Connect with us

ΘΡΗΣΚΕΙΑ

Τα ήθη και τα έθιμα των Θεοφανείων

Η κατάδυση του Σταυρού κατά τη λαϊκή πίστη δίνει στο νερό καθαρτικές και εξυγιαντικές ικανότητες

Τα Θεοφάνεια είναι μια μεγάλη εορτή του Χριστιανισμού, σε ανάμνηση της Βάπτισης του Ιησού Χριστού στον Ιορδάνη ποταμό από τον Άγιο Ιωάννη τον Πρόδρομο (ή Βαπτιστή).

Γιορτάζεται κάθε χρόνο στις 6 Ιανουαρίου και είναι η τρίτη και τελευταία εορτή του Δωδεκαημέρου, που ξεκινά με τα Χριστούγεννα. Λέγεται, επίσης, Επιφάνεια και Φώτα.

Το όνομα της εορτής προκύπτει από τη φανέρωση των τριών προσώπων της Αγίας Τριάδας, που σύμφωνα με τις Γραφές συνέβη κατά τη Βάπτιση του Ιησού. Στις Δυτικές Εκκλησίες, τα Θεοφάνια είναι περισσότερο συνδεδεμένα με την προσέλευση και την προσκύνηση των Τριών Μάγων στη Φάτνη της Γέννησης του Ιησού.

Ιστορικό

Όταν ο Ιησούς έγινε 30 ετών βαπτίστηκε στον Ιορδάνη Ποταμό από τον Ιωάννη τον Πρόδρομο, που ήταν έξι μήνες μεγαλύτερός του και ασκήτευε στην έρημο, κηρύσσοντας το βάπτισμα της μετανοίας.

Τη στιγμή της Βάπτισης, κατέβηκε από τον ουρανό το Άγιο Πνεύμα υπό μορφή περιστεράς στον Ιησού και ταυτόχρονα ακούσθηκε φωνή εξ ουρανού που έλεγε: «Ούτος εστί ο Υιός του Θεού ο αγαπητός, δια του οποίου ευδόκησε ο Θεός να σώσει τους αμαρτωλούς».

Το γεγονός αυτό έχουν καταγράψει οι τρεις από τους τέσσερις Ευαγγελιστές, ο Μάρκος, ο Ματθαίος και ο Λουκάς. Αυτή δε είναι η πρώτη και μοναδική εμφάνιση στη Γη της Αγίας Τριάδας, σύμφωνα με τις Γραφές.

Το πότε καθιερώθηκε να εορτάζονται τα Θεοφάνεια δεν είναι γνωστό με βεβαιότητα. Ο Κλήμης ο Αλεξανδρεύς αναφέρει ότι κάποιοι αιρετικοί Γνωστικοί γιόρταζαν από τις αρχές του δεύτερου αιώνα τη Βάπτιση του Ιησού, κατ’ άλλους μεν στις 6 Ιανουαρίου, κατ’ άλλους στις 10 Ιανουαρίου.

Ο Ιωάννης ο Χρυσόστομος παραδέχεται και περιγράφει την εορτή ως αρχαία πανήγυρη στην Αντιόχεια τη Μεγάλη και ότι από εκεί την παρέλαβαν οι Γνωστικοί. Κατά τον τέταρτο αιώνα, η εορτή των Θεοφανίων γιορτάζεται πλέον με λαμπρότητα σε όλη την Εκκλησία ως εορτή του φωτισμού της ανθρωπότητας δια του Αγίου Βαπτίσματος, απ’ όπου και το όνομα «Τα Φώτα», εορτή «των Φώτων».

Τελετές

Δύο είναι οι κυριότερες τελετές των Θεοφανίων:

  • Ο Μέγας Αγιασμός, που λαμβάνει χώρα εντός των Εκκλησιών.
  • Η Κατάδυση του Τιμίου Σταυρού, που ακολουθεί τον Μεγάλο Αγιασμό.

Η Ανέλκυση του Σταυρού

Ο Σταυρός καταδύεται σε θαλάσσιο χώρο εντός λιμένων, σε όχθες ποταμών ή λιμνών και στην ανάγκη σε δεξαμενές νερού, όπως στην Αθήνα, κατά μίμηση της Βάπτισης του Θεανθρώπου.

