*Γράφει ο Απόστολος Ατζεμιδάκης

Η ίδρυση του νέου κόμματος του Αλέξη Τσίπρα, της ΕΛ.Α.Σ. — Ελληνικής Αριστερής Συμπαράταξης — δεν είναι απλώς μία ακόμη πολιτική κίνηση στον χώρο της Αριστεράς και της Κεντροαριστεράς. Είναι ο καθρέφτης μιας βαθύτερης παθογένειας: της αδυναμίας του χώρου να μετατρέψει τη διαφωνία σε σύνθεση και την πολιτική εμπειρία σε ενιαία προοπτική. Σύμφωνα με πρόσφατα δημοσιεύματα, το νέο εγχείρημα Τσίπρα εμφανίζεται με στόχο την ανασύνθεση του προοδευτικού χώρου, ενώ ήδη προκαλεί αναταράξεις σε ΣΥΡΙΖΑ και Νέα Αριστερά.

Από την εποχή του Συνασπισμού μέχρι σήμερα, η ιστορία της Αριστεράς μοιάζει με ατέλειωτο ημερολόγιο διασπάσεων. Ο Συνασπισμός έγινε ΣΥΡΙΖΑ, ο ΣΥΡΙΖΑ έγινε κυβέρνηση, αλλά μετά την κυβερνητική εμπειρία άρχισε η σταδιακή αποσύνθεση. Άλλοι έφυγαν προς τη Λαϊκή Ενότητα, άλλοι δημιούργησαν ή στήριξαν το ΜέΡΑ25, άλλοι βρέθηκαν στην Πλεύση Ελευθερίας, αργότερα προέκυψε η Νέα Αριστερά, ενώ ο Στέφανος Κασσελάκης δημιούργησε το δικό του κίνημα τους “Δημοκράτες”. Τώρα, με την ΕΛ.Α.Σ. του Τσίπρα, προστίθεται ακόμη ένας πόλος σε έναν χώρο που ήδη ασφυκτιά από προσωπικές στρατηγικές, αρχηγισμούς και μικροκομματικούς υπολογισμούς.

Το αποτέλεσμα είναι ο χώρος της Κεντροαριστεράς να θυμίζει πλέον ελβετικό τυρί: πολλές τρύπες, πολλά κενά, πολλές χαμένες δυνάμεις και καθόλου, μα καθόλου ενότητα. Κάθε νέο κόμμα υπόσχεται επανεκκίνηση, όμως συχνά καταλήγει να αφαιρεί ποσοστά από το διπλανό του. Η Πλεύση Ελευθερίας εκφράζει ένα αντισυστημικό ακροατήριο, το ΜέΡΑ25 διατηρεί ριζοσπαστικό προφίλ, ο Στέφανος Κασσελάκης διεκδικεί προσωπική πολιτική ταυτότητα, ο Αλέξης Τσίπρας επιχειρεί επιστροφή με νέο σχήμα και ο ΣΥΡΙΖΑ βλέπει τη δεξαμενή του να μικραίνει. Δημοσκοπικά, αυτή η διάσπαση έχει ήδη αποτυπωθεί σε κατακερματισμό ποσοστών, με τον ΣΥΡΙΖΑ να εμφανίζεται σε χαμηλά, έως και μηδενικά επίπεδα και άλλα κόμματα του ίδιου ευρύτερου χώρου να μοιράζονται κρίσιμες μονάδες.

Παραθέτω σε γράφημα του Jo Di τις μέχρι τώρα τις  Αριστερές διασπάσεις για να έχετε μία εικόνα :

Το πρόβλημα, όμως, δεν είναι μόνο αριθμητικό. Είναι πολιτικό. Όσο οι προοδευτικές δυνάμεις αντιμετωπίζουν η μία την άλλη ως αντίπαλο και όχι ως πιθανό σύμμαχο, η Νέα Δημοκρατία θα διατηρεί στρατηγικό πλεονέκτημα.

Βέβαια από την άλλη πλευρά και η Νέα Δημοκρατία αντιμετωπίζει διασπάσεις ωστόσο αυτές δεν επηρεάζουν σημαντικά τα ποσοστά της σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις. Αρκετές είναι οι συζητήσεις που γίνονται το τελευταίο διάστημα για την δημιουργία κόμματος από την Αντώνη Σαμαρά που ήδη “πονοκεφαλιάζει” το Μαξίμου ή ακόμα και το νέο κόμμα της Μαρίας Καρυστιανού δείχνει να έχει αποσπάσει κάποιο ποσοστό από το κυβερνών κόμμα της Νέας Δημοκρατίας.

