Connect with us

ΑΠΟΨΕΙΣ

Η διατροφή στη Θράκη

Δημοσιεύτηκε

στις

Στη Θράκη οι άνθρωποι είχαν διατροφή ανάλογη με το κλίμα και με τα επαγγέλματα που εξασκούσαν. Η ενιαία Θράκη (Ανατολική, Δυτική και Βόρεια) είχε ατέλειωτους κάμπους, βουνά, δάση, ενώ πολλά ποτάμια τη διασχίζουν, ποτάμια που βοηθούσαν την ανάπτυξη της γεωργίας και της κτηνοτροφίας.

Η διατροφή στη Θράκη, όπως και σ’ όλες τις αγροτικές κοινωνίες και όχι μόνο βέβαια, βασίζονταν και βασίζεται στην παραγωγή της γης και σχετίζεται με όλες τις οικονομικές και κοινωνικές δραστηριότητες του ανθρώπου.

Στην Θράκη, όπως φυσικά και σε όλο τον κόσμο, οι άνθρωποι είχαν διατροφή ανάλογη με το κλίμα και τις κλιματολογικές συνθήκες και με τα επαγγέλματα που εξασκούσαν. Η ενιαία Θράκη (Ανατολική, Δυτική και Βόρεια – Αν. Ρωμυλία) είχε ατέλειωτους κάμπους, βουνά, δάση, ενώ πολλά μικρά και μεγάλα ποτάμια τη διασχίζουν, ποτάμια που βοηθούσαν την ανάπτυξη της γεωργίας και της κτηνοτροφίας.

Στην αρχαία Θράκη, πολλές από τις φυλές της, κυρίως αυτές που ασχολούνταν με την κτηνοτροφία, αλλά και οι υπόλοιπες, απέφευγαν στη διατροφή τους το κρέας! Αντί αυτού χρησιμοποιούσαν στη καθημερινή διατροφή τους μέλι, γάλα, τυρί και βούτυρο. Για τον λόγο αυτό αναφέρονται και ως «γαλατοπόται» και «βουτυροφάγοι»! Υπάρχει μαρτυρία του Αθηναίου (ΙV, 131) στην οποία αναφερόμενος στον Αλεξανδρίδη που κατηγορούσε το συμπόσιο που έγινε επ΄ ευκαιρία των γάμων του Ιφικράτους αναφέρει: «δειπνείν δ΄ άνδρας βουτυροφάγους»! Έχουμε επίσης παρόμοια μαρτυρία του Στράβωνα (Ζ, 296) δια τους Μυσούς (μία από τις μεγάλες φυλές των Θρακών) στην οποία αναφέρει: «ο Πωσειδώνιος, και εμψύχων απέχεσθαι κατ΄ ευσέβειαν, δια σε τούτο και θρεμμάτων, μέλιτι δε χρήσθαι, και γάλακτι, και τυρώ». Επίσης οι Θράκες κατανάλωναν σιτηρά και πολύ τα λαχανικά – κηπευτικά που εν αφθονία καλλιεργούνταν στο τόπο τους. Μάλιστα σύμφωνα με τον Ησύχιο αγαπούσαν πολύ το σκόρδο. «Σκορδοφαγούσιν οι Θράκες».

Το βέβαιο είναι ότι στα νεότερα χρόνια οι Θρακιώτες θρεφόταν ανάλογα με το κλίμα που επικρατούσε στην περιοχή τους. Γενικά η τροφή τους ήταν πλούσια σε ποικιλία και πραγματικά άξια και χορταστική. Γι’ αυτό και άντεχαν στο πολύ κρύο και στην ζέστη. Η εφευρετικότητά τους δε ήταν μεγάλη στα είδη της διατροφής και φαγητών και ήταν ανάλογη με τα προϊόντα που έβγαζε ο τόπος. Έτσι ο Θρακιώτης δεν στερούνταν τίποτε. Ούτε ο φτωχός ούτε ο πλούσιος. Γι’ αυτό και η φιλοξενία στη Θράκη ήταν ονομαστή. Ένας ξένος μπορούσε να βρει ότι επιθυμούσε, όπως και ένα σπίτι ήταν εύκολο να δώσει σε κάποιον ξένο την πρέπουσα φιλοξενία γιατί τα κελάρια των Θρακιωτών ήταν γεμάτα αλλά πάνω απ’ όλα η καρδιά τους ήταν μεγάλη και πλούσια. Έτσι λοιπόν οι Θράκες ανάλογα με την φυσική της υπόσταση ντυνόταν και έτρωγαν. Ο χειμώνας ήταν βαρύς και μεγάλος σε διάρκεια, τα χιόνια που έπεφταν ήταν πολλά και σκέπαζαν τα πάντα. Γι’ αυτό λοιπόν όλοι ετοιμαζόταν για τις δύσκολες μέρες του χειμώνα ακόμη από τον μήνα Οκτώβριο.

Αποθήκευαν στα κελάρια όλων των ειδών τα τρόφιμα, τα ξύλα, τα κάρβουνα, το κρασί. Το καλοκαίρι έκαναν σερπέτια από πετιμέζι, δηλαδή τα έπιναν αραιωμένα για να δροσίζονται. Αργιάν’ που ήταν δροσιστικό για το καλοκαίρι και το συνήθιζαν πολύ, και γιαούρτια. Το καλοκαίρι μάλιστα συνήθιζαν για δροσιστικό να κοπανίζουν σκόρδα, να κόβουν το αγγούρι κομματάκια στον ρεντέ και να λιώνουν γιαούρτι στο νερό. Τα ανακάτευαν μέσα στην κούπα και έβαζαν μέσα ψωμί και έτρωγαν το σημερινό τζατζίκι.

Κελάρια

Τα κελάρια ήταν ξεχωριστά δωμάτια – αποθηκευτικοί χώροι όπου οι νοικοκυρές αποθήκευαν όλα τα φαγώσιμα. Στα διώροφα σπίτια που είχαν και κατώι τα κελάρια ήταν ημιυπόγεια. Εκεί μέσα σε ξύλινα ράφια βρισκόταν τα τουλουμοτύρια, από τους τοίχους κρέμονταν οι μπουρλιές τα σταφύλια, από βέργες τα λουκάνικα (τα ξακουστά θρακιώτικα λουκάνικα). Εκεί βρισκόταν τα τσουκάλια με το χοιρινό παστωμένο λαρδί, οι καβουρμάδες, παστουρμάδες, αλλαντικά, τα πετμέζια, τα ρετσέλια, οι νισεστέδες, οι τραχανάδες, οι γιοφκάδες, τα πληγούρια και τα κουσκούσια.

Από το ταβάνι κρέμονταν οιμουστολαμπάδες και μέσα στους τενεκέδες βρίσκονταν τα λιασμένα φρούτα. Όλα αυτά που με μια λέξη λεγόταν ζαχερές (σοδειά) ήταν προϊόντα του σπιτιού. Το τυρί από το γάλα της αγελάδας ή το πρόβειο και το κατσικίσιο, τα πετμέζια από το αμπέλι, τα ξύλα από τα αμπελοκούρβουλα και τα δέντρα των κτημάτων και από το κοντινό κουρί (δάσος), τα λουκάνικα από το γουρούνι που έτρεφαν όλη την χρονιά, τα σταφύλια από τα αμπέλια τους, οι μούστοι και το κρασί από τον τρύγο του αμπελιού, όλα με μια λέξη από την δούλεψη των σπιτικών.

Στα κελάρια βρίσκονταν και τα αμπάρια το σιτάρι και το αλεύρι το οποίο άλλοι το άλεθαν μόνοι στους νερόμυλους και ανεμόμυλους και άλλοι το αγόραζαν έτοιμο από τους μεγάλους μύλους που σίτιζαν και τα στρατεύματα. Ζύμωναν το ψωμί μόνες οι νοικοκυρές, είτε ήταν πλούσιες είτε φτωχές. Ζύμωναν χάσκο (άσπροκάτασπρο και ροδισμένο) και το έψηναν στον φούρνο. Κάθε νοικοκύρης είχε δικό του κτιστό φούρνο. Είχαν αποθηκευμένο και το σαμόλαδο από το σουσάμι που καλλιεργούσαν.

Τροφές

Οι Θρακιώτες ήταν καλοφαγάδες. Το τραπέζι ήταν πάντα γεμάτο με εκλεκτά και καλομαγειρεμένα φαγητά από τα χέρια της νοικοκυράς. Η πρώτη και καλύτερη τροφή ήταν το ψωμί και τα ζυμαρικά, ύστερα τα κρέατα και τα ψάρια και μετά τα χορταρικά – λαχανικά – κηπευτικά.

α) Ψωμί: Η Θράκη ήταν ο τόπος που φημιζόταν πολύ για το πολύ και πλούσιο σιτάρι. Το σιτάρι έφτανε το ανθρώπινο ανάστημα, το έδαφος ήταν έφορο και απέδιδε πολύ όταν δουλευόταν και οργωνόταν καλά και ο σπόρος ήταν διαλεχτός. Το ψωμί γινόταν από καθαρό ντόπιο σιτάρι ή από μίγμα σιταριού και κριθαριού ή από σίκαλη. Λόγω δε των πολλών ποταμιών υπήρχαν και πολλοί αλευρόμυλοι όπου ο κόσμος άλεθε το σιτάρι του και ζύμωνε το γλυκό ψωμί ψήνοντάς το στους σπιτικούς φούρνους με καύσιμη ύλη κυρίως τα πουρνάρια.

β) Ζυμαρικά: Επειδή ο χειμώνας ήταν βαρύς, η νοικοκυρά πριν να φέξει σηκωνόταν και ετοίμαζε τον τζορμπά (τον τραχανά) που έκαιγε γιατί είχε μέσα κόκκινη πιπεριά, και τάιζε τους εργάτες που θα ξεκινούσαν για δουλειά. Ο μεγάλος τέντζερες έβραζε στο τζάκι και ετοίμαζε τον τραχανά. Τι ήταν ο τραχανάς που τον ρουφούσε η εργατιά με ηδονή και αγαλλίαση και θέρμαινε τα σωθικά τους και τους έδινε δύναμη για την δουλειά της ημέρας στο αμπέλι, στο χωράφι κ.λ.π.; Ο τραχανάς είναι γνωστό και πανελλήνιο ζυμαρικό. Μόνο που οι τρόποι της προετοιμασίας του είναι διάφοροι από τα ανάλογα υλικά που χρειάζονται για την ετοιμασία του.

Και το ψωμί και τα ζυμαρικά είναι γνωστά σε όλους του Έλληνες μόνο που τα ανάλογα υλικά και κυρίως οι τρόποι παρασκευής διαφέρουν στη Θράκη.

Τροφές με βάση τα ζυμαρικά ήταν μεταξύ άλλων:

Μηλίνα: Με ζυμάρι καμωμένο από αλεύρι και νερό αλατισμένο.

Κάσσα ή μέλας ζωμός: Η κάσσα ήταν ένα ζυμαρικό είδος σούπας πηχτής, που γίνονταν με αλεύρι, ξύδι και νερό και λίγδα.

Σφουγγάτα: Βάζουν 10-20 αβγά και αλεύρι σαν την ομελέτα, τ’ ανακατεύουν και τα τηγανίζουν.

Κατσαμάκ’: Βράζουν νερό και ρίχνουν μέσα ανάλογη ποσότητα αλάτι. Μετά ρίχνουν και αλεύρι καλαμποκίσιο. Όταν βράζει το ανακατεύουν με μια βέργα (την μηλινόβιτσα). Όταν βράσει παίρνουν ένα κουτάλι και το πιέζουν με την ανάποδη όψη. Έτσι γίνεται πιο καλό το βράσιμο, γιατί δεν ανοίγονται φυσαλίδες να ξεθυμαίνει. Μετά το γυρίζουν από την κατσαρόλα σε ένα ταψί και του ρίχνουν μέσα ζεματιστό βούτυρο ή λάδι.

Ψειρούκ’: Αλεύρι ανακατωμένο με ανάλογο νερό τρίβεται σε μικρά-μικρά κομματάκια (ψειρούκ’). Έτσι τριμμένα τα ρίχνουν μέσα σε νερό που βράζει. Με τον βρασμό βγαίνει άσπρος αφρός που τον αφαιρούν με το κουτάλι. Τοαρτύνουν με λάδι ή σισαμόλαδο ή γάλα.

Γκιουσλεμέδες: Ήταν ζυμαρικό γλύκισμα. Πάνω στην πυροστιά έβαζαν Μία στρογγυλή πλάκα από μαλτεζόπετρα που την έλεγαν φούμο ή στα τούρκικα σατς. Ετοίμαζαν ζυμάρι αραιό και με το πύρωμα της πέτρας αυτής έχυναν πάνω με την κουτάλα το αρύ ζυμάρι. Το ζυμάρι απλωνόταν και ψηνόταν σχηματίζοντας τρύπες και φούσκες στην επιφάνεια από την επιφάνεια της πέτρας. Έτσι ζεστό όπως ήταν το περιέχυναν με μέλι ή πετμέζι και το έτρωγαν σαν γλύκισμα.

Λιγδοψυχές: Έκοβαν φέτες ψωμιού και τις βουτούσαν στο γάλα. Ετοίμαζαν αβγά χτυπητά και τις βουτούσαν μέσα πριν τις ρίξουν στο τηγάνι, όπου έριχναν λίγδα χοιρινή λιωμένη που είχαν από τη σοδειά του γουρουνιού. Εκεί τσιγαρίζονταν οι φέτες τις οποίες τις έτρωγαν εφ’ όσον περιέχυναν ζάχαρη βρασμένη, μέλι, πετμέζι συμπληρώνοντας κανέλα και καρύδια σπασμένα.

Λαλάγκια: Πίτες από ζυμάρι που τηγανίζονταν με λάδι και μετά πρόσθεταν μέλι ή ζάχαρη ή πετμέζι και τα έτρωγαν και αυτά σαν γλύκισμα.

Ακατμάδες (λαλαγγίτες ή κρέπες).

γ) Λαχανικά – κηπευτικά – όσπρια: Υπήρχαν τα φασόλια, ρεβίθια, φακές, φάβα, κουκιά ξερά και φρέσκα, αμπελοφάσουλα, μπιζέλια, λάχανα, μπάμιες, ντομάτες, μελιτζάνες πιπεριές, αγγουράκια. Ο ζαχερές δυνάμωνε για να θρέψει την οικογένεια.

δ) Κρεατικά

Οι Θράκες επειδή το κλίμα ήταν ψυχρό και έκανε παγωνιά, έτρωγαν παχιά κρέατα και λίπη. Γι’ αυτό έτρωγαν κρέατα διαφόρων ειδών. Δηλαδή χοιρινά (γουρουνίσια), μοσχαρίσια, αρνίσια, κοτόπουλα κ.λ.π. Είχαν λιβάδια που βοσκούσαν τα ζώα τους. Το πρωί περνούσε ο αγελαδάρης από τις διάφορες συνοικίες και μάζευε την αγέλη του «τα πράματα» όπως έλεγαν. Κατσίκες, αγελάδες, πρόβατα ακολουθούσαν τον αγελαδάρη στη βοσκή και με το πέσιμο του ήλιου γύριζαν στα σπίτια να χύσουν ποτάμι το γάλα στις καρδάρες. Έτσι γινόταν το άφθονο τυρί, το παχύτατο βούτυρο, το γιαούρτι.

Το γουρούνι των Χριστουγέννων και το έθιμο της γουρουνοχαράς της Ανατολικής Ρωμυλίας

Στις αλησμόνητες πατρίδες αλλά και στα χρόνια της προσφυγιάς και της εγκατάστασης στη νέα πατρίδα, το πρώτο τους μέλημα ήταν η εξασφάλιση της τροφής και της ενδυμασίας για όλη την χρονιά. Για το λόγο αυτό, οι Θρακιώτες έτρεφαν και φρόντιζαν όλο τον χρόνο ένα γουρούνι, το οποίο έσφαζαν την παραμονή των Χριστουγέννων.

Ένα από τα πιο διαδεδομένα έθιμα των Θρακών που κατάγονται από την Ανατολική Ρωμυλία, αλλά και την Βόρεια Θράκη γενικά, ήταν και είναι το έθιμο της Γουρουνοχαράς, το πανηγύρι των γουρουνιών την παραμονή των Χριστουγέννων. Η γουρουνοχαρά είναι ένα από τα σημαντικότερα έθιμα διότι το αντιμετώπιζαν και ως τελετουργία.

Τα γουρούνια που ήταν θρεμένα στα σπίτια έπιαναν πολλές φορές 200 οκάδες το ένα. Το σφάξιμο και το κομμάτιασμά τους ήταν τέχνη και γιορτή μέσα στο σπίτι. Στην συνέχεια, οι άνδρες έβαζαν το γουρούνι σε ένα είδος σχάρας πάνω στην φωτιά και το καψάλιζαν ώστε να καούν όλες οι τρίχες του. Αφού καψαλίζονταν καλά, το τοποθετούσαν πάνω σε μια μεγάλη τάβλα, το έξυναν και το έπλεναν για να φύγουν τα καμένα και να είναι έτοιμο για τον τεμαχισμό.

Το κομμάτιαζαν και χώριζαν μπριζόλες, ψαχνά, λίπη, λαρδιά.

Από το χοιροσφάγιο έβγαζαν:

Λαρδί: Το λαρδί πάχος τέσσερα – έξι δάχτυλα το τεμάχιζαν σαν κομμάτια σαπουνιού και το αλάτιζαν. Το τοποθετούσαν μέσα σε τσουκάλες για όλο τον χειμώνα. Με το λαρδί ετοίμαζαν κομματιάζοντας το σε φετούλες με αβγά ένα πολύ ωραίο φαγητό. Το λαρδί το έτρωγαν και ωμό με ψωμί. Ήταν θερμαντικό και θρεπτικό.

Συντριμάς ή καβουρμάς: Γινόταν από μικρά κομμάτια ψαχνού χοιρινού που τα τσιγάριζαν και μετά τα τοποθετούσαν σε πήλινο στο οποίο έχυναν λίγδα χοιρινή λιωμένη. Έτσι γινόταν ένα μίγμα πού το έτρωγαν ζεσταίνοντας μία – δύο κουταλιές με αβγά ή με γιοφκά ή με κουσκούσ’.

Λίγδα: Τα ξίγκια του γουρουνιού τα έλιωναν μαζί με τον βασιλικό και από αυτά έβγαζαν την λίγδα που την μετάγγιζαν σε διάφορα δοχεία μέσα και πάγωνε. Τις τσιγαρίδες τις έβαζαν για γόμο σε μηλίνες (πίτες) ή σε φασόλια ή ρεβίθια. Την λίγδα αυτή την είχαν για κάθε είδους τηγάνισμα. Τηγάνιζαν πατάτες, λιγδοψυχές και άλλα και πολλές φορές την έπιναν λιωμένη χλιαρή αυτοί που είχαν πόνο στο στήθος, για μαλακτικό και δυναμωτικό. Η χοιρινή λίγδα ήταν πιο ωφέλιμη και χρήσιμη από το βούτυρο.