Η εκδήλωση αυτή στη χώρα μας έχει και πολιτικό χαρακτήρα, καθώς παρίστανται οι Αρχές της κάθε περιοχής. Στην πρωτεύουσα, η επίσημη κατάδυση ορίστηκε να γίνεται από το 1900 στον Πειραιά έναντι της παλαιάς βασιλικής αποβάθρας ή του παλιού Δημαρχείου, σήμερα μπροστά από τον Ναό του Αγίου Σπυρίδωνα. Παρόμοιες τελετές γίνονται σε όλους τους νομούς της χώρας.

Ο εκκλησιαστικός ύμνος που κυριαρχεί την ημέρα και βρίσκεται στα χείλη κάθε πιστού είναι το Απολυτίκιο των Θεοφανίων:

«Εν Ιορδάνη βαπτιζομένου σου Κύριε
η της Τριάδος εφανερώθη προσκύνησις
του γαρ Γεννήτορος η φωνή προσεμαρτύρει Σοι
αγαπητόν Σε Υιόν ονομάζουσα
και το Πνεύμα εν είδει περιστεράς
εβεβαίου του λόγου το ασφαλές
Ο επιφανής Χριστέ ο Θεός
Και τον κόσμον φωτίσας δόξα Σοι».

Έθιμα

Κάλαντα των Φώτων. Ψάλλονται από τα παιδιά την παραμονή της εορτή σε πολλές παραλλαγές. Οι περισσότερες αρχίζουν με τους στίχους:
«Σήμερα είν’ τα Φώτα και ο φωτισμός / και χαρά μεγάλη και αγιασμός…»

Ανέλκυση του Σταυρού (το «πιάσιμο του Σταυρού») από κολυμβητές, τους λεγόμενους Βουτηχτάδες, κατά την τελετή της Κατάδυσης του Τιμίου Σταυρού. Νεαρά, κυρίως, άτομα βουτούν στα παγωμένα νερά για να πιάσουν πρώτα τον Σταυρό και να λάβουν την ευλογία του ιερωμένου, αλλά και να δεχθούν τις τιμές και τις ευχές των συντοπιτών τους.

Στον Πειραιά απαγορεύτηκε από τα προπολεμικά χρόνια η ανέλκυση του Σταυρού από βουτηχτές, έπειτα από μια θανάσιμη συμπλοκή μεταξύ τους. Στις μέρες μας, η ανέλκυση γίνεται από τον Επίσκοπο με την κορδέλα που φέρει ο Σταυρός.

Αγιασμός των οικιών από τους ιερείς. Στην Ελλάδα ο αγιασμός γίνεται για πρώτη φορά την παραμονή των Θεοφανίων και λέγεται «Μικρός Αγιασμός» ή «Πρωτάγιαση» ή «Φώτιση».

Με την Πρωτάγιαση, ο ιερέας γυρίζει όλα τα σπίτια και με το Σταυρό και ένα κλωνί βασιλικό «αγιάζει» ή «φωτίζει» (ραντίζει) τους χώρους των σπιτιών για να φύγει μακριά κάθε κακό. Παλαιότερα, οι λαϊκές δοξασίες συνέδεαν τον φωτισμό των σπιτιών με την εξαφάνιση των καλικάντζαρων, τους οποίους φαντάζονταν να φεύγουν περίτρομοι με την έλευση του ιερέα, κραυγάζοντας: «Φύγετε να φύγουμε κι έφτασε ο τρουλόπαπας με την αγιαστούρα του και με τη βρεχτούρα του!»

Η εορτή των Θεοφανίων περικλείει άλλωστε και πολλές εκδηλώσεις που αποτελούν διαιώνιση αρχαίων ελληνικών εθίμων. Ο Αγιασμός στη χώρα μας έχει και την έννοια του καθαρμού, του εξαγνισμού των ανθρώπων, καθώς και της απαλλαγής του από την επήρεια των δαιμονίων. Η τελευταία αυτή έννοια δεν είναι αυστηρά χριστιανική, αλλά έχει τις ρίζες της στην αρχαία λατρεία.

Η κατάδυση του Σταυρού, κατά τη λαϊκή πίστη, δίνει στο νερό καθαρτικές και εξυγιαντικές ικανότητες. Οι κάτοικοι πολλών περιοχών μετά τη κατάδυση τρέχουν στις παραλίες ή στις όχθες ποταμών και λιμνών για να πλύνουν τα αγροτικά τους εργαλεία, ακόμη και εικονίσματα. Κατά τη λαϊκή δοξασία, ακόμη και τα εικονίσματα με το πέρασμα του χρόνου χάνουν την αρχική δύναμη και αξία τους, που την αποκτούν όμως εκ νέου από το αγιασμένο νερό.

Αυτή ακριβώς η διαδικασία δεν αποτελεί παρά επιβίωση της αρχαίας αθηναϊκής γιορτής των «Πλυντηρίων».

Click to comment

Απάντηση

ΔΡΑΜΑ

Χειροτονία νέου Μητροπολίτη Δράμας Δωροθέου

Σε κλίμα συγκίνησης και ευφροσύνης τελέστηκε σήμερα, Κυριακή 16 Οκτωβρίου 2022 η χειροτονία του νέου εψηφισμένου Μητροπολίτη Δράμας κ. Δωροθέου.

Στον Ιερό Καθεδρικό Ναό των Αθηνών τελέστηκε Αρχιερατικό Συλλείτουργο, στο οποίο προεξήρχε ο Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και πάσης Ελλάδος κ. Ιερώνυμος.

Με τον Αρχιεπίσκοπο συλλειτούργησαν οι Μητροπολίτες Ξάνθης κ. Παντελεήμων, Γουμενίσσης κ. Δημήτριος, Πειραιώς κ. Σεραφείμ, Σερρών κ. Θεολόγος, Κορίνθου κ. Διονύσιος, Μαρωνείας κ. Παντελεήμων, Φιλίππων κ. Στέφανος και ο Επίσκοπος Ωρεών κ. Φιλόθεος.

Στον χειροτονητήριο λόγό του ο νέος Μητροπολίτης Δράμας κ. Δωρόθεος μίλησε για το έργο της Εκκλησίας, λέγοντας ότι “η ζωή της Εκκλησίας είναι η συνέχιση της Πεντηκοστής”.

Αναφέρθηκε στον γέροντά του Μητροπολίτη Γουμενίσσης κ. Δημήτριο, λέγοντας ότι “ευχαριστώ τον Θεό γιατί οδήγησε τα βήματα μου σε γνήσιο δούλο του, στο πρόσωπο του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Γουμενίσσης κ. Δημητρίου, ο οποίος με δίδαξε αφενώς την σταθερή προτίμηση για την προσωπική άσκηση και μετάνοια, την αμετάθετη αγάπη και ειλικρινή λατρεία του Θεού με τις ιερές ακολουθίες και ιδιαίτερα με την Θεία Λειτουργία και την καρδιακή προσευχή. Παραμένει στην ζωή μου παντοτινά μια αρχετυπική μορφή ποιμένα”.

Ο νέος Μητροπολίτης μίλησε και για το πλήθος ξεριζωμένων προσφύγων που δέχθηκε η Δράμα πριν από 100 χρόνια από τον Πόντο, την Μικρά Ασία, την Θράκη και την Καππαδοκία οι οποίοι μπόλιασαν τον πληθυσμό με την δική τους βαθιά χριστιανική ευλάβεια.

Επίσης ο κ. Δωρόθεος αναφέρθηκε και στο Οικουμενικό Πατριαρχείο, υπογραμμίζοντας ότι “αυτή όμως την ώρα ο νους και η καρδιά μου συναρπάζονται νοερά και κατευθύνονται στο Σεπτό μας κέντρο, στην πολύπαθη και ολοζώντανη καρδιά της οικουμενικής ρωμιοσύνης, Συλλογίζομαι το μαρτύριο και τις θυσίες του Οικουμενικού μας Πατριαρχείου στο παρελθόν και μέχρι σήμερα που αποτυπώνονται στους μακρούς κόπους και τους ακάματους αγώνες του Παναγιωτάτου Οικουμενικού Πατριάρχου κ. Βαρθολομαίου του οποίου ταπεινά εξαιτούμαι σήμερα τις θεοπειθείς ευχές και σεπτές ευλογίες.”

Αξίζει να αναφερθεί ότι ο νέος Μητροπολίτης έστειλε και μήνυμα στη γειτονική Βουλγαρία, τονίζοντας ότι “η Μητρόπολη Δράμας κατά τον 20ο αιώνα δοκιμάστηκε από τα βάρβαρα εθνικιστικά ψευδοράματα γειτόνων μας, οι οποίοι δεν δίστασαν να προχωρήσουν ακόμη και σε εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