Νωρίς το μεσημέρι της Τετάρτης 10 Οκτωβρίου 2018, ο αγρότης Νίκος Παπαχατζίδης πήγε στο χωράφι του έξω από το χωριό Πραγγί, μια ανάσα από τον ποταμό Έβρο. Αντίκρισε μια γυναίκα νεκρή κάτω από μια συστοιχία δέντρων.

Το ένα της χέρι ήταν δεμένο με σχοινί και είχε ένα βαθύ τραύμα στον λαιμό. Ο Παπαχατζίδης έφυγε τρομαγμένος και ειδοποίησε την Αστυνομία. Λίγη ώρα αργότερα, σε μικρή απόσταση, κοντά στον χωμάτινο δρόμο, βρέθηκαν νεκρές ακόμη δύο γυναίκες. Ο ιατροδικαστής του Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου Αλεξανδρούπολης, καθηγητής Παύλος Παυλίδης, έκανε την αυτοψία. «Οι γυναίκες έχουν το ίδιο βαθύ τραύμα με μαχαίρι στον λαιμό», είπε στους αστυνομικούς της Διεύθυνσης Ορεστιάδας. Ο ίδιος τοποθέτησε το τριπλό έγκλημα τρεις με πέντε μέρες νωρίτερα.

Από την αρχή υπήρξε η εκτίμηση ότι ήταν μια μητέρα με τις δυο κόρες της, πρόσφυγες που είχαν περάσει με βάρκα στο ελληνικό έδαφος. Η ταυτότητα των γυναικών, όμως, παρέμενε για μήνες άλυτο μυστήριο. Το VICE αποκαλύπτει ότι στον Έβρο δολοφονήθηκε η Fahima Αhmadi, 35 ετών, από το Αφγανιστάν και οι κόρες της, Rabiya 17 ετών και Farzana 15 ετών. Στο σημείο που βρίσκεται σήμερα η έρευνα, οι ελληνικές Αρχές θεωρούν ως πιθανότερο σενάριο ο δράστης να ανήκει στο στενό τους περιβάλλον. Αυτό είναι το χρονικό του πιο άγριου εγκλήματος στα ελληνο-τουρκικά σύνορα.

Από την έκθεση αυτοψίας προκύπτει ότι στη σκηνή του εγκλήματος βρέθηκαν δύο μαχαίρια – ένα στρατιωτικό μάρκας Columbia 24 εκατοστών κι ένα στιλέτο 21,5 εκατοστών. Συλλέχθηκαν, επίσης, ένα πλαστικό μπουκάλι νερό, ένα κουτάκι αναψυκτικού, ένα κραγιόν κι ένα σακουλάκι με αμύγδαλα. Στα ρούχα και τις τσάντες των θυμάτων δεν βρέθηκαν έγγραφα ή διαβατήρια. Υπήρξε, όμως, ένα αναπάντεχο εύρημα. Η μεγαλύτερη σε ηλικία γυναίκα είχε κάτω από τα ρούχα της ένα κινητό τηλέφωνο. Ο δράστης δεν το είδε και δεν το πήρε μαζί του. Το κινητό μάρκας Samsung ήταν κλειστό, όμως ήταν ένα πολύτιμο εύρημα στο χωράφι.

Τις πρώτες ώρες, οι αστυνομικοί της Ορεστιάδας πήραν καταθέσεις από αγρότες σε όλο το παρέβριο τόξο από το Πραγγί ως το Θούριο. Από τα επίσημα στατιστικά στοιχεία, προκύπτει ότι τις τελευταίες πέντε μέρες πριν την αποκάλυψη του εγκλήματος είχαν συλληφθεί σε διαφορετικές περιπτώσεις στον Έβρο συνολικά οκτώ διακινητές, που μετέφεραν 42 μετανάστες και πρόσφυγες. Η έρευνα σε αυτά τα γκρουπ δεν απέδωσε σημαντικά στοιχεία. Μια εβδομάδα νωρίτερα, οι τουρκικές Αρχές και οι Γιατροί Χωρίς Σύνορα είχαν κάνει γνωστό ότι μια βάρκα μεταναστών ανατράπηκε στον Έβρο. Πνίγηκαν πέντε άνθρωποι και αγνοούνταν άλλοι οκτώ. Οι ημερομηνίες περίπου ταίριαζαν, ωστόσο αυτό είχε συμβεί πολύ μακριά από το σημείο της τριπλής δολοφονίας, στο δέλτα του ποταμού, επομένως δεν αξιολογήθηκε σοβαρά να πρόκειται για την ίδια ομάδα.