Με τα ψαχνάδια από το κεφάλι έκαναν λαχανοντολμάδες και το υπόλοιπο γινόταν πατσάς για την Πρωτοχρονιά και τα Φώτα. Με το κρέας της κοιλιάς έκαναν την πασιορτή ενώ με τα ψαρονέφρια, που είχαν περισσότερο κρέας, έκαναν τον καβουρμά, από τις πιο γνωστές λιχουδιές της Θράκης.

Με το κρέας και το λίπος παρασκεύαζαν διάφορες τροφές που συντηρούσαν στα νταγάρια (πήλινα δοχεία) και συνόδευαν τα ταπεινά καθημερινά γεύματα στο σπίτι ή στο χωράφι μέχρι και το καλοκαίρι.

Από το κρέας του γουρουνιού επίσης έκαναν και τα ξακουστά Θρακιώτικα λουκάνικα όπως των Σαράντα Εκκλησιών και της Στενημάχου. Πιπερωμένα έκαιγαν το στόμα και το κάψιμο έσβηνε μόνο με το κρασί. Όταν στο σπίτι έψηναν τα λουκάνικα, μοσχομύριζε όλος ο τόπος.

Με το δέρμα έκαναν τα γρουνοτσάρουχα, τις τρίχες της ουράς τις πουλούσαν για την κατασκευή βούρτσας.

Δηλαδή κάθε τμήμα του σφαγμένου ζώου το αξιοποιούσαν στο έπακρο.

Τα αρνιά του Πάσχα

Το Πάσχα έσφαζαν όπως παντού τα αρνιά. Το έθιμο ήταν στα χωριά να «φαν αρνί του Αγιγεώργη» και αν το Πάσχα έπεφτε πριν τις 23 Απριλίου δεν έτρωγαν κρέας για να σφάξουν το αρνί στις 23 Απριλίου. Τότε τα αρνιά μέστωναν και θρέφονταν με της άνοιξης το τρυφερό χορτάρι. Τα χοντρά κρέατα τα έτρωγαν στις πολιτείες, όπου έσφαζαν ζώα για λουκάνικα και παστουρμάδες. Από το αρνί έκαναν τον περίφημο σαρμά, τα περίφημα κεμπάπια που γίνονταν στην εξοχή, όπου έψηναν αρνί, όχι όμως στην σούβλα, αλλά στο χαρτί και στο σταμνί το πήλινο και στην σούβλα κομματιαστό (όπως τα γνωστά σουβλάκια) και καρυκευμένο με διάφορα μπαχαρικά. Στο κεμπάπ ακολουθούσε γλέντι, ποτό και χορός και γινόταν πανηγύρι με λαούτα και γκάιντες

Βουβάλια: Οι Θρακιώτες έτρεφαν πολλά βουβάλια όπου υπήρχαν πολλά νερά, σε ποτάμια, κανάλια, γκιόλες (λίμνες) για το υγιεινό κρέας και το γάλα τους.

Πουλερικά: Όλο τον χρόνο όμως δεν έλειπαν και τα πουλερικά. Γαλοπούλες (οι κούρκοι), χήνες, κότες, κυνήγι άφθονο μέσα στους κάμπους από τους λαγούς και στα δάση από τα ζαρκάδια.

Ψάρια

Και τα ψαρικά της Προποντίδας (της Θάλασσας του Μαρμαρά), της Μαύρης Θάλασσας ήταν μια σπουδαία τροφή για τους Θρακιώτες. Χιλιάδες κόσμος ζούσε από την ψαρική. Στην Μαύρη Θάλασσα ψάρευαν την λακέρδα, το σκουμπρί, τα περίφημα και νοστιμότατα καλκάνια.

Τον Χειμώνα σ’ όλη την Μεγάλη Σαρακοστή και τη νηστεία των Χριστουγέννων εκατομμύρια σκουμπριά ερχόταν από την Αγαθούπολη, την Μεσημβρία, την Σωζούπολη, σε όλη την Θράκη. Φρέσκα τα κατέβαζαν με μουλάρια και ο κόσμος χόρταινε την πείνα του τρώγοντας μαζί και πράσα ωμά ή γλυκά κρεμμύδια. Τα κρεμμύδια τα έτρωγαν ως επί το πλείστον με την λακέρδα που την παρασκεύαζαν στις πολιτείες και έτοιμη αλατισμένη και ώριμη την έστελναν σαν κεχριμπάρι λαμπερή στις αγορές. Η παλαμίδα ήταν το πιο αγαπητό ψάρι, που την μαγείρευαν στην κεραμίδα ψητή στο φούρνο, με λάδι και σκόρδο στο πήλινο και τηγανιτή στο τηγάνι.

Οι τσίροι ήταν ο μεζές του καλοκαιριού. Αγγούρι και τσίροι ψητοί στην στάχτη ποτισμένοι με ξύδι και κομματιασμένοι στο πιάτο με λάδι και μαϊντανό. Μία σαλάτα για να κατεβάζεις ρακί, μαστίχα και τσίπουρο. Μία σαλάτα για να προετοιμάζει την όρεξη για το γεύμα ή το δείπνο.

Φρούτα – καρποί

Η Θράκη ήταν και είναι καρποφόρος τόπος και είχε πολλών ειδών καρπούς. Η Αδριανούπολη ήταν άφθαστη για τους καρπούς της και οι Σαράντα Εκκλησιές λεγόταν Καρποδαίμων. Υπήρχαν μήλα, αμύγδαλα, καρύδια, βερύκοκα, αχλάδια, ροδάκινα, ξινόμηλα, Ήταν τόσο άφθονα που αφού ο κόσμος χόρταινε και πουλούσε, μάζευε και τα αποθήκευε στεγνωμένα (αποξηραμένα). Όλο τον χειμώνα έτρωγε από αυτά και έκανε τα λεγόμενα χουσάφια (κομπόστες αραιές) που τα έτρωγε το καλοκαίρι με τυρί και ψωμί. Αποξήραινε τα φρούτα και αφού τα έβραζε έκανε χυμό και τον άπλωνε σαν πέτσα και το ονόμαζε πεστίλι. Δεν είχε μόνο την τέχνη να τα συσκευάζει σε κουτιά κατάλληλα για το εμπόριο. Έτρωγε όμως άφθονα από αυτά που είχε φυλαγμένα στα κελάρια για τα νυχτέρια του χειμώνα, όταν μαζεύονταν οι γειτόνισσες και δούλευαν ως τα μεσάνυχτα και έλεγαν ιστορίες και παραμύθια. Υπήρχε αφθονία κερασιών και μένει αλησμόνητος ο τρύγος των κερασιών του Αγίου Κωνσταντίνου, εποχή που ωρίμαζαν. Υπήρχαν βύσσινα, βερίκοκα με τα αμάξια, καρύδια με τα τσουβάλια και πληθώρα αχλαδιών. Ο τρύγος των φρούτων ήταν πανηγύρι, όπως ο τρύγος των αμπελιών, τουλάχιστον στις Σαράντα Εκκλησιές και την Αδριανούπολη.

Διατροφή με βάση το εορτολόγιο, τα πανηγύρια και τις χαρές

Ανάμεσα στη σπορά και στη συγκομιδή του καρπού οι γεωργοί ταξινόμησαν το δικό τους χρόνο με γιορταστικούς σταθμούς, όπου η φθινοπωρινή και η εαρινή ισημερία σηματοδοτούσαν την αρχή και το τέλος των εορτών, αφού ό,τι γεννιέται την άνοιξη πεθαίνει το καλοκαίρι.

«Σταυρού δεκατέσσερις – σταύρωνε κι σπέρνε» ή «Ήρθε Σταυρός σταύρωνε και σπέρνε», σταύρωναν τη γη κι άρχιζαν τη σπορά. Στις 8 Νοεμβρίου, οι γυναίκες ετοίμαζαν το «τραπέζι του Αϊ-Στράτη». Βάζανε στο σιδιροσίνι, στεγνωμένο σιτάρι σαν βάση και με σπόρους και ζάχαρη φιλοτεχνούν την εικόνα του Αγίου, για να γίνουν κοινωνοί της χάρης του.

Της Αγίας Βαρβάρας, 4 Δεκεμβρίου, ετοίμαζαν από την προηγούμενη μέρα τη «βάρβαρα».

Στις 18 Δεκεμβρίου, του Αγίου Μόδεστου, προστάτη των ζώων, δεν έζευαν τα ζώα. Τιμούσαν τα ζώα, γιατί έτσι τιμούσαν το μόχθο τους, αφού και αυτά ήταν συνεργάτες τους. Έκαναν ειδικό άρτο στολισμένο με ζυγούς και στάχυα.

Το δωδεκάμερο στη Θράκη, με την έντονη θρησκευτικότητα και την πλούσια λατρευτική εθιμολογία, οι καρποί της γης αποκτούσαν συμβολικό χαρακτήρα, στα δρώμενα του δωδεκάμερου και μια ιερότητα στα τελετουργικά φαγητά των γιορτών. Παραμονή Χριστουγέννων βάζουν στο σοφρά «τα εννιά φαγιά» για τους εννιά μήνες που κυοφορούσε η Παναγιά και η ιερότητα του γεύματος ενισχυόταν, όταν ο αρχηγός της οικογένειας θυμιάτιζε τρεις φορές το τραπέζι με το υνί και έκοβε το ψωμί με το χέρι και όχι με το μαχαίρι (γιατί το σίδερο είναι φορέας του κακού).

Οι σαρμάδες με το λάχανο τουρσί, οι νηστίσιμες στριφτόπιτες, το σαραγλί είναι τα σπάργανα του Χριστού. Ετοίμαζαν κουλίκια – κλουρίτσες για τους καλαντιστές και τους έδιναν καρύδια, μύγδαλα, καλαμπόκια, καρπούς της φύσης που οι παιδικοί αγερμοί θα έκαναν το όνειρο της καλής σοδιάς πραγματικότητα. Το χαρακτηριστικό όμως παρασκεύασμα των ημερών στη Θράκη είναι η Πρωτοχρονιάτικη πίτα και όχι το τσουρέκι. Ετοίμαζαν στριφτή τυρόπιτα και έβαζαν σημάδια για την τύχη. Κέρμα – σίδερο – για τη γεροσύνη, άχυρο για τα γελάδια, κάρβουνο για τα βουβάλια, χάντρα για τ’ άλογα, σκουπόχορτο για τα μελίσσια.

Πρώτη του Φλεβάρη, στη μνήμη του Αγίου Τρύφωνα, προστάτη των αμπελιών, κάνουν πίτα με φλουρί. Σ’ όποιον τύχαινε, θα έπαιρνε το ρόλο του Τρύφωνα στο ομώνυμο δρώμενο.

Καλόγερος, Μπέης, Βασιλιάς, μαγικοθρησκευτικές ενέργειες και μιμοδραματικές παραστάσεις καλούσαν όλες τις υπερφυσικές δυνάμεις, επουράνιες και καταχθόνιες για να υποβοηθήσουν την γονιμότητα της γης.

Τα τρία Σάββατα της Αποκριάς, Κρεατινής, Τυρινής, αλλά κυρίως το τρίτο των Αγίων Θεοδώρων (τα ψυχάτα) είναι αφιερωμένα στις ψυχές.

Στο πασχαλινό τραπέζι, σημαντική θέση εκτός από το σφαγμένο αρνί, που συνδέεται με τη θυσία της αθωότητας, «η θυσία του αμνού», κατέχει και το κόκκινο αυγό. Έβαφαν τόσα αυγά, όσα άτομα ήταν στην οικογένεια και μαζί με το αυγό του εικονίσματος τα έδεναν σ’ ένα μαντήλι, τα τοποθετούσαν κάτω από την Αγία Τράπεζα και τα έπαιρναν πριν το Χριστός Ανέστη.

Την Κυριακή της Πεντηκοστής κυριαρχούν οι προσφορές για τους νεκρούς. Βράζουν σιτάρι, κάνουν κόλλυβα και τα μοιράζουν πριν πάνε στα μνήματα. Σπάζουν τη μεγάλη κουλούρα, τη βουτούν στο κρασί και παίρνει ο καθένας από δυο κομμάτια. Ή όταν μετά την εκκλησία πάνε στα μνήματα, ρίχνουν κρασί στους τάφους και μοιράζουν τα κόλλυβα.

Οι βασικές διατροφικές συνήθειες διατηρήθηκαν μέχρι και σήμερα, γιατί η τροφή ήταν θέμα οικονομικό για το μικρό αγροτικό εισόδημα, αλλά και γιατί οι γεύσεις είναι συνδεδεμένες με τ’ άτομα που παρασκευάζουν και συμμετέχουν στο γεύμα, τις γιορτές και τα πανηγύρια, αυτή τη μαγεία της ζωής στο χωριό.

Διατροφή από τους καρπούς της αμπέλου

Στο αφιέρωμα αυτό για την διατροφή στη Θράκη δεν μπορούμε να μην κάνουμε μια αναφορά για την αμπελουργία στη Θράκη.

Στη Θράκη που γέννησε τον Διόνυσο, τις Διονυσιακές τελετές και Μυστήρια, τις Μούσσες, τον Ορφέα και τη μουσική, θα ήταν αδιανόητο να μην υπήρχε στη διατροφή τους ο οίνος! Πολλοί μάλιστα ισχυρίζονται ότι ο οίνος, συνυφασμένος με τον Διόνυσο, έχει πατρίδα την αρχαία Θράκη. Για αυτό άλλωστε οι αρχαίοι Θράκες «μαρτυρούνται ως οινερασταί και ακρατοπόται»! Από τον Αθηναίο ( Αθην. Χ, 442) διασώζεται μαρτυρία του Θεοπόμπου κατά την οποία «επιεικώς δ΄ εισί πάντες οι Θράκες πολυπόται», και σε ένα άλλο σημείο του ιδίου περιλαμβάνεται απόσπασμα του Σάτυρου, ο οποίος εξιστορεί για τον Αλκιβιάδη ότι «υπερήρε και την των Θρακών ακροτοποσίαν». Την συνήθεια της υπερβολικής οινοποσίας είχαν και οι Σκύθες, για τους οποίους αναφέρεται (Αιλκιαν. Ποικ. Ισατορ. Β΄, 41) «Σκυθών γαρ ίδιον το πίνειν άκρατον», σε αντίθεση με όσα επικρατούσαν στην κυρίως Ελλάδα, όπου μόνο στις θυσίες γινότανε χρήση ακράτου οίνου, «το δε ακροτοποτείν βάρβαρον και επιβλαβές εις την υγείαν του σώματος και του νου». (Πλάτ. Νόμοι Α, 637).

Γνωστοί οι Θράκες από την αρχαιότητα για την οινοποσία τους με άκρατο οίνο – αν και στη σύγχρονη εποχή τον μετρίασαν, λέγοντας μάλιστα όποιος μήνας χωρίς «ρο», το κρασί με το νερό, μα όποιος μήνας με το «ρο», το κρασί χωρίς νερό.

Τα ίχνη του αμπελιού και του κρασιού χάνονται στα βάθη των προϊστορικών χρόνων. Ο Όμηρος, στα έπη του, χαρακτηρίζει πολλές περιοχές με επίθετα που μαρτυρούν παράδοση οινοποίησης, ενώ στην ένατη ραψωδία της Ιλιάδας ο Νέστορας θυμίζει στον Αγαμέμνονα πως τα κελάρια τους είναι γεμάτα από κρασί που το μετέφεραν καθημερινά από τη Θράκη τα πλοία των Αχαιών διασχίζοντας το πέλαγος.

Στα Ευαγγέλια η άμπελος συμβολίζει τη ζωή, την χαρά, τον Χριστό. Οι λέξεις οίνος και άμπελος αναφέρονται πάνω από 250 φορές στην Αγία Γραφή. Η χριστιανική θρησκεία από τα πρώτα της βήματα αγκάλιασε τον οίνον ως ευλογημένο αγαθό. H σύνδεση αυτή είναι λογική, καθώς ο Χριστιανισμός εξαπλώθηκε και γιγαντώθηκε σε περιοχές όπου άνθισε ο ελληνορωμαϊκός πολιτισμός, εκεί όπου ο οίνος εκτός από βασικό είδος διατροφής ήταν απόλυτα συνδεδεμένος με τη λατρεία του Διόνυσου.

Ο Χριστός ξεκινά τα θαύματα με την μετατροπή του νερού σε οίνο στον γάμο στην Κανά, όπου στη συνέχεια διδάσκοντας τους μαθητές του για να καταλάβουν καλύτερα την μεταξύ τους σχέση παρομοιάζει τον ἑαυτό του με ἄμπελο: «Εγώ ειμί η άμπελος, υμείς τα κλήματα…».

Ο οίνος όμως αποκτά την ιερή σημασία του στον Μυστικό Δείπνο.

Αναφέρεται επίσης ότι οι Θράκες, εκτός από τον οίνο, χρησιμοποιούσαν και ένα άλλο ποτό που παρήγαγαν από το κριθάρι, το οποίο φαίνεται ότι προσομοιάζει με τον σημερινό ζύθο (μπύρα). Αυτό αναφέρεται σε δυο αποσπάσματα, ενός του Ελλανίκου (Αθήν. Χ, 447c) όπου αναφέρεται «…πίνουσι δε βρύτον εκ των ριζών, καθάπερ οι Θράκες εκ των κριθών» και ενός του Αρχιλόχου (Αθην. Χ, 447) «ώσπερ παρ΄ αυλώ βρύτον ή Θρήιξ ανήρ».

Κατάφυτοι ήταν οι κάμποι και οι πλαγιές των χαμηλών λόφων ολόκληρης της Θράκης με αμπελώνες από παμίτια, τσαούσια, αλπεχλιβάνια, μορλούκια, ραζακιά, στυφά, μοσχάτα, κρισάγια, ροδίτες, τσουμπιανιές, αλλά κυρίως το φημισμένο «παπάς – καρασί», μαύρο σταφύλι με πολλή τανίνη, που έφτιαχνε μαύρο κρασί «μπογιαμάδες» με οινόπνευμα 12 βαθμών. Με βράσιμο νερού με τσίπουρα στα τσουπροκάζανα, έφτιαχναν σούμα 16 βαθμών, την οποία με νέα απόσταξη μετέτρεπαν σε ρακιά, τις «μπάτες».

