Έφυγε η «ψυχή» μας: «Γέννηκε πουλί, δένδρο, αγέρας. Γέννηκε ιδέα που ορίζει τη βουλή και την πραξιά μας[1]»

Η αιφνίδια και απροσδόκητη είδηση του ξαφνικού θανάτου του Στέφανου Αλατζά, ανοιχτά στην ευωδιά της φύσης, με συγκλόνισε, όταν μου ήρθε το μεσημέρι της Παρασκευής 17 Οκτωβρίου, ως «κεραυνός εν αιθρία». «Δεν το έμαθες; Δεν σου το είπανε; Χάσαμε τον Στέφανο».

«Έχασα τη γη κάτω από τα πόδια μου».  Έπεσε το τηλέφωνο από τα χέρια μου. Έμεινα βουβός αδυνατώντας να το πιστέψω. Έφυγα αμέσως για το σπίτι μου. Τον έκλαψα εκεί μόνος μου με λυγμούς και αναφιλητά επί πολύν ώρα.

Με πολύ βαριά βήματα και λυγισμένα γόνατα πήγα το απόγευμα στο χωριό να αντικρύσω την πραγματικότητα. Η πολυαγαπημένη σύζυγός του Καλλιόπη μου τον έδειξε.

Προσκύνησα το «ταφικό» του σώμα φιλώντας τον, με κλάματα, κραυγές, θρήνους και οδυρμούς. Πόνος βαθύτατος, αβάσταχτος, αξεπέραστος που δεν απαλύνεται μ΄ όλα τα υπάρχοντα θεραπευτικά ανθρώπινα μέσα και παρεμβάσεις.

Ήταν όλοι εκεί. Οι συγγενείς, οι φίλοι, οι συνεργάτες, οι γνωστοί του να τον κλάψουν, να αγρυπνήσουν, να συλλυπηθούν στο βαρύτατο πένθος της οικογένειάς του, τού συλλόγου και της κοινότητάς μας μέσα στην «βαριά» ατμόσφαιρα του σπιτιού του σε κλίμα βαθύτατης οδύνης και συγκίνησης.

Η πιο δύσκολη στιγμή έφτασε για όλους μας.

Τον κηδέψαμε παρουσία πλήθους κόσμου κάτω από έναν πένθιμο ουρανό το Σάββατο 18 Οκτωβρίου, αποδίδοντάς του τις δέουσες, περήφανες και μεγαλοπρεπείς  τιμές, σαν γιορτή, χορεία και όρχηση. Είχε κατακτήσει εξάλλου επαξίως τον επίζηλο τίτλο του «τσέτα-μπασή», έτσι γράψαμε στο στεφάνι που καταθέσαμε στη μνήμη του και τον αποχαιρετίσαμε.

Είπαμε στον επικήδειο λόγο μας, πως «έφυγε η ψυχή μας», που σκόρπισε αποδοχή και συγκίνηση στους παρευρισκομένους.

Μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου και της Επιτροπής Ελέγχου του Μορφωτικού & Πολιτιστικού Συλλόγου Μοναστηρακίου ντύθηκαν με τις παραδοσιακές φορεσιές μας και σήκωσαν τη νεκρική του κάσα σε όλο το δρόμο μετά τη θρησκευτική τελετή της εξόδιας ακολουθίας μέχρι το νεκροταφείο. Οι μουσικοί μας με κεμενέδες και νταιρέδες παίξανε έξω από τα μνήματα τον αγαπημένο του μουσικό χορευτικό ρυθμό της «Παϊτούσκας του Δρανόβου», επειδή είχε διάθεση για ζωή, για γλέντι, για τραγούδι, και έτσι φτιαγμένο και στολισμένο τον δώσαμε στο χάρο.

Όλοι τον τίμησαν.

Προσέφερε ουσιαστικό και μεγάλο έργο. Υπηρέτησε με την ευγένεια της ψυχής του τη συλλογική μας μνήμη, τη ζώσα παράδοσή μας, τα ήθη, τα έθιμα, τις παραδόσεις, τα δρώμενά μας. Ήταν συνεργάτης μου τα τελευταία 15 χρόνια στον πρώτο πυρήνα, συνοδοιπόρος στο δύσβατο και τραχύ μονοπάτι  του ονείρου, «το δεξί μου χέρι», και από τότε συμμετείχε ως μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου ενεργά και με ρόλο σε όλες τις κοινοτικές και ευρύτερες πολιτιστικές μας δράσεις. Ήταν ξεχωριστός, αφοσιωμένος και ειλικρινής φίλος, λαμπρός συνεργάτης πάντα πρόθυμος να υπηρετήσει με μεγάλη ευθύνη τη ζώσα πολιτιστική πραγματικότητα, ένας χαρισματικός άνθρωπος.

