετίας του 1920, μέσα από τις σελίδες του εικονογραφημένου λευκώματος «Μακεδονία», το οποίο κυκλοφόρησε σε όλη τη Βόρεια Ελλάδα. Εκεί βρίσκουμε διαφημίσεις καταστημάτων και επιχειρήσεων της Καβάλας που αποκαλύπτουν ένα πολυσχιδές αστικό τοπίο με εμπορική και βιοτεχνική ζωντάνια.

Η αγορά της Καβάλας το 1925

Ο Επαμεινώνδας Ζήσης διατηρούσε κατάστημα στην οδό Βενιζέλου 135, εμπορευόμενος ελαστικά αυτοκινήτων, ποδήλατα και φωνογράφους – ένα δείγμα της τεχνολογικής προόδου και των μεταβαλλόμενων αναγκών της εποχής.

Ο Μάρκος Κρανιάδης είχε εργοστάσιο αλλαντοποιίας στην Οδό Ομονοίας, γνωστό για τους παστουρμάδες Καισάρειας, ενώ οι Αδελφοί Ν. Αλεξάνδρου λειτουργούσαν επιχείρηση ανταλλακτικών αυτοκινήτων με το όνομα «Η Ομόνοια» στην οδό Νίκης 9, διαθέτοντας μάλιστα και γκαράζ, πλυντήριο αυτοκινήτων και υποκαταστήματα σε Δράμα και Πρώτη Σερρών (Κιουπκιοϊ).

Ο πληθυσμός του Νομού Καβάλας εκείνη την εποχή ανερχόταν σε περίπου 90.000 κατοίκους.

Η Διοίκηση του Νομού

Νομάρχης τότε ήταν ο Εμμανουήλ Λουλακάκης, μια σημαντική μορφή που, μεταξύ άλλων, δημιούργησε το 1924 το Ταμείον Υδρεύσεως Εξυγιάνσεως στον Δήμο Καβάλας. Η Νομαρχία στεγαζόταν στη συνοικία της Παναγίας, σε κτίριο επί της οδού Ζαλόγγου, που το 1949 μετονομάστηκε σε Θεοδώρου Πουλίδη. Σήμερα, στο ίδιο κτίριο λειτουργούν τα γραφεία του 5ου Γυμνασίου.

Η Δημοτική Αρχή της πόλης

Δήμαρχος Καβάλας ήταν ο Ευγένιος Ιορδάνου, με πρόεδρο του Δημοτικού Συμβουλίου τον ιατρό Απόστολο Αναστάσιο και αντιπρόεδρο τον Ευλάμπιο Λαμπριανίδη. Το Δημοτικό Συμβούλιο περιλάμβανε επίσης επιφανή μέλη της τοπικής κοινωνίας, όπως οι Σ. Σωτηριάδης, Ε. Οικονομίδης, Γ. Σεκερτζής, Χ. Κοντοθεωδόρου, Α. Κρυωνάς και άλλοι.

Το προσωπικό του Δήμου

Η διοικητική λειτουργία του Δήμου βασιζόταν σε στελέχη όπως:

• Δ. Λαμπαδίτης (Γενικός Γραμματέας)

• Κ. Βαρδάκας (Διευθυντής Εσωτερικής Υπηρεσίας)

• Αλκ. Ιωαννίδης (Ταμίας)

• Γ. Περικλέους (Λογιστής)

• Κ. Σχοινάς (Μηχανικός)

• Γ. Αγγελίδης (Ληξίαρχος)

• Βίκτωρ Ρουδομέτωφ (Τοπογράφος)

• Π. Λαουτάρης (Βοηθός Ταμία)

• Δ. Σταμάτης (Αρχειοφύλακας)

Μια ομάδα που μετέφερε στις πράξεις τις αποφάσεις της δημοτικής αρχής, επιφορτισμένη με την ανάπτυξη της πόλης σε δύσκολες, αλλά παραγωγικές εποχές.

Συμπέρασμα

Η Καβάλα των μέσων του Μεσοπολέμου αναδεικνύεται μέσα από τα τεκμήρια μιας άλλης εποχής – επιχειρηματική, διοικητική και κοινωνική – με ισχυρή ταυτότητα, πρόσωπα που άφησαν αποτύπωμα και μια σταθερή πορεία προς τον εκσυγχρονισμό. Η καταγραφή αυτής της πορείας δεν είναι απλώς ιστορική καταγραφή· είναι μνήμη που εμπνέει.