Σε κάθε περίπτωση πάντως αν οι κεντροαριστεροί ψηφοφόροι θέλουν πραγματικά να ξαναδούν τον χώρο τους σε κυβερνητική τροχιά, ή έστω σε μία ικανή αντιπολίτευση, τότε η απάντηση δεν μπορεί να είναι άλλο ένα κομματικό κομμάτι στο ήδη σπασμένο παζλ.

*Γράφει ο Απόστολος Ατζεμιδάκης

Η πρόσφατη συνεδρίαση της Κοινοβουλευτικής Ομάδας της Νέας Δημοκρατίας δεν ήταν ούτε «Κούγκι», όπως περίμεναν ορισμένοι, ούτε όμως και το ειδυλλιακό οικογενειακό τραπέζι που θα ήθελε το Μαξίμου να παρουσιάσει. Ήταν κάτι πολύ πιο πολιτικό: μια εσωκομματική εκτόνωση με μπόλικες αιχμές, λίγες αλήθειες που ειπώθηκαν δυνατά και μια ηγεσία που κατάλαβε —έστω και αργά— ότι η κοινοβουλευτική ομάδα δεν μπορεί να λειτουργεί μόνο ως χειροκροτητής υπουργικών powerpoints.

Τα ξίφη πράγματι μπήκαν στα θηκάρια. Όχι επειδή εξαφανίστηκαν οι διαφωνίες, αλλά επειδή όλοι αντιλαμβάνονται ότι η Νέα Δημοκρατία παραμένει η μόνη συμπαγής κυβερνητική δύναμη σε ένα πολιτικό τοπίο αποσύνθεσης. Κανείς δεν έχει συμφέρον να τινάξει το καράβι στον αέρα ενώ η αντιπολίτευση ακόμη ψάχνει πυξίδα και αρχηγικό αφήγημα.

Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι δεν υπήρξε μήνυμα. Και το μήνυμα ήταν καθαρό: αρκετοί βουλευτές νιώθουν ότι η κυβέρνηση λειτουργεί σαν κλειστό club τεχνοκρατών και επικοινωνιολόγων που θυμούνται την κοινοβουλευτική ομάδα μόνο όταν έρχεται η ώρα της ψήφου. Οι αιχμές περί υπουργών που «δεν ιδρώνουν τη φανέλα» δεν έπεσαν τυχαία. Ούτε ήταν τυχαίο ότι ο ίδιος ο Κυριάκος Μητσοτάκης αναγκάστηκε να υιοθετήσει τη φράση και να παραδεχθεί δημοσίως πως κάποιοι υπουργοί αντιμετωπίζουν τους βουλευτές περίπου σαν ενοχλητικούς επαρχιώτες συγγενείς σε κυριακάτικο τραπέζι.

Είναι ίσως η πρώτη φορά μετά από καιρό που ακούστηκε τόσο καθαρά μέσα στη ΝΔ μια υπόγεια αλλά υπαρκτή δυσφορία απέναντι στο «επιτελικό κράτος». Το μοντέλο που κάποτε παρουσιάστηκε ως η μεγάλη μεταρρυθμιστική τομή της διακυβέρνησης Μητσοτάκη, σήμερα για αρκετούς βουλευτές μοιάζει περισσότερο με πυραμίδα εξουσίας που ανεβαίνει προς τα πάνω αλλά δεν κατεβαίνει ποτέ προς τη βάση. Δεν είναι τυχαίο ότι βουλευτές έθεσαν θέμα ενημέρωσης, συμμετοχής και πολιτικής συνεννόησης, με ορισμένους να αφήνουν σαφή υπονοούμενα πως κρίσιμες αποφάσεις λαμβάνονται ερήμην της κοινοβουλευτικής ομάδας.

