Σε διπλωματική κινητικότητα με στόχο την αποκλιμάκωση των σχέσεων Ισραήλ και Συρίας οδήγησε ο πρόσφατος ισραηλινός βομβαρδισμός αεροπορικής βάσης στη βόρεια Συρία.

Σύμφωνα με τρεις πηγές με γνώση των επαφών, ο υπουργός Εξωτερικών της Συρίας Ασάαντ αλ-Σαϊμπάνι συναντήθηκε την Κυριακή με τον επικεφαλής της ισραηλινής Μοσάντ, Ρόμαν Γκόφμαν. Στο επίκεντρο βρέθηκε η ένταση που προκάλεσε το ισραηλινό πλήγμα στην αεροπορική βάση Αμπού αλ-Ντουχούρ.

Η συνάντηση αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς πραγματοποιείται σε μια περίοδο κατά την οποία η Τουρκία βρίσκεται στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης, με το Ισραήλ να εκφράζει ανησυχίες για ενδεχόμενη ενίσχυση της τουρκικής στρατιωτικής παρουσίας στη Συρία.

Το ισραηλινό πλήγμα στη συριακή βάση

Η ισραηλινή Πολεμική Αεροπορία έπληξε την περασμένη Τρίτη την αεροπορική βάση Αμπού αλ-Ντουχούρ, περίπου 72 χιλιόμετρα από τα σύνορα της Συρίας με την Τουρκία.

Σύμφωνα με τις διαθέσιμες πληροφορίες, τουλάχιστον οκτώ βόμβες έπληξαν διαδρόμους προσγείωσης και υπόστεγα της εγκατάστασης.

Το Ισραήλ υποστήριξε ότι είχε πληροφορίες σύμφωνα με τις οποίες η Άγκυρα σχεδίαζε να αναπτύξει στη βάση drones και σύστημα ραντάρ. Η ισραηλινή πλευρά είχε μάλιστα προειδοποιήσει ότι θα αναλάμβανε στρατιωτική δράση εάν συνεχίζονταν οι σχετικές προετοιμασίες.

Η Δαμασκός, ωστόσο, αρνήθηκε ότι υπήρχε σχέδιο εγκατάστασης τουρκικών στρατιωτικών δυνάμεων στην περιοχή.

Η Συρία διαψεύδει σχέδιο για τουρκική βάση

Ο Ασάαντ αλ-Σαϊμπάνι δήλωσε ότι δεν υπήρχε πρόθεση δημιουργίας τουρκικής στρατιωτικής βάσης ούτε σχεδιασμός για μόνιμη ανάπτυξη τουρκικών δυνάμεων στην Αμπού αλ-Ντουχούρ.

Παραδέχθηκε ότι Τούρκοι στρατιωτικοί αξιωματικοί είχαν επισκεφθεί την εγκατάσταση πριν από το ισραηλινό πλήγμα, διευκρινίζοντας όμως ότι η παρουσία τους αφορούσε τη συνεργασία μεταξύ Δαμασκού και Άγκυρας στους τομείς της εκπαίδευσης και της ανταλλαγής τεχνογνωσίας.

Σύμφωνα με τον Σύρο υπουργό Εξωτερικών, οι συγκεκριμένες εξηγήσεις είχαν μεταφερθεί στην ισραηλινή κυβέρνηση πριν από τον βομβαρδισμό. Παρά τις διαβεβαιώσεις, το Ισραήλ προχώρησε στην επιχείρηση, την οποία φέρεται να αντιμετώπισε ως «προειδοποιητική βολή».

Παρέμβαση των ΗΠΑ για αποκλιμάκωση

Μετά το πλήγμα, η Ουάσιγκτον επιχείρησε να περιορίσει την ένταση. Ο απεσταλμένος της κυβέρνησης Τραμπ, Τομ Μπάρακ, μαζί με άλλους Αμερικανούς αξιωματούχους, κάλεσε Ισραήλ, Συρία και Τουρκία να επιστρέψουν στον διάλογο.