O τρυγητός ήταν το επιστέγασμα της γενικότερης εσοδείας. Από το αμπέλι έκαναν εκτός από τα κρασιά και τις μπάτες, σουντζούκια από πελτέ, κρεμαστά σταφύλια πετιμέζια και ρετσέλια, κιουρκιουρτλίδικο, γλυκίσματα από αλεύρι και μούστους (Ορτό και καθιστό σαραγλί κ.λ.π.).

Τους έμελλε ωστόσο να πιουν μέχρι τον πάτο το φαρμάκι του ξεριζωμού: Έτσι, το Σεπτέμβριο του 1922, αφήσαν τ’ αμπάρια γεμάτα σιτηρά, τους κάδους γεμάτους μούστο και πετιμέζι, πολλά αμπέλια ατρύγητα ακόμη και πήραν το δρόμο προς τον Έβρο ποταμό, τα τρένα και τα καράβια… Περνούν δίπλα από τα φρεσκοτρυγημένα και ατρύγητα αμπέλια, τα βλέπουν για τελευταία φορά. Προχωράνε… Εκεί, στην οδική γέφυρα του Έβρου, συγκεντρώθηκε, ατέλειωτο καραβάνι, οι εκπατρισμένοι Θράκες και υπό ραγδαία βροχή, δακρύζοντες, ψιθυρίζουν κάτι σαν τα λόγια του Θρακιώτη ποιητή:

«Oκάδες το φαρμάκι / το ήπιαμε στη Θράκη», λέει ο θρακιώτης ποιητής…

«Γύρισα ρόδινη νεφέλη / στο πατρικό μου πίσω αμπέλι
τ’ άγιο χώμα να φιλήσω / με δάκρυα να το ραντίσω…».

Βιβλιογραφία – πηγές – βοηθήματα:

  • Αρχείο Θράκης: Τροφές και δίαιτα Θρακών
  • Αφηγήσεις (συνταγές) από πρόσφυγες κατοίκους Πέτρας Αν. Θράκης: Καταγραφή – Παρουσίαση Ευσταθοπούλου Ανθούλα, Ταμίας Θρακικής Εστίας Ν. Σερρών
  • Κείμενα 2010: Χουρμουζιάδου Δέσποινα
  • Διατροφή στη Θράκη: Θεόδωρου Ορδουμποζάνη
  • Διατροφή Θρακών – Συνταγές Θράκης: Αγγέλα Γιαννακίδου

Πηγή: eidisis.gr , alexpolisonline.com

ΥΠΟΒΟΛΗ ΣΧΟΛΙΟΥ

Απάντηση

ΑΠΟΨΕΙΣ

ΕΙΝΑΙ ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΟΙ και κυκλοφορούν αναμεσά μας…

Δημοσιεύτηκε

στις

Ζούν και κυρίως κυκλοφορούν ανάμεσα μας . Ανέμελοι, άνετοι, δε βλέπουν τίποτε, δεν ακούν τίποτε, για να παραφράσω τον τίτλο παλαιότερης κωμωδίας.

Δεν βλέπουν ειδήσεις στην τηλεόραση για να μη «μαυρίζει» η ευαίσθητη ψυχούλα τους, δεν παρακολουθούν ενημερωτικές εκπομπές γιατί οι ειδικοί είναι «άσχετοι», δεν διαβάζουν εφημερίδες γιατί δεν εμπιστεύονται τους δημοσιογράφους που «τα παίρνουν» . 

Αυτοί τα ξέρουν καλύτερα, γιατί το είπε ο φίλος Τάκης ο ταξιτζής, που η κουμπάρα της νονάς του δουλεύει καθαρίστρια σε νοσοκομείο στη Γερμανία και έχουν δει πολλά τα μάτια της…

Γνωρίζουν βεβαίως τον ήρωα του γνωστού reality, του οποίου δεν χάνουν επεισόδιο και κατά βάθος ζηλεύουν τον ήρωα με τα πολλά κορίτσια, γιατί εκείνοι θα τα κατάφερναν καλύτερα από τον «Παναγιώτη»…. 

Φορούν μεν τη μάσκα, αλλά η μυτούλα ή και η μυτόγκα, ανάλογα με την περίπτωση του καθενός, μένει εκτός, για να μπορούν να εισπνέουν και να εκπνέουν ελεύθερα, χωρίς περιορισμούς που μπορεί να οδηγήσουν σε «ασφυξία»… 

Μάσκα χωρίς μάσκα ή καλύτερα μάσκα χωρίς λόγο, μάσκα στο πηγούνι, και μερικές φορές μάσκα στον αγκώνα, σαν τους αναβάτες δικύκλων που φέρουν το προστατευτικό κράνος, όχι στο κεφάλι, αλλά στον αγκώνα του χεριού τους…. 

Κάθονται αμέριμνοι έξω από τα περιβόητα take away, πίνουν τον καφέ με τις ώρες, και καπνίζουν ταυτόχρονα αρειμανίως, για να μη στερηθούν τις «υπέροχες» και «πολύτιμες» συνήθειές τους . Χαμογελούν και συναγε- λάζονται με άλλους σαν αυτούς, σαν να μην τρέχει τίποτε …Σε τελική ανάλυση τις σε προσδιορίζει ως άνθρωπο, παρά αυτές οι «απολαύσεις»…

Κάνουν πως τηρούν το νόμο και την υποχρέωση για τα μέτρα προστασίας, αποφεύγουν την  επιβολή του προστίμου, αφού κανείς δεν τους λέει το παραμικρό, ενώ δεν έχουν δει, ούτε έχουν ακούσει τις απόψεις των ειδικών που επανειλημμένα, με ρυθμούς καταιγιστικούς και σε αριθμούς εξαντλη- τικούς, συμβουλεύουν καθημερινά για τον τρόπο που φοριέται η μάσκα, αν θέλουμε να είναι μέσο προστασίας ….

Δεν έχω καμία αμφιβολία . Πρόκειται για τους περιβόητους «αρνητές» . Ειδική και ευμεγέθης κατηγορία που δυστυχώς δεν έχουν πεισθεί ότι ο Covid 19 είναι μία σοβαρότατη ασθένεια που μπορεί να οδηγήσει σε θάνατο ή σε άλλες, άκρως επώδυνες συνέπειες για τον ασθενή….

Ισχυρίζονται ότι ο Covid 19 είναι μία απλή ίωση, μία γριπούλα βρε αδελφέ, δεν έγινε και τίποτε, εξάλλου, είδες να έχει κολλήσει κανένας δικός σου ή γνωστός σου, έλεγαν μέχρι και προχθές, ενώ συνεχίζουν μέχρι και σήμερα που τα κρούσματα είναι χιλιάδες και το ΕΣΥ κινδυνεύει με κατάρρευση…

Είναι πιθανότατα οι ίδιοι που λατρεύουν τις θεωρίες της συνωμοσίας, που πιστεύουν πως η γη είναι επίπεδη, πως ο άνθρωπος δεν έχει πάει στη Σελήνη, ότι τα αεροπλάνα μας ψεκάζουν, ότι η μάσκα ή ακόμη καλύτερα το εμβόλιο της Pfizer ή της Moderna έχει το περιβόητο «τσιπάκι» για να μας ελέγχουν, καθώς ο Ελον Μασκ, ο Μαρκ Ζούκερμπεργκ, ο Βασίλης (Μπίλ) Γκέητς, και άλλες ηγετικές μορφές στο χώρο της τεχνολογίας και της 4ης Βιομηχανικής Επανάστασης, θέλουν να ξέρουν τι σκέφτεται, τι καταναλώνει, και κυρίως πως αποφασίζει, o κυρ Νίκος από το Οφρύνιο, ο κυρ Βασίλης από το Ποδοχώρι, η κυρά Μαρία απ’το Παλαιοχώρι και ο κυρ Απόστολος από την Καβάλα, ο κυρ Γιάννης από τη Χρυσούπολη, κλπ….

Αναγκάζονται να φορούν τη μάσκα χωρίς να τη φορούν, για να αποφύγουν το πρόστιμο και τον έλεγχο από το «κακό» όργανο της τάξης ….και είναι πολλοί, πάρα πολλοί… σχεδόν ένας στους τρεις από αυτούς που, με λύπη, και οργή δεν το κρύβω, καθημερινά βλέπω ….

Δε σκέφτονται δυστυχώς, το κακό που μπορεί να προκαλέσουν στους συναθρώπους τους . Δεν τους ενδιαφέρει και δεν τους ενδιέφερε ποτέ . Δεν σκέφτονται τους γονείς, τους παππούδες ή και τα αδέλφια τους, μια και ο μέσος όρος ηλικίας των κρουσμάτων έχει κατέβει επικίνδυνα, ενώ για τον ίδιο τον εαυτό τους ούτε λόγος . Θεωρούν πως είναι άτρωτοι….

Είναι οπαδοί του δόγματος «….δε βαριέσαι…και τι μ’ενδιαφέρει εμένα…» ενώ η αγαπημένη τους ταινία έχει τίτλο «Ζήσε και άσε τους άλλους να πεθάνουν….» με ήρωα τον  Τζεϊμς Μποντ….

Για το τι ψηφίζουν, αφήνω τα συμπεράσματα στον καθένα από σας. Εξάλλου αμφιβάλλω έντονα πως ψηφίζουν, αφού οι περισσότεροι θεωρούν την ψήφο χάσιμο χρόνο . Είναι καλύτερα αντί της ψηφοφορίας να πάν για μπάνιο ή για καφέ, καθώς  όλοι ίδιοι είναι μωρέ….

Είναι πολλοί και δυστυχώς επηρεάζουν και άλλους, είτε με τα λόγια, είτε με τις συμπεριφορές τους . 

Και καλά τι θα γίνει με αυτούς ; Θα δρούν ανεξέλεγκτα θα μου πείτε ; 

Πράγματικά βρίσκομαι σε αδιέξοδο . Ένας τρόπος είναι η κρατική καταστολή, η επιβολή κυρώσεων, και μάλιστα αυστηρών, σε βάρος όσων δεν φορούν σωστά τη μάσκα, και όσων αρνούνται και μάλιστα δημόσια την ύπαρξη και τις συνέπειες του Covid 19, μη συμμορφούμενοι ταυτόχρονα στα μέτρα προστασίας . 

Ωστόσο η καταστολή από μόνη της δεν αποτελεί πανάκεια . Πρέπει να ενταθεί, να συνεχισθεί και να πολλαπλασιασθεί η ενημέρωση, με κάθε τρόπο και μέσο που η οργανωμένη κοινωνία διαθέτει, ώστε οι δύσπιστοι, οι συνωμοσιολόγοι, ακόμη και αυτοί οι αρνητές, να πεισθούν για τη σωστή τήρηση  των μέτρων, πριν να είναι αργά, πριν η αρρώστια τους χτυπήσει. 

Στην προσπάθεια αυτοί, θα υπάρξουν νικητές και χαμένοι. Κερδισμένη θα είναι η κοινωνία αλλά και οι ίδιοι όσοι πεισθούν να εφαρμόζουν προσεκτικά τα μέτρα, ενώ χαμένοι θα είναι όσοι εξακολουθήσουν την ίδια συμπεριφορά, που αργά ή γρήγορα, πολύ φοβούμαι ότι θα αγγίξει και τους ίδιους ή τους οκείους τους, και τότε θα είναι αργά για δάκρυα….

Από τον Απόστολο Αγελαράκη

ΣΥΝΕΧΙΣΕ ΝΑ ΔΙΑΒΑΖΕΙΣ

ΑΠΟΨΕΙΣ

Ο “τυπολατρία” στην εφαρμογή του νόμου ακυρώνει την ουσία και διευρύνει το χάσμα Αστυνομίας-Κοινωνίας!!!

Δημοσιεύτηκε

στις

Ένα πραγματικά πολύ χρήσιμο άρθρο εντοπίσαμε στο διαδίκτιο, που έχει πολλά να προσφέρει στους αστυνομικούς και γενκότερα στις σχέσεις αστυνομίας με την κοινωνία, όσον αφορά τον τρόπο εφαρμογής των νόμων και ειδικότερα του νόμου κατά του κορωνοϊού.

Θεωρήσαμε πολύ σημαντικό να αναπαράγουμε το συγκεκριμενο άρθρο, αφού ο συντάκτης του, Νικόλαος Αθ. Μπλάνης, Αντιστράτηγος Αστυνομίας ε.α, Επίτιμος Προϊστάμενος του Κλάδου Οργάνωσης και Ανθρώπινου Δυναμικού, που επιπλέον είναι και Πτυχιούχος της Νομικής Σχολής Αθηνών, προέρχεται από τα “σπλάχνα” της αστυνομίας και έχει ιδιαίτερη αξία για όλους μας.

Διαβάστε αναλυτικά την άποψή του…

1. Δεν σηκώνει «μύγα»  στο… μπλοκάκι της η Αστυνομία σε ό,τι αφορά την απαγόρευση κυκλοφορίας lockdown εξαιτίας του covid-19. Ωστόσο μερικές φορές η αυστηρότητα εξαντλείται στην τυπολατρία και στον φορμαλισμό και όχι στην ουσία. Μερικές φορές δηλαδή τα αρμόδια  όργανα  «διυλίζουν τον κώνωπα και καταπίνουν την κάμηλον». Τέτοια περιστατικά βλέπουν συχνά το φως της δημοσιότητας.  Θα αναφέρουμε μερικά, τα οποία καταρχήν εκλαμβάνουμε ως υποθέσεις εργασίας (case studies), αφού δεν γνωρίζουμε, ότι δεν πρόκειται για fake news. Σύμφωνα με τα Μ.Μ.Ε. λοιπόν… «οργή – αν μη τι άλλο – προκαλεί η είδηση από τη Θεσσαλονίκη, πως βεβαιώθηκε πρόστιμο  σε άστεγο  στα Γιαννιτσά με την αιτιολογία της «μετακίνησης πεζού στερούμενου βεβαίωσης σε έντυπη ή ηλεκτρονική μορφή».

2. Σε άλλη περίπτωση, στα social media,  viral έχει γίνει ένα χειρόγραφο σημείωμα για μετακίνηση μίας γυναίκας, η οποία ως χήρα ήθελε να επισκεφθεί το νεκροταφείο με τον κωδικό 6. Οι αστυνομικοί της «έκοψαν» πρόστιμο, διότι δεν προβλέπεται μετακίνηση σε νεκροταφείο.

3. Επίσης πρόστιμο  «έφαγε» την 10-11-2020  ένας 33χρονος υπόδικος, γιατί εντοπίστηκε σε τυχαίο έλεγχο να έχει βγει στο δρόμο, χωρίς να έχει έντυπη ή ηλεκτρονική βεβαίωση μετακίνησης, ενώ είχε νομική υποχρέωση, από ανακριτική πράξη, να μεταβαίνει 3 φορές  ( 1η,10η και 20η του μήνα) στο Αστυν. Τμήμα.  Ο 33χρονος θεωρούσε (σ.σ. που συνιστά  νομική πλάνη) πως, διαθέτοντας την ανακριτική πράξη από την οποία προέκυπτε υποχρέωση  μετάβασης στο Τμήμα, ήταν καλυμμένος.  Ο συνήγορός του  ανέφερε πως πρόκειται για ένα πραγματικό περιστατικό, που μπορεί εύλογα να δημιουργήσει αγανάκτηση στο μέσο πολίτη. Η ιδιαίτερη νομική υποχρέωση παρουσίασης στο Τμήμα, που αποτελεί δικαστική απαίτηση, δεν ήταν αρκετή για να αποφύγει το πρόστιμο, παρά το γεγονός, ότι έφερε τη σχετική ανακριτική διάταξη, που του επέβαλε την μετακίνηση.

4. Το ερώτημα που τίθεται είναι: Πότε γίνεται ορθή ερμηνεία και εφαρμογή του νόμου κατά την άσκηση της αστυνομικής εξουσίας;  Το κρίσιμο ζήτημα είναι απλώς η συμπλήρωση  της δήλωσης-βεβαίωσης (τύπος)  ή ο περιορισμός των μετακινήσεων, του συγχρωτισμού και της μετάδοσης του ιού (ουσία); Πως ένας άνθρωπος, ο οποίος δεν έχει καν σπίτι, θεωρείται παραβάτης των μέτρων. Η χήρα  αν επικαλούνταν «ατομική σωματική άσκηση» θα ήταν εντάξει; Μήπως προκαλούμε τους πολίτες να  «κατασκευάζουν» δικαιολογίες-λόγους μετακίνησης; Τι παραπάνω θα πρόσφερε το sms ή η βεβαίωση στην περίπτωση του υπόδικου; Είναι δεδομένο πως ο φορμαλισμός καμία φορά μπορεί να οδηγήσει σε παράδοξα αποτελέσματα, με αποτέλεσμα ο πολίτης να νιώθει αδικημένος από τη συμπεριφορά των  οργάνων  του Κράτους και έτσι να διευρύνεται το χάσμα Αστυνομίας-Κοινωνίας. Γι΄αυτό πρέπει να επικρατεί  η λογική και η επιείκεια σε τέτοιου είδους περιπτώσεις.

5. Επιβάλλεται λοιπόν η εφαρμογή των αρχών της επιείκειας και της χρηστής διοίκησης. Η αρχή της επιείκειας αποτελεί ειδική εκδήλωση της αρχής της χρηστής διοίκησης, υπό την έννοια της προστασίας των δικαιωμάτων των διοικούμενων, κυρίως των οικονομικώς πιο αδύναμων. Η αρχή της επιείκειας εφαρμόζεται ιδιαιτέρως όταν η διοίκηση πρόκειται να λάβει επαχθή μέτρα για τον πολίτη.    Η αρχή της χρηστής διοίκησης υποχρεώνει τα διοικητικά όργανα να ασκούν τις αρμοδιότητές τους με βάση το περί δικαίου αίσθημα, με αναλογικότητα και επιείκεια και στο πλαίσιο της αρχής της νομιμότητας. Επιπλέον η ερμηνεία των κανόνων δικαίου πρέπει να διέπεται από τη λογική, να μην  εξαντλείται στο γράμμα του νόμου, αλλά να υπακούει στο πνεύμα του νομοθέτη και στο σκοπό (ratio), που ο κανόνας εξυπηρετεί.

