Στην κλιματική αλλαγή και ειδικά στην ξηρασία που έπληξε τις χώρες της Μεσογείου, αποδίδουν οι ελαιοπαραγωγοί την πτώση της φετινής παραγωγής ελαιόλαδου, καθώς οι αγρότες και τα ελαιοτριβεία σε όλο τον κόσμο βρέθηκαν αντιμέτωποι με μια από τις πιο δύσκολες σοδειές των τελευταίων ετών.

Οι κακές καιρικές συνθήκες και οι παγετοί στα τέλη Μαρτίου προκάλεσαν μεγάλη ζημιά στα άνθη της ελιάς και στη συνέχεια στην παραγωγή. Στην ετήσια έρευνα του Oliveoiltimes.com, που στάλθηκε σε 4.487 παραγωγούς σε 34 χώρες, οι ερωτηθέντες έδωσαν στη συγκομιδή του 2023 συνολική βαθμολογία 51 στα 100, τη χαμηλότερη βαθμολογία από το 2018.

Οι αγρότες και τα ελαιοτριβεία ήταν πιο απογοητευμένοι με την απόδοσή τους, βαθμολογώντας την με μόλις 46 στα 100, ενώ για την ποιότητα της παραγωγής τους έδωσαν τη χαμηλότερη βαθμολογία (72/100) από την έναρξη της έρευνας.

Η απογοήτευση γύρω από τις αποδόσεις υπογράμμισε την ευρέως δημοσιοποιημένη πτώση της παγκόσμιας παραγωγής ελαιόλαδου, η οποία αναμένεται να μειωθεί σε 2,407 εκατομμύρια τόνους το καλλιεργητικό έτος 2023/24, τη δεύτερη συνεχόμενη μείωση και το χαμηλότερο σύνολο από το 2013/14.

Οι συμμετέχοντες στην έρευνα ανέφεραν την κλιματική αλλαγή, την έλλειψη γνώσης των καταναλωτών και τις εργασιακές δυσκολίες μεταξύ των μεγαλύτερων ανησυχιών τους, κάτι που απηχούσε τους παράγοντες που ανέφεραν ότι επηρέασαν περισσότερο τη συγκομιδή, όπως το υψηλό κόστος παραγωγής, οι υπερβολικές θερμοκρασίες και η ξηρασία.

Οι παραγωγοί πιστεύουν ότι οι ενδιαφερόμενοι στον τομέα του ελαιόλαδου θα πρέπει να επικεντρωθούν στην επιβολή των προτύπων για τη μείωση της απάτης, να ασκήσουν πίεση στις κυβερνήσεις για αυξημένη υποστήριξη ανά τομέα και σε παγκόσμιες εκστρατείες μάρκετινγκ για την προώθηση της κατανάλωσης ελαιόλαδου.

Η κλιματική αλλαγή παραμένει η κύρια ανησυχία για τους παραγωγούς

Για άλλη μια φορά, οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής παραμένουν η πιο σημαντική πρόκληση για τους παραγωγούς, με λίγο περισσότερο από το 63% των ερωτηθέντων να την αποκαλούν ως μία από τις μεγαλύτερες ανησυχίες τους.

«Η κλιματική αλλαγή, ειδικά η ξηρασία, μας έχει επηρεάσει πραγματικά αυτή τη σεζόν», είπε ο Μεχμέτ Τάκι από το Bata Tarim ve Gida Urunleri στη δυτική Τουρκία. «Η παραγωγή μας έχει μειωθεί κατά 65%».

Οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής ήταν ιδιαίτερα έντονες στη λεκάνη της Μεσογείου, από όπου προέρχεται το 95% περίπου της παγκόσμιας παραγωγής ελαιόλαδου, με τον άνευ προηγουμένου ζεστό και ξηρό καιρό να καταστρέφει τους ελαιώνες σε βασικές στιγμές της ανάπτυξης της ελιάς στη Νότια Ευρώπη, τη Βόρεια Αφρική και τη Μέση Ανατολή, τα τελευταία δύο χρόνια.

Μετά την κλιματική αλλαγή, οι παραγωγοί ανέφεραν την έλλειψη γνώσης των καταναλωτών σχετικά με το ελαιόλαδο ως μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις τους, με σχεδόν το 49% των ερωτηθέντων να το αποκαλούν ως ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα τους.

Ανησυχίες

«Οι καταναλωτές πρέπει να κατανοήσουν καλύτερα την παραγωγή ελαιόλαδου και να αναγνωρίσουν την αριστεία ορισμένων προϊόντων», δήλωσε η Adriana Saldarriaga από το Casale delle Mille Olive με έδρα το Λάτσιο. «Διαφορετικά, οι μικροί παραγωγοί δεν θα επιβιώσουν».

Αυτό το σημείο ισχύει ιδιαίτερα σε νέες αγορές ελαιόλαδου όπως η Βραζιλία, όπου οι τοπικοί παραγωγοί είπαν ότι η τιμή είναι το νούμερο ένα αγοραστικό κριτήριο των καταναλωτών, με πολλούς αγοραστές να μην γνωρίζουν τις διαφορές στην ποιότητα από ένα «καθαρό» ή «ελαφρύ» ελαιόλαδο σε σύγκριση με ένα έξτρα παρθένο.

«Είναι πολύ δύσκολο να πουλήσεις ελαιόλαδο στη Βραζιλία, καθώς είναι μια χώρα που δίνει μικρή αξία στο ποιοτικό εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο », δήλωσε ο Flavio Fernandes του Azeite Pedregais στο Rio Grande do Sul.

