ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
Νίκος Ανδρουλάκης | Τα οικονομικά της πανδημίας
Οι οικονομικές συνέπειες από την πανδημία δεν επηρεάζουν στον ίδιο βαθμό όλες τις οικονομίες του πλανήτη.
Μπορεί, πράγματι, το ποσοστό της κάμψης του παγκόσμιου ΑΕΠ να έφθασε το 3,3% την χρονιά της πανδημίας, ωστόσο αυτό δεν εμπόδισε την Κίνα να αναπτύσσεται με ρυθμό 2,3% το 2020 και να αποτελεί τη μόνη μεγάλη οικονομία παγκοσμίως που είχε θετικό ρυθμό ανάπτυξης. Τα πράγματα γίνονται ακόμα χειρότερα αν αναλογιστούμε επίσης ότι από την αρχή της πανδημίας, η οικονομία της Ευρωζώνης συρρικνώθηκε κατά 6,6%, ενώ η αντίστοιχη μείωση του αμερικανικού ΑΕΠ ήταν σχεδόν η μισή (3,5%).
Σύμφωνα δε με τις πρόσφατες προβλέψεις του ΟΟΣΑ, το χάσμα μεταξύ των οικονομιών της Ευρωζώνης και των ΗΠΑ θα διευρυνθεί περαιτέρω, καθώς η αμερικανική οικονομία αναμένεται να σημειώσει ανάπτυξη 6,5% φέτος και 4% το επόμενο έτος, ενώ για την Ευρωζώνη προβλέπεται ανάπτυξη 3,9% και 3,8% αντίστοιχα. Οι μεγάλοι χαμένοι βέβαια της πανδημίας είναι οι αναδυόμενες οικονομίες, ιδίως οι χώρες της Λατινικής Αμερικής και της Αφρικής, οι οποίες πληρώνουν ένα βαρύ οικονομικό αλλά και υγειονομικό τίμημα, οδηγώντας σε ένα πισωγύρισμα. Αναφορικά τώρα για την Ελλάδα και σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, η ύφεση διαμορφώθηκε στο 8,2% για το 2020 − ελαφρώς χαμηλότερα από το αναμενόμενο.
Για ποιον λόγο, λοιπόν, διευρύνεται το οικονομικό χάσμα στις δύο μεριές του Ατλαντικού; Κυρίως, γιατί οι ΗΠΑ προσφέρουν πιο γενναιόδωρη δημοσιονομική στήριξη στην οικονομία τους και προωθούν ταχύτερα την εμβολιαστική κάλυψη του πληθυσμού. Πιο συγκεκριμένα, το αρχικό πακέτο της διοίκησης Μπάιντεν του 1,9 τρισ. δολαρίων, σε συνδυασμό με τα επιπλέον 2 τρισ. δολάρια για έργα στον τομέα των δημόσιων υποδομών, αναμένεται να επιταχύνουν θεαματικά την ανάπτυξη της αμερικανικής οικονομίας. Την ίδια στιγμή, το Ταμείο Ανάκαμψης της Ευρωζώνης φαίνεται ότι διαθέτει μικρότερες δυνατότητες, ενώ αργεί και η εκταμίευση των κεφαλαίων του.
