Στο Περιφερειακό Συμβούλιο Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης μεταφέρεται η συζήτηση για την ίδρυση παραρτήματος του ΕΚΕΤΑ στην Αλεξανδρούπολη, με αφορμή επερώτηση της Νέας Περιφερειακής Αναγέννησης σχετικά με τον ρόλο του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης στη διαδικασία.

Το θέμα θέτει ο επικεφαλής της παράταξης και πρώην Περιφερειάρχης Χρήστος Μέτιος, απευθύνοντας ερωτήματα προς τον Περιφερειάρχη ΑΜΘ Χριστόδουλο Τοψίδη, ενόψει της ειδικής συνεδρίασης λογοδοσίας της Περιφερειακής Αρχής.

Η συζήτηση δεν αφορά μόνο την παρουσία ενός ερευνητικού φορέα στην περιοχή. Αφορά και το πώς σχεδιάζονται οι ερευνητικές και αναπτυξιακές πρωτοβουλίες στην Περιφέρεια, ποιοι φορείς συμμετέχουν στον διάλογο και ποια θέση έχει το Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης σε έναν τέτοιο σχεδιασμό.

Τι θέτει η Νέα Περιφερειακή Αναγέννηση

Η Νέα Περιφερειακή Αναγέννηση υποστηρίζει ότι το Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης αποτελεί διαχρονικά έναν από τους βασικότερους αναπτυξιακούς πυλώνες της Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης.

Στην επερώτηση επισημαίνεται ότι, μετά την ενσωμάτωση των τμημάτων του πρώην Διεθνούς Πανεπιστημίου σε Καβάλα και Δράμα, το ΔΠΘ έχει πλέον παρουσία σε όλες τις Περιφερειακές Ενότητες της Περιφέρειας.

Η παράταξη αναφέρει επίσης ότι το Δημοκρίτειο είναι ένα από τα μεγαλύτερα πανεπιστήμια της χώρας, με 28 Τμήματα και περίπου 30.000 φοιτητές, ενώ καταγράφει ανοδική πορεία και στις διεθνείς αξιολογήσεις.

Με βάση αυτό το πλαίσιο, η πλευρά Μέτιου θέτει το ερώτημα αν υπήρξε η αναγκαία θεσμική συνεργασία με το ΔΠΘ πριν από τις ενέργειες που αφορούν την ίδρυση παραρτήματος του ΕΚΕΤΑ στην Αλεξανδρούπολη.

Η Νέα Περιφερειακή Αναγέννηση ζητά από τον Περιφερειάρχη να αποσαφηνίσει για ποιον λόγο η Περιφέρεια στήριξε ή κινήθηκε θετικά απέναντι σε μια τέτοια πρωτοβουλία, χωρίς, σύμφωνα με την επερώτηση, να έχει προηγηθεί συζήτηση με τον κατεξοχήν δημόσιο φορέα ανώτατης εκπαίδευσης και έρευνας στην περιοχή.

Παράλληλα, τίθεται ερώτημα και για τον ρόλο του Υπουργείου Ανάπτυξης, καθώς το ΕΚΕΤΑ είναι φορέας που εποπτεύεται από αυτό. Η παράταξη ζητά να διευκρινιστεί αν το Υπουργείο γνώριζε ότι η διαδικασία προχωρούσε χωρίς τη συνεργασία του ΔΠΘ.

Το πλαίσιο της Περιφερειακής Αρχής

Από την πλευρά της Περιφερειακής Αρχής, δεν έχει υπάρξει μέχρι στιγμής δημόσια απάντηση στο συγκεκριμένο ερώτημα της επερώτησης.

Ωστόσο, ο Χριστόδουλος Τοψίδης έχει αναφερθεί δημόσια σε άλλες περιπτώσεις στη σημασία του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης για την ανάπτυξη της Περιφέρειας, χαρακτηρίζοντάς το κρίσιμο πυλώνα για την ΑΜΘ.

Η Περιφέρεια έχει επίσης προβάλει δράσεις και χρηματοδοτήσεις που αφορούν το ΔΠΘ, παρουσιάζοντάς τες ως μέρος μιας συνολικής προσπάθειας ενίσχυσης της πανεπιστημιακής και ερευνητικής παρουσίας στην περιοχή.