Η συνάντηση αλ-Σαϊμπάνι – Γκόφμαν φαίνεται να εντάσσεται σε αυτή την προσπάθεια αποκατάστασης των διαύλων επικοινωνίας.

Η Δαμασκός δηλώνει ότι παραμένει ανοικτή σε διαπραγματεύσεις με το Ισραήλ για μια νέα συμφωνία ασφαλείας, επισημαίνοντας ωστόσο ότι η αποκλιμάκωση απαιτεί κινήσεις και από τις δύο πλευρές.

Ο Σύρος υπουργός Εξωτερικών προειδοποίησε ότι η συνέχιση των ισραηλινών στρατιωτικών επιχειρήσεων δεν πρόκειται να εξασφαλίσει μακροπρόθεσμη ασφάλεια και, αντίθετα, κινδυνεύει να ενισχύσει την αστάθεια στην περιοχή.

Σε μια κρίσιμη διπλωματική αποστολή στην Τεχεράνη βρίσκεται από το πρωί της Δευτέρας ο αρχηγός του στρατού του Πακιστάν, Ασίμ Μουνίρ, την ώρα που οι Ηνωμένες Πολιτείες προετοιμάζουν ένα νέο και ιδιαίτερα σκληρό πακέτο οικονομικών μέτρων κατά του Ιράν και όσων εξακολουθούν να συναλλάσσονται μαζί του.

Η επίσκεψη πραγματοποιείται σε μια περίοδο αυξανόμενης έντασης γύρω από τα Στενά του Ορμούζ. Η Τεχεράνη προειδοποιεί ότι, εάν συνεχιστεί ο «οικονομικός πόλεμος» εναντίον της, μπορεί να εμποδίσει συνολικά τις εξαγωγές πετρελαίου από τον Περσικό Κόλπο, ενώ παράλληλα διαμηνύει ότι τα πλοία δεν θα πρέπει να διέρχονται από τα Στενά χωρίς ιρανική άδεια.

Την ίδια ώρα, η ασφάλεια της ναυσιπλοΐας παραμένει εύθραυστη και στην Ερυθρά Θάλασσα, όπου βλήμα έπληξε δεξαμενόπλοιο δυτικά του σαουδαραβικού λιμανιού Γιανμπού, προκαλώντας πυρκαγιά στο κύριο κατάστρωμα.

Στην Τεχεράνη ο Ασίμ Μουνίρ

Σύμφωνα με ιρανικά μέσα ενημέρωσης, ο αρχηγός του πακιστανικού στρατού έφτασε στο Ιράν για επαφές με πρόσωπα που βρίσκονται κοντά στην ηγεσία του Μοτζταμπά Χαμενεΐ.

Το Πακιστάν παρουσιάζει την αποστολή ως μέρος των προσπαθειών του για την προώθηση της περιφερειακής ειρήνης και σταθερότητας. Πηγές που επικαλείται το Reuters αναφέρουν παράλληλα ότι ο Μουνίρ είχε επικοινωνία με τον Αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ πριν από τη μετάβασή του στην Τεχεράνη.

Η παρουσία του Μουνίρ αποκτά πρόσθετη βαρύτητα λόγω της σχέσης που έχει αναπτύξει με τον Αμερικανό πρόεδρο και του ρόλου που επιχειρεί να διαδραματίσει το Πακιστάν ως ενδιάμεσος μεταξύ Ουάσινγκτον και Τεχεράνης.

Στο διπλωματικό πεδίο αναμένεται και νέα κινητικότητα, καθώς η ιρανική πλευρά έχει ανακοινώσει ότι ο υπουργός Εξωτερικών του Ομάν θα επισκεφθεί την Τρίτη την Τεχεράνη για συνομιλίες με επίκεντρο τα Στενά του Ορμούζ.

Οι ΗΠΑ προαναγγέλλουν «οικονομική D-Day»

Την ίδια στιγμή, η Ουάσιγκτον προετοιμάζει νέα κλιμάκωση στο οικονομικό μέτωπο. Ο Αμερικανός υπουργός Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ έχει προαναγγείλει την παρουσίαση νέων μέτρων κατά του Ιράν, τα οποία αναμένεται να στραφούν όχι μόνο εναντίον της Τεχεράνης, αλλά και χωρών και επιχειρήσεων που διατηρούν οικονομικές ή χρηματοπιστωτικές σχέσεις μαζί της.