Ο ιατροδικαστής Παυλίδης στην Αλεξανδρούπολη κρατά στο νεκροτομείο προσωπικά αντικείμενα μεταναστών αγνώστων στοιχείων, για περιπτώσεις αναγνώρισης από συγγενείς. Δεν βρήκε στις σορούς των γυναικών κάποιο ιδιαίτερο κόσμημα ή θρησκευτικό φυλακτό, που θα μπορούσε να μαρτυρήσει την καταγωγή τους. Ένα ζευγάρι σκουλαρίκια κι ένα κολιέ ήταν μάλλον συνηθισμένα και φθηνά. Τους προηγούμενους μήνες το VICE προσπάθησε να εντοπίσει στοιχεία στο γραφείο της αποστολής στην Αθήνα του Διεθνούς Ερυθρού Σταυρού, με το σκεπτικό ότι οι γυναίκες θα είχαν αφήσει πίσω συγγενείς και φίλους, οπότε κάποιος θα τις αναζητούσε. Η έρευνα δεν απέδωσε κάτι χειροπιαστό, το ίδιο και η αναζήτηση πληροφοριών σε κλειστές ομάδες μεταναστών στο διαδίκτυο.

Η αντιστράτηγος Ζαχαρούλα Τσιριγώτη, Γενική Επιθεωρήτρια Αστυνομίας Αλλοδαπών και Προστασίας Συνόρων, είχε θεωρήσει την υπόθεση σχεδόν προσωπική. Το προηγούμενο διάστημα επισκέφθηκε πέντε φορές την Κωνσταντινούπολη, την Άγκυρα και τη Σμύρνη, προσπαθώντας να συντονίσει τη συνεργασία των αστυνομικών στις δύο χώρες. Η ίδια διαχειρίστηκε από το 2015 το προσφυγικό, γνωρίζει όσο λίγοι τα θέματα αλλοδαπών και έχει αναπτύξει ένα δίκτυο προσωπικών επαφών σε ξένες χώρες. Στις έκτακτες κρίσεις αποστρατεύτηκε. Τον Δεκέμβριο ο φάκελος της υπόθεσης μεταβιβάστηκε από την Αστυνομική Διεύθυνση Ορεστιάδας στην Αντιτρομοκρατική Υπηρεσία στην Αθήνα. Το πρώτο διάστημα διατυπώνονταν ακραία σενάρια για την ταυτότητα του δράστη κι έτσι θεωρήθηκε ότι η Αντιτρομοκρατική, εκτός από τα τεχνικά μέσα, διέθετε το απαιτούμενο δίκτυο πληροφοριών. Τα πράγματα έκτοτε έτρεξαν πιο γρήγορα.

Οι ελληνικές Αρχές επιβεβαίωσαν μέσω DNA ότι πρόκειται για μητέρα και δύο κόρες. Έστειλαν αποτυπώματα και γενετικό υλικό των θυμάτων στην Ιντερπόλ, ζητώντας την έκδοση Μαύρων Αγγελιών (Black Notices) για την αναζήτηση μη ταυτοποιημένων σορών (τα στοιχεία ανανεώθηκαν στις 7/3). Το σήμα στάλθηκε με προτεραιότητα στα γραφεία της υπηρεσίας στην Τουρκία και χώρες της Μέσης Ανατολής. Η πιο συνηθισμένη διαδικασία συλλογής δεδομένων, εξηγούν αστυνομικοί, είναι το Πρωτόκολλο DVI-Disaster Victim Identification της Ιντερπόλ. Επίσης, παραδοσιακά ο Ερυθρός Σταυρός αναλαμβάνει συντονιστικό ρόλο μεταξύ των Αρχών και των οικογενειών των αγνοούμενων. Το βασικό πρόβλημα είναι ότι διαφορετικές Αρχές καλούνται να αντιμετωπίσουν διαφορετικές φάσεις του προβλήματος, με ελάχιστη συνεργασία μεταξύ τους.

Το αρχείο DNA
Τον Μάιο πραγματοποιήθηκε στη Βουλή ειδική συνεδρίαση για την ταυτοποίηση των μεταναστών που έχουν χάσει τη ζωή τους στο Αιγαίο και τον Έβρο. Όπως ειπώθηκε, η Διεύθυνση Εγκληματολογικών Ερευνών της ΕΛ.ΑΣ. διαθέτει το Τμήμα DNA και το Τμήμα Δακτυλοσκοπίας. Από το 1996 έχει διαχειριστεί σχεδόν το σύνολο των ταυτοποιήσεων σορών στον Έβρο. Από το 2015 έως σήμερα, τουλάχιστον οι μισές υποθέσεις ταυτοποίησης σορών αφορούν πρόσφυγες και μετανάστες. Στην ίδια βάση δεδομένων έχουν καταχωρηθεί 835 γενετικοί τύποι σορών αγνώστων στοιχείων, 57 γενετικοί τύποι αγνοούμενων ατόμων και 295 γενετικοί τύποι αναφοράς συγγενών αγνοούμενων.