6. Ειδικότερα στις Οργανικές Διατάξεις και Κανονισμούς της Αστυνομίας περιγράφονται πολλές περιπτώσεις, στις οποίες τα Όργανα της Αστυνομίας πρέπει να τηρούν τις αρχές της επιείκειας και αναλογικότητας, όπως κατά τη μη δέσμευση των μεταγομένων  γέρων, ανήλικων, κληρικών, ανάπηρων κ.α.(άρθ.147 του π.δ.141/91), κατά τη μη σύλληψη για ασήμαντο αυτόφωρο πλημμέλημα, όταν απειλείται η πρόκληση σοβαρότερων αξιόποινων πράξεων κ.λ.π. (αρθ.119 επ. του ιδίου π.δ.), κατά την παραβατικότητα ανηλίκων, όπου, για μη χαρακτηριστικές πταισματικές παραβάσεις αυτών, πρέπει αντί της υποβολής μήνυσης να απευθύνονται συστάσεις και νουθεσίες  στους ίδιους και τους οικείους τους (άρθ.97 του ιδίου π.δ.), κατά την προστατευτική φύλαξη αντί της σύλληψης μεθυσμένου επικίνδυνου για τη δημόσια τάξη (άρθρ.110 του ιδίου π.δ.), κατά την εξακρίβωση στοιχείων, που θα αρκούσε για την άσκηση προληπτικής αστυνόμευσης, αντί της σύλληψης και προσαγωγής κ.ο.κ.

7. Το ζήτημα επομένως που προκύπτει είναι, αν τα Όργανα της Αστυνομίας έχουν την «αστυνομική παιδεία» να αντιληφθούν και να εφαρμόσουν τις  ανωτέρω  Αρχές, ιδίως  όσα εξ αυτών δεν έχουν φοιτήσει καν στις Αστυνομικές Σχολές και δεν έχουν διδαχθεί Αστυνομικό κ.λ.π. Δίκαιο, ώστε να μη «διυλίζουν τον κώνωπα και καταπίνουν την κάμηλον»!!!

Νικόλαος Αθ. Μπλάνης
Αντιστράτηγος Αστυνομίας ε.α.
Επίτιμος Προϊστάμενος Κλάδου Οργάνωσης
και Ανθρώπινου Δυναμικού Α.Ε.Α./Υ.Δ.Τ.
Πτυχιούχος Νομικής Σχολής Αθηνών

ΣΥΝΕΧΙΣΕ ΝΑ ΔΙΑΒΑΖΕΙΣ

MEDIA

Προς έναν νέο ορισμό της Τηλεόρασης

Δημοσιεύτηκε

στις

1. Η ιστορία της Τηλεόρασης

Για να φθάσουμε στο σήμερα η τηλεόραση κατέγραψε τρεις ιστορικές φάσεις. Η πρώτη ήταν η εποχή της σπανιότητας, όπου λειτουργούσε ένας ελάχιστος αριθμός τηλεοπτικών σταθμών και υπήρχε μια περιορισμένη προσφορά τηλεοπτικών προγραμμάτων. Στην περίοδο αυτή οι ιδιοκτήτες των τηλεοπτικών σταθμών σε συνεργασία με τη διαφημιστική βιομηχανία καθόριζαν το τηλεοπτικό πρόγραμμα με βάση τα δικά τους επιχειρηματικά σχέδια και τους επικρατούντες χρονισμούς της κοινωνίας. Ήταν άλλωστε η εποχή της
σταθερής απασχόλησης και των ελάχιστα διαφοροποιημένων ωραρίων εργασίας μεταξύ των εργαζομένων. Ο χρόνος εργασίας και ο ελεύθερος χρόνος των πολιτών ήταν σαφώς πιο οριοθετημένος και εμφάνιζε μεγαλύτερη ομοιογένεια και σταθερότητα. Όλοι σχεδόν απασχολούνταν στη βασική νόρμα παραγωγής και του τυπικού ωραρίου εργασίας στη βάση του 08:00-16:00/ 09:00-17:00.

Στο πλαίσιο αυτό η θέαση τηλεοπτικού προγράμματος ήταν ουσιαστικά ένα προγραμματισμένο ραντεβού, στο οποίο οι τηλεθεατές δεν είχαν την πολυτέλεια να αργήσουν ή να το χάσουν. Και συνήθως δεν το έκαναν. Τα ποσοστά τηλεθέασης συγκεκριμένων εκπομπών και τηλεοπτικών σειρών άγγιζαν δυσθεώρητα μεγέθη και
αποτελούσαν πραγματικό κοινωνικό γεγονός με τη Βεμπεριανή έννοια του όρου.

Σχεδόν όλοι οι πολίτες μιας χώρας παρακολουθούσαν συγκεκριμένα προγράμματα καθηλωμένοι στον καναπέ τους, τα οποία περίμεναν με αγωνία μέρες πριν. Σήμερα αυτό σπανίως εμφανίζεται και αφορά κυρίως τους τελικούς του παγκοσμίου κυπέλλου ποδοσφαίρου, τους Ολυμπιακούς Αγώνες, τις εκλογικές αναμετρήσεις και γενικότερα τις μεγάλες αθλητικές ή πολιτιστικού χαρακτήρα εκδηλώσεις που στη σφαίρα της πολιτικής
ονομάζονται γεγονότα μείζονος σημασίας.

Από την εποχή της σπανιότητας οδηγηθήκαμε σταδιακά στην εποχή της διευρυμένης επιλογής, καθώς η εκπομπή σήματος για πολύ περισσότερους σταθμούς έγινε πιο εύκολη υπόθεση μέσω της τεχνολογικής εξέλιξης και της χρήσης διαφορετικών τεχνολογιών (πχ. καλωδιακή τηλεόραση, επίγεια ψηφιακή ευρυεκπομπή, δορυφορική και ιντερνετική τηλεόραση κτλ.). Τα χαρακτηριστικά της προηγούμενης περιόδου ως προς το αυστηρά δομημένο και ομοιογενές πρόγραμμα διατηρήθηκαν, αλλά το τηλεοπτικό πρόγραμμα εμπλουτίστηκε με νέες θεματικές κατηγορίες (πχ. όχι μόνο ειδήσεις), γεγονός το οποίο σχετίζεται με τρεις σημαντικές εξελίξεις της περιόδου.

Πρώτον, ο αριθμός των παραδοσιακών τηλεοπτικών σταθμών (broadcasters) αυξήθηκε δραματικά. Δεύτερον, οι broadcasters άρχισαν να αναθέτουν ολοένα και μεγαλύτερο μέρος του προγράμματος τους σε εταιρίες παραγωγής με αποτέλεσμα την επέκταση της τηλεοπτικής αγοράς και την παραγωγή καλύτερου προγράμματος. Τρίτον, καθώς ο ανταγωνισμός αυξάνονταν δημιουργήθηκαν ειδικά θεματικά κανάλια και τηλεοπτικά
δίκτυα με αποκλειστικότητα στην προσφορά εξειδικευμένου ενημερωτικού και ψυχαγωγικού περιεχομένου. Και σε αυτήν όμως την ιστορική φάση της τηλεόρασης ο νέος κατακερματισμός της τηλεθέασης και η αυξημένη ποικιλία τηλεοπτικού προγράμματος δεν αμφισβητούσαν την κυριαρχία της τηλεόρασης ως μέσου που επηρεάζει τις πολιτικές συμπεριφορές, το πολιτιστικό και κοινωνικό γίγνεσθαι.

Η εποχή που διανύουμε είναι αντίθετα η εποχή της υπεραφθονίας περιεχομένου, όπου η κυριαρχία της τηλεόρασης αμφισβητείται πλέον από το διαδίκτυο και τις αστείρευτες επιλογές προσφερόμενου ψυχαγωγικού προγράμματος εντός ή εκτός του συμβατικού χώρου της τηλεόρασης. Ή μήπως ισχύει τελικά το αντίθετο; Μήπως τελικά με τον τρόπο που/καθώς εξελίσσεται η τεχνολογία και η χρήση της σε διεθνές επίπεδο, προκύπτει ότι το μέλλον του διαδικτύου είναι η τηλεόραση; Πολλοί μελετητές θεωρούν ότι έχουμε μπεί στη «χρυσή εποχή» της τηλεόρασης, καθώς οι πάροχοι on demand υπηρεσιών γιγαντώνονται με πρωτοφανείς ρυθμούς και επενδύουν πολλά δισεκατομμύρια στην παραγωγή πρωτότυπου περιεχομένου, ενώ και οι παραδοσιακοί broadcasters σπεύδουν να εκμεταλλευτούν τις ολοένα και αυξανόμενες δυνατότητες μετάδοσης περιεχομένου σε
πραγματικό χρόνο, επενδύοντας στις αναγκαίες υποδομές.

2. Η «Χρυσή Εποχή» της Τηλεόρασης

Το 2017 είχα γράψει ένα άρθρο στο ΑΠΕ στο οποίο τόνιζα τους λόγους για τους οποίους η τηλεόραση παραμένει ο βασιλιάς της ψυχαγωγίας. Ζούμε τη λεγόμενη «χρυσή εποχή της τηλεόρασης», όπου η ζήτηση και προσφορά οπτικοακουστικού περιεχομένου γιγαντώνεται από τις νέες δυνατότητες που παρέχει η ψηφιακή τεχνολογία και όπου όλες οι μεγάλες επιχειρήσεις στο πεδίο της πληροφορικής και της ψυχαγωγίας θέλουν να δραστηριοποιηθούν πιο έντονα στον ευρύτερο χώρο της τηλεόρασης.

Ο λόγος είναι απλός. Οι πολίτες δαπανούν συνεχώς περισσότερο χρόνο μπροστά από μια οθόνη. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι η τηλεοπτική βιομηχανία διευρύνεται και δυναμώνει. Πρόκειται για μια εξέλιξη, η οποία οφείλεται σε τέσσερις βασικούς λόγους:

α) αλματώδης αύξηση της πρόσβασης των πολιτών στο διαδίκτυο,
β) ραγδαία αύξηση στον αριθμό των χρηστών έξυπνων κινητών τηλεφώνων,
γ) δραματική βελτίωση της τεχνολογίας των τηλεοπτικών οθονών και των τηλεοπτικών
συσκευών, οι οποίες καθιστούν πιο προσιτή και ελκυστική τη θέαση τηλεοπτικού
περιεχομένου,
δ) παροχή υπεραφθονίας οπτικοακουστικού περιεχομένου στους πολίτες.

Όπως χαρακτηριστικά και εύγλωττα αναφέρει ο Squire (2017) …την τελευταία δεκαετία έχουν συμβεί πολύ πιο ιστορικές αλλαγές από αυτές που έγιναν στο σύνολο τους από την εποχή του βωβού κινηματογράφου. Παλαιότερα οι θεατές πηγαίναν στις κινηματογραφικές ταινίες. Σήμερα οι ταινίες πηγαίνουν στους θεατές και οι θεατές έχουν ανεξάντλητες επιλογές ψυχαγωγίας στις προσωπικές τους οθόνες…

Το γεγονός όμως ότι οι καταναλωτές έχουν πλέον άπειρες επιλογές θέασης, καθώς η σύγχρονη τεχνολογία και η χρήση του διαδικτύου τους επιτρέπει να καταναλώσουν οπτικοακουστικό περιεχόμενο όποτε, όπου και με όποια συσκευή θέλουν λειτουργεί και αντίστροφα. Με άλλα λόγια δεν επηρεάζεται μόνο η σχέση του παρόχου περιεχομένου με τον καταναλωτή, αλλά επηρεάζεται και το ίδιο το μέσο και συνολικά η τηλεοπτική
βιομηχανία.

Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει η Robinson (2017) οι άπειρες επιλογές θέασης μετατρέπουν την τηλεόραση από ένα push σε ένα pull μέσο, καθώς το κοινό πλέον έχει όχι μόνο την επιλογή, αλλά και την ευθύνη να επιλέξει ποιο πρόγραμμα αντιστοιχεί στις επιθυμίες και τις ανάγκες του, καθώς και την ευθύνη να αναζητήσει τους πιο
ικανοποιητικούς και πρόσφορους οικονομικά τρόπους πρόσβασης σε αυτό. Με άλλα λόγια οι τηλεθεατές γίνονται curators δηλαδή επιμελητές της θέασης των τηλεοπτικών τους προγραμμάτων. Και μαζί με αυτό γίνονται και χρήστες (users) τεχνολογιών που τους επιτρέπουν να προσαρμόζουν και να προγραμματίζουν την τηλεοπτική θέαση με τα δικά τους κριτήρια και ανάγκες.

Η Robinson χρησιμοποιεί τον όρο viewsers για να παντρέψει τη λέξη viewers (θεατές) με τη λέξη users (χρήστες) για να περιγράψει τον αυξημένο έλεγχο του κοινού απέναντι στο προσφερόμενο τηλεοπτικό πρόγραμμα. Ο αυξημένος αυτός έλεγχος δεν προκύπτει μόνο από την υπεραφθονία επιλογών. Πλουραλισμό επιλογών είχαμε ακόμη και στην εποχή της αναλογικής τηλεόρασης.

Αυτό που διαφοροποιεί το σήμερα σε σχέση με το παρελθόν είναι η χρήση πολλών νέων τεχνολογιών που κάνουν την κατανάλωση περιεχομένου μια περισσότερο προσωπική υπόθεση. Το ποια όμως προγράμματα θα παρακολουθήσει κάποιος και με ποιες συσκευές ή σε ποια ώρα της ημέρας δεν είναι πλέον μόνο ζήτημα στιγμιαίας ή περιστασιακής επιλογής, αλλά μια ένδειξη του ευρύτερου τρόπου και στάσης ζωής που υιοθετεί.

Όπως τονίζει ο δημιουργός των επιτυχημένων τηλεοπτικών σειρών Peaky Blinders και Taboo, Steven Knight (2016) “το εξειδικευμένο streaming niche τηλεοπτικό πρόγραμμα που επιλέγει κάποιος δεν δείχνει μόνο τις ψυχαγωγικές προτιμήσεις του, αλλά είναι ενδεικτικό της προσωπικότητας του”.

Αυτό που έχει σημασία είναι ότι η τηλεόραση από ένα γεωγραφικά και πολιτισμικά προσδιορισμένο μαζικό μέσο επικοινωνίας (mass media) έχει μεταμορφωθεί πλέον σε ένα παγκόσμιο, αλλά εξειδικευμένο μέσο (niche media) που προσφέρει 24/7 round-the-clock και κατά παραγγελία (on-demand) θέαμα. Το θέαμα αυτό είναι προορισμένο να ικανοποιήσει όλες τις εξειδικευμένες ανάγκες των θεατών (TV nichification effect) από
προγράμματα ελαφράς ψυχαγωγίας, όπως το The Voice και τα Φιλαράκια (The Friends) μέχρι αγώνες ποδοσφαίρου και μαθήματα γιόγκα ή ταινίες τρόμου και τηλεοπτικές σειρές από τη Ν. Κορέα.

Αυτό δεν ισχύει μόνο για τα ειδικά θεματικά κανάλια της παραδοσιακής τηλεόρασης και τις ειδικής στόχευσης κοινού διαδικτυακές πλατφόρμες. Οι μεγάλες διαδικτυακές πλατφόρμες ψυχαγωγίας, όπως το Netflix, αλλά και πολλές συνδρομητικές πλατφόρμες (πχ. Pay TV providers, MVPDs και skinny bundles) λειτουργούν στη λογική του all you can eat παρέχοντας στους καταναλωτές πλούσιους καταλόγους κινηματογραφικών ταινιών και
τηλεοπτικών σειρών. Οι εταιρίες αυτές δίνουν βάρος στην ετερογένεια των προτιμήσεων του κοινού και κάνουν την τηλεόραση ένα μέσο ικανό να “κλέψει” το χρόνο και να αποσπάσει την προσοχή του. Το γεγονός της κυριαρχίας της τηλεόρασης συγκριτικά με τις υπόλοιπες μορφές ψυχαγωγίας έγκειται ακριβώς σε αυτή τη διαδικασία κάλυψης όλων των αναγκών τηλεθέασης. Υπάρχει δηλαδή χώρος και περιεχόμενο για όλες και όλους. Σήμερα οι τηλεοπτικοί σταθμοί και οι πλατφόρμες μεταφοράς οπτικοακουστικού περιεχομένου καλύπτουν κάθε ανάγκη και προτίμηση θέασης. Κάθε τηλεοπτικός σταθμός μπορεί να μεταδίδει παράλληλα διαφορετικό πρόγραμμα στους τηλεοπτικούς δέκτες από αυτό που μεταδίδει στα κανάλια που έχει στο YouTube ή στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Ποτέ ξανά στο παρελθόν δεν υπήρχαν τέτοιες δυνατότητες να φτάσουν οι πάροχοι περιεχομένου απευθείας στον καταναλωτή προσφέροντας του ταυτόχρονα τέτοια μεγάλη ποικιλία περιεχομένου και τόσες πολλές επιλογές θέασης. Η Lotz (2014) περιλαμβάνει τις αλλαγές που επιφέρει η νέα τάξη πραγμάτων στο χώρο της
τηλεόρασης με το σχήμα των λεγόμενων πέντε Cs δηλαδή Choice (επιλογή), Control (έλεγχο), Convenience (άνεση), Customization (εξατομίκευση) και Community (κοινότητα ενδιαφέροντος). Ο καταναλωτής έχει πλέον τον πρώτο λόγο στο σύγχρονο μοντέλο οργάνωσης της τηλεοπτικής και της κινηματογραφικής βιομηχανίας, καθώς έχει πλέον άπειρες επιλογές θέασης περιεχομένου (choice) γεγονός το οποίο τον κάνει ικανό να
διεκδικεί αυξημένο έλεγχο (control), άνεση (convenience) και δυνατότητα εξατομίκευσης (customization) ή διασύνδεσης των επιλογών του με ευρύτερες κοινότητες καταναλωτών (community) από τους παρόχους περιεχομένου και ιδιαίτερα τους συνδρομητικούς.

Οι απόψεις αυτές απηχούν τη σημαντική θεωρητική συμβολή του Jenkins και το βιβλίο του Convergence Culture (2010), αλλά και άλλες επιστημονικές εργασίες που αφορούν τη διάχυση του περιεχομένου (spreadable media) και των transmedia strategies (Jenkins, Ford και Green, 2013). Οι μελέτες αυτές αποδεικνύουν τη νέα σχέση οφέλους που διαμορφώνεται μεταξύ των παραγωγών και των καταναλωτών (funs και bloggers) από τη
χρήση του διαδικτύου.

Η σχέση αυτή είναι ετεροβαρής για τα παραδοσιακά media, αλλά απελευθερωτική για την κοινωνία, καθώς οι καταναλωτές μπορούν μέσω των μέσων κοινωνικής δικτύωσης να επηρεάζουν καταλυτικά πλέον το πολιτιστικό και πολιτικό γίγνεσθαι, τη δημόσια συζήτηση και την μάχη των ιδεών παράγοντας το δικό τους περιεχόμενο. Για παράδειγμα, τα σύγχρονα τηλεοπτικά δίκτυα και οι παραγωγοί περιεχομένου δεν ανταγωνίζονται μόνο μεταξύ τους, αλλά και με τους ερασιτέχνες και συχνά ευρηματικούς film makers του YouTube που προβάλλουν εκπομπές και άλλα ψυχαγωγικά βίντεο αποσπώντας την προσοχή του κοινού μακριά από τους τηλεοπτικούς δέκτες.