Με βάση αυτό το γενικό πλαίσιο, η Περιφερειακή Αρχή μπορεί να υποστηρίξει ότι η ενίσχυση της έρευνας και της καινοτομίας στην Ανατολική Μακεδονία και Θράκη δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως ανταγωνιστική διαδικασία, αλλά ως πεδίο συνεργασιών που μπορεί να λειτουργήσει προς όφελος της περιοχής.

Το ερώτημα που καλείται να απαντηθεί στη συνεδρίαση είναι αν η συγκεκριμένη πρωτοβουλία για το ΕΚΕΤΑ είχε ή μπορεί να αποκτήσει ένα σαφές πλαίσιο συνεργασίας με το Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης.

Το ζήτημα της διαβούλευσης

Το βασικό σημείο της συζήτησης δεν είναι αν η Περιφέρεια χρειάζεται περισσότερη έρευνα, τεχνολογία και καινοτομία. Σε αυτό το επίπεδο υπάρχει ευρύς κοινός τόπος.

Το ζήτημα που αναδεικνύεται μέσα από την επερώτηση είναι ο τρόπος με τον οποίο σχεδιάζονται τέτοιες πρωτοβουλίες και ο βαθμός συμμετοχής του ΔΠΘ στον σχεδιασμό.

Η πλευρά Μέτιου υποστηρίζει ότι το Δημοκρίτειο δεν μπορεί να βρίσκεται εκτός διαδικασιών που αφορούν την ερευνητική ταυτότητα και την αναπτυξιακή προοπτική της ίδιας της Περιφέρειας.

Από την άλλη, η Περιφερειακή Αρχή καλείται να παρουσιάσει το πλαίσιο μέσα στο οποίο κινήθηκε και να αποσαφηνίσει αν η παρουσία του ΕΚΕΤΑ στην Αλεξανδρούπολη μπορεί να λειτουργήσει συμπληρωματικά προς το ΔΠΘ.

Το ευρύτερο ερώτημα

Η υπόθεση ανοίγει μια ευρύτερη συζήτηση για το πώς πρέπει να σχεδιάζεται η ερευνητική πολιτική στην Ανατολική Μακεδονία και Θράκη.

Η μία πλευρά δίνει έμφαση στον κεντρικό ρόλο του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης ως βασικού δημόσιου φορέα εκπαίδευσης και έρευνας στην περιοχή.

Η άλλη πλευρά μπορεί να προτάξει την ανάγκη προσέλκυσης νέων ερευνητικών φορέων και συνεργασιών, ώστε η Περιφέρεια να ενισχύσει την εξωστρέφεια και την αναπτυξιακή της δυναμική.

Το ζητούμενο είναι αν αυτά τα δύο μπορούν να συνδυαστούν μέσα από ένα καθαρό θεσμικό πλαίσιο, με συμμετοχή της Περιφέρειας, του ΔΠΘ, του ΕΚΕΤΑ, του Δήμου Αλεξανδρούπολης και της κεντρικής διοίκησης.

Η συζήτηση στη συνεδρίαση λογοδοσίας αναμένεται να δείξει αν θα δοθούν συγκεκριμένες απαντήσεις για τη διαδικασία, τη διαβούλευση και τη θέση του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης στον ερευνητικό σχεδιασμό της Περιφέρειας.

Στη δωρεάν διάθεση επεξεργασμένης ιλύος για γεωργική χρήση προς τους παραγωγούς της περιοχής προχωρά η ΔΕΥΑ Αλεξανδρούπολης, αξιοποιώντας τα παραγόμενα προϊόντα της Εγκατάστασης Επεξεργασίας Λυμάτων Αλεξανδρούπολης.

Η διάθεση θα πραγματοποιείται σύμφωνα με το ισχύον θεσμικό πλαίσιο και ειδικότερα με τις διατάξεις της ΚΥΑ ΥΠΕΝ/ΔΔΑ/41828/630/2023, κατόπιν των απαιτούμενων ελέγχων, αναλύσεων και αδειοδοτήσεων που προβλέπονται από τη νομοθεσία.

