Καβάλα 1974: Επιστράτευση και Εισβολή

Γράφει ο Κώστας Παπακοσμάς

Αποφράδα ημέρα η σημερινή. Πριν από 51 χρόνια, η Κύπρος δεχόταν εισβολή από τις τουρκικές δυνάμεις. Η απόβαση στα βόρεια του νησιού σήμαινε πόλεμο. Είχε προηγηθεί το προδοτικό πραξικόπημα της 15ης Ιουλίου. Στην Ελλάδα κηρύχθηκε γενική επιστράτευση και στην Καβάλα, η ζωή άλλαξε μέσα σε λίγα λεπτά…

Το άκουσμα της εισβολής και της επιστράτευσης το πρωί του Σαββάτου, 20 Ιουλίου 1974, βρήκε τους πολίτες αναστατωμένους. Η Καβάλα, έδρα Μεραρχίας, αλλά και η Ελευθερούπολη, ως κέντρο επιστρατεύσεως, συγκέντρωσαν σε χρόνο ρεκόρ εκατοντάδες επίστρατους.

Οι ξένοι παραθεριστές προσπαθούσαν να βρουν τρόπους διαφυγής, ενώ στα καταστήματα τροφίμων άρχισαν να σχηματίζονται ουρές – ένα φαινόμενο που ξύπνησε κατοχικά σύνδρομα σε πολλούς.

Από το βράδυ της 20ής Ιουλίου, εκατοντάδες αυτοκίνητα –κυρίως μικρά φορτηγά– διέρχονταν από το κέντρο της Καβάλας με κατεύθυνση τα σύνορα του Έβρου. Στρατιωτικά οχήματα κινήθηκαν μέσω των ορεινών δρόμων της Ξάνθης και της Κομοτηνής.

Στο Νοσοκομείο Καβάλας υψώθηκε μεγάλη σημαία του Ερυθρού Σταυρού. Το βράδυ ζητήθηκε προαιρετική συσκότιση κατοικιών και δημοσίων κτιρίων. Η τηλεόραση και το ραδιόφωνο μετέδιδαν συνεχώς τα νέα από την Κύπρο και την επιστράτευση.

Η γενική επιστράτευση αποκάλυψε και ένα άλλο έγκλημα της δικτατορίας: ο στρατός, για χρόνια, ήταν χωρίς επαρκή εξοπλισμό και χωρίς οργάνωση για τέτοιες καταστάσεις. Επικρατούσε εικόνα διάλυσης στα στρατόπεδα — γεγονός που συνέβαλε στην κατάρρευση του καθεστώτος.

Αυτό, βέβαια, έχει αμφισβητηθεί. Υποστηρίζεται ότι κατά τη διάρκεια της επταετίας έγιναν πολλές αγορές οπλικών συστημάτων, ενισχύθηκε το στράτευμα, και ιδιαίτερα η Πολεμική Αεροπορία.

Την επόμενη μέρα, Κυριακή, οι δύο τοπικές εφημερίδες της Καβάλας, «Πρωινή» και «Ταχυδρόμος», κυκλοφόρησαν σε κοινή έκδοση, λόγω επιστράτευσης του προσωπικού τους.

Νομάρχης, διορισμένος από τη Χούντα, ήταν ο Ιωάννης Βουλιώτης, ο οποίος διαβεβαίωνε μέσω του Τύπου για την επάρκεια τροφίμων στην Καβάλα και προειδοποιούσε για τις επιπτώσεις της απόκρυψης τροφίμων ή της αύξησης των τιμών.

Ο ίδιος και η οικογένειά του σκοτώθηκαν μερικά χρόνια αργότερα, στον μεγάλο σεισμό της Θεσσαλονίκης, το 1978.

Εκλεγμένος Δήμαρχος από τον λαό το 1964 ήταν ο Κωνσταντίνος Τσολάκης, που άσκησε καθήκοντα μέχρι το πραξικόπημα της 21ης Απριλίου 1967. Τότε διορίστηκε δήμαρχος ο δημοτικός σύμβουλος Άγγελος Αγγελίδης, μέχρι τις 25 Αυγούστου 1967.

Τον διαδέχθηκε ο απόστρατος αξιωματικός Ευάγγελος Ευαγγελίου, που διετέλεσε Δήμαρχος μέχρι το πρωί της 20ής Ιουλίου 1974. Ο Ευαγγελίου επιστρατεύθηκε και το διορισμένο δημοτικό συμβούλιο, σε έκτακτη συνεδρίαση, ανέθεσε τα καθήκοντα Δημάρχου στον αρχαιότερο δημοτικό σύμβουλο, Κωνσταντίνο Σκλάβη.