Αντίστοιχα οι λεγόμενοι micro influencers έχουν εκατομμύρια ακόλουθους στους προσωπικούς τους λογαριασμούς στο Instagram και αποτελούν πρόσωπα που συνήθως «κλέβουν» και την προσοχή του κοινού, αλλά και ένα σημαντικό τμήμα της διαφημιστικής δαπάνης που προορίζονταν στα media.

Το ίδιο ενδεχομένως συμβαίνει και με έναν δημοφιλή προσωπικό λογαριασμό στο Facebook ή στο Twitter. Υπάρχουν προσωπικοί λογαριασμοί, οι οποίοι ουσιαστικά ισοδυναμούν με νέα παγκόσμιας εμβέλειας κανάλια επικοινωνίας, καθώς συνδέουν σε 24ωρη βάση τους κατόχους τους με ολόκληρο τον κόσμο χρησιμοποιώντας εικόνες, κείμενα, φωτογραφίες, μηνύματα, βίντεο κτλ. Σύμφωνα με σχετικές μελέτες κάθε λεπτό στο ίντερνετ λαμβάνει χώρα μια γιγαντιαίων διαστάσεων δραστηριότητα, η οποία λειτουργεί παράλληλα με τη λειτουργία του παραδοσιακού τηλεοπτικού οικοσυστήματος.

3. Η απειλή(;) του Διαδικτύου και οι GAFAM/ FAANG

Η δραστηριότητα στο διαδίκτυο διασυνδέει σε πραγματικό ή μεταγενέστερο χρόνο μεμονωμένους ανθρώπους και κοινότητες ενδιαφερόντων/ συμφερόντων παράγοντας μια εμπειρία διάδρασης και κατανόησης του κόσμου, η οποία είναι εθιστική και κατ’ επέκταση επιβαλλόμενη ως must και trendy. Ο πληθυσμός του διαδικτύου αντιστοιχεί πλέον στο 60% του παγκόσμιου πληθυσμού ή 4,7 δισεκατομμύρια με αυξητικές συνεχώς τάσεις. Τα
παρακάτω στοιχεία μας βοηθούν να αντιληφθούμε το τί συμβαίνει κάθε λεπτό στο διαδίκτυο:

– Γίνεται θέαση 4,5 εκατομμυρίων βίντεο από το YouTube και 694,450 ωρών προγράμματος στην πλατφόρμα του Netflix.
– Γίνεται αποστολή 19 εκατομμυρίων μηνυμάτων SMS μέσω του κινητού τηλεφώνου.
– Ταχυδρομούνται 190 εκατομμύρια μηνύματα μέσω email. Το 2013 ταχυδρομούνταν 123 εκατομμύρια.
– Συμμετέχουν σε μια τηλεδιάσκεψη της πλατφόρμας του Zoom 208.333.
– Στο Reddit 479.552 άτομα καταναλώνουν περιεχόμενο.
– 1,3 εκατομμύρια άνθρωποι κάνουν log in στους ατομικούς τους λογαριασμούς στο Facebook. Το αντίστοιχο μέγεθος το 2013 ήταν 461.805, δηλαδή παρατηρείται μια αύξηση μεγαλύτερη της τάξεως του 100%.
– Πραγματοποιούνται 4,1 εκατομμύρια αναζητήσεις μέσω της Google search.
– Γίνεται θέαση 4,7 εκατομμυρίων βίντεο από το YouTube.
– Συμπληρώνονται 764.000 ώρες θέασης στο Netflix.
– Γίνεται μεταφόρτωση (download) 400.000 εφαρμογών μέσω της AppleStore και της Googleplay από μόλις 37.000 που λάμβαναν χώρα το 2013

– Πραγματοποιούνται ηλεκτρονικές αγορές της τάξεως του ενός 1,1 εκατομμυρίων δολαρίων.
– 194.444 λογαριασμοί στο Twitter “τιτιβίζουν” και προστίθενται 319 νέοι χρήστες.
– Στέλνονται 59 εκατομμύρια μηνύματα μέσω WhatsUp και Facebook Messenger και 2,5 εκατομμύρια μηνύματα μέσω Snapchat. Οι χρήστες του Facebook ανεβάζουν 147.000 φωτογραφίες κάθε λεπτό.
– Γίνεται ανταλλαγή 4,8 εκατομμυρίων αρχείων κινουμένων εικόνων Gif μέσω Giphy και 1.400 μεταφορτώσεις από το TikTok. Η εφαρμογή της TikTok εγκαθίσταται 2.704 φορές.
– Πραγματοποιούνται 69.444 αιτήσεις εργασίας μέσω του LinkedIn.
– Η Doordash λαμβάνει 555 παραγγελίες για γεύματα.
– Η Amazon φορτώνει 6.659 ταχυδρομικά δέματα σε εμπορικά πλοία. Κάθε λεπτό πραγματοποιούνται επίσης online παραγγελίες 305 συσκευές έξυπνων ηχείων της AmazonEcho και της GoogleHome, οι οποίες λειτουργούν με φωνητική εντολή.
– Εγγράφονται 41 συνδρομητικές υπηρεσίες μουσικής μέσω ίντερνετ με κυρίαρχη την πλατφόρμα του Spotify. Κάθε λεπτό στο Spotify προστίθενται 666 τραγούδια, ενώ το 2013 ο αντίστοιχος αριθμός ανέρχονταν μόλις σε 20.
– Γίνονται 1,2 επισκέψεις για την παρακολούθηση βίντεο και live streaming gaming broadcasts στο Twitch.
– Ανεβαίνουν στο διαδίκτυο 2,5 εκατομμύρια εικόνες μέσω της υπηρεσίας αποθήκευσης και διαμοιρασμού φωτογραφιών Imgur.
– Διενεργούνται 1,6 εκατομμύρια απορρίψεις ή θετικές ανταποκρίσεις στις γνωριμίες που διασφαλίζει η εφαρμογή και ο αλγόριθμός του Tinder.
– Προστίθενται 694.444 επισκέψεις στο Instagram, όταν το αντίστοιχο μέγεθος το 2013 ήταν μόλις 38.000. Επίσης, κάθε λεπτό ανεβαίνουν 347.222 ιστορίες και γίνονται 138.889 clicks σε διαφημίσεις με επιχειρηματικά προφίλ.

Τα νούμερα δεν επιδέχονται αμφισβήτηση της τεράστιας ανθρώπινης δραστηριότητας στο διαδίκτυο κάθε λεπτό της ημέρας. Αυτό όμως που είναι ιδιαίτερα εντυπωσιακό πέρα από τα νούμερα αυτά είναι τρεις σημαντικές εξελίξεις και διεργασίες:

1. Η ανθρώπινη δραστηριότητα στο ψηφιακό περιβάλλον εμφανίζει συνεχώς αυξητική τάση. Το ψηφιακό σύμπαν θα μεγαλώνει συνεχώς.

2. Οι υπηρεσίες-εφαρμογές που συνδέονται με την παραγωγή και χρήση προϊόντων βίντεο γίνονται πιο σημαντικές. Οι αλλαγές στον τρόπο της ανθρώπινης επικοινωνίας που επιβάλλουν το διαδίκτυο και η σύγχρονη ψηφιακή τεχνολογία ενδυναμώνουν τη βιομηχανία παραγωγής και διανομής οπτικοακουστικού και ψυχαγωγικού περιεχομένου.

3. Μια πολύ μικρή ομάδα εταιριών πληροφορικής και τεχνολογιών επικοινωνιών έχει καταφέρει να μετατρέψει την ανθρωπότητα σε χρήστες των υπηρεσιών που προσφέρει. Με αυτόν τον τρόπο ελέγχει το σύνολο της αξιακής αλυσίδας του πληροφοριακού συστήματος και των δεδομένων όσων συμμετέχουν τις εφαρμογές
του διαδικτύου. Οι εταιρίες αυτές συνήθως αναφέρονται με το ακρωνύμιο FAANG ή GAFAM, το οποίο προκύπτει από τα αρχικά των εταιριών Facebook, Amazon, Apple, Microsoft, Netflix και Google. Όπως φανερώνει μια πρόσφατη (Αύγουστος 2019) έρευνα για τους 100 πιο δημοφιλείς (δηλαδή εμφανίζει έκαστος τουλάχιστον 350 εκατομμύρια επισκέψεις ανά μήνα) διαδικτυακούς ιστότοπους στις πρώτες θέσεις βρίσκεται η Google (μαζί με το YouTube), η Facebook, αλλά και οι ιστότοποι της κινεζικής Baidu, καθώς και της Wikipedia. Τα 100 μεγαλύτερα sites συσσώρευσαν 206 δισεκατομμύρια επισκέψεις τον Ιούνιο του 2019 και εμφανίζουν μια διαρκώς εκρηκτική αύξηση στο μέγεθος του traffic που προκαλούν.

Με το ξέσπασμα της πανδημίας Covid19 η παραπάνω κατάταξη δεν άλλαξε αισθητά, αλλά τρεις εταιρίες παρουσίασαν αξιοσημείωτη αύξηση στην επισκεψιμότητα τους. Πρόκειται για το Facebook, το YouTube (Alphabet/ Google) και το Netflix, ενώ εντυπωσιακή ήταν και η αυξημένη χρήση υπηρεσιών και εφαρμογών που βοηθούν την εργασία και την εκπαίδευση από το σπίτι, όπως οι πλατφόρμες της Zoom και της Google Classroom.

Σε κάθε περίπτωση η οικονομία των media και φυσικά της τηλεόρασης αλλάζει δραματικά στη ψηφιακή εποχή
της υπεραφθονίας περιεχομένου. Το ξέσπασμα της πανδημίας δεν άλλαξε τις προϋπάρχουσες τάσεις, αλλά αντίθετα τις ενίσχυσε και τις εδραίωσε περαιτέρω. Το μεγάλο ζητούμενο από τους παρόχους περιεχομένου στην εποχή της υπεραφθονίας περιεχομένου και των άφθονων επιλογών ψυχαγωγίας προ και μετά-Covid19 είναι να
αιχμαλωτίσουν το ενδιαφέρον και να διατηρήσουν την προσοχή των καταναλωτών (attention). Πρόκειται για μια εξαιρετικά δύσκολη εξίσωση, καθώς το ενδιαφέρον των καταναλωτών λειτουργεί πλέον ως ένα πολύ ακριβό και σκληρό νόμισμα. Οι καταναλωτές επιλέγουν πώς και πότε θα το ξοδέψουν. Το ίδιο ασφαλώς ισχύει και με τα χρήματα που διαθέτουν. Το ενδιαφέρον και η προσοχή (attention) όμως των καταναλωτών σε αντίθεση
με τα χρήματα που διαθέτουν δεν μπορεί να αποθηκευτεί για μελλοντική χρήση
. Και αυτό γιατί κάθε στιγμή υπάρχουν χιλιάδες μνηστήρες στο χώρο των media/ entertainment outlet και εκατομμύρια βίντεο και άφθονο πληροφοριακό υλικό στο διαδίκτυο που μπορούν να κεντρίσουν το ανθρώπινο ενδιαφέρον. Κάθε επιλογή
συνεπάγεται αποκλεισμό κάποιας άλλης και όπως είδαμε παραπάνω οι FAANG/ GAFAM έχουν ήδη κατακτήσει κεντρική θέση στην απόσπαση της προσοχής του κοινού με τις ποικίλες «δωρεάν» υπηρεσίες και εφαρμογές που προσφέρουν στους χρήστες τους στο διαδίκτυο.

Το γεγονός αυτό επηρεάζει τον ανταγωνισμό και το πλαίσιο λειτουργίας τόσο των εταιριών που παράγουν και διανέμουν οπτικοακουστικό περιεχόμενο όσο και τους ίδιους τους δημιουργούς και τους θεσμούς άσκησης πολιτικής για τα media και τον σύγχρονο πολιτισμό. Και αυτό γιατί στην οπτικοακουστική βιομηχανία η μάχη της προσοχής (attention war) των καταναλωτών με όποιο ευφημισμό και ευρηματικό όρο και αν περιγράφεται ή υπονοείται (πχ. eyeballs war, viewing ratings, αριθμός συνδρομητών κτλ.) αποτελεί τον πιο σημαντικό δείκτη οικονομικής υγείας μιας επιχείρησης στον τομέα της ψυχαγωγίας και της ενημέρωσης.

Η προσοχή του κοινού είναι ίσως πολύ περισσότερο σημαντική και από το δείκτη EBIDTA, τις πωλήσεις ή τη χρηματιστηριακή αξία ή όποιο άλλο οικονομικό όρο χρησιμοποιείται για να επιβεβαιώσει τη θετική ή αρνητική πορεία μιας επιχείρησης στο χώρο των media. Έτσι παρά το γεγονός ότι οι επίσημες στατιστικές αναδεικνύουν τη θεαματική διαχρονικά αύξηση του screen time δηλαδή του χρόνου που δαπανούν οι πολίτες μπροστά από μια οθόνη το φαινόμενο της σπανιότητας ή της απώλειας προσοχής ή του ασταθούς και ευμετάβλητου ανθρώπινου ενδιαφέροντος (distraction/ attention loss) παραμένει ισχυρό. Το λεγόμενο loyalty σε ένα πρόγραμμα δεν θεωρείται δεδομένο ακόμη και αν πρόκειται για μια παραγωγή με το πιο ακριβό cast και από ένα πολύ ισχυρό brand, όπως για παράδειγμα το The Morning Show με τη Τζένιφερ Άνιστον και τον Στηβ Καρελ από την AppleTV+. Το συγκεκριμένο πρόγραμμα είχε προϋπολογισμό αισθητά υψηλότερο από το αντίστοιχο μέγεθος του Game of Thrones ($20 εκατ. το επεισόδιο), αλλά τα αποτελέσματα του σε όρους τηλεθέασης και buzz είναι εμφανώς χαμηλότερα και δεν επιδέχονται σύγκριση.

Για παράδειγμα ακόμη και το Netflix που συνιστά μια πρωτοπόρα εταιρία στις εξελίξεις της βιομηχανίας και η οποία συνεχώς ανοίγει νέους δρόμους ομολόγησε πρόσφατα (Ιανουάριος 2019) στους μετόχους του ότι o μεγαλύτερος ανταγωνιστής του δεν είναι μια εταιρία media και παραγωγής περιεχομένου, όπως η Disney ή το HBO, αλλά ένα βιντεοπαιχνίδι και πιο συγκεκριμένα το Fortnite (“…Our focus is not on Disney+, Amazon or
others, but on how we can improve our experience for our members… So, where does its strongest challenge actually comes from? We compete with (and lose to) ‘Fortnite’ more than HBO”…).

Η σύγκριση του ρυθμού ανάπτυξης της αγοράς των video games παγκοσμίως δεν αφήνει κανένα περιθώριο αμφισβήτησης της παραπάνω τίμιας και ειλικρινούς επισήμανσης του Netflix. Η παγκόσμια αγορά κινηματογράφου (εισιτήρια στις αίθουσες) το 2018 αντιστοιχούσε σε $41 δις, ενώ το 2015 ήταν $39 δις. Τα αντίστοιχα μεγέθη για το χώρο του gaming ήταν $138 δις το 2018 και μόλις $92 δις το 2015. Με άλλα λόγια η παγκόσμια αγορά κινηματογράφου μεταξύ 2015-2018 εμφάνισε μια αύξηση της τάξεως του 5%, ενώ η
αντίστοιχη αύξηση στην αγορά των video games ήταν 50% (!), ενώ το 2020 κατά τη διάρκεια της πανδημίας, όπου έκλεισαν οι κινηματογραφικές αίθουσες o χώρος του gaming εμφάνισε ακόμη πιο εντυπωσιακή δυναμική.

Για παράδειγμα ο λεγόμενο Gaming Video Content (GVC) αφορά διπλάσιο αριθμό ανθρώπων στις ΗΠΑ συγκριτικά με τον αριθμό αυτών που παρακολουθούν το πρόγραμμα των τεσσάρων γιγάντων της ψυχαγωγίας, όπως το HBO, το Netflix, το ESPN και το Hulu.

Είναι ενδεικτικό ότι το Twitch που επικεντρώνεται στο χώρο του gaming είναι πλέον τόσο δημοφιλές, ώστε η επισκεψιμότητα του υπερβαίνει την τηλεθέαση όλων μαζί των μεγαλύτερων τηλεοπτικών δικτύων στις ΗΠΑ. Αξίζει να σημειωθεί ότι η πλατφόρμα του Twitch αποτελεί θυγατρική εταιρία του ομίλου της Amazon. Το 2014 η Amazon αγόρασε την εταιρία έναντι $970 εκατομμυρίων σε μετρητά.

Μικρογραφία

4. Η «οικονομία της προσοχής» και η « πλατφορμιοποίηση της οικονομίας»

Ο μεγάλος ανταγωνισμός στην απόσπαση της προσοχής του κοινού αποτελεί τεράστιο πρόβλημα για τις σύγχρονες επιχειρήσεις media και δεν είναι μόνο θέμα χρημάτων που επενδύεις στην παραγωγή. Είναι πλέον πολύ πιο δύσκολη υπόθεση να αποκτήσεις υψηλή τηλεθέαση ή σταθερά μεγάλη ζήτηση για το προϊόν και τις υπηρεσίες σου. Το ρίσκο αποτυχίας είναι υπαρκτό ακόμη και όταν δαπανάς υπέρογκα ποσά στο cast και στην παραγωγή γιατί οι πολίτες βομβαρδίζονται συνεχώς με άφθονα ερεθίσματα και άπειρο οπτικοακουστικό περιεχόμενο.

Δεν υπάρχουν μαγικές συνταγές και μαγικά ραβδιά για να κερδίσεις το κοινό και να διατηρήσεις την προσοχή και το ενδιαφέρον του εκτός από μεμονωμένα τηλεοπτικά προγράμματα, τα οποία έχουν εγγραφεί ως ιδιαίτερα σημαντικά στην κοινωνική συνείδηση, όπως το Super Bowl στις ΗΠΑ ή η Eurovision στην Ευρώπη.
Το φαινόμενο της απώλειας ή της ευμετάβλητης προσοχής (distraction/ attention loss) αποτελεί επομένως βασική συνθήκη κατανόησης του σύγχρονου περιβάλλοντος στον οποίο λειτουργούν οι επιχειρήσεις ψυχαγωγικού περιεχομένου και τα media outlets. Δύο εμβληματικές ρήσεις (quotes) περιγράφεται πολύ γλαφυρά αυτό που συμβαίνει.