Η επεξεργασμένη ιλύς αποτελεί υλικό πλούσιο σε οργανική ουσία και θρεπτικά στοιχεία, το οποίο μπορεί να συμβάλει στη βελτίωση των εδαφικών χαρακτηριστικών, στη μείωση της χρήσης χημικών λιπασμάτων και στην προώθηση των αρχών της κυκλικής οικονομίας.

Το πλαίσιο και η διαδικασία αξιοποίησης των παραγόμενων προϊόντων της Εγκατάστασης Επεξεργασίας Λυμάτων παρουσιάστηκαν σε συνέντευξη Τύπου, με τη συμμετοχή του δημάρχου Αλεξανδρούπολης, του Προέδρου της ΔΕΥΑΑ Χαράλαμπου Μιχαηλίδη και του Προέδρου του ΤΟΕΒ Φερών-Πέπλου Κωνσταντίνου Κατσάνη.

Κατά τη διάρκεια της παρουσίασης έγινε αναφορά στη νέα μονάδα ηλιακής ξήρανσης, η οποία αξιοποιεί τα λύματα της πόλης για την παραγωγή εδαφοβελτιωτικού προϊόντος, μέσα από διαδικασία κυκλικής οικονομίας.

Όπως επισημάνθηκε, τα στερεά υπολείμματα από τον βιολογικό καθαρισμό επεξεργάζονται και μετατρέπονται σε λίπασμα, το οποίο θα διατίθεται δωρεάν στους αγρότες της περιοχής, σε συνεργασία με τον ΤΟΕΒ Φερών-Πέπλου.

Η μονάδα, προϋπολογισμού περίπου 7 εκατ. ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης, αναμένεται να αποδώσει το πρώτο της προϊόν στις αρχές Οκτωβρίου.

Σύμφωνα με τη ΔΕΥΑΑ, η λειτουργία της νέας μονάδας θα συμβάλει στη μείωση του κόστους παραγωγής για τους αγρότες, στη μείωση της χρήσης χημικών λιπασμάτων και στην ενίσχυση της βιώσιμης αγροτικής ανάπτυξης στην περιοχή.

Ο Πρόεδρος της ΔΕΥΑΑ, Χαράλαμπος Μιχαηλίδης, ανέφερε ότι η μονάδα θα επεξεργάζεται περίπου 4.800 τόνους ετησίως, με αφυδάτωση της τάξης του 75%, παράγοντας περίπου 1.000 τόνους εδαφοβελτιωτικού προϊόντος.

Η ποσότητα αυτή εκτιμάται ότι θα μπορεί να καλύπτει περίπου 4.800 στρέμματα, κυρίως στη Δημοτική Ενότητα Φερών.

Η διανομή, σύμφωνα με τον σχεδιασμό, θα γίνεται εντός 48 ωρών, όπως προβλέπει η νομοθεσία, ενώ ο Δήμος θα αναλαμβάνει δωρεάν τη μεταφορά και τις αναλύσεις εδάφους, μειώνοντας περαιτέρω το κόστος για τους παραγωγούς.

Η υπηρεσία αναμένεται να είναι πλήρως λειτουργική τον Οκτώβριο – Νοέμβριο, μετά από μεταβατική περίοδο προσαρμογής και σε συνεργασία με τον ΤΟΕΒ Φερών.

Από την πλευρά του, ο Πρόεδρος του ΤΟΕΒ Φερών-Πέπλου Κωνσταντίνος Κατσάνης ευχαρίστησε τη ΔΕΥΑΑ και τον Δήμο Αλεξανδρούπολης, τονίζοντας ότι η πρωτοβουλία έρχεται σε μια δύσκολη περίοδο για τον αγροτικό κόσμο, λόγω του αυξημένου κόστους παραγωγής και των χαμηλών τιμών.

Όπως ανέφερε, η δράση αναμένεται να στηρίξει ουσιαστικά τους παραγωγούς της περιοχής, ενώ ήδη καταγράφεται ενδιαφέρον και θετική ανταπόκριση.

Οι ενδιαφερόμενοι γεωργοί καλούνται να υποβάλουν στη ΔΕΥΑΑ Δήλωση Βούλησης ή Εκδήλωση Ενδιαφέροντος, δηλώνοντας τα στοιχεία τους και τα αγροτεμάχια στα οποία επιθυμούν να εξεταστεί η δυνατότητα εφαρμογής της επεξεργασμένης ιλύος.

