Συντάξεις: Αλλαγές εισφορών για 1,4 εκατ. ασφαλισμένους

Σε τροχιά αλλαγών μπαίνει από την 1η Ιανουαρίου το ασφαλιστικό τοπίο για περίπου 1,45 εκατομμύρια ελεύθερους επαγγελματίες και αγρότες, καθώς από το τέλος Ιανουαρίου τίθενται σε εφαρμογή οι νέες αυξημένες εισφορές. Οι επιβαρύνσεις αυτές, υπό προϋποθέσεις, μπορούν να οδηγήσουν σε υψηλότερες συντάξιμες αποδοχές στο μέλλον.

Οι εισφορές αυξάνονται φέτος με βάση τον πληθωρισμό, κατά 3,5%, ποσοστό χαμηλότερο από τις αρχικές προβλέψεις λόγω της αναπροσαρμογής του δείκτη τιμών. Οι επιβαρύνσεις, ωστόσο, δεν είναι ίδιες για όλους, καθώς διαφοροποιούνται ανάλογα με την ασφαλιστική κατηγορία που έχει επιλέξει κάθε ασφαλισμένος.

Ποιους «αγγίζει» η αύξηση

Στην πρώτη ασφαλιστική κατηγορία –την οποία επιλέγει περίπου το 60% των επαγγελματιών– η μηνιαία επιβάρυνση για την κύρια σύνταξη κυμαίνεται από 5 έως 16 ευρώ. Για την επικουρική ασφάλιση και την ασφάλιση υγείας, η αύξηση κυμαίνεται μεταξύ 0,70 και 2 ευρώ.

Η μεγάλη πλειονότητα των ασφαλισμένων εξακολουθεί να επιλέγει τις χαμηλότερες κατηγορίες, παρά το γεγονός ότι αυτό οδηγεί σε χαμηλότερες συντάξεις στο μέλλον. Είναι χαρακτηριστικό ότι περίπου 8 στους 10 επαγγελματίες επιλέγουν την πρώτη ή τη δεύτερη κατηγορία, περιορίζοντας έτσι σημαντικά το ύψος της τελικής παροχής.

Τα στοιχεία του ΕΦΚΑ

Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΕΦΚΑ:

• 638.854 ελεύθεροι επαγγελματίες βρίσκονται στην 1η ασφαλιστική κατηγορία

• 157.021 ασφαλισμένοι στη 2η κατηγορία

• 71.371 επαγγελματίες στη 3η κατηγορία

Οι 4η και 5η κατηγορία παραμένουν επιλογή για περιορισμένο αριθμό ασφαλισμένων. Αντίστοιχη εικόνα καταγράφεται και στους αγρότες, όπου πάνω από 1,15 εκατομμύριο ασφαλισμένοι επιλέγουν επίσης χαμηλές εισφορές, με άμεσο αντίκτυπο στις μελλοντικές συντάξεις.

Χαμηλές εισφορές – χαμηλές συντάξεις

Η επιλογή χαμηλής ασφαλιστικής κατηγορίας έχει ευθεία επίδραση στο συντάξιμο εισόδημα. Ακόμη και με 40 έτη ασφάλισης, η σύνταξη στην πρώτη κατηγορία μετά βίας προσεγγίζει τα 886 ευρώ μεικτά.

Στη δεύτερη κατηγορία, για 35 έως 40 χρόνια ασφάλισης, η σύνταξη κινείται περίπου μεταξύ 724 και 833 ευρώ μετά τις κρατήσεις, χωρίς ουσιαστική απομάκρυνση από τα χαμηλά εισοδήματα. Η τρίτη κατηγορία βελτιώνει το τελικό ποσό, ωστόσο απαιτεί υψηλότερες και σταθερές εισφορές σε βάθος χρόνου.

Το δίλημμα των ασφαλισμένων

Το κεντρικό δίλημμα παραμένει: χαμηλές εισφορές σήμερα ή υψηλότερη σύνταξη αύριο. Παρά τις αυξήσεις, το σύστημα εξακολουθεί να δίνει τη δυνατότητα επιλογής ασφαλιστικής κατηγορίας, με την πραγματική “απόδοση” να κρίνεται σε ορίζοντα δεκαετιών.

Η εμπειρία των τελευταίων ετών δείχνει πως η συντριπτική πλειονότητα ελεύθερων επαγγελματιών και αγροτών επιλέγει τη βραχυπρόθεσμη οικονομική ελάφρυνση, αποδεχόμενη χαμηλότερο εισόδημα μετά τη συνταξιοδότηση. Το ερώτημα που μένει ανοιχτό είναι αν, με την πάροδο του χρόνου και τη σταδιακή ωρίμανση του συστήματος, θα αλλάξει η ασφαλιστική συμπεριφορά ή αν οι χαμηλές εισφορές θα συνεχίσουν να «προεξοφλούν» και τις χαμηλές συντάξεις του αύριο.