Λαμβάνοντας όμως υπόψη τις γνωστές θεσμικές αδυναμίες στην αρχιτεκτονική της Ευρωπαϊκής Ένωσης συνολικά και τα αντιτιθέμενα πολλές φορές εθνικά συμφέροντα των κρατών-μελών, πρέπει να σημειώσουμε ότι απόφαση για το Ταμείο Ανάκαμψης αποτελεί μια πρωτοφανή πράξη αλληλεγγύης. Η μεγάλη καινοτομία έγκειται, συγκεκριμένα, στο ότι για πρώτη φορά η Ευρωπαϊκή Ένωση θα βγει στις αγορές και θα δανειστεί 750 δισ. ευρώ, εκ των οποίων τα 390 δισ. ευρώ θα δοθούν στα κράτη-μέλη ως επιχορηγήσεις. H αποπληρωμή τους μάλιστα θα γίνει από τον Ευρωπαϊκό προϋπολογισμό. Τα υπόλοιπα 360 δισ. ευρώ θα δοθούν ως δάνεια 30ετούς διάρκειας και με επταετή περίοδο χάριτος. Ο χρηματοδοτικός μηχανισμός του Ταμείου διαρθρώνεται γύρω από 6 πυλώνες: Την πράσινη μετάβαση, τον ψηφιακό μετασχηματισμό, την έξυπνη, βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη, την κοινωνική και εδαφική συνοχή, την υγεία και τέλος, τις πολιτικές για την επόμενη γενιά, τα παιδιά και τους νέους. Παράλληλα, η Ευρώπη αποφάσισε και την θεσμοθέτηση του SURE, ενός εργαλείου ύψους 100 δισ. ευρώ, για την επιδότηση των ασφαλιστικών εισφορών των εργαζομένων. Για να γίνει όμως καλύτερα κατανοητό το μέγεθος του Ταμείου Ανάκαμψης και το πώς μπορεί να βοηθήσει στην οικονομική ανάπτυξη είναι χρήσιμο να αναφερθεί ότι ο προϋπολογισμός της Ένωσης για την περίοδο 2021-2017 ανέρχεται σε λίγο παραπάνω από 1 τρισ. ευρώ, εκ των οποίων, τα 342 δισ. αφορούν αποκλειστικά την Κοινή Αγροτική και Αλιευτική Πολιτική. Επομένως, η διαφάνεια και η αξιοκρατία στη διαχείριση των πόρων του Ταμείου θα πρέπει να είναι παραδειγματική, ώστε να μην επαναληφθούν κακές πρακτικές του παρελθόντος.
Άλλη μια ευκαιρία για την επανεκκίνηση της οικονομίας είναι βέβαια και το επικείμενο άνοιγμα του τουρισμού. Χρειάζεται όμως να είμαστε προσεκτικοί και να αποφύγουμε τα λάθη του περασμένου καλοκαιριού που θα ζημίωναν την εικόνα του ασφαλούς υγειονομικά προορισμού που όλοι επιθυμούμε να καταστεί η χώρα μας. Ο στόχος του 40–50% των εσόδων του 2019 είναι εφικτός. Στο πλαίσιο αυτό, κρίνεται αναγκαίος ένας προσεκτικός προγραμματισμός που να περιλαμβάνει, εκτός των άλλων προληπτικών μέτρων, τον έγκαιρο και κατά προτεραιότητα εμβολιασμό των εργαζομένων στις τουριστικές επιχειρήσεις και στην εστίαση, χωρίς αυτό σε καμία περίπτωση να σημαίνει στέρηση εμβολίων από τους νεότερους ευπαθείς συμπολίτες μας.
Καταληκτικά, θα ήθελα να σταθώ στο ζήτημα της διοχέτευσης των κονδυλίων από το Ταμείο Ανάκαμψης. Η χρηματοδότηση των επιχειρήσεων θα γίνει μέσω τραπεζών σύμφωνα και με τις εξαγγελίες της κυβέρνησης, ώστε να ενεργοποιηθεί το εργαλείο της μόχλευσης των 12,7 δισ. Με άλλα λόγια, για κάθε ένα ευρώ που βάζει το Ταμείο Ανάκαμψης για την υλοποίηση μιας επένδυσης, οι ιδιώτες από κοινού με τις εμπορικές τράπεζες θα βάζουν άλλο ένα. Προϋπόθεση βέβαια για την επίτευξη αυτού του στόχου είναι η έγκαιρη εξυγίανση των επιβαρυμένων -με μεγάλο ποσοστό «κόκκινων» δανείων- ισολογισμών των τραπεζών. Γι’ αυτό τον λόγο άλλωστε, οι ελληνικές τράπεζες είναι εδώ και χρόνια φειδωλές στην έκδοση νέων δανείων σε καταναλωτές και επιχειρήσεις.