Και κάπου εκεί ήρθε η πραγματικότητα να προσγειώσει τους πάντες. Διότι, όσο κι αν υπάρχει μουρμούρα, κανείς δεν αμφισβήτησε ευθέως τον πρωθυπουργό. Κανείς δεν έθεσε ζήτημα ηγεσίας. Κανείς δεν μίλησε για «μετά Μητσοτάκη» εποχή. Αντιθέτως, το κυρίαρχο μήνυμα ήταν πως η παράταξη πρέπει να ξαναβρεί πολιτικό νεύρο, επαφή με την κοινωνία και λιγότερη αλαζονεία εξουσίας.

Το συμπέρασμα; Η Νέα Δημοκρατία δεν διαλύεται. Δεν βρίσκεται σε φάση εσωκομματικής αποσταθεροποίησης παρά τις αρκετές υποθέσεις που έχει να αντιμετωπίσει σε μία προεκλογική περίοδο που έρχεται. Βρίσκεται όμως σε μια περίοδο όπου η κόπωση της εξουσίας αρχίζει να φαίνεται στα πρόσωπα, στις σχέσεις και στον τρόπο λειτουργίας της. Και αυτό, όσο κι αν επιχειρείται να κρυφτεί πίσω από χαμόγελα και διαρροές περί «ενότητας», είναι απολύτως πραγματικό.

Τα ξίφη μπήκαν στα θηκάρια. Αλλά κανείς δεν πρέπει να κάνει το λάθος να πιστέψει ότι στο εσωτερικό της γαλάζιας παράταξης επικρατεί γαλήνη μοναστηριού…

*Του Αργύρη Αργυριάδη, Δικηγόρος

Κράτος δικαίου. Η έννοια μπορεί να ξενίζει. Υπάρχει και κράτος αδίκου; Και τελικά το δίκαιο εξετάζεται σε σχέση με ποιόν; Την κρατικής οντότητα ή τους πολίτες;  Και γιατί λέμε ότι στην Ελλάδα το κράτος δικαίου βρίσκεται σε υποχώρηση; Μήπως οι αντοχές του έχουν υποχωρήσει; Μήπως δεν έχει την ποιότητα που απαιτεί μια σύγχρονη ευρωπαϊκή δημοκρατία; Εν συνόψει «κράτος δικαίου» σημαίνει ότι άπαντες ενεργούν πάντοτε με βάση τους περιορισμούς που θέτει ο νόμος, σύμφωνα με τις αξίες της δημοκρατίας και τα θεμελιώδη δικαιώματα, και υπό τον έλεγχο ανεξάρτητων και αμερόληπτων δικαστηρίων. 

Το «κράτος δικαίου» διέπεται από έξι αρχές: Πρώτον, νομιμότητα, η οποία συνεπάγεται διαφανή, υπεύθυνη, δημοκρατική και πλουραλιστική διαδικασία για τη θέσπιση νόμων. Δεύτερον ασφάλεια δικαίου, τρίτον, απαγόρευση της αυθαίρετης άσκησης εκτελεστικής εξουσίας, τέταρτον, αποτελεσματική δικαστική προστασία από ανεξάρτητα και αμερόληπτα δικαστήρια, με αποτελεσματικό δικαστικό έλεγχο, πέμπτον διάκριση των εξουσιών και έκτον ισότητα έναντι του νόμου. Οι αρχές αυτές έχουν αναγνωριστεί από το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων. Σε ποιόν βαθμό, όμως, χωλαίνει το κράτος δικαίου στην Ελλάδα; Γιατί αναφερόμαστε στη σημερινή μας παρέμβαση σε οκτώ πληγές; Ποιες είναι αυτές;

Πρώτα πρώτα, η έλλειψη λογοδοσίας όσων βρίσκονται στα ρετιρέ της οικονομικής, κοινωνικής και πολιτικής εξουσίας.  Σε σωρεία σκανδάλων που ταλάνισαν την Ελληνική κοινωνία τα τελευταία χρόνια, αρκετοί «πρωταγωνιστές» είτε δεν τιμωρήθηκαν είτε «έπεσαν στα μαλακά». Και τιμωρία δεν σημαίνει μόνο να πάνε φυλακή. Ελάχιστοι αποκατέστησαν τη ζημία που προκάλεσαν στο Ελληνικό Δημόσιο, είτε πρόκειται για φυσικά πρόσωπα είτε για νομικά. Είτε για ημεδαπούς είτε για αλλοδαπούς. Αλήθεια, που βρίσκεται σήμερα ο Χριστοφοράκος; Η Novartis γιατί δεν αποζημίωσε το Ελληνικό κράτος; Πόσο επωφελής ήταν ο «συμβιβασμός» με τη Siemens; Μερικά παραδείγματα από το παρελθόν γιατί την τρέχουσα επικαιρότητα (ΟΠΕΚΕΠΕ κλπ) τη βιώνουμε όλοι. 

