Σε νέα διπλωματική ένταση μεταξύ Ισραήλ και Ευρωπαϊκής Ένωσης εξελίσσονται οι πληροφορίες που αποδίδουν στην επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας, Κάγια Κάλας, δηλώσεις περί σύγκρισης της ισραηλινής πολιτικής απέναντι στους Παλαιστινίους με το καθεστώς του απαρτχάιντ στη Νότια Αφρική.

Ο υπουργός Εξωτερικών του Ισραήλ, Γκίντεον Σάαρ, ανακοίνωσε ότι διακόπτει κάθε επαφή με την επικεφαλής της ευρωπαϊκής εξωτερικής πολιτικής, εκφράζοντας την έντονη δυσαρέσκεια της ισραηλινής κυβέρνησης για τις φερόμενες τοποθετήσεις της.

Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές και αξιωματούχους που επικαλούνται διεθνή μέσα ενημέρωσης, η Κάγια Κάλας φέρεται να προχώρησε στις συγκεκριμένες αναφορές κατά τη διάρκεια κεκλεισμένων των θυρών συνάντησης υψηλού επιπέδου στο Μέξικο Σίτι τον περασμένο μήνα, στο πλαίσιο επαφών αντιπροσωπείας της Ευρωπαϊκής Ένωσης με Μεξικανούς κυβερνητικούς αξιωματούχους.

Οι ίδιες πληροφορίες αναφέρουν ότι η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας συνέκρινε τη μεταχείριση των Παλαιστινίων στη Γάζα και τη Δυτική Όχθη με το σύστημα φυλετικών διακρίσεων που ίσχυε στη Νότια Αφρική κατά την περίοδο του απαρτχάιντ.

Η αντίδραση του Ισραήλ ήταν άμεση, με τον Γκίντεον Σάαρ να χαρακτηρίζει απαράδεκτες τις αναφορές αυτές και να ανακοινώνει την πλήρη διακοπή των διπλωματικών επαφών με την Κάλας.

Το περιστατικό αναμένεται να επιβαρύνει περαιτέρω τις ήδη τεταμένες σχέσεις μεταξύ της ισραηλινής κυβέρνησης και ευρωπαϊκών θεσμών, σε μια περίοδο κατά την οποία οι εξελίξεις στη Γάζα και στα παλαιστινιακά εδάφη συνεχίζουν να προκαλούν έντονες πολιτικές και διπλωματικές αντιδράσεις σε διεθνές επίπεδο.

Σημαντική συνάντηση πραγματοποίησαν στην Άγκυρα ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος και ο Τούρκος πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, σε μια περίοδο που το ζήτημα της επαναλειτουργίας της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης επανέρχεται δυναμικά στη διεθνή ατζέντα.

Η συνάντηση πραγματοποιήθηκε στο Προεδρικό Μέγαρο της Τουρκίας και επικεντρώθηκε σε θέματα που αφορούν το Οικουμενικό Πατριαρχείο, την ελληνική ομογένεια της Κωνσταντινούπολης και τις εκκρεμότητες που παραμένουν ανοιχτές εδώ και δεκαετίες στις σχέσεις του Φαναρίου με το τουρκικό κράτος.

Κεντρικό θέμα των συνομιλιών αποτέλεσε η Θεολογική Σχολή της Χάλκης, η οποία παραμένει κλειστή από το 1971. Σύμφωνα με πληροφορίες του Πατριαρχείου, συζητήθηκε η πρόοδος των επαφών που βρίσκονται σε εξέλιξη μεταξύ του Φαναρίου, του τουρκικού υπουργείου Παιδείας και του Συμβουλίου Ανώτατης Εκπαίδευσης για την επαναλειτουργία της Σχολής.

Το ζήτημα της Χάλκης θεωρείται ιδιαίτερα σημαντικό για την Ορθοδοξία, καθώς πρόκειται για το ιστορικό εκπαιδευτικό κέντρο εκπαίδευσης κληρικών του Οικουμενικού Πατριαρχείου. Παράλληλα, αποτελεί διαχρονικό αίτημα των Ηνωμένων Πολιτειών, της Ευρωπαϊκής Ένωσης και διεθνών οργανισμών που παρακολουθούν την κατάσταση των θρησκευτικών ελευθεριών στην Τουρκία.

Κατά τη διάρκεια της συνάντησης συζητήθηκαν επίσης ζητήματα που αφορούν τα δικαιώματα και το μέλλον της ελληνικής ομογένειας στην Τουρκία. Το Πατριαρχείο έθεσε θέματα που σχετίζονται με την εκπαίδευση, τη λειτουργία των κοινοτικών ιδρυμάτων και τη στελέχωση των εκκλησιαστικών δομών, σε μια περίοδο όπου ο ελληνικός πληθυσμός της Κωνσταντινούπολης έχει συρρικνωθεί σημαντικά.