Δεδομένου όμως ότι η εξυγίανση αυτή θα αργήσει να πραγματοποιηθεί, είναι ορατό το ενδεχόμενο να ωφεληθούν σχεδόν αποκλειστικά οι μεγάλες μόνο επιχειρήσεις από τα κονδύλια του Ταμείου Ανάκαμψης και από την άλλη πλευρά, να μη αποκτήσει πρόσβαση σε αυτή τη χρηματοδότηση η πλειονότητα των μικρομεσαίων επιχειρήσεων. Συνεπώς, ο τρόπος με τον οποίο θα διαχειριστούμε τους πόρους από το Ταμείο Ανάκαμψης σε συνδυασμό με το επιτυχές άνοιγμα του τουρισμού, θα κρίνει κατά πολύ την προσπάθεια να αντιμετωπίσουμε τη ζημιά που έχει επιφέρει η πανδημία στην Ελληνική οικονομία.
ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
Σύνταξη πριν τα 62: Ποιοι ασφαλισμένοι μπορούν ακόμη να αποχωρήσουν με ευνοϊκές διατάξεις
Παρά τα γενικά όρια ηλικίας που προβλέπουν πλήρη σύνταξη στα 67 έτη ή στα 62 με 40 χρόνια ασφάλισης, χιλιάδες ασφαλισμένοι που είχαν ασφαλιστεί έστω και για μία ημέρα πριν από την 1η Ιανουαρίου 1993 εξακολουθούν να μπορούν να αποχωρήσουν νωρίτερα, αξιοποιώντας τις μεταβατικές διατάξεις.
Οι ευνοϊκές ρυθμίσεις αφορούν όσους έχουν θεμελιώσει ή κατοχυρώσει συνταξιοδοτικό δικαίωμα έως το 2012 και συμπληρώνουν τα απαιτούμενα ηλικιακά όρια που προβλέπει η νομοθεσία.
Οι βασικές κατηγορίες που ευνοούνται
Οι μεταβατικές διατάξεις εξακολουθούν να καλύπτουν συγκεκριμένες κατηγορίες ασφαλισμένων, μεταξύ των οποίων:
Μητέρες ασφαλισμένες στο πρώην ΙΚΑ
Μητέρες που είχαν συμπληρώσει 5.500 ημέρες ασφάλισης και είχαν ανήλικο παιδί έως το 2010, το 2011 ή το 2012 μπορούν, υπό προϋποθέσεις, να λάβουν μειωμένη σύνταξη ακόμη και από τα 58,5 έτη ή να αποχωρήσουν κοντά στα 60. Όσες δεν κατοχύρωσαν δικαίωμα έως το 2012 υπάγονται πλέον στα γενικά όρια ηλικίας
.
Δημόσιοι υπάλληλοι
Υπάλληλοι του Δημοσίου που είχαν συμπληρώσει 25ετία έως το 2012 και διαθέτουν συνολικά 35 ή 37 έτη ασφάλισης μπορούν να συνταξιοδοτηθούν με ευνοϊκότερα ηλικιακά όρια, τα οποία σε ορισμένες περιπτώσεις διαμορφώνονται στα 58,5 ή 61,5 έτη.
Εργαζόμενοι στα Βαρέα και Ανθυγιεινά Επαγγέλματα
Οι ασφαλισμένοι με 7.500 ημέρες ασφάλισης στα ΒΑΕ, εκ των οποίων οι 1.000 μέσα στα τελευταία 17 χρόνια πριν από τη συνταξιοδότηση, εξακολουθούν να απολαμβάνουν χαμηλότερα όρια ηλικίας, τα οποία για ορισμένους παλαιούς ασφαλισμένους μπορεί να ξεκινούν ακόμη και από τα 55 ή 57 έτη.