Η πρώτη ανήκει στον Les Hinton, έναν από τους στενότερους συνεργάτες του Rupert Murdoch, ο οποίος έχει χαρακτηρίσει την προσοχή του κοινού ως το πιο σπάνιο παραγωγικό πόρο του 21 ου αιώνα (The scarcest resource of 21 st century is human attention).

Η δεύτερη ρήση ανήκει στον Καθηγητή Νομικής του Columbia University Tim Wu, ο οποίος χαρακτηρίζει την ανθρώπινη προσοχή σαν τον πιο σημαντικό και πολύτιμο παραγωγικό πόρο (The last and most valuable of resources is human attention). Και οι δύο ρήσεις αποκαλύπτουν όχι μόνο τη δυσκολότερη, συγκριτικά με το παρελθόν, επίτευξη οικονομικής επιτυχίας που αντιμετωπίζουν τα media outlets και οι παραγωγοί περιεχομένου στη σύγχρονη ψηφιακή εποχή της αφθονίας περιεχομένου, αλλά και τη σημασία της προώθησης και πώλησης του περιεχομένου στους καταναλωτές ως curators.

Οι εταιρίες στο χώρο των media και της ψυχαγωγίας οφείλουν δηλαδή όχι μόνο να προσφέρουν πλούσιο και ανταγωνιστικό περιεχόμενο, αλλά και να διαμορφώνουν μπράντες (brands) που έχουν την ικανότητα να χτίζουν και να εξιστορούν μοναδικές αφηγήσεις (narratives), ώστε οι καταναλωτές να μπορούν να βιώσουν μια εμπειρία
ψυχαγωγίας που αντιστοιχεί στις πραγματικές ανάγκες και στις επιθυμίες τους. Οι αφηγήσεις αυτές και ο γενικότερος τρόπος οργάνωσης της επιμέλειας (curation) γίνεται με τη χρήση της τεχνολογίας (πχ. νέα gadgets) και φυσικά με τη χρήση των κοινωνικών μέσων δικτύωσης ή με την παροχή πιο εξειδικευμένων προγραμμάτων εμβύθισης σε περιεχόμενο που προσφέρει μια ξεχωριστή και μοναδική εμπειρία (immersive experiences).

Η τάση αυτή διαπερνά πλέον όλο το φάσμα των τεχνών και της ανθρώπινης δημιουργικής έκφρασης. Η συσσώρευση μοναδικών εμπειριών και αφηγήσεων από τη χρήση των προϊόντων και των υπηρεσιών μιας επιχείρησης είναι ο μόνος δρόμος που μπορεί να συμβάλλει στην διαμόρφωση μιας επιχειρηματικής μπράντας, η οποία απολαμβάνει της υψηλής εμπιστοσύνης των καταναλωτών. Οι μπράντες αυτές, τα μεγάλα και γνωστά ονόματα της αγοράς, αποτελούν τους νικητές στην εποχή της οικονομίας της προσοχής (attention economy). Οι καταναλωτές τις εμπιστεύονται όχι μόνο για να αγοράσουν τα προϊόντα τους, αλλά και για τους συμβουλεύσουν και να τους υποδείξουν νέες υπηρεσίες και περισσότερα προϊόντα.

Στην περίπτωση της βιομηχανίας περιεχομένου οι μπράντες αυτές είναι τα μεγάλα studios και οι πλατφόρμες, οι εφαρμογές και τα διαδικτυακά εργαλεία που χρησιμοποιούν μέσα από τα οποία χτίζουν σχέσεις εμπιστοσύνης και αφηγήσεις με το καταναλωτικό κοινό. Το Netflix, η Amazon και η Disney+ για παράδειγμα δεν αποτελούν απλώς δυνατά ονόματα στην αγορά, αλλά λειτουργούν ως αξιόπιστοι επιμελητές επιλογών (trusted curators) για
τους καταναλωτές. Τα προϊόντα και οι υπηρεσίες τους παρέχονται με τέτοιο σύνθετο τρόπο, ώστε οι καταναλωτές να γίνονται αυτό που αναφέρεται στη γλώσσα των επιχειρήσεων hooked, δηλαδή να «αγκιστρώνονται» και να παραμένουν προσκολλημένοι σε αυτές.

Αυτό πρακτικά σημαίνει δισεκατομμύρια επενδύσεων όχι μόνο στην παραγωγή πρωτότυπου οπτικοακουστικού περιεχομένου, αλλά και δισεκατομμύρια επενδύσεων σε τεχνολογικές καινοτομίες και μεθόδους marketing που δίνουν στους καταναλωτές την άνεση (convenience), την αίσθηση σεβασμού και ελέγχου της τελικής του επιλογής. Για παράδειγμα η δυνατότητα ενός συνδρομητή της Netflix να επιλέξει από έναν μακρύ κατάλογο ταινίες και τηλεοπτικές σειρές, κάποιες εκ των οποίων μπορεί να έχουν υποδειχθεί από τους αλγόριθμους της εταιρίας (you may also like this) αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα.

Αντίστοιχα η επιλογή θέασης μιας ταινίας από την πλατφόρμα του Netflix μετά από την προσπάθεια εξερεύνησης περιεχομένου από τον ίδιο το συνδρομητή ή ύστερα από πληροφορίες που συνέλεξε από φίλους και γνωστούς, ή στο διαδίκτυο και στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης αποτελούν επίσης απτά παραδείγματα του πώς ο τρόπος λειτουργίας του Netflix δίνει στους χρήστες τους την αίσθηση σεβασμού και ελέγχου των
επιλογών τους.

Αντίστοιχα μοντέλα λειτουργίας παρατηρούμε και σε άλλους τομείς και αγορές. Για παράδειγμα τα βιολογικά και οργανικά προϊόντα διατροφής αποτελούν μια τεράστια αγορά, στην οποία συμμετέχουν καταναλωτές που είναι ενημερωμένοι από διάφορους curators. Οι καταναλωτές αυτοί είναι σαφώς ευαισθητοποιημένοι για την ποιότητα τροφής που προσφέρουν στο σώμα τους. Οι πληροφορίες αυτές παρέχονται σε εφαρμογές στο κινητό ή σε άλλες «έξυπνες» συσκευές, οι οποίες βοηθούν στη βελτιστοποίηση της διατροφής.

Σε γενικές γραμμές το μοντέλο των λεγόμενων αξιόπιστων επιμελητών (trusted curators) και η σημασία διαμόρφωσης αξιόπιστων brands παίζει μεγάλο ρόλο σήμερα. Τα τεχνολογικά λειτουργικά συστήματα που συνδυάζουν την παροχή περισσότερων δεδομένων και πληροφοριών προς τους καταναλωτές θεωρούνται απαραίτητο συστατικό επιτυχίας στο σύγχρονο marketing γιατί ενισχύουν την εμπιστοσύνη και την ικανότητα
διασύνδεσης των καταναλωτών με ευρύτερες κοινότητες, τάσεις και συμπεριφορές που θεωρούνται έξυπνες, και αποδεκτές ως cool και trendy.

Το μοντέλο αυτό αναπαραγωγής της προσοχής ενδέχεται να υποβαθμίζει την ποιότητα των παρεχόμενων προϊόντων και υπηρεσιών συγκριτικά με άλλα metrics, δεδομένα και impressions που παράγουν οι πλατφόρμες του διαδικτύου. Αν για παράδειγμα γίνει viral μια αρνητική κριτική στην πλατφόρμα στο Amazon για τη συσκευασία ή την τιμή ενός προϊόντος, τότε είναι δύσκολο να σταθούν πολλοί καταναλωτές στα ποιοτικά
χαρακτηριστικά που το διακρίνουν. Και αυτό γιατι πάνω από το 50% των καταναλωτών εμπιστεύονται την πλατφόρμα της Amazon πριν τις αγορές τους (Galloway, 2018).

Οι μεγάλες τεχνολογικές πλατφόρμες και ειδικότερα αυτές της Google και της Amazon ελέγχουν σε σημαντικό βαθμό το λιανικό εμπόριο και τις προτιμήσεις των καταναλωτών. Και ταυτόχρονα διασφαλίζουν για τον εαυτό τους ένα μεγάλο μέρος των κερδών. Αυτό ισχύει και στην περίπτωση της βιομηχανίας οπτικοακουστικού περιεχομένου και αυτό εξηγεί γιατι πλέον όλες οι εταιρίες του κλάδου που σέβονται τον εαυτό τους προσπαθούν
να βρουν θέση στο σύμπαν του streaming.

H Amanda Lotz, Καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο του Queensland, προχωρά ένα βήμα παραπάνω τη συζήτηση για τη σημασία της κατά παραγγελία διαδικτυακής (Video On Demand streaming) ψυχαγωγίας τονίζοντας ότι τα περισσότερα έσοδα στη βιομηχανία περιεχομένου κατευθύνονται δυσανάλογα περισσότερο όχι στα media outlets και σε αυτούς που παράγουν το περιεχόμενο, αλλά στις εταιρίες που το διανέμουν και στους συσσωρευτές περιεχομένου (content agreegators), όπως οι μεγάλες εταιρίες τεχνολογίας πληροφορικής και επικοινωνιών στο διαδίκτυο.

Σε αντίστοιχα συμπεράσματα καταλήγει και ο Matthew Ball (2016) της REDEF Media τονίζοντας ότι η σύγχρονη μάχη στη βιομηχανία των media για το ποιος θα κερδίσει την προσοχή και το ενδιαφέρον των καταναλωτών εξαρτάται και από το ποιος διαθέτει την πιο λειτουργική τεχνική υποδομή στην απόσπαση της ανθρώπινης προσοχής (attention infrastructure). Το περιεχόμενο δηλαδή αυτό καθεαυτό, όσο ελκυστικό ή υψηλής ποιότητας και αν είναι, δεν θα καθορίσει τους νικητές και τους χαμένους του σκληρού ανταγωνισμού στη βιομηχανία περιεχομένου.

Για παράδειγμα μια καλή τηλεοπτική πλατφόρμα από πλευράς περιεχομένου δεν είναι σίγουρο ότι μπορεί να ανταγωνιστεί εύκολα μια αντίστοιχη πλατφόρμα με λιγότερο καλό περιεχόμενο, αλλά με ένα σαφώς πιο βελτιωμένο και φιλικό προς το χρήστη interface και ευρετήριο αναζήτησης. Πρόσφατη (2020) σχετική μελέτη του Hesmondhalgh και της Lotz χαρακτηρίζουν την εικόνα του μενού πλοήγησης (user interface) και τη ροή δεδομένων του ως βασικό μηχανισμό μιντιακής επιρροής με την έννοια ότι έχει την ικανότητα να κατευθύνει τη ζήτηση του τηλεοπτικού κοινού για συγκεκριμένα προγράμματα και περιεχόμενο και ταυτόχρονα να αποκλείει άλλα.

Ο ανταγωνισμός στις πλατφόρμες δεν είναι μόνο πόλεμος περιεχομένου, αλλά και ανταγωνισμός που συνδέεται με το πόσο εύκολα και γρήγορα μπορούν οι χρήστες τους να πλοηγούνται στα διαθέσιμα κανάλια και στο διαθέσιμο κατάλογο περιεχομένου. Οι μεγάλες εταιρίες ωστόσο έχουν την ικανότητα και να κάνουν πιο ευρέως γνωστό το προϊόν τους και να το τοποθετούν σε περίοπτη θέση στο διαδίκτυο και σε πολλές εφαρμογές και
συσκευές (discoverability and prominence), όπως για παράδειγμα το κουμπί της Netflix στο τηλεχειριστήριο.

Το γεγονός αυτό παρέχει στις εταιρίες αυτές ένα μεγάλο πλεονέκτημα να προσεγγίσουν πιο άμεσα τους καταναλωτές συγκριτικά με τους υπόλοιπους ανταγωνιστές τους. Το ζήτημα αυτό αναδεικνύει σοβαρές ανισότητες όχι μόνο στο πεδίο της διανομής του περιεχομένου, αλλά συνολικά στη σφαίρα κυκλοφορίας και στην αξιακή αλυσίδα του προϊόντος.

Ακριβώς για αυτό ένα συχνό θέμα συζήτησης στο χώρο των θεωρητικών της τηλεόρασης και του κινηματογράφου είναι αν το περιεχόμενο εξακολουθεί να είναι ο βασιλιάς, όπως έχει επικρατήσει να λέγεται ή αν αντίθετα υπάρχει και ο αυτοκράτορας που σχετίζεται με τη διανομή και με το συνολικό «πακετάρισμα» και προσφοράς του περιεχομένου στους καταναλωτές. Η συζήτηση αυτή δεν προέκυψε στο κενό. Ήδη από το 1990 ο Garnham είχε τονίσει ότι, ενώ η ικανότητα παραγωγής πολιτιστικού προϊόντος είναι προφανώς σημαντική, η διανομή του είναι ακόμη πιο μείζονος σημασίας.

Σήμερα, σε έναν ψηφιακό κόσμο, όπου οι αγορές εμφανίζονται κορεσμένες (saturated markets) από την υπερπροσφορά επιλογών θέασης η διανομή περιεχομένου γίνεται ακόμη πιο σημαντική. Και αυτό που συχνά καθορίζει το νικητή των εξελίξεων είναι η διαφοροποίηση στη διανομή του περιεχομένου και η μεγαλύτερη ευκολία πρόσβασης των καταναλωτών σε αυτό.

Ο Καθηγητής Marketing του Πανεπιστημίου του Harvard Bharat Anand προχωρά ένα βήμα παραπάνω στο βιβλίο του The Content Trap (2016). Σύμφωνα με τον ίδιο η επιτυχία ενός προϊόντος δεν βασίζεται πλέον τόσο πολύ στην ποιότητα που το διακρίνει, αλλά στην ικανότητα του προϊόντος και των εταιριών που το διανέμουν να κάνουν κάτι περισσότερο από αυτό που τους ανατίθενται: να δημιουργούν ισχυρές συνδέσεις (connections) με την κοινότητα των χρηστών των υπηρεσιών τους, να προσφέρουν παράλληλες και πρόσθετες συμπληρωματικές υπηρεσίες με το βασικό εμπορικό τους αντικείμενο και να διατηρούν πιο ισχυρές και τακτικές σχέσεις με τους καταναλωτές βάζοντας την επιχειρηματική μπράντα μέσα στη ζωή τους (network effects).

Για να γίνει όμως αυτό δεν αρκεί η πρόσβαση σε μεγάλα δεδομένα και η διαφημιστική παρουσία του προϊόντος σε πολλές πλατφόρμες και μέσα επικοινωνίας (cross-media strategy). Αντίθετα μια εταιρία απαιτείται να έχει και την ικανότητα να συλλέγει και να επεξεργάζεται μεγάλα δεδομένα και να αντλεί οφέλη από την τεχνολογική καινοτομία, αλλά κυρίως την ικανότητα να κατανοεί πλήρως τις σύγχρονες ανθρώπινες ανάγκες, ώστε
να χτίζει βιώσιμες σχέσεις εμπιστοσύνης με τους καταναλωτές. Η κατανόηση αυτή λειτουργεί ως καταλύτης για την απόσπαση της προσοχής (attention) και τελικά της αφοσίωσης (commitment / engagement) των καταναλωτών.

Και εδώ επανερχόμαστε στην κυριαρχία των γιγάντων του διαδικτύου και της πληροφορικής. Και αυτό γιατί σήμερα η κατανόηση των πραγματικών ανθρώπινων αναγκών δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί δίχως την αξιοποίηση του διαδικτύου, το οποίο μπορεί να συνδέει τους ανθρώπους και τις πολυπληθείς ανθρώπινες κοινότητες σε πραγματικό χρόνο. Αν δε γνωρίζεις τί μπορούν να αναζητούν, να συζητούν, να απορρίπτουν ή σε τελική ανάλυση να εκφράζουν στο διαδίκτυο οι πιθανοί πελάτες σου δεν μπορείς να αντλήσεις τη θεματολογία και το περιεχόμενο που χρειάζεσαι για να κερδίσεις όχι μόνο τα μυαλά, αλλά κυρίως την καρδιά τους.

Για παράδειγμα οι τηλεοπτικές σειρές υψηλής ποιότητας (High-End dramas) αποτελούν όχι μόνο ακριβές παραγωγές με δυνατό cast, αλλά και σενάριο εμπνευσμένο από τα λεγόμενα παγκόσμια θέματα (global issues) που αντανακλούν τις συζητήσεις ή τα συναισθήματα οργής, νοσταλγίας και προβληματισμού στα κοινωνικά μέσα δικτύωσης.

Στο πλαίσιο αυτό αξίζει να σημειώσουμε αυτό που ήδη από το 2009 ο τότε CEO της Warner Bros. Digital Distribution Thomas Gewecke είχε τονίσει σε ένα σχετικό με το ζήτημα συνέδριο στο UCLA: …οι επιχειρήσεις που παράγουν περιεχόμενο, δηλαδή οι επιχειρήσεις media, θα μεταμορφωθούν σταδιακά σε εν μέρει επιχειρήσεις πληροφορικής και τεχνολογίας επικοινωνιών…

5. Δεδομένα και πολυ-πλατφορμική εμπειρία τηλεοπτικής θέασης

Τα παραδοσιακά μέσα ενημέρωσης και ψυχαγωγίας και η ανθρώπινη προσοχή μεταναστεύουν σε ένα νέο τεχνολογικό υπόδειγμα διαχείρισης της πληροφορίας και του ψυχαγωγικού οπτικοακουστικού περιεχομένου. Το υπόδειγμα αυτό παράγει με τη σειρά του μια νέα ανθρώπινη εμπειρία διάδρασης και διασύνδεσης του φυσικού με το ψηφιακό περιβάλλον. Αυτή η εμπειρία βασίζεται σε ένα νέο διαλειτουργικό οικοσύστημα παρόχων
περιεχομένου που προσφέρουν μια πολυ-πλατφορμική εμπειρία θέασης (pluriformity), η οποία δεν χαρακτηρίζεται μόνο από τη ψηφιακή διανομή περιεχομένου σε πολλαπλές συσκευές και οθόνες οπτικής απεικόνισης, αλλά και από νέους τρόπους διαμοιρασμού περιεχομένου, νέες μορφές συλλογής και αποθήκευσης δεδομένων, νέες στρατηγικές κατανάλωσης, marketing και κοινωνικής δικτύωσης, νέες λέξεις, νέα σύμβολα, νέους τρόπους αναζήτησης, χρήσης και εμπορικής αξιοποίησης του παραγόμενου περιεχομένου.