Δεύτερον, η συστηματική παραβίαση της αρχής της δίκαιης δίκης. Πρέπει να είμαστε από τις λίγες χώρες στον κόσμο (ίσως η μοναδική στην Ευρώπη) που εκπρόσωποι της εκτελεστικής, της νομοθετικής – και προσφάτως και της δικαστικής – εξουσίας σχολιάζουν δημόσια, παράγοντες μιας δίκης (κατηγορουμένους – υποστηρίζοντες την κατηγορία) κατά τη διάρκεια αυτής. Μόνον ψηφοφορία για το αποτέλεσμά της δεν κάνουν σε δημόσια θέα!

Τρίτον, η αντικατάσταση των δικαστικών αιθουσών από τα τηλεοπτικά πάνελ. Η πρωινή και μεσημεριανή ζώνη των τηλεοπτικών σταθμών έχει μετατραπεί σε αντιαισθητικά τηλεδικεία, όπου ο κάθε άσχετος προβαίνει σε σχοινοτενείς αναλύσεις. Την ίδια στιγμή τα βραδινά δελτία ειδήσεων «ερμηνεύουν» την κοινή γνώμη και «μεταφέρουν» τη λαϊκή αγανάκτηση ή άποψη για το πως πρέπει να απονέμεται η Δικαιοσύνη σε τούτο το τμήμα της Βαλκανικής χερσονήσου. Και δυστυχώς συνδιαμορφώνουν δικαστική κρίση. Τηλεδικαστικό … Βαλκανιζατέρ.

Τέταρτον, η καταστρατήγηση κάθε έννοιας απορρήτου επικοινωνιών, ιδιωτικότητας, αλλά και κρατικού ή επαγγελματικού απορρήτου. Σε τούτη τη χώρα αλλοδαποί ιδιώτες σε συνεργασία με τις κρατικές μυστικές υπηρεσίες (προφανώς σε γνώση της εκτελεστικής εξουσίας) παρακολουθούν κατά το δοκούν. Αλήθεια ποια ή χρήση αυτού του υλικού; Ποιος το έχει σήμερα στα χέρια του; Ποιος εκβιάζει ποιόν; 

Πέμπτον, ο σφιχτός εναγκαλισμός της ηγεσίας της Δικαιοσύνης με την εκάστοτε εκτελεστική εξουσία. Εάν τούτο δεν αλλάξει άμεσα, η εμπιστοσύνη της κοινωνίας στο θεσμό της Δικαιοσύνης θα αποκτήσει ακόμη πιο μαζικά χαρακτηριστικά.

Έκτον, ο ίδιος ο τρόπος απονομής της Δικαιοσύνης. Η αλλαγή του τρόπου εκλογής της ηγεσίας της δεν αρκεί. Εάν δεν υπάρχει εκτεταμένος έλεγχος ποιότητας στις υπηρεσίες που παρέχει η Δικαιοσύνη ως δικαιοδοτικός οργανισμός δεν θα επιτευχθεί το ζητούμενο της αποτελεσματικής παροχής δικαστικής προστασίας.

Έβδομον, η «μακάρια» αναξιοκρατία. Ακόμη και σήμερα, μετά την υπερδεκαετή οικονομική κρίση αποδεικνύεται στην πράξη ότι η αρχή της ισότητας καταπατάται βάναυσα. Σημασία δεν έχει «τι γνωρίζει» κάποιος, αλλά «ποιους γνωρίζει». Μπορεί να διορίζεται σε θέσεις ευθύνης με ανύπαρκτες γνώσεις και πιθηκίζουσες πιστοποιήσεις. Και την ίδια στιγμή να εμφανίζει ως τιμητής των πάντων επιδιδόμενος σε γλωσσικούς κορδακισμούς. 

Όγδοον, η κρατική ποδηγέτηση των μέσων μαζικής ενημέρωσης, ιδίως μέσω της κρατικής χρηματοδότησης. Όταν η «τέταρτη εξουσία» εξανδραποδίζεται από την εκτελεστική το κράτος δικαίου αρρωσταίνει…