Για περισσότερες πληροφορίες, οι παραγωγοί μπορούν να απευθύνονται στα γραφεία της ΔΕΥΑΑ και στις αρμόδιες υπηρεσίες της Επιχείρησης.

Η ΔΕΥΑ Αλεξανδρούπολης τονίζει ότι συνεχίζει να επενδύει σε πρακτικές που ενισχύουν την προστασία του περιβάλλοντος, την αειφόρο ανάπτυξη και τη στήριξη της πρωτογενούς παραγωγής της περιοχής.

Εμπόδια στις συνολικές δοκιμές αλλά και στην απρόσκοπτη λειτουργία της νέας ηλεκτροπαραγωγικής μονάδας στην Αλεξανδρούπολη αναμένεται να δημιουργήσει η καθυστέρηση στον διπλασιασμό του αγωγού φυσικού αερίου Καρπερή – Κομοτηνή.

Το ζήτημα επισημαίνει η εταιρεία «Ηλεκτροπαραγωγή Αλεξανδρούπολης», η κοινοπραξία των ΔΕΗ και ΔΕΠΑ Εμπορίας, στο πλαίσιο της διαβούλευσης για το Πρόγραμμα Ανάπτυξης 2026-2035.

Η κοινοπραξία, στην οποία η ΔΕΗ συμμετέχει με ποσοστό 71% και η ΔΕΠΑ Εμπορίας με 29%, υλοποιεί τον νέο σταθμό ηλεκτροπαραγωγής στην περιοχή της Αλεξανδρούπολης.

Σύμφωνα με την τοποθέτηση της εταιρείας, ο διπλασιασμός του συγκεκριμένου τμήματος του Εθνικού Συστήματος Μεταφοράς Φυσικού Αερίου αποτελεί προϋπόθεση για την αδιάλειπτη παροχή φυσικού αερίου στη μονάδα.

Ωστόσο, με βάση το νέο Πρόγραμμα Ανάπτυξης, η έναρξη λειτουργίας του έργου και η ένταξή του στο σύστημα μετατίθενται κατά ένα έτος. Η εξέλιξη αυτή προκαλεί προβληματισμό, καθώς η νέα μονάδα ηλεκτροπαραγωγής προγραμματίζεται να τεθεί σε λειτουργία εντός του 2027.

Η «Ηλεκτροπαραγωγή Αλεξανδρούπολης» σημειώνει ότι, κατά τη σύναψη της Σύμβασης Σύνδεσης με τον ΣΕΣΦΑ, είχε προβλεφθεί πως η πλήρης ένταξη της μονάδας στο σύστημα με αδιάλειπτη λειτουργία εξαρτάται από την ολοκλήρωση του διπλασιασμού του κλάδου υψηλής πίεσης Καρπερή – Κομοτηνή.

Παράλληλα, επισημαίνει ότι η εταιρεία είχε βασιστεί σε συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα για ένα έργο που έχει επανειλημμένα χαρακτηριστεί ως έργο προτεραιότητας στα Προγράμματα Ανάπτυξης.

Σύμφωνα με την εταιρεία, η νέα μετάθεση του χρονοδιαγράμματος κατά έναν ολόκληρο χρόνο δεν ήταν αναμενόμενη και, όπως αναφέρεται, δεν συνοδεύεται από επαρκή αιτιολόγηση.

Η καθυστέρηση αυτή, όπως υποστηρίζει η κοινοπραξία, μπορεί να επιφέρει σημαντικές καθυστερήσεις στην έναρξη της απρόσκοπτης εμπορικής λειτουργίας του σταθμού ηλεκτροπαραγωγής, καθώς και οικονομικές επιπτώσεις για την εταιρεία.

Στην τοποθέτησή της ζητά την πραγματική προτεραιοποίηση του έργου και την ανάληψη των απαραίτητων ενεργειών για την επίσπευση της κατασκευής του.

Στόχος, σύμφωνα με την εταιρεία, είναι η ημερομηνία ένταξης του έργου στο σύστημα να μην υπερβεί τον Σεπτέμβριο του 2027, ώστε να μην επηρεαστεί περαιτέρω η λειτουργία της νέας ηλεκτροπαραγωγικής μονάδας στην Αλεξανδρούπολη.