Με ανησυχία παρακολουθούν οι επιστήμονες την αυξανόμενη εξάπλωση του μύκητα Aspergillus, ενός παθογόνου μικροοργανισμού που ευθύνεται για εκατομμύρια θανάτους κάθε χρόνο. Όπως αποκαλύπτει έρευνα που παρουσίασε το CNN, η κλιματική κρίση δημιουργεί ιδανικές συνθήκες για τον μύκητα να εισχωρήσει σε νέες γεωγραφικές περιοχές, θέτοντας σε κίνδυνο την παγκόσμια υγεία και την επισιτιστική ασφάλεια.

Ένας «σιωπηλός δολοφόνος» στον αέρα που αναπνέουμε

Ο Aspergillus είναι ένα γένος μυκήτων που βρίσκεται φυσικά στο περιβάλλον – στο έδαφος, στον αέρα και στο νερό. Κάθε μέρα εισπνέουμε τα μικροσκοπικά σπόρια του, χωρίς προβλήματα εάν είμαστε υγιείς. Ωστόσο, για άτομα με ασθενές ανοσοποιητικό σύστημα ή προϋπάρχουσες πνευμονικές παθήσεις (όπως άσθμα, ΧΑΠ, κυστική ίνωση), μπορεί να οδηγήσει σε ασπεργίλλωση, μια θανατηφόρα λοίμωξη με ποσοστά θνησιμότητας που φτάνουν το 40%.

Η κλιματική αλλαγή επεκτείνει τα όρια του μύκητα

Χρησιμοποιώντας προβλέψεις κλιματικών μοντέλων, ερευνητές από το Πανεπιστήμιο του Μάντσεστερ χαρτογράφησαν την πιθανή εξάπλωση των πιο επικίνδυνων ειδών του Aspergillus έως το 2100. Τα αποτελέσματα είναι ανησυχητικά:

• Ο Aspergillus flavus, που αγαπά τα θερμά και υγρά κλίματα, ενδέχεται να αυξήσει την παρουσία του κατά 16%, φτάνοντας σε νέες περιοχές της Βόρειας Αμερικής, της Κίνας και της Ρωσίας.

• Ο Aspergillus fumigatus, που προτιμά εύκρατα κλίματα, θα κινηθεί προς τον Βορρά, καθώς οι θερμοκρασίες ανεβαίνουν. Η εξάπλωσή του μπορεί να αυξηθεί κατά 77,5%, εκθέτοντας έως και 9 εκατομμύρια ανθρώπους στην Ευρώπη σε μεγαλύτερο κίνδυνο.

Ταυτόχρονα, περιοχές όπως η υποσαχάρια Αφρική ίσως καταστούν τόσο θερμές που να πάψουν να είναι φιλόξενες για τον μύκητα – γεγονός που, σύμφωνα με τους ειδικούς, μπορεί να έχει αλυσιδωτές συνέπειες στα οικοσυστήματα.

Οι γιατροί δεν είναι έτοιμοι – Ο κόσμος επίσης

Όπως σημειώνει ο ερευνητής Norman van Rijn, η ιατρική κοινότητα δεν είναι επαρκώς εξοικειωμένη με τη διάγνωση της ασπεργίλλωσης, καθώς τα συμπτώματα (βήχας, πυρετός) μοιάζουν με πολλές άλλες ασθένειες. Επιπλέον, τα μυκητιασικά παθογόνα γίνονται όλο και πιο ανθεκτικά στη φαρμακευτική αγωγή, ενώ υπάρχουν μόλις τέσσερις κατηγορίες αντιμυκητιασικών φαρμάκων.

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας έχει ήδη κατατάξει τον Aspergillus flavus στην «κρίσιμη ομάδα» παθογόνων λόγω της αυξημένης ανθεκτικότητάς του.

Η υπερθέρμανση επιταχύνει τις μεταλλάξεις και τη διασπορά

Η αύξηση της θερμοκρασίας μπορεί να επιτρέψει στον μύκητα να προσαρμοστεί καλύτερα στο ανθρώπινο σώμα, αναπτύσσοντας αντοχή στις θερμοκρασίες του. Παράλληλα, τα ακραία καιρικά φαινόμενα όπως πλημμύρες και καύσωνες διευκολύνουν την παγκόσμια διασπορά των σπορίων του Aspergillus.

Έχουν ήδη καταγραφεί μυκητιασικές επιδημίες μετά από φυσικές καταστροφές, γεγονός που ενισχύει την ανάγκη για συστημική επαγρύπνηση.

Ένας παγκόσμιος κίνδυνος που μας αφορά όλους

Οι επιστήμονες είναι ξεκάθαροι: κανείς δεν είναι απρόσβλητος. Η ασπεργίλλωση μπορεί να προσβάλει οποιονδήποτε, ειδικά αν υπάρξει επιβάρυνση του ανοσοποιητικού ή άλλος επιβαρυντικός παράγοντας, όπως μια γρίπη ή COVID-19.

Η διεθνής κοινότητα καλείται πλέον να επενδύσει στην έρευνα, στην πρόληψη και στην εκπαίδευση των επαγγελματιών υγείας, ώστε να εντοπίζουν και να αντιμετωπίζουν έγκαιρα τις μυκητιασικές απειλές.

Τι μπορούμε να κάνουμε:

• Ενημέρωση για τα συμπτώματα και τους παράγοντες κινδύνου

• Έγκαιρη ιατρική αξιολόγηση σε επίμονο βήχα ή πυρετό

• Υποστήριξη της έρευνας για νέα αντιμυκητιασικά φάρμακα

• Μείωση των εκπομπών που εντείνουν την κλιματική αλλαγή

Ο μύκητας Aspergillus είναι ένα σιωπηλό, αλλά αυξανόμενο παγκόσμιο πρόβλημα. Και όπως δείχνουν τα δεδομένα, ο κόσμος δεν είναι έτοιμος γι’ αυτό — ακόμη.