Στην ουσία αυτό που φέρνει η σύζευξη των νέων τεχνολογιών επικοινωνιών και της βιομηχανίας περιεχομένου είναι μια νέα πολυ-πλατφορμική εμπειρία θέασης, η οποία είναι πλήρως αποσυνδεδεμένη από χρονικούς και χωρικούς περιορισμούς και η οποία δημιουργεί από την μια πλευρά ισχυρές συνδέσεις και διασυνδέσεις μεταξύ ανθρώπων, επιχειρήσεων, συσκευών και από την άλλη μια διαδικτυακή τεχνική υποδομή πάνω στην
οποία αυτές οι συνδέσεις/ διασυνδέσεις παράγουν σε συνεχή ροή και round-the-clock αποτελέσματα, κοινωνικές και εμπορικές σχέσεις, έσοδα και συναλλαγές, θεσμικές ρυθμίσεις, νέα δεδομένα ανάλυσης της ανθρώπινης συμπεριφοράς κτλ.

Η βιομηχανία περιεχομένου μετασχηματίζεται μέσω του διαδικτύου μεταφορικά και κυριολεκτικά σε ένα παγκόσμιο δίκτυο σχέσεων και διάδρασης πολύ πιο άμεσο, αλλά και πολύ πιο σύνθετο ταυτόχρονα από αυτό της παραδοσιακής αξιακής αλυσίδας (παράγω, προωθώ, διανέμω).

Στο παρελθόν η βιομηχανία περιεχομένου ήταν μια βιομηχανία που αφορούσε την προσφορά και ζήτηση προϊόντων σε πολύ συγκεκριμένα και οριοθετημένα χωρικά και χρονικά πλαίσια. Οι εταιρίες παραγωγής παρήγαγαν περιεχόμενο, το οποίο το διένειμαν οι εταιρίες διανομής στις κινηματογραφικές αίθουσες και στα τηλεοπτικά δίκτυα.

Τα τηλεοπτικά δίκτυα με τη σειρά τους χρησιμοποιούσαν το περιεχόμενο αυτό προκειμένου να πωλήσουν στη συνέχεια το πιο πολύτιμο τους περιουσιακό στοιχείο στους ίδιους τους καταναλωτές, αλλά και στη διαφημιστική βιομηχανία. Το περιουσιακό αυτό στοιχείο ήταν ο τηλεοπτικός τους αέρας, η ικανότητα τους να εκπέμπουν και να στέλνουν οπτικά ερεθίσματα στο τηλεοπτικό κοινό και να καταλαμβάνουν τον ελεύθερο χρόνο του.
Ο τηλεοπτικός αέρας αντιστοιχούσε σε πολύτιμα δευτερόλεπτα (slots) για τους διαφημιστές ειδικά σε ώρες και ημέρες, όπου οι περισσότεροι καταναλωτές συνήθιζαν να παρακολουθούν τηλεόραση (primetime). Αυτό εξακολουθεί να ισχύει σε σαφώς μικρότερο βαθμό.

Σήμερα η συγκεκριμένη αξιακή και παραγωγική διαδικασία έχει γίνει πιο σύνθετη και δυναμική, καθώς το περιεχόμενο μπορεί να φτάσει στους τελικούς καταναλωτές με πολλούς τρόπους (release windows), με πολλά τεχνικά μέσα και κανάλια διανομής (distribution channels) και με πλήρως εξατομικευμένους όρους (customized services). Η αλλαγή αυτή είναι το αποτέλεσμα της ενσωμάτωσης νέων εμπορικών μοντέλων λειτουργίας (πχ. D2C, customized services) που αξιοποιούν καλύτερα και πιο άμεσα τις τεχνολογικές βελτιώσεις και τη χρήση του διαδικτύου στη διανομή του περιεχομένου. Η άποψη ότι στην εποχή των social media και του διαδικτύου είναι επιβεβλημένο οι μπράντες (brands) να γίνουν direct-to-consumer, ώστε να γνωρίζουν καλύτερα τις ανάγκες
των πελατών τους κερδίζει συνεχώς έδαφος. Ακόμη όμως και αυτά τα μοντέλα και οι νέες στρατηγικές δεν μπορούν να λύσουν την εξίσωση, καθώς δεν μπορούν να παρουσιάσουν με σιγουριά το πώς τα τηλεοπτικά δίκτυα και οι πλατφόρμες περιεχομένου μπορούν να αιχμαλωτίσουν το ενδιαφέρον και την προσοχή των καταναλωτών (attention).

Η αληθινή γνώση για τους ανθρώπους άλλωστε προκύπτει μόνο ή κυρίως από την καθημερινή επαφή με αυτούς. Είναι εντελώς διαφορετικό ζήτημα το να γνωρίσεις έναν άνθρωπο και διαφορετικό να τον κάνεις targeted βασιζόμενος στο πώς θα μοιάζει σύμφωνα με τα δεδομένα από τη συμπεριφορά του στο διαδίκτυο. Η ανάλυση δηλαδή των δεδομένων της συμπεριφοράς των ανθρώπων χωρίς την αντίστοιχη ανάλυση του πλαισίου από το οποίο προκύπτουν αυτά τα δεδομένα εμφανίζει σοβαρό έλλειμμα αξιοπιστίας. Τα δεδομένα είναι πολύ απλά μόνο για τους χρήστες. Οι άνθρωποι όμως δεν είναι μόνο χρήστες υπηρεσιών.

Μικρογραφία

6. Προς ένα νέο ορισμό της Τηλεόρασης

Το πιο σημαντικό ίσως σημείο που αξίζει να κρατήσουμε από την παραπάνω ανάλυση είναι ότι η ρευστότητα αυτή και η παντοδυναμία του διαδικτύου και των FAANG/ GAFAM δεν απειλούν την τηλεόραση, δηλαδή το ίδιο το μέσο, ούτε μειώνουν την αξία εστίασης της επιστημονικής ερευνητικής ανάλυσης στο χώρο της τηλεόρασης. Όπως ανέφερε εμφατικά το 2016 ο Michael Wolff “όλοι πλέον θέλουν να κάνουν business στην τηλεόραση“.
Η πρόσφατη είσοδος της Apple στο τηλεοπτικό τοπίο, όπως και των υπόλοιπων μεγαθηρίων της πληροφορικής είναι ενδεικτική αυτής της τάσης. Η τηλεόραση διατηρεί την υπεροχή της έναντι άλλων μορφών ψυχαγωγίας, αλλά αυτό όμως που αλλάζει είναι το επίπεδο του ανταγωνισμού στις διεθνείς τηλεοπτικές αγορές και το επιχειρηματικό μοντέλο άντλησης εσόδων από την τηλεόραση και φυσικά ο προσδιορισμός του τί εννοούμε πλέον τηλεοπτική θέαση.

Στο πλαίσιο αυτό αξίζει να σημειώσουμε τα συμπεράσματα, στα οποία καταλήγει και ο Hasmondhalgh στη θεωρία του για τις εταιρίες που δραστηριοποιούνται στον τομέα των δημιουργικών/ πολιτιστικών βιομηχανιών. Σύμφωνα με τον ίδιο ο στόχος των εταιριών αυτών είναι η βελτιστοποίηση του οικονομικού τους οφέλους μέσα από τη διπλή επίτευξη πολιτικών ελαχιστοποίησης του επιχειρηματικού τους ρίσκου και της μεγιστοποίησης του
αριθμού των καταναλωτών τους. Για να το πετύχουν αυτό οι μεγάλες επιχειρήσεις στη βιομηχανία περιεχομένου δραστηριοποιούνται σε πολλούς κλάδους και διάφορες υπηρεσίες εφαρμόζοντας πολιτικές οριζόντιας και κάθετης εξειδίκευσης.

Με την κάθετη εξειδίκευση μειώνουν το επιχειρηματικό ρίσκο επιμερίζοντας το σε συνδεδεμένες εταιρίες του επιχειρηματικού ομίλου. Με την οριζόντια εξειδίκευση οι μεγάλες εταιρίες επιδίδονται σε δραστηριότητες εξαγοράς και συγχωνεύσεων επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται στον κλάδο περιορίζοντας έτσι τον ανταγωνισμό και την επιχειρηματική απειλή από υφιστάμενους ή νέους παίχτες στην αγορά. Με τον τρόπο αυτό τα μεγαθήρια στη βιομηχανία περιεχομένου διαμορφώνουν και χειραγωγούν τη ζήτηση προϊόντος διασφαλίζοντας ότι υπάρχει ικανοποιητικό κοινό να απορροφήσει τις επενδύσεις της παραγωγής σε νέο περιεχόμενο ή σε παραγωγές οι οποίες αποτελούν τη συνέχεια πετυχημένων τίτλων (serials/ remakes). Για παράδειγμα οι κολοσσιαίες εταιρίες του Hollywood και ειδικά η Disney εφαρμόζουν εκτεταμένα προγράμματα οριζόντιας και κάθετης εξειδίκευσης, τα οποία ενισχύουν την κυριαρχία τους στις διεθνείς αγορές.

Μαζί με αυτές οι γίγαντες του διαδικτύου και της πληροφορικής αποτελούν πλέον τμήμα της παγκόσμιας βιομηχανίας περιεχομένου επηρεάζοντας τους παραδοσιακούς παίχτες της (Hollywood, τηλεπικοινωνιακοί πάροχοι και γραμμικά τηλεοπτικά δίκτυα) δίνοντας έμφαση στον συνεχώς αναπτυσσόμενο χώρο της οικιακής ψυχαγωγίας (home entertainment). Με εξαίρεση το αποτυχημένο πείραμα της Quibi στο χώρο της διεθνούς αγοράς λειτουργούν πλέον οι πλατφόρμες της Disney+, Apple TV+, HBOMax, Peacock Universal, Netflix, Amazon Prime, TUBI, Britbox κτλ.

Οι νέοι μνηστήρες όμως (εταιρίες πληροφορικής) ασκούν σαφώς πιο επιθετική πολιτική από τους και στο πεδίο της κάθετης/ οριζόντιας εξειδίκευσης και στο πεδίο των εξαγορών/ συγχωνεύσεων. Κατά τη διάρκεια της πανδημίας και μόλις μέσα σε δύο μήνες οι εταιρίες αυτές πήραν την μερίδα του λέοντος από την αύξηση του πλούτου των μεγάλων εταιριών στις ΗΠΑ, η οποία ανήλθε στο δυσθεώρητο ποσό των κατά $534 δις, όταν την ίδια στιγμή χάθηκαν περισσότερες από 40 εκατομμύρια θέσεις εργασίας. Ο ρυθμός μεταβολής των εσόδων των εταιριών αυτών ξεπερνάει κάθε ιστορικό προηγούμενο. Η Netflix χρειάστηκε μόλις 22 χρόνια για να αποκτήσει ετήσια έσοδα της τάξεως των $20 δις. Αντίθετα η Disney για να φτάσει σε αυτό το σημείο χρειάστηκε 72 χρόνια παρά την πλούσια κληρονομιά της στο οικοσύστημα της παγκόσμιας ψυχαγωγίας. Συνοψίζοντας, το περιβάλλον της τηλεόρασης και γενικότερα της βιομηχανίας περιεχομένου γίνεται σαφώς πιο ανταγωνιστικό με την πάροδο του χρόνου, καθώς οι πολίτες έχουν πλέον πρόσβαση σε ποικιλία τηλεοπτικού περιεχομένου και μάλιστα όποτε
και όπου θέλουν και με όποια συσκευή και οθόνη επιλέξουν. Η αμεσότητα, η διαδραστικότητα, η αποσύνδεση της θέασης από χωρικούς και χρονικούς περιορισμούς, η ταυτόχρονη παρακολούθηση πολλαπλών οθονών, η ποικιλία περιεχομένου και η παραγωγή υψηλής ποιότητας πρωτογενούς περιεχομένου μυθοπλασίας συνιστούν τα βασικά χαρακτηριστικά της σύγχρονης τηλεοπτικής εμπειρίας για ολοένα και περισσότερους πολίτες και ιδιαίτερα για τους νέους.

Σε αυτό το πλαίσιο ο ορισμός της σύγχρονης τηλεόρασης οφείλει να συμπεριλαμβάνει όλες τις περιπτώσεις και όλους τους τρόπους κατανάλωσης οπτικοακουστικού περιεχομένου. Για παράδειγμα η κατανάλωση ενός βίντεο από το YouTube και το Dailymotion από το κινητό τηλέφωνο ή η θέαση μιας τηλεοπτικής σειράς του Netflix ή της HBO στο κομπιούτερ ή στην ταμπλέτα ή μέσω ενός application στο κινητό δεν αποτελούν λιγότερο τηλεοπτική
εμπειρία από την παρακολούθηση ειδήσεων στην ΕΡΤ ή ενός ποδοσφαιρικού αγώνα στην πλατφόρμα της Cosmote και της Nova μέσω της μεγάλης τηλεοπτικής οθόνης στο σαλόνι ή στο υπνοδωμάτιο.

Για παράδειγμα η Google εκτιμά ότι το 2020 το 50% της συνολικής θέασης περιεχομένου βίντεο θα πραγματοποιηθεί μέσω της χρήσης κινητών τηλεφώνων. Αντίστοιχα μια πρόσφατη μελέτη της Ofcom τονίζει ότι το Netflix και το YouTube προκαλούν σοβαρές επιδράσεις στις συνήθειες τηλεοπτικής θέασης και κατά συνέπεια αλλάζουν και τις δομές της τηλεοπτικής αγοράς. Με άλλα λόγια όλοι εξακολουθούν να βλέπουν τηλεόραση, όπως στο παρελθόν, αλλά η τηλεόραση πλέον δεν ταυτίζεται με συγκεκριμένα κανάλια και συγκεκριμένους τρόπους θέασης και συσκευές.

Σε κάθε περίπτωση η αγορά της ψυχαγωγίας επεκτείνεται μέσω του διαδικτύου προσφέροντας περισσότερες από ποτέ επιλογές κατανάλωσης ψυχαγωγικού περιεχομένου. Αυτό συνεπάγεται όχι μόνο αυξημένη εισροή εσόδων στη βιομηχανία περιεχομένου, αλλά και αυξημένες ανάγκες επενδύσεων των εταιριών παραγωγής και
διανομής περιεχομένου σε νέα τεχνολογία, σε νέους τρόπους marketing και σε νέα προϊόντα και υπηρεσίες. Σύμφωνα με το eMarketer και το Wibbitz το νεότερης ηλικίας κοινό καταναλώνει 1,4 περισσότερες ώρες θέασης περιεχομένου βίντεο στο διαδίκτυο συγκριτικά με το αντίστοιχο ποσοστό παρακολούθησης τηλεοπτικών
προγραμμάτων.

Οι τάσεις αυτές ενισχύθηκαν περαιτέρω με το ξέσπασμα της πανδημίας του Covid19. Στην πρώτη φάση της πανδημίας το Netflix αύξησε κατά 16 εκατομμύρια τον αριθμό των συνδρομητών της. Η Disney+ ξεπέρασε τα 50 εκατομμύρια συνδρομητές και έφτασε μετά από μόλις 6 μήνες στα 73 εκατομμύρια. Σύμφωνα με τη Nielsen ο χρόνος κατανάλωσης περιεχομένου από διαδικτυακές πλατφόρμες αυξήθηκε κατά 34% τον Μάρτιο του 2020, όπου ένα μεγάλο μέρος ανθρωπότητας βρίσκονταν σε καραντίνα. Ταυτόχρονα άλλες διαδραστικές πλατφόρμες και εφαρμογές ψυχαγωγίας, που σχεδιάστηκαν για έξυπνα κινητά τηλέφωνα, όπως το TikTok, το Twitch, το YouTube, το Snapchat και το Instagram είδαν αυξημένη ζήτηση των υπηρεσιών τους κατά τη διάρκεια της πανδημίας. Η Quibi αποτέλεσε την εξαίρεση του κανόνα πραγματοποιώντας ένα ανεπιτυχές ντεμπούτο στις ΗΠΑ και τον Καναδά παρά το γεγονός ότι αφορούσε μια επένδυση που άγγιξε τα $2 δις.

Σύμφωνα με σχετική μελέτη της Nielsen η θέαση τηλεοπτικού περιεχομένου μέσω διαδικτύου στις ΗΠΑ ανήλθε στα 3,5 δισεκατομμύρια ώρες την πρώτη εβδομάδα του Μάϊου 2020. Αυτό σύμφωνα με τους αναλυτές της εταιρίας σημαίνει ότι η streaming ψυχαγωγία τείνει να γίνει μια νέα κανονικότητα, καθώς ο σχετικός όγκος της ήταν 2,8 και 3,8 δισεκατομμύρια ώρες πριν το ξέσπασμα της πανδημίας και κατά τη διάρκεια της καραντίνας αντίστοιχα. Με άλλα λόγια η τηλεοπτική θέαση μέσω διαδικτύου παρέμεινε σε υψηλότερα από την προ-κορωνοϊού και του 2019 επίπεδα, γεγονός το οποίο συνεπάγεται ότι η συγκεκριμένη θέαση αποκτά κεντρική πλέον θέση με σαφώς μόνιμα χαρακτηριστικά στις επιλογές του κοινού.

Ένα σημαντικό επίσης τμήμα (άνω του 60%) της θέασης αυτής αφορά προγράμματα που έχουν μισθωθεί από την καλωδιακή τηλεόραση και δεν αποτελούν νέες πρωτότυπες σειρές originals των διαδικτυακών παρόχων περιεχομένου. Με άλλα λόγια ένα σημαντικό τμήμα του κοινού χρησιμοποιεί συνδεδεμένες με το διαδίκτυο συσκευές και πλατφόρμες ακόμη και για την παρακολούθηση περιεχομένου και τίτλων που δεν είναι καινούργιοι (πχ. τα Φιλαράκια, The Bing Bang Theory, Breaking Bad, The Walking Dead κτλ.), αλλά αντίθετα ταυτίζονται με την παραδοσιακή τηλεόραση.

Οι εξελίξεις αυτές συνδέονται με μια βασική συνθήκη για το τί σημαίνει τηλεόραση και το πώς καταναλώνεται το οπτικοακουστικό περιεχόμενο στον 21 ο αιώνα. Το τηλεοπτικό κοινό δεν καταναλώνει αυτό που του προσφέρεται ως θέαση, αλλά αυτό που θεωρεί ότι έχει ανάγκη. Και το κάνει με τους δικούς όρους, με τις δικές του συσκευές και νέους τρόπους που διευκολύνουν και επιτρέπουν την κατά παραγγελία θέαση. Η παντοδυναμία και οι εμπορικές δυνατότητες του διαδικτύου οδηγούν όλους τους παρόχους στην επίτευξη στρατηγικών προσφοράς του περιεχομένου τους σε ιντερνετικό και OTT (Over-The-Top) περιβάλλον και αυτό αφορά και τους παραδοσιακούς broadcasters. Ενδεικτικό της εν λόγω τάσης αποτελεί η πρόσφατη απόφαση του Βατικανού,
αλλά και πολλών θρησκευτικών οργανώσεων να δημιουργήσουν τη δική τους OTT πλατφόρμα είναι εξόχως αποκαλυπτική για τη σημασία αξιοποίησης των streaming υπηρεσιών όχι μόνο από τους παραδοσιακούς φορείς ψυχαγωγίας, αλλά και από ευρύτερους πολιτικούς και θρησκευτικούς και επαγγελματικούς οργανισμούς.