Οι εργατικές δυσκολίες κατέλαβαν την τρίτη θέση μεταξύ των ανησυχιών των παραγωγών, με το 40% να το αναφέρουν στις μεγαλύτερες ανησυχίες τους.

Οι παραδοσιακοί αγρότες αντιμετώπιζαν συνεχώς προκλήσεις στην πρόσληψη αρκετών εργαζομένων για να μαζέψουν εγκαίρως τους καρπούς, σε συνδυασμό με τις υψηλότερες μισθολογικές απαιτήσεις.

Ενώ το κλίμα, οι γνώσεις των καταναλωτών και οι εργασιακές δυσκολίες ήταν μακράν οι πιο σημαντικές ανησυχίες που αναφέρθηκαν από τους παραγωγούς, οι υψηλές τιμές της αγοράς (25%), οι εξαγωγικές προκλήσεις (23%), η πτώση της κατανάλωσης (19%), ο ανταγωνισμός στην αγορά (15%) και οι δασμοί ( 7 τοις εκατό) ήταν επίσης μέρος των ανησυχιών τους.

Η αύξηση του κόστους και τα ακραία καιρικά φαινόμενα

Όταν ρωτήθηκαν για τα γεγονότα που επηρέασαν περισσότερο τη συγκομιδή του 2023, οι παραγωγοί επεσήμαναν το κόστος παραγωγής, τις ακραίες καιρικές συνθήκες, τα παράσιτα και την έλλειψη εργατικού δυναμικού.

Οι μισοί από τους ερωτηθέντες δήλωσαν ότι το υψηλό κόστος παραγωγής που προκλήθηκε από τον πληθωρισμό και τις συνέπειες των συγκρούσεων στην Ευρώπη και τη Μέση Ανατολή επηρέασαν τη συγκομιδή τους.

«Οι τιμές των λιπασμάτων έχουν εκτοξευθεί στα ύψη τα τελευταία δύο χρόνια, εμποδίζοντας έτσι τις ποσότητες που χρησιμοποιούνται σε σύγκριση με τις ανάγκες παραγωγής», δήλωσε ο Mohammed Bakkoury της Tierras de Marruecos με έδρα το Μαρόκο.

Παράλληλα, οι αγρότες σε όλη τη Μεσόγειο δήλωσαν ότι τα υψηλότερα επιτόκια έχουν καταστήσει την εξυπηρέτηση των προϋπαρχόντων δανείων και τη λήψη νέων ιδιαίτερα δύσκολη για τους μικρούς παραγωγούς.

Μετά την αύξηση του κόστους των εισροών, η συγκομιδή του 2023 επηρεάστηκε από υπερβολική ζέστη, ξηρασία και κακοκαιρία σε κρίσιμες στιγμές, επιτρέποντας την εμφάνιση παρασίτων και παρεμποδίζοντας τις δραστηριότητες συγκομιδής.

Σχεδόν το 43% των παραγωγών είπε ότι η υπερβολική ζέστη είχε επηρεάσει τη συγκομιδή τους, μια σημαντική αύξηση από το σχεδόν 36% που είπε το ίδιο στην έρευνα συγκομιδής του 2021.

«Είναι σημαντικό να στραφούμε σε νέες ποικιλίες που είναι σε θέση να αντιμετωπίσουν τη συνεχιζόμενη κλιματική αλλαγή», δήλωσε ο Εράν Γκαλίλι του Galili Olive Oil στο βόρειο Ισραήλ. «Ποικιλίες που μπορούν να ανθίσουν σε ένα ζεστό καλοκαίρι και είναι έτοιμες για ένα ζεστό καλοκαίρι. Θα χρειαστούν αρκετά χρόνια για να προσαρμοστούμε στη νέα κατάσταση».

Οι υψηλές τιμές του ελαιόλαδου

Από τότε που το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο άρχισε να παρακολουθεί τις παγκόσμιες τιμές του ελαιόλαδου το 1990, δεν υπήρξε ποτέ πιο απότομη αύξηση της τιμής από αυτή που σημειώθηκε τους τελευταίους 12 μήνες.

Μεταξύ Νοεμβρίου 2022 και Νοεμβρίου 2023, οι παγκόσμιες τιμές, προσαρμοσμένες για τον πληθωρισμό, αυξήθηκαν σχεδόν κατά 65%, εκτινασσόμενες από 5.145 δολάρια σε 8.891 δολάρια ανά τόνο.

Το 35% των ερωτηθέντων είπε ότι οι υψηλότερες τιμές είχαν θετικό έως πολύ θετικό αντίκτυπο στην επιχείρησή τους σε σύγκριση με το 21% των ερωτηθέντων που είπε ότι είχε αρνητικό ή πολύ αρνητικό αντίκτυπο. Το υπόλοιπο 41% είπε ότι η αύξηση των τιμών δεν είχε καμία σημαντική επίδραση.

Σύμφωνα με τις απαντήσεις της έρευνας, οι αγρότες και τα ελαιοτριβεία είχαν δύο απόψεις σχετικά με την αύξηση των τιμών: το ένα στρατόπεδο είπε ότι συμβάλλουν στην αντιστάθμιση του υψηλότερου κόστους παραγωγής και των χαμηλότερων αποδόσεων, ενώ το άλλο ανησύχησε ότι οι υψηλές τιμές ενθαρρύνουν την απάτη και τη νοθεία, καθώς και τους πιο ευαίσθητους καταναλωτές.