Σε άρθρο του στους Financial Times, ο Μπέσεντ περιέγραψε τις επικείμενες κινήσεις ως μια «οικονομική D-Day», κάνοντας λόγο για τη μεγαλύτερη χρηματοπιστωτική επίθεση που έχει εξαπολυθεί εναντίον αντιπάλου.

Οι ανακοινώσεις έχουν προγραμματιστεί για τις 13:00 ώρα Ανατολικής Ακτής των ΗΠΑ, δηλαδή στις 20:00 ώρα Ελλάδας.

Ο Μπέσεντ προειδοποίησε επίσης τους εμπορικούς εταίρους της Τεχεράνης να εξετάσουν τις συνέπειες που μπορεί να έχει η συνέχιση των συναλλαγών τους με το Ιράν, δείχνοντας ότι η αμερικανική στρατηγική θα βασιστεί σε σημαντικό βαθμό στην άσκηση δευτερογενούς οικονομικής πίεσης.

Τεχεράνη: «Ούτε μία σταγόνα πετρελαίου»

Η ιρανική απάντηση ήταν ιδιαίτερα σκληρή. Ο γραμματέας του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας Μοχσέν Ρεζαΐ προειδοποίησε ότι, εάν συνεχιστεί ο οικονομικός πόλεμος, η Τεχεράνη μπορεί να κινηθεί εναντίον συνολικά των εξαγωγών πετρελαίου από τον Περσικό Κόλπο.

Όπως υποστήριξε, σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο «ούτε μία σταγόνα πετρελαίου» δεν θα εξάγεται μέσω των Στενών του Ορμούζ ή άλλων διαδρομών του Κόλπου.

Παράλληλα, προειδοποίησε ότι το Ιράν θα αντιμετωπίσει τη συμμετοχή οποιασδήποτε χώρας στην αμερικανική εκστρατεία οικονομικής πίεσης ως εχθρική ενέργεια.

Οι δηλώσεις αυτές αυξάνουν την ανησυχία για μια νέα κλιμάκωση σε έναν από τους σημαντικότερους ενεργειακούς διαδρόμους του πλανήτη, όπου η εμπορική ναυσιπλοΐα έχει ήδη περιοριστεί δραστικά.

Βλήμα έπληξε δεξαμενόπλοιο στην Ερυθρά Θάλασσα

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, νέο περιστατικό ασφαλείας καταγράφηκε και στην Ερυθρά Θάλασσα.

Σύμφωνα με τη βρετανική υπηρεσία United Kingdom Maritime Trade Operations (UKMTO), βλήμα έπληξε τη Δευτέρα δεξαμενόπλοιο δυτικά της σαουδαραβικής πόλης Γιανμπού, προκαλώντας πυρκαγιά στο κύριο κατάστρωμά του.

Μέχρι στιγμής δεν έχει διευκρινιστεί ποιος ευθύνεται για την επίθεση.

Το περιστατικό προκαλεί πρόσθετη ανησυχία, καθώς οι Χούθι της Υεμένης είχαν προειδοποιήσει ότι θα επιχειρούσαν να εμποδίσουν τις σαουδαραβικές εξαγωγές πετρελαίου μέσω της Ερυθράς Θάλασσας, οι οποίες χρησιμοποιούνται ως εναλλακτική διαδρομή για την παράκαμψη των Στενών του Ορμούζ.

Η ναυτιλία στη μέση της αντιπαράθεσης

Παρότι ΗΠΑ και Ιράν δεν έχουν ανταλλάξει άμεσα στρατιωτικά πλήγματα εδώ και εβδομάδες, η κατάσταση στις θαλάσσιες οδούς παραμένει εξαιρετικά ασταθής.