Βιώνουμε πλέον μια χρονική περίοδο, όπου οι πολίτες στρέφονται με μεγαλύτερη ένταση στην κατανάλωση οπτικοακουστικού περιεχομένου μέσω του διαδικτύου συμπαρασύροντας σε αυτήν την πορεία και τη διαφημιστική βιομηχανία. Το 2019 ήταν η χρονιά άλλωστε, όπου η διαφημιστική δαπάνη στο διαδίκτυο στις ΗΠΑ ξεπέρασε αυτήν της παραδοσιακής καλωδιακής και συνδρομητικής τηλεόρασης. Η τάση αυτή θα συνεχιστεί και
γιατί, όπως αναφέρεται χαρακτηριστικά και στα Nostradamus Report του Goteborg Film Festival. Η πραγματικά ίσως συνταρακτική αλλαγή και το συγκλονιστικό στατιστικό στοιχείο που επηρεάζει τη βιομηχανία δεν είναι η γιγάντωση του Netflix και ο ραγδαία αυξανόμενος αριθμός των νοικοκυριών που αποκτά μια συνδρομή για υπηρεσίες βίντεο κατά παραγγελία VoD (Video on Demand services).

Η μεγάλη αλλαγή επίσης δεν είναι τα πολλά πλέον δισεκατομμύρια που επενδύουν οι μεγάλοι πάροχοι περιεχομένου για τη δημιουργία νέων τηλεοπτικών σειρών και κινηματογραφικών ταινιών. Αυτό που πραγματικά δείχνει το που οδηγούνται τα πράγματα στο χώρο της τηλεόρασης και της filmed ψυχαγωγίας είναι ότι περισσότερο από το 1/3 του παγκόσμιου πληθυσμού κατέχει ένα έξυπνο κινητό τηλέφωνο και ότι στις 35 χώρες-μέλη του ΟΟΣΑ, οι πολίτες έχουν mobile broadband και εύκολη πρόσβαση στο διαδίκτυο που είναι απαραίτητη για την κατανάλωση οπτικοακουστικού περιεχομένου μέσω streaming VoD και catch-up services. Υπολογίζεται επιπλέον ότι πάνω από 2.5 δισεκατομμύρια πολίτες χρησιμοποιούν έξυπνες κινητές συσκευές και το 60% αυτών καταναλώνουν καθημερινά βίντεο και άλλο οπτικοακουστικό περιεχόμενο από τη συσκευή τους.

Το φαινόμενο είναι πολύ πιο έντονο στις νεότερες γενιές (15-35 ετών), όπου σε πολλές περιπτώσεις η συσκευή του κινητού τηλεφώνου αποτελεί τη βασική πλατφόρμα κατανάλωσης βίντεο σε αντίθεση με το σύνολο του πληθυσμού, όπου η οθόνη της οικιακής τηλεόρασης εξακολουθεί να κυριαρχεί. Το τελευταίο ισχύει ακόμη και στην περίπτωση των ΗΠΑ και της Βρετανίας σύμφωνα με πρόσφατες (2019) μελέτες της Manatt (Vorhaus Digital Strategy Study) και της Ofcom.

Στο άμεσο μέλλον θα δούμε πολύ περισσότερες OTT πλατφόρμες και αυτό δεν θα γίνει μόνο από δίκτυα (broadcasters) της ελεύθερης και συνδρομητικής τηλεόρασης, αλλά και από μικρές εταιρίες παραγωγής και διανομής κινηματογραφικών και οπτικοακουστικών έργων μέχρι πολιτικά κόμματα και εκκλησιαστικούς φορείς, ενώ προσφάτως ανακοινώθηκε ότι το Netflix πειραματίζεται στη Γαλλία την ίδρυση γραμμικού συνδρομητικού
τηλεοπτικού σταθμού. Στη σημερινή εποχή επομένως η τηλεόραση όχι μόνο δεν πνέει τα
λοίσθια, αλλά δυναμώνει και διευρύνεται. Ο σύγχρονος ορισμός της όμως εμπλουτίζεται, καθώς οφείλει να περιλαμβάνει τη νέα, γενναία σχέση συνύπαρξης της με το διαδίκτυο. Η Evans εύστοχα παρατηρεί ότι πλέον «η
τηλεόραση είναι μεγαλύτερη από την TV» (television is now bigger than TV). Η Johnson (2019) αντίστοιχα θεωρεί ότι το διαδίκτυο δεν αποτελεί μόνο ανταγωνιστή της τηλεόρασης, αλλά κυρίως τον αναμορφωτή του κόσμου της τηλεόρασης. Η αναμόρφωση αυτή φανερώνεται εύκολα αν σκεφτούμε ότι όλοι μας την κουβαλούμε καθημερινά στην τσέπη μας μέσα από τη χρήση συσκευών με οθόνες οπτικής απεικόνισης (κινητό τηλέφωνο,
ταμπλέτες, φορητοί υπολογιστές κτλ.).

Η φράση είδα τηλεόραση χθες δε σημαίνει ότι δεν παρακολούθησα άλλα προγράμματα και περιεχόμενο βίντεο από το laptop ή το κινητό ή από το λογαριασμό μου στο Facebook και άλλες διαδικτυακές πλατφόρμες. Και ακόμη περισσότερο η φράση αυτή δεν δίνει απάντηση στο αν αναζήτηση και μοιράστηκα περιεχόμενο με άλλους, αν ανέβασα περιεχόμενο στο διαδίκτυο και τους ατομικούς μου λογαριασμούς στα μέσα κοινωνικής
δικτύωσης, αν έκανα like και σχόλια σε περιεχόμενο που μου ήρθε από φίλους και αλγόριθμους, αν παρακολούθησα ή ακόμη και αν κατάφερα να παράγω και να διαμοιράσω το περιεχόμενο για το οποίο ήθελα να μιλήσω στο διαδίκτυο.

Όλη αυτή η δραστηριότητα σημαίνει ότι η τηλεόραση και το οπτικοακουστικό περιεχόμενο δεν είναι μόνο αντικείμενο θέασης, αλλά περιλαμβάνει και άλλες ενέργειες, συμπεριφορές και εμπειρίες που δεν θα υπήρχαν αν δεν υπήρχαν το διαδίκτυο και οι πλατφόρμες του. Η συνύπαρξη της τηλεόρασης με το διαδίκτυο και τις διαδικτυακές πλατφόρμες άλλωστε είναι περισσότερο από εμφανής και ισχυρή με το πέρας του χρόνου, καθώς ήδη το 82% περίπου του εύρους ζώνης (bandwidth) σήμερα αφορά την κατανάλωση περιεχομένου βίντεο με συνεχείς αυξητικές τάσεις. Όπως αναφέρει χαρακτηριστικά ο Strangelove (2015)
“…Σχεδόν το σύνολο του διαδικτυακού bandwidth (εύρους ζώνης) καταναλώνεται για τη θέαση κινηματογραφικών ταινιών και τηλεοπτικών εκπομπών…”

Αυτό συνιστά μια πολύ μεγαλύτερη αλλαγή όχι μόνο για το ρόλο της τηλεόρασης ως μέσου, αλλά και του οπτικοακουστικού περιεχομένου ως τρόπου ψυχαγωγίας και ενημέρωσης. Η θεώρηση της τηλεόρασης από τον Raymond Williams ως το απότοκο της συνεργασίας του πολιτισμού με την τεχνολογία χρειάζεται επομένως επέκταση, εμπλουτισμό και αναθεώρηση.

Η τεχνολογική εξέλιξη επιδρά μεν καταλυτικά στο τηλεοπτικό προϊόν, αλλά οφείλουμε να γνωρίζουμε ότι δεν είναι όλα εξαρτώμενα από την τεχνολογία, καθώς διάφοροι πολιτιστικοί, οικονομικοί και πολιτικοί παράγοντες καθορίζουν τελικά τον τρόπο και το πλαίσιο μέσα στο οποίο θα χρησιμοποιηθούν οι νέες τεχνολογίες. Επιπλέον ο κινηματογράφος, η τηλεοπτική μυθοπλασία, όπως και κάθε μορφή τέχνης ασφαλώς και επηρεάζεται από τη σύγχρονη τεχνολογία, αλλά παραμένει διαδικασία και προϊόν που εξακολουθεί να βασίζεται στην ανθρώπινη φαντασία, στο ταλέντο και στον πλούσιο και ευμετάβλητο ψυχισμό των ανθρώπων σε σχέση με τις εκάστοτε ιστορικές συνθήκες. Η τηλεόραση και το οπτικοακουστικό περιεχόμενο είναι κάτι περισσότερο από μια ακόμη
ανθρώπινη έκφραση δημιουργίας και αξιοποίησης της υπάρχουσας τεχνολογίας.

www.koutipandoras.gr

ΣΥΝΕΧΙΣΕ ΝΑ ΔΙΑΒΑΖΕΙΣ

ΑΠΟΨΕΙΣ

ΕΙΝΑΙ ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΟΙ και κυκλοφορούν αναμεσά μας….

Δημοσιεύτηκε

στις

Του Απόστολου Αγελαράκη

Ζούν και κυρίως κυκλοφορούν ανάμεσα μας . Ανέμελοι, άνετοι, δε βλέπουν τίποτε, δεν ακούν τίποτε, για να παραφράσω τον τίτλο παλαιότερης κωμωδίας.

Δεν βλέπουν ειδήσεις στην τηλεόραση για να μη «μαυρίζει» η ευαίσθητη ψυχούλα τους, δεν παρακολουθούν ενημερωτικές εκπομπές γιατί οι ειδικοί είναι «άσχετοι», δεν διαβάζουν εφημερίδες γιατί δεν εμπιστεύονται τους δημοσιογράφους που «τα παίρνουν» .

Αυτοί τα ξέρουν καλύτερα, γιατί το είπε ο φίλος Τάκης ο ταξιτζής, που η κουμπάρα της νονάς του δουλεύει καθαρίστρια σε νοσοκομείο στη Γερμανία και έχουν δει πολλά τα μάτια της…

Γνωρίζουν βεβαίως τον ήρωα του γνωστού reality, του οποίου δεν χάνουν επεισόδιο και κατά βάθος ζηλεύουν τον ήρωα με τα πολλά κορίτσια, γιατί εκείνοι θα τα κατάφερναν καλύτερα από τον «Παναγιώτη»….

Φορούν μεν τη μάσκα, αλλά η μυτούλα ή και η μυτόγκα, ανάλογα με την περίπτωση του καθενός, μένει εκτός, για να μπορούν να εισπνέουν και να εκπνέουν ελεύθερα, χωρίς περιορισμούς που μπορεί να οδηγήσουν σε «ασφυξία»…

Μάσκα χωρίς μάσκα ή καλύτερα μάσκα χωρίς λόγο, μάσκα στο πηγούνι, και μερικές φορές μάσκα στον αγκώνα, σαν τους αναβάτες δικύκλων που φέρουν το προστατευτικό κράνος, όχι στο κεφάλι, αλλά στον αγκώνα του χεριού τους….

Κάθονται αμέριμνοι έξω από τα περιβόητα take away, πίνουν τον καφέ με τις ώρες, και καπνίζουν ταυτόχρονα αρειμανίως, για να μη στερηθούν τις «υπέροχες» και «πολύτιμες» συνήθειές τους . Χαμογελούν και συναγε- λάζονται με άλλους σαν αυτούς, σαν να μην τρέχει τίποτε …Σε τελική ανάλυση τις σε προσδιορίζει ως άνθρωπο, παρά αυτές οι «απολαύσεις»…

Κάνουν πως τηρούν το νόμο και την υποχρέωση για τα μέτρα προστασίας, αποφεύγουν την  επιβολή του προστίμου, αφού κανείς δεν τους λέει το παραμικρό, ενώ δεν έχουν δει, ούτε έχουν ακούσει τις απόψεις των ειδικών που επανειλημμένα, με ρυθμούς καταιγιστικούς και σε αριθμούς εξαντλη- τικούς, συμβουλεύουν καθημερινά για τον τρόπο που φοριέται η μάσκα, αν θέλουμε να είναι μέσο προστασίας ….

Δεν έχω καμία αμφιβολία . Πρόκειται για τους περιβόητους «αρνητές» . Ειδική και ευμεγέθης κατηγορία που δυστυχώς δεν έχουν πεισθεί ότι ο Covid 19 είναι μία σοβαρότατη ασθένεια που μπορεί να οδηγήσει σε θάνατο ή σε άλλες, άκρως επώδυνες συνέπειες για τον ασθενή….

Ισχυρίζονται ότι ο Covid 19 είναι μία απλή ίωση, μία γριπούλα βρε αδελφέ, δεν έγινε και τίποτε, εξάλλου, είδες να έχει κολλήσει κανένας δικός σου ή γνωστός σου, έλεγαν μέχρι και προχθές, ενώ συνεχίζουν μέχρι και σήμερα που τα κρούσματα είναι χιλιάδες και το ΕΣΥ κινδυνεύει με κατάρρευση…

Είναι πιθανότατα οι ίδιοι που λατρεύουν τις θεωρίες της συνωμοσίας, που πιστεύουν πως η γη είναι επίπεδη, πως ο άνθρωπος δεν έχει πάει στη Σελήνη, ότι τα αεροπλάνα μας ψεκάζουν, ότι η μάσκα ή ακόμη καλύτερα το εμβόλιο της Pfizer ή της Moderna έχει το περιβόητο «τσιπάκι» για να μας ελέγχουν, καθώς ο Ελον Μασκ, ο Μαρκ Ζούκερμπεργκ, ο Βασίλης (Μπίλ) Γκέητς, και άλλες ηγετικές μορφές στο χώρο της τεχνολογίας και της 4ης Βιομηχανικής Επανάστασης, θέλουν να ξέρουν τι σκέφτεται, τι καταναλώνει, και κυρίως πως αποφασίζει, o κυρ Νίκος από το Οφρύνιο, ο κυρ Βασίλης από το Ποδοχώρι, η κυρά Μαρία απ’το Παλαιοχώρι και ο κυρ Απόστολος από την Καβάλα, ο κυρ Γιάννης από τη Χρυσούπολη, κλπ….

Αναγκάζονται να φορούν τη μάσκα χωρίς να τη φορούν, για να αποφύγουν το πρόστιμο και τον έλεγχο από το «κακό» όργανο της τάξης ….και είναι πολλοί, πάρα πολλοί… σχεδόν ένας στους τρεις από αυτούς που, με λύπη, και οργή δεν το κρύβω, καθημερινά βλέπω ….

Δε σκέφτονται δυστυχώς, το κακό που μπορεί να προκαλέσουν στους συναθρώπους τους . Δεν τους ενδιαφέρει και δεν τους ενδιέφερε ποτέ . Δεν σκέφτονται τους γονείς, τους παππούδες ή και τα αδέλφια τους, μια και ο μέσος όρος ηλικίας των κρουσμάτων έχει κατέβει επικίνδυνα, ενώ για τον ίδιο τον εαυτό τους ούτε λόγος . Θεωρούν πως είναι άτρωτοι….

Είναι οπαδοί του δόγματος «….δε βαριέσαι…και τι μ’ενδιαφέρει εμένα…» ενώ η αγαπημένη τους ταινία έχει τίτλο «Ζήσε και άσε τους άλλους να πεθάνουν….» με ήρωα τον  Τζεϊμς Μποντ….

Για το τι ψηφίζουν, αφήνω τα συμπεράσματα στον καθένα από σας. Εξάλλου αμφιβάλλω έντονα πως ψηφίζουν, αφού οι περισσότεροι θεωρούν την ψήφο χάσιμο χρόνο . Είναι καλύτερα αντί της ψηφοφορίας να πάν για μπάνιο ή για καφέ, καθώς  όλοι ίδιοι είναι μωρέ….

Είναι πολλοί και δυστυχώς επηρεάζουν και άλλους, είτε με τα λόγια, είτε με τις συμπεριφορές τους .

Και καλά τι θα γίνει με αυτούς ; Θα δρούν ανεξέλεγκτα θα μου πείτε ;

Πράγματικά βρίσκομαι σε αδιέξοδο . Ένας τρόπος είναι η κρατική καταστολή, η επιβολή κυρώσεων, και μάλιστα αυστηρών, σε βάρος όσων δεν φορούν σωστά τη μάσκα, και όσων αρνούνται και μάλιστα δημόσια την ύπαρξη και τις συνέπειες του Covid 19, μη συμμορφούμενοι ταυτόχρονα στα μέτρα προστασίας .

Ωστόσο η καταστολή από μόνη της δεν αποτελεί πανάκεια . Πρέπει να ενταθεί, να συνεχισθεί και να πολλαπλασιασθεί η ενημέρωση, με κάθε τρόπο και μέσο που η οργανωμένη κοινωνία διαθέτει, ώστε οι δύσπιστοι, οι συνωμοσιολόγοι, ακόμη και αυτοί οι αρνητές, να πεισθούν για τη σωστή τήρηση  των μέτρων, πριν να είναι αργά, πριν η αρρώστια τους χτυπήσει.

Στην προσπάθεια αυτοί, θα υπάρξουν νικητές και χαμένοι. Κερδισμένη θα είναι η κοινωνία αλλά και οι ίδιοι όσοι πεισθούν να εφαρμόζουν προσεκτικά τα μέτρα, ενώ χαμένοι θα είναι όσοι εξακολουθήσουν την ίδια συμπεριφορά, που αργά ή γρήγορα, πολύ φοβούμαι ότι θα αγγίξει και τους ίδιους ή τους οκείους τους, και τότε θα είναι αργά για δάκρυα….

 

ΣΥΝΕΧΙΣΕ ΝΑ ΔΙΑΒΑΖΕΙΣ

Ανοιχτά καταστήματα

Επαγγελματικος Οδηγος

Katoikia

.

ΤΑ ΣΗΜΑΝΤΙΚΟΤΕΡΑ

Δημοφιλή

Popular posts:

TAP

Mladen Group 34

Monopolio Delivery

Mladen Group 32

Mladen Group 31

Mladen Group 30

Mladen Group 28

Mladen Group 29

Mladen Group 33

Mladen Group 01

Free Group 01

ΠΙΟ ΣΧΟΛΙΑΣΜΕΝΑ

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠIΣHΣ