Με πιθανή εξαίρεση αυτήν της Alpha Bank, θεωρείται βέβαιη η μεσοπρόθεσμη υπαγωγή τους υπό γαλλο-γερμανικό έλεγχο

Οι ερασιτεχνισμοί και η ανικανότητα που χαρακτηρίζουν την κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑΝΕΛ ίσως τελικά κοστίσουν πολύ ακριβά στην χώρα. Ήδη, ο λογαριασμός του πρώτου δεκαμήνου 2015 ξεπερνά τα 100 δισεκατ. ευρώ και έπεται συνέχεια. Και η τελευταία σήμερα παίζεται στον εγχώριο τραπεζικό τομέα, ο οποίος κυριολεκτικά βρίσκεται στην κόψη του ξυραφιού. Και, από την άποψη αυτή, οι εξελίξεις που σημειώθηκα τις μέρες που πέρασαν επιβεβαιώνουν την πρόβλεψή μας.

Το προειδοποιητικό μήνυμα που έστειλαν οι δανειστές προς την κυβέρνηση ήταν σαφέστατο: Ολοκληρώστε στην ώρα της την πρώτη αξιολόγηση του προγράμματος, εφαρμόστε κατά γράμμα τα προαπαιτούμενα στα οποία έχετε δεσμευτεί, διαφορετικά θα υπάρξουν «εμπλοκές» με την ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών.

«Εμπλοκές» για τις οποίες τεράστιες είναι οι ευθύνες του πρωθυπουργού, ο οποίος μέσα στον Αύγουστο έφερε μία συμφωνία η οποία ψηφίστηκε με ταχύτατες διαδικασίες, χωρίς όμως να ληφθεί η απαραίτητη μέριμνα για την υλοποίηση των προαπαιτουμένων δράσεων. Έτσι, αντί να γίνει η κατάλληλη προετοιμασία για την πρώτη αξιολόγηση, ο κ. Τσίπρας προτίμησε να κάνει εκλογές, με προφανή στόχο να «ξεφορτωθεί» από το κόμμα του αυτούς που από τον Ιανουάριο 2015 ανέλαβαν να διαλύσουν την χώρα.

Αναπόφευκτα, λοιπόν, όλα τα ζητήματα που αφορούν στην υλοποίηση των μνημονιακών υποχρεώσεων πήγαν πίσω. Και μπορεί η υπηρεσιακή κυβέρνηση να προετοίμασε το έδαφος γι το 61% των προαπαιτουμένων δράσεων (ας είναι καλά ο Γιώργος Χουλιαράκης γι αυτό), όμως δεν μπορούσε και να νομοθετήσει.

Αυτή η καθυστέρηση έχει προκαλέσει εκνευρισμό στους κόλπους των δανειστών, ο οποίος δεν είναι μόνον έντονος αλλά εκφράζεται κιόλας. Είναι χαρακτηριστικά, άλλωστε, όσα αναφέρει το ΔΝΤ σε εσωτερικό του έγγραφο, το οποίο απεκάλυψε το γερμανικό περιοδικό Der Spiegel. Το Ταμείο εμφανίζεται δυσαρεστημένο με την εφαρμογή των μεταρρυθμίσεων στην Ελλάδα, καθώς η ελληνική κυβέρνηση έχει μεν από τα μέσα Ιουλίου ψηφίσει μία σειρά νόμων ώστε να μπορέσει να εκταμιευθεί η τελευταία βοήθεια, αλλά έχει εφαρμόσει μόνον ένα μέρος τους. Τα δύο τρίτα των μεταρρυθμίσεων περιμένουν ακόμη την εφαρμογή τους, όπως επισημαίνει το ΔΝΤ, και η αιτία για την καθυστέρηση ήταν οι τελευταίες εκλογές.

Στο πλαίσιο αυτό, στελέχη του ΔΝΤ με τα οποία ήλθαμε σε επαφή τονίζουν ότι «ο κόμπος έχει φθάσει στο χτένι και ως εκ τούτου η Ελλάδα είναι άξια της μοίρας της». Η κατάσταση λοιπόν είναι σαφώς εκρηκτική και το ζήτημα της διασύνδεσης της ανακεφαλαιοποίησης των τραπεζών με την εκπλήρωση των μνημονιακών υποχρεώσεων έχει αρχίσει και κλιμακώνεται.

Την αρχή έκανε ο επικεφαλής του Euro Working Group, Τόμας Βίζερ, όταν συνέδεσε άμεσα την αποδέσμευση των 3 δισεκατ. που απομένουν από την πρώτη δόση των 26 δισεκατ. ευρώ του νέου προγράμματος με την υλοποίηση προαπαιτούμενων μέτρων, μεταξύ των οποίων είναι οι μεταρρυθμίσεις στον χρηματοπιστωτικό τομέα και η ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών. Την σκυτάλη πήρε ο αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Βάλντις Ντομπρόβσκις, ο οποίος προειδοποίησε ότι το ελληνικό πρόγραμμα, αλλά και το ζήτημα της ανακεφαλαιοποίησης των τραπεζών, έχουν μικρά περιθώρια για καθυστερήσεις, σημειώνοντας παράλληλα ότι είναι πρώιμη η όποια συζήτηση περί διαχωρισμού του ζητήματος των τραπεζών από τους στόχους που έχουν τεθεί στην νέα συμφωνία.

Μάλιστα, ο αντιπρόεδρος της Κομισιόν προχώρησε ένα βήμα παραπέρα, τονίζοντας ότι η διάσωση των τραπεζών είναι απόλυτα συνδεδεμένη με το συνολικό πρόγραμμα της Ελλάδας και κυρίως με τις αξιολογήσεις που θα λάβουν χώρα τον Οκτώβριο και τον Νοέμβριο. Τέλος, από την πλευρά του, κορυφαίος Ευρωπαίος αξιωματούχος μάς υπενθύμισε το αυτονόητο –ότι, δηλαδή, εάν η ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών δεν ολοκληρωθεί έως το τέλος του 2015, το bail in θα είναι γεγονός.

Το ερώτημα είναι κατά πόσον η κυβέρνηση έχει αξιολογήσει σωστά όλα τα πιο πάνω μηνύματα –τα οποία, ως φαίνεται, δεν αστειεύονται πλέον. Αυτό άλλωστε επισημαίνουν και οι δανειστές, οι οποίοι, χρησιμοποιώντας ως όπλο την κατάσταση των ελληνικών τραπεζών, τις κεφαλαιουχικές τους ανάγκες και την επικείμενη διάσωσή τους, πιέζουν ασφυκτικά την κυβέρνηση να είναι συνεπής στις μνημονιακές της υποχρεώσεις.

Η ουσία των παρεμβάσεων των δανειστών έχει ως εξής: Σημαντικό σημείο στο χρονοδιάγραμμα, τόσο της Ελλάδας όσο και των Βρυξελλών, είναι η ανακεφαλαιοποίηση των ελληνικών τραπεζών –η οποία, σύμφωνα με τις προθέσεις των δύο πλευρών, θα πρέπει να πραγματοποιηθεί πριν από το τέλος του χρόνου. Ως εκ τούτου, η πρώτη αξιολόγηση θα πρέπει επίσης να έχει ολοκληρωθεί εντός χρονοδιαγράμματος, δηλαδή πριν τις 15 Νοεμβρίου, καθώς αποτελεί προϋπόθεση για την αποδέσμευση των επιπλέον 15 δισεκατ. ευρώ που ορίζει η απόφαση της 12ης Ιουλίου για τις τράπεζες, εφόσον αυτό κριθεί αναγκαίο.

Τι σημαίνει αυτό; Ότι πρέπει οπωσδήποτε να έχουν υλοποιηθεί όλα τα προαπαιτούμενα της πρώτης αξιολόγησης, κυρίως οι παρεμβάσεις σε Ασφαλιστικό και Φορολογικό, οι μεταρρυθμίσεις στις αγορές προϊόντων και υπηρεσιών, καθώς και οι αποκρατικοποιήσεις. Επίσης, θα πρέπει μέχρι τα μέσα Οκτωβρίου να έχουν ψηφιστεί κρίσιμες διατάξεις που αφορούν στον τρόπο ανακεφαλαιοποίησης των τραπεζών, στις αλλαγές στο ΤΧΣ, στον τρόπο αντιμετώπισης των κόκκινων δανείων, κλπ.

Υπό τις παραπάνω συνθήκες, σίγουρα δικαιολογούνται όλοι αυτοί στον τραπεζικό χώρο που κάθονται σε αναμμένα κάρβουνα. Διότι, στο ακραίο αρνητικό σενάριο, αν συνεχιστούν οι κυβερνητικές παλινωδίες, θα εφαρμοστεί από την 1η Ιανουαρίου 2016 η Κοινοτική Οδηγία για το bail in –με ό,τι αυτό συνεπάγεται για τους μετόχους, ομολογιούχους και ανασφάλιστους καταθέτες.

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, στην τελευταία του ομιλία στην Βουλή ο πρωθυπουργός, αναφερόμενος στις τράπεζες και την ανακεφαλαιοποίησή τους, μάλλον δεν γνώριζε για ποιο πράγμα μιλούσε. Έκανε έτσι λόγο για έλεγχο του Δημοσίου στις τράπεζες, την στιγμή που αυτό απαγορεύεται από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και την συμφωνία για την ενιαία ευρωπαϊκή τραπεζική αγορά.

Η πραγματικότητα λοιπόν μας λέει ότι οι ελληνικές τράπεζες έχουν άμεση εξάρτηση από τους δανειστές και το πιθανότερο σενάριο είναι να περιέλθουν υπό γαλλο-γερμανικό έλεγχο –με εξαίρεση ίσως την Alpha, την οποία στηρίζουν κεφάλαια από το Κατάρ.

Αθαν. Χ. Παπανδρόπουλος

europeanbusiness.gr