Οι επιθέσεις εναντίον εμπορικών πλοίων στα Στενά του Ορμούζ συνεχίζονται, ενώ το Ιράν εξακολουθεί να διαθέτει πυραυλικές δυνατότητες και drones που μπορούν να απειλήσουν τόσο εγκαταστάσεις κρατών του Κόλπου όσο και τη διεθνή ναυσιπλοΐα.

Η δραματική μείωση της κίνησης μέσω των Στενών έχει ήδη προκαλέσει σοβαρές διαταραχές στις ενεργειακές μεταφορές και έχει ενισχύσει τις πιέσεις στις διεθνείς αγορές καυσίμων.

Παράλληλα, η κατάσταση του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος παραμένει ασαφής μετά τα αμερικανικά και ισραηλινά πλήγματα, με την Ουάσιγκτον και το Ισραήλ να επιμένουν στον στόχο περιορισμού των πυρηνικών δυνατοτήτων της Τεχεράνης.

Η Κίνα απορρίπτει τις αμερικανικές πιέσεις

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον συγκεντρώνει η στάση του Πεκίνου, καθώς η Κίνα αποτελεί κρίσιμο εμπορικό και ενεργειακό εταίρο του Ιράν.

Ο Σκοτ Μπέσεντ έχει καλέσει την κινεζική κυβέρνηση να συνεργαστεί με την Ουάσιγκτον, επισημαίνοντας τη μεγάλη εξάρτηση της Κίνας από τις ενεργειακές προμήθειες της περιοχής του Κόλπου.

Το κινεζικό υπουργείο Εξωτερικών απάντησε ότι οι κυρώσεις και η πολιτική πίεσης δεν αποτελούν αποτελεσματικό τρόπο επίλυσης των προβλημάτων, υπογραμμίζοντας ότι το Πεκίνο θα προστατεύσει τα συμφέροντά του.

Από την πλευρά της Τεχεράνης, ο υφυπουργός Εξωτερικών Καζέμ Γκαριμπαμπαντί απέρριψε τις εκτιμήσεις ότι η νέα οικονομική επίθεση μπορεί να οδηγήσει σε κατάρρευση της ιρανικής κυβέρνησης, υποστηρίζοντας ότι ανάλογες προβλέψεις διατυπώνονται επί δεκαετίες χωρίς να έχουν επαληθευτεί.

Φόβοι για νέα κοινωνική αναταραχή στο Ιράν

Πίσω από τη σκληρή δημόσια στάση της ιρανικής ηγεσίας, ωστόσο, υπάρχουν ανησυχίες για τις επιπτώσεις που θα μπορούσε να έχει ένα ακόμη αυστηρότερο καθεστώς οικονομικής απομόνωσης.

Η ιρανική οικονομία βρισκόταν ήδη αντιμέτωπη με υψηλό πληθωρισμό, αποδυναμωμένο νόμισμα, ενεργειακές ελλείψεις και χρόνιες διαρθρωτικές αδυναμίες πριν από τη στρατιωτική σύγκρουση.

Οι καταστροφές σε υποδομές, η διατάραξη του εμπορίου, οι απώλειες παραγωγής και το κόστος ανοικοδόμησης έχουν επιβαρύνει ακόμη περισσότερο την κατάσταση.

Ιρανοί αξιωματούχοι έχουν εκφράσει, σύμφωνα με το Reuters, φόβους ότι ένας νέος γύρος αμερικανικών οικονομικών μέτρων μπορεί να επιδεινώσει σημαντικά το βιοτικό επίπεδο και να προκαλέσει νέο κύμα κοινωνικής αναταραχής.

Με την Ουάσιγκτον να ετοιμάζεται να ανοίξει ένα νέο μέτωπο οικονομικής πίεσης και την Τεχεράνη να απειλεί ευθέως τη ροή πετρελαίου από τον Περσικό Κόλπο, η αποστολή του Ασίμ Μουνίρ αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Το ερώτημα είναι εάν η διπλωματική κινητικότητα μπορεί να δημιουργήσει χώρο για αποκλιμάκωση πριν η οικονομική αντιπαράθεση μεταφερθεί εκ νέου στο στρατιωτικό πεδίο.