Μία πινακίδα μαζί με την ιστορία του κτιρίου «επιστρέφει» απόψε στο 56ο Γυμνάσιο Αθηνών, στους Αμπελόκηπους, χάρη στους μαθητές του, οι οποίοι κάνοντας συστηματική έρευνα ακολούθησαν τα ίχνη του πίσω στον χρόνο και «συνάντησαν» την ταυτότητά του.

Πρόκειται για κτίριο του 1934, του γνωστού αρχιτέκτονα του μοντερνισμού Άγγελου Σιάγα, ένα από τα 3.000 σχολικά κτίρια που χτίστηκαν εκείνη την περίοδο στην Ελλάδα, με πρωτοβουλία του υπουργού Παιδείας, Γεωργίου Παπανδρέου και του πρωθυπουργού, Ελευθέριου Βενιζέλου. Το σχολικό συγκρότημα, στο οποίο στεγάζονται σήμερα το 56ο Γυμνάσιο και το 18ο Δημοτικό Σχολείο, αποτελείται από κτίρια που ανεγέρθησαν σε διαφορετικές χρονικές περιόδους. Το παλιό κτίριο κατέγραψαν οι μαθητές και οι εκπαιδευτικοί της συντακτικής και φωτογραφικής ομάδας του 56ου Γυμνασίου, σε συνεργασία με την αρχαιολόγο Ειρήνη Γρατσία, της ΜΚΟ MONUMENTA.

Μιλώντας στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων, η κ. Γρατσίας χαρακτηρίζει «εκπληκτική» τη δουλειά που έκαναν οι μαθητές, υπογραμμίζοντας ότι δεν ενδιαφέρθηκαν μόνο για το σχολείο τους, αλλά ερεύνησαν και κατέγραψαν την ιστορία της γειτονιάς τους και της ευρύτερης περιοχής. «Πρώτη φορά συναντώ τόσο ενδιαφέρον» τονίζει.

Όπως εξηγεί ο επικεφαλής της ομάδας των μαθητών, καθηγητής Πληροφορικής, Τάσος Καραμπίνης, στην εκδήλωση-ξενάγηση, που θα πραγματοποιηθεί απόψε στις 18:00, «θα αναρτηθούν μία πινακίδα έξω από το σχολείο και μία στο παλαιό κτίριο, όπου θα αναφέρεται η ιστορία του σχολείου, όπως ήταν παλιά. Η πινακίδα υπήρχε μέχρι το 1979, οπότε ακρωτηριάστηκε το κτίριο και φτιάχτηκε μία νέα, επιπλέον, πτέρυγα. Τότε, αυτή η πινακίδα χάθηκε, οπότε είχε χαθεί, ουσιαστικά, και η ιστορία».

Σε αυτό το κυνήγι του ιστορικού θησαυρού, οι μαθητές αναζήτησαν πληροφορίες στο αρχείο του σχολείου, σε συνεντεύξεις με παλαιούς καθηγητές, κατοίκους της περιοχής, που αγγίζουν πλέον την ηλικία των 80, ενώ σημαντική βοήθεια έλαβαν από τον Νίκο Παραδείση, συγγραφέα των Αμπελοκήπων.

Το παλιό κτίριο, στην οδό Αχαΐας 3, θεμελιώθηκε το 1930 και ολοκληρώθηκε το 1934. Λειτούργησε, για πρώτη φορά, το σχολικό έτος 1935-1936. Αρχικά στέγασε το 35ο Δημοτικό Σχολείο. Το 56ο Γυμνάσιο Αθηνών ιδρύθηκε ως Μικτό Ημερήσιο Γυμνάσιο Αμπελοκήπων το 1979 και μεταφέρθηκε στην Αχαΐας 3 το 1980.

Μικρά ιστορικά διαμάντια εντοπίστηκαν σε αυτήν τη αναζήτηση. Οι πρόσφυγες της Μικρασιατικής Καταστροφής, για να καλύψουν τις εκπαιδευτικές ανάγκες τους, έχτισαν στον χώρο που είναι το σχολείο ένα υποτυπώδες ξύλινο κτίριο, το οποίο χρησιμοποιήθηκε ως σχολείο. Αυτό το κτίριο κάηκε το 1927. Σύμφωνα με τον Νίκο Παραδείση, το παλιό κτίριο του σχολείου χτίστηκε στην περιοχή που κάηκε το ξύλινο, το οποίο είχε φτιαχτεί για τα προσφυγόπουλα. Από το 1937, στο παράρτημα της πίσω αυλής, ετοιμαζόταν το συσσίτιο των μαθητών του σχολείου από τον Εθνικό Οργανισμό Χριστιανικής Αλληλεγγύης (ΕΟΧΑ). Κατά τη διάρκεια της Κατοχής, το αρχικό κτίριο επιτάχθηκε από τους Γερμανούς και χρησιμοποιήθηκε ως αποθήκη ανεφοδιασμού του γερμανικού στρατού, ως ταχυδρομείο και, πιθανόν, ως κλινική. Κατά τη διάρκεια του Εμφυλίου, στην αυλή είχαν μεταφερθεί νεκροί και τραυματίες.

Όσον αφορά την εξωτερική όψη του κτιρίου, που αποτελεί γνήσια έκφραση του μοντέρνου κινήματος, η λιτή μορφή και η λειτουργικότητα είναι τα χαρακτηριστικά γνωρίσματά του.

«Τα παιδιά είναι πολύ θετικά. Περπάτησαν πολύ μέσα στην πόλη. Δείχνουν μεγάλο ενδιαφέρον για την αρχιτεκτονική κληρονομιά. Είναι σημαντικό, τα σχολεία να προστατέψουν αυτήν τη δραστηριότητα» παρατηρεί η κ. Γρατσία.

Πρόκειται για μία ομάδα περίπου 10 μαθητών του Γυμνασίου, που άρχισε να εργάζεται πάνω στην αναζήτηση πληροφοριών για την περιοχή τους, πριν από περίπου τρία χρόνια, όπως εξηγεί ο κ. Καραμπίνης και λόγω του όγκου του υλικού που είχαν συγκεντρώσει, αποφάσισαν να λάβουν μέρος στον διαγωνισμό «Η ιστορία του σχολείου» του υπουργείου Παιδείας, όπου βραβεύθηκαν.

Και τα σχέδιά τους δεν σταματούν. Σύμφωνα με τον κ. Καραμπίνη, αναζητούν τώρα και ανακαλύπτουν τη σύνδεση του σχολείου τους, του 56ου Γυμνασίου, της γειτονικής εκκλησίας της Αγίας Τριάδας, της ερασιτεχνικής ποδοσφαιρικής ομάδας στους Αμπελόκηπους, Πέρα Κλουμπ, με την Κωνσταντινούπολη «δηλαδή, οι πρόσφυγες που ήρθαν από την Πόλη και εγκαταστάθηκαν στην περιοχή προσπάθησαν να κάνουν μία μεταφορά της ζωής τους εκεί, στους Αμπελόκηπους. Θα συνεχίσουμε αυτό το σχέδιο και του χρόνου θέλουμε να ασχοληθούμε με τους πρόσφυγες και τους οικονομικούς μετανάστες, δηλαδή το σχολείο δημιουργήθηκε για να καλύψει τις ανάγκες Ελλήνων προσφύγων και τώρα συνεχίζει και έχει πρόσφυγες και οικονομικούς μετανάστες σύγχρονους… ».