Ασφαλισμένοι σε ΔΕΚΟ και τράπεζες
Οι μεταβατικές διατάξεις εξακολουθούν να ισχύουν για ασφαλισμένους στα πρώην ειδικά ταμεία των ΔΕΚΟ και των τραπεζών, κυρίως για μητέρες με ανήλικο παιδί και 25ετία, τρίτεκνους, καθώς και ασφαλισμένους πριν από το 1983 που είχαν συμπληρώσει 35ετία έως το 2021.
Τρίτεκνοι και πολύτεκνοι
Ευνοϊκό καθεστώς εξακολουθεί να ισχύει και για τρίτεκνους ή πολύτεκνους δημοσίους υπαλλήλους, καθώς και για ορισμένες κατηγορίες ασφαλισμένων στα ειδικά ταμεία.
Τι ισχύει για όσους δεν καλύπτονται από τις εξαιρέσεις
Για τους ασφαλισμένους που δεν εμπίπτουν στις παραπάνω κατηγορίες, η βασική δυνατότητα πρόωρης εξόδου παραμένει η μειωμένη σύνταξη στα 62 έτη, με τη συμπλήρωση τουλάχιστον 15 ετών ασφάλισης (4.500 ημερών).
Εναλλακτικά, πλήρης σύνταξη χορηγείται στα 62 έτη μόνο εφόσον έχουν συμπληρωθεί 40 έτη ασφάλισης.
Ο ρόλος των πλασματικών ετών
Η αναγνώριση πλασματικών χρόνων αποτελεί σημαντικό εργαλείο για όσους επιδιώκουν να θεμελιώσουν συνταξιοδοτικό δικαίωμα νωρίτερα ή να συμπληρώσουν τα απαιτούμενα 40 έτη ασφάλισης.
Συνήθως αξιοποιείται τόσο από εργαζομένους στο Δημόσιο όσο και στον ιδιωτικό τομέα, ιδιαίτερα από όσους διαθέτουν ήδη 33 έως 34 χρόνια πραγματικής ασφάλισης και χρειάζονται επιπλέον χρόνο για να συμπληρώσουν τις προϋποθέσεις συνταξιοδότησης στα 62.
Πόσο κοστίζει η εξαγορά πλασματικού χρόνου
Το κόστος εξαρτάται από την ασφαλιστική ιδιότητα και τις αποδοχές του ασφαλισμένου.
- Για τους μισθωτούς, η εξαγορά αντιστοιχεί στο 20% των μηνιαίων αποδοχών κατά τον χρόνο υποβολής της αίτησης. Με κατώτατο μισθό 920 ευρώ, το κόστος διαμορφώνεται σε περίπου 184 ευρώ τον μήνα ή 2.208 ευρώ ανά έτος αναγνώρισης.
- Στο Δημόσιο, για αιτήσεις που υποβάλλονται από την 1η Ιανουαρίου 2020 και μετά, εφαρμόζεται επίσης εισφορά 20% επί των αποδοχών.
- Για ελεύθερους επαγγελματίες και αγρότες, το κόστος ισοδυναμεί με τη μηνιαία ασφαλιστική εισφορά του κλάδου σύνταξης και διαμορφώνεται, ανάλογα με την ασφαλιστική κατηγορία, περίπου από 244 έως 659 ευρώ τον μήνα.
Η αίτηση για αναγνώριση πλασματικών ετών μπορεί να κατατεθεί οποτεδήποτε, ακόμη και αρκετά χρόνια πριν από τη συνταξιοδότηση, με το κόστος να «κλειδώνει» κατά τον χρόνο υποβολής της αίτησης. Η εξόφληση μπορεί να γίνει είτε εφάπαξ είτε μέσω παρακράτησης από τη μελλοντική σύνταξη.
ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
Παραμένουν σε δύσκολη κατάσταση οι κτηνοτρόφοι
Έντονη ανησυχία και αγανάκτηση επικρατεί στους κτηνοτρόφους, καθώς μέχρι σήμερα δεν έχουν καταβληθεί οι ενισχύσεις για τις ζωοτροφές, παρά το γεγονός ότι η οικονομική πίεση στον κλάδο παραμένει ιδιαίτερα έντονη.
Οι συνεχείς αυξήσεις στο κόστος παραγωγής, οι υψηλές τιμές των ζωοτροφών, της ενέργειας και των καυσίμων έχουν εξαντλήσει τις οικονομικές αντοχές πολλών εκμεταλλεύσεων. Για αρκετούς παραγωγούς, η συγκεκριμένη ενίσχυση αποτελεί απαραίτητη «ανάσα» για να μπορέσουν να καλύψουν τις τρέχουσες υποχρεώσεις τους και να συνεχίσουν απρόσκοπτα τη λειτουργία των μονάδων τους.
ΕΠΙΚΑΙΡΑ
Άνοιξε η νέα ρύθμιση της ΑΑΔΕ για παλαιές οφειλές έως και σε 72 δόσεις
Σε λειτουργία τέθηκε η νέα ηλεκτρονική πλατφόρμα της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ), μέσω της οποίας φορολογούμενοι και επιχειρήσεις μπορούν να ρυθμίσουν παλαιές ληξιπρόθεσμες οφειλές προς το Δημόσιο σε έως και 72 μηνιαίες δόσεις, δίνοντας μια σημαντική «ανάσα» σε όσους δυσκολεύονται να εξοφλήσουν τα χρέη τους.
Η νέα ρύθμιση αφορά οφειλές που είχαν καταστεί ληξιπρόθεσμες έως τις 31 Δεκεμβρίου 2023, ενώ οι νεότερες οφειλές, από το 2024 και μετά, δεν μπορούν να ενταχθούν στο συγκεκριμένο πρόγραμμα και εξακολουθούν να ρυθμίζονται μέσω των πάγιων ρυθμίσεων.
Η αίτηση υποβάλλεται αποκλειστικά ηλεκτρονικά μέσω της πλατφόρμας myAADE, με την προθεσμία να λήγει στις 31 Δεκεμβρίου 2026. Το ελάχιστο ποσό κάθε μηνιαίας δόσης ορίζεται στα 30 ευρώ, ενώ ο αριθμός των δόσεων μπορεί να φτάσει έως τις 72, ανάλογα με το ύψος της οφειλής και τους όρους της ρύθμισης.
Βασική προϋπόθεση για την ένταξη είναι οι συγκεκριμένες οφειλές να μην βρίσκονται ήδη σε ενεργή ρύθμιση. Παράλληλα, οι φορολογούμενοι θα πρέπει να παραμένουν συνεπείς στην καταβολή των δόσεων, καθώς η μη εμπρόθεσμη πληρωμή μπορεί να οδηγήσει σε απώλεια της ρύθμισης και στην επαναφορά των μέτρων αναγκαστικής είσπραξης.
Η ενεργοποίηση της νέας ρύθμισης αποτελεί μέρος των μέτρων για τη διαχείριση του ιδιωτικού χρέους, με στόχο να δοθεί δεύτερη ευκαιρία σε χιλιάδες οφειλέτες να τακτοποιήσουν τις υποχρεώσεις τους προς το Δημόσιο, διευκολύνοντας παράλληλα την είσπραξη ληξιπρόθεσμων οφειλών. Οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να ενημερωθούν για τις προϋποθέσεις και να υποβάλουν την αίτησή τους μέσω της ειδικής εφαρμογής της ΑΑΔΕ στο myAADE.
![Γιατροί ΕΟΠΥΥ ΚΑΒΑΛΑΣ](https://www.enanews.gr/uploads/2018/11/giatroi-eopyy.png")