Πλάστηκε μέσα στις αντιξοότητες της ζωής και άφησε το προσωπικό στίγμα της ύπαρξής του στον τοπικό πολιτισμό μας, αποτύπωμα ευθύτητας, σεμνότητας και ευθύνης. Ήταν εξέχουσα προσωπικότητα. Είναι αδύνατον να καταγραφεί η πολύπλευρη δραστηριότητά του, η δημιουργική και μακρόχρονη πορεία του στις διαδικασίες συγκρότησης της συλλογικής μας συνείδησης, μια σταθερή και αδιαπραγμάτευτη λειτουργία της ζωής του.

Αυτόβουλα και αγόγγυστα συμμετείχε στη διαμόρφωση όρων «εσωτερικής» ταυτότητας ατομικής, ομαδικής, συλλογικής και εθνικής συμβάλλοντας στην καλλιέργεια και διατήρηση ευρύτερων κοινωνικών και διαπροσωπικών σχέσεων στην κοινότητά μας, γενόμενος ο ίδιος χώρος και μέσο διάπλασης του πολιτισμικού μας νοήματος,  πάντα με ανιδιοτέλεια, πράγμα τόσο δυσεύρετο σήμερα.

Η συνειδητή βίωση της παράδοσής μας άγγιζε όλες τις πτυχές της καθημερινότητάς του, έμφυτης στον Στέφανο επιθυμίας, ως συνεχιστή των τοπικών προφορικών παραδόσεων του μύθου και του θάμπους των παιδικών του χρόνων, να γίνει αποδεκτός από το σύνολο της κοινότητας.

Η αγάπη του για το χωριό μας, για τον συγχωριανό του ήταν η κινητήρια δύναμη που τον έκαναν κοινωνό της αγάπης της κοινότητας. Έχαιρε ιδιαίτερης συμπάθειας  απ’ όλους τους συγχωριανούς μας, που όποτε ζητούσαν την βοήθειά του, τους την έδινε πάντα απλόχερα και με χαμόγελο, οι δεσμοί του με τον κόσμο ακατάλυτοι. Όλοι τον αναγνώριζαν και τον εκτιμούσαν. Η απώλεια του είναι σημαντική και η δράση του αναντικατάστατη.

Δύο μήνες πέρασαν και δεν μπορούμε ακόμη να πιστέψουμε το γεγονός του θανάτου του, δεν το συνειδητοποιήσαμε. Έφυγε από τη ζωή σε ηλικία μόλις 51 ετών από οξύ καρδιακό επεισόδιο.

Φτωχότερη έγινε η τοπική μας κοινότητα από την απώλειά του και όσο πλησιάζει ο χρόνος προς τους Αράπηδές μας του 2015 τόσο το νιώθουμε στο πετσί μας. Υπηρέτησε αρχές και αξίες, διαμόρφωνε τρόπο σκέψης και λειτουργίας, χάριζε με τις ενέργειές του την εμπειρία της έμπρακτης και δημιουργικής ένταξης στο πολιτιστικό μας σύνολο, και αυτό είναι κάτι ανεκτίμητο.

Εάν η απώλεια είναι συνάρτηση της προσφοράς, τότε το κενό που αφήνει ο θάνατος του Στέφανου Αλατζά είναι τεράστιο.

Μεταλαμπάδευε αξίες και ήταν η πηγή παροχής προτύπων με τις προσπάθειες και τις θυσίες του, πάντα για το σύλλογο, για την κοινότητα. Πίστευε πως μέσα από τη συλλογική δράση, κερδίζει το άτομο και μαζί όλη η κοινωνία. Υπάρχει μεγάλη ανάγκη στον καθένα μας σήμερα, να αισθανθεί ότι δεν είναι μόνος του, ότι λειτουργεί, παραμένοντας ελεύθερος, στα πλαίσια μιας συλλογικότητας, μιας ομάδας, του Μορφωτικού & Πολιτιστικού Συλλόγου μας.

Συνέβαλε με την δύναμη της ψυχής του, τις προθέσεις, τις πρωτοβουλίες και τις δραστηριότητές τους, χωρίς εγωισμούς και μικρότητες, σαν διδακτική μυσταγωγία, στην ισχυροποίηση της τοπικής μας συνοχής.  

Προσανατολισμένος στη δράση, έδινε τον καλύτερο εαυτό του με καθαρότητα χωρίς δεύτερες σκέψεις, ένας ακούραστος εργάτης, αλλά και συνάμα μπροστάρης, με πνεύμα και μυαλό, με χιούμορ και σεμνότητα, με χαμόγελο, ευπρέπεια και ευγένεια, φωτεινό παράδειγμα προσφοράς, υπηρεσίας, αλληλεγγύης, εντιμότητας, φιλίας, χαρίσματα στα οποία ήταν μοναδικός.

Λειτούργησε με ήθος ως πυλώνας, ήταν ένας ακούραστος, σεμνός  και ανιδιοτελής  αγωνιστής με πολυσχιδή δραστηριότητα  και  με  πολυετή θητεία στο πολιτιστικό μας γίγνεσθαι. Συνδέθηκε ως θεμέλιος λίθος, εμπνέοντας αξιοπιστία στις κοινωνικές περιστάσεις και ανάγκες, συνεργαζόμενος σε δημιουργικές διαδικασίες και διεργασίες με αρκετούς άλλους στα πολλά ανοιχτά και διάφορα θέματα, ζητήματα, τοπικά δρώμενα, εκδηλώσεις, παραστάσεις, αναπαραστάσεις, φιλοξενίες, εργασίες κ.λ.π. ειδικά όμως στην κορυφαία πολιτιστική μας έκφανση, το τελετουργικό μας δρώμενο των Αράπηδων και έγινε η ψυχή του.