Στο μεταξύ, οι αστυνομικοί στη Διεύθυνση Εγκληματολογικών Ερευνών άνοιξαν το κινητό τηλέφωνο που βρέθηκε στη σκηνή του εγκλήματος. Στο σχετικό έγγραφο αναφέρεται ότι στη συσκευή Samsung υπήρχαν 511 επαφές, 194 κλήσεις, 282 SMS και εκατοντάδες φωτογραφίες και βίντεο. Στη δικογραφία φέρεται να υπάρχουν επίσης περισσότερες από 500 εκτυπωμένες σελίδες μηνυμάτων στο Facebook και το Instagram. Μέσω των λογαριασμών στα social media, οι γυναίκες απέκτησαν για πρώτη φορά, έστω άτυπα, ονόματα και χώρα καταγωγής. Σε πολλά μηνύματα αποκαλούσαν κάποιον papi, που στα αφγανικά σημαίνει ταυτόχρονα «πατέρας» και «αγάπη μου». Η στρατηγός Τσιριγώτη επισκέφθηκε τον πρέσβη του Αφγανιστάν στην Αθήνα. Του έδειξε τα ονόματα και τις φωτογραφίες και ζήτησε με επίσημη αλληλογραφία να βρεθούν συγγενείς. Ο πρέσβης της απάντησε ότι ο αρχηγός της Αστυνομίας στη χώρα του ήταν φίλος του και ότι θα το χειριζόταν προσωπικά.

Η απάντηση έφθασε στις 24 Μαΐου, με βάση την αναγνώριση που έκαναν η αδερφή και ο θείος της δολοφονημένης μητέρας. Το έγγραφο που στάλθηκε από το Αφγανιστάν στην Αθήνα, αναφέρει ότι ο η Fahima Ahmadi μαζί με τον σύζυγο και τα πέντε παιδιά τους είχαν φύγει από τη χώρα έναν χρόνο νωρίτερα. Κατοικούσαν στην επαρχία Balkh στο βόρειο μέρος της χώρας, περίπου 20 χιλιόμετρα από την τοπική πρωτεύουσα Mazar-e Sharif. Ήταν μια τυπική οικογένεια. Πέρασαν αρχικά στο Ιράν κι έπειτα στην Τουρκία, όπου εγκαταστάθηκαν προσωρινά στην Κωνσταντινούπολη. Ο πατέρας με τους δύο μικρότερους γιους και μια κόρη, έμειναν πίσω. Η Fahima με τις μεγαλύτερες θυγατέρες της, Rabiya και Farzana, έφυγαν πρώτες για την Ελλάδα. Εκτιμάται ότι πέρασαν τον Έβρο πέντε μέρες πριν αποκαλυφθεί η τριπλή δολοφονία, καθώς από την άρση του τηλεφωνικού απορρήτου φέρεται να διαπιστώθηκε ότι το κινητό τους εξέπεμψε για τελευταία φορά σε ελληνικό έδαφος στις 5 Οκτωβρίου 2018.

Την ίδια στιγμή, στα εγκληματολογικά εργαστήρια εντοπίστηκαν δύο κρίσιμα, αλλά «ορφανά» στοιχεία: ένα λανθάνον δαχτυλικό αποτύπωμα σε κουτάκι αναψυκτικού στη σκηνή του εγκλήματος κι επίσης αντρικό γενετικό υλικό πάνω σε ρούχο. Ο ιατροδικαστής δεν είχε εντοπίσει ίχνη βιασμού, όμως φαίνεται ότι κάτι τέτοιο επιχειρήθηκε. Η Αντιτρομοκρατική εστίασε σε τρεις υπόπτους διακινητές μεταναστών, ιρακινής καταγωγής. Ο πρώτος εντοπίστηκε στη νότια Ελλάδα, για τον δεύτερο οι Τούρκοι απάντησαν ότι μπαινόβγαινε στη Συρία, ενώ τα ίχνη του τρίτου αγνοούνται. Η εμπλοκή των δύο πρώτων στο έγκλημα φέρεται ότι δεν αποδεικνύεται.

Η τελευταία εξέλιξη είναι ότι οι ελληνικές Αρχές έστειλαν αίτημα στην Ιντερπόλ για τον εντοπισμό και την εξέταση δύο προσώπων του περιβάλλοντος των γυναικών, που εκτιμάται ότι σήμερα βρίσκονται στην Τουρκία. Η έρευνα βρίσκεται σε εξέλιξη. Οι σοροί της Fahima, της Rabiya και της Farzana παραμένουν στο ψυγείο του νεκροτομείου της Αλεξανδρούπολης μαζί με ακόμη 15 σορούς μεταναστών. Οι Αρχές στην Αθήνα έχουν κινήσει τη διαδικασία μέσω Ερυθρού Σταυρού, ώστε να έρθουν στην Ελλάδα συγγενείς πρώτου βαθμού της μητέρας και να γίνει τυπικά η ταυτοποίηση μέσω DNA.

Πηγή: vice