Η χρονική συγκυρία της συνάντησης θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική, καθώς πραγματοποιήθηκε λίγες εβδομάδες πριν από την προγραμματισμένη επίσκεψη του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ στην Άγκυρα για τη σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ. Το θέμα της Χάλκης έχει επανειλημμένα τεθεί στις αμερικανοτουρκικές επαφές και θεωρείται από πολλούς διεθνείς παρατηρητές ως δείκτης της στάσης της Τουρκίας απέναντι στις θρησκευτικές ελευθερίες.

Παρότι δεν ανακοινώθηκαν συγκεκριμένες αποφάσεις μετά τη συνάντηση, εκκλησιαστικές και διπλωματικές πηγές εκτιμούν ότι οι διεργασίες για τη Χάλκη παραμένουν ενεργές και ότι το επόμενο διάστημα θα είναι κρίσιμο για την πορεία του ζητήματος.

Παράλληλα, στο παρασκήνιο παραμένει και το θέμα της νομικής προσωπικότητας του Οικουμενικού Πατριαρχείου στην Τουρκία, μια πάγια διεκδίκηση του Φαναρίου που εξακολουθεί να απασχολεί τις σχέσεις του με την Άγκυρα.

Η συνάντηση Βαρθολομαίου – Ερντογάν επιβεβαιώνει ότι τα ζητήματα του Πατριαρχείου και της Ρωμιοσύνης της Πόλης εξακολουθούν να διαθέτουν έντονη πολιτική, διπλωματική και διεθνή διάσταση, ξεπερνώντας τα στενά όρια του εκκλησιαστικού χώρου.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες φέρονται να οργάνωσαν ένα εκτεταμένο δίκτυο μεταφοράς πετρελαίου στον Περσικό Κόλπο, αξιοποιώντας μεθόδους που στο παρελθόν χρησιμοποιούσε το Ιράν για να παρακάμπτει διεθνείς περιορισμούς και κυρώσεις.

Σύμφωνα με έρευνα του Reuters, από τις αρχές Μαΐου έχουν μετακινηθεί περισσότερα από 90 εκατομμύρια βαρέλια αργού πετρελαίου και πετρελαϊκών προϊόντων μέσω μυστικών μεταφορτώσεων από πλοίο σε πλοίο, με στόχο να διατηρηθούν οι εξαγωγές παρά τους περιορισμούς που προκάλεσε το ουσιαστικό κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ.

Η επιχείρηση πραγματοποιείται σε δύο βασικά σημεία μεταφόρτωσης, στα ανοικτά της Φουτζέιρα στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και κοντά στο λιμάνι Σοχάρ του Ομάν. Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, τουλάχιστον 92 πλοία έχουν συμμετάσχει στο δίκτυο μεταφορών.

Για τον συντονισμό των κινήσεων χρησιμοποιούνται θαλάσσια και εναέρια drones, ενώ ελικόπτερα παρακολουθούν και κατευθύνουν τα δεξαμενόπλοια προς προκαθορισμένα σημεία συνάντησης. Ανάμεσα στα μέσα που συμμετείχαν στην ευρύτερη επιχείρηση φέρεται να ήταν και το ελικόπτερο Apache που καταρρίφθηκε από το Ιράν στις 9 Ιουνίου.

Σύμφωνα με αμερικανικές πηγές, οι δυνάμεις της CENTCOM δεν εμπλέκονται άμεσα στις μεταφορές πετρελαίου, αλλά ασκούν εποπτεία, παρακολουθούν τις κινήσεις των πλοίων και ελέγχουν τη συμμόρφωση των διαδικασιών.

Το δίκτυο λειτουργεί με μικρότερα δεξαμενόπλοια που προσεγγίζουν προκαθορισμένα σημεία πριν από τα Στενά του Ορμούζ και στη συνέχεια μεταφορτώνουν το φορτίο τους σε μεγάλα πλοία τύπου VLCC. Η διαδικασία μπορεί να διαρκέσει έως και 40 ώρες, με τα μικρότερα πλοία να επιστρέφουν για νέο φορτίο και τα μεγαλύτερα να συνεχίζουν προς τις διεθνείς αγορές.

Παρά τον μεγάλο όγκο πετρελαίου που έχει μεταφερθεί, οι ποσότητες παραμένουν σημαντικά χαμηλότερες από τα περίπου 20 εκατομμύρια βαρέλια που διέρχονταν καθημερινά από τα Στενά του Ορμούζ πριν από την έναρξη της κρίσης.

Οι μεταφορές πραγματοποιούνται σε μια περιοχή υψηλού γεωπολιτικού κινδύνου. Η ιρανική Αρχή των Στενών του Περσικού Κόλπου έχει ορίσει ζώνες ελέγχου, ενώ πλοία που δεν συμμορφώνονται με τις οδηγίες της ενδέχεται να βρεθούν αντιμέτωπα με παρεμβάσεις ή επιθέσεις.

Αναλυτές επισημαίνουν ότι η Ουάσινγκτον φαίνεται να υιοθέτησε πρακτικές που μέχρι πρόσφατα χρησιμοποιούσαν χώρες όπως το Ιράν, η Ρωσία και η Βόρεια Κορέα για να διατηρούν τις εξαγωγές τους παρά τους περιορισμούς και τις κυρώσεις.