Άνθρωπος του πολιτισμού της πράξης ο ίδιος έθετε με συνειδητό τρόπο τα ζητήματα  της πολιτιστικής δράσης παντού και πάντοτε, με ό,τι και αν απασχολείτο. Ήθελε το σύλλογο ένα φιλόξενο τόπο ιδεών και ανθρώπων, που να εξελίσσεται σε  γόνιμο φυτώριο, έναν ζωντανό οργανισμό που να μεταβάλλεται και δεν θα μένει στάσιμος, μέσο για την ενσωμάτωση των νέων μας στις ταυτοτικές μας  εκφράσεις.

Έδειχνε στα τοπικά μας γλέντια με το χορό του το μεράκι, την καλοσύνη, τη δύναμη, τη ντομπροσύνη, την  τραχύτητα, την γλυκύτητα, την ομορφιά, την αρμονία, την ελευθερία, την θετική σκέψη, συμπεριφορά και ενέργεια, την ήρεμη αποφασιστικότητά του, στοιχεία όλα αυτά ελληνικότητας. «Έβγαζε» δε τον εσωτερικό του κόσμο ως έκφραση των ποικίλων νοημάτων και συναισθημάτων του, ως ανάγκη και στάση ζωής της συνέχισης της πλούσιας πολιτιστικής κληρονομιάς και παράδοσής μας, ως φωτεινό παράδειγμα της κοινοτικής μας δράσης.

Έφυγε όρθιος, μαχητής σε κάθε μετερίζι, αφήνοντας το φως και το ίχνος του παντού στη Γη και στις καρδιές μας, όπως του ταίριαζε, όμως πάνω στην πιο αποδοτική του ώρα και ενώ θα μπορούσε ακόμη να προσφέρει πολλά με την εμπειρία, την αγωνιστικότητα, την φιλοτιμία, τη συνεχή διάθεση προσφοράς του πέραν όλων των άλλων και στην σταθερή βήμα-βήμα υλοποίηση του τοπικού πολιτιστικού αναπτυξιακού μας προγράμματος.

Το παράδειγμά του, η στάση ζωής του δεν μπορεί να ξεχαστεί, μια διαδρομή γεμάτη φως. Η ζωή του και οι πράξεις του άφησαν το πιο βαρύ σημάδι βαθειά χαραγμένο στη συλλογική μας μνήμη και στην καρδιά μας.

Η προσφορά του υπήρξε ανεξίτηλη.

Συγκαταλέγεται στις σπουδαίες, οραματικές προσωπικότητες με αξίες, που  εμπνέουν αξιοπιστία, που ένωνε, που σφράγισαν την πορεία του Συλλόγου και της κοινότητάς μας και θα μείνουν παρακαταθήκη για τη σύγχρονη γενιά.

Δίδαξε ήθος, σεμνότητα, σοφία, και οι σπόροι του θέλουμε να πιστεύουμε ότι θα αναπτυχθούν  σε γερά και μεγάλα δέντρα που θα καρποφορήσουν, θα γεννήσουν και αυτά με τη σειρά τους νέους σπόρους, που θα σκορπίσουν προς όλες τις κατευθύνσεις και θα συνεχίζουν να εξαπλώνονται για να δώσουν διάρκεια στη συνέχειά μας.

Αγαπημένε μας Στέφανε!

Σου υποσχόμαστε ότι σε κάθε βήμα μας για ένα καλύτερο αύριο θα σε έχουμε δίπλα μας, το παράδειγμα σου δεν θα μας αφήσει ποτέ. Θα είσαι πάντα παρών μέσα σε όσους σε γνώρισαν και είχαν την τύχη να μοιραστούν μαζί σου στιγμές δημιουργίας, ακόμη και απλές ανθρώπινες στιγμές επικοινωνίας.

Σου υποσχόμαστε επίσης ότι θα συνεχίσουμε στους ίδιους στόχους που και εσύ με τόση συνέπεια και υπευθυνότητα υπηρέτησες.

Το φιλόξενο ελαφρύ χώμα της ιδιαίτερης πατρίδας μας, του Μοναστηρακίου Δράμας, ας σε σκεπάζει με ζέση, όμως ως παρουσία θα ζεις πάντα ανάμεσά μας.

Καλό σου ταξίδι, ακριβέ μου φίλε!

Ας είναι αιωνία η μνήμη σου!

Παπουτσής Γιάννης

Πρόεδρος του Μορφωτικού & Πολιτιστικού Συλλόγου Μοναστηρακίου Δράμας

[1] Ν.Καζαντζάκης, η Ράτσα