Σε βαθιά δημογραφική κρίση εισέρχεται η Ελλάδα, σύμφωνα με μελέτη του Ινστιτούτο Δημογραφικών Ερευνών και Μελετών, με επικεφαλής τον καθηγητή του Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, Βύρων Γκοτζαμάνης. Η έρευνα προβλέπει αύξηση κατά 650.000 των ατόμων άνω των 65 ετών έως το 2050, ενώ ο συνολικός πληθυσμός της χώρας εκτιμάται ότι θα μειωθεί κατά περίπου 1,25 εκατομμύρια.

Ραγδαία γήρανση και υπογεννητικότητα

Ο δείκτης γήρανσης στην Ελλάδα έχει αυξηθεί δραματικά τις τελευταίες δεκαετίες. Μεταξύ 1951 και 2023, ο πληθυσμός 65+ ετών εξαπλασιάστηκε, ενώ ο συνολικός πληθυσμός αυξήθηκε μόλις κατά 1,4 φορές. Σήμερα, οι άνω των 65 αποτελούν σχεδόν το 23% του πληθυσμού, έναντι μόλις 7% στις αρχές της δεκαετίας του 1950.

Κεντρική αιτία αποτελεί η υπογονιμότητα. Οι γεννήσεις μειώθηκαν από 117.000 το 2007-2008 σε περίπου 65.500 το 2025. Παράλληλα, ο πληθυσμός γυναικών 25-44 ετών – από τις οποίες προέρχονται σχεδόν 9 στις 10 γεννήσεις – μειώθηκε κατά 27% μεταξύ 2007 και 2025. Η εξέλιξη αυτή αποδίδεται τόσο στη δραστική πτώση των γεννήσεων μετά το 1980 όσο και στη μετανάστευση νέων στο εξωτερικό μετά το 2010.

Οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις

Η αύξηση του ποσοστού των ηλικιωμένων και η συρρίκνωση των νεότερων ηλικιών δημιουργούν σοβαρές προκλήσεις για τη χρηματοδότηση του ασφαλιστικού συστήματος, της υγείας και της κοινωνικής προστασίας. Η δημογραφική ανισορροπία επηρεάζει άμεσα την αγορά εργασίας και την αναπτυξιακή προοπτική της χώρας.

Τα προτεινόμενα μέτρα

Το Ινστιτούτο προτείνει στοχευμένες παρεμβάσεις για την ανάσχεση της μείωσης των γεννήσεων:

• Μείωση του υψηλού κόστους ανατροφής παιδιών (εκπαίδευση, υγεία).

• Εναρμόνιση επαγγελματικής και οικογενειακής ζωής.

• Αντιμετώπιση του στεγαστικού προβλήματος μέσω προγραμμάτων χαμηλού ενοικίου.

• Ενίσχυση του εισοδήματος και της οικονομικής σταθερότητας των νέων.

• Άρση της αβεβαιότητας και ενίσχυση της εμπιστοσύνης στο μέλλον.

Διεθνείς συγκρίσεις

Η Ελλάδα συγκαταλέγεται στις πλέον «γηρασμένες» χώρες της Ευρώπης, με 23-24% του πληθυσμού άνω των 65 ετών, παρόμοια ποσοστά με την Ιταλία, τη Βουλγαρία, τη Φινλανδία και την Πορτογαλία.

Ωστόσο, η πιο «γερασμένη» χώρα παγκοσμίως είναι η Ιαπωνία, όπου σχεδόν το 30% του πληθυσμού είναι άνω των 65 ετών.

Αξιοσημείωτη είναι και η περίπτωση της Κίνα, όπου η μετάβαση από 9% σε 23% πληθυσμό άνω των 65 ετών θα πραγματοποιηθεί σε μόλις 25 χρόνια, έναντι 58 ετών που χρειάστηκε η Ελλάδα για την ίδια αύξηση (1965-2024).

Η μελέτη καταδεικνύει ότι το δημογραφικό πρόβλημα δεν αποτελεί μελλοντικό σενάριο, αλλά ήδη εξελισσόμενη πραγματικότητα που απαιτεί άμεσες και μακροπρόθεσμες πολιτικές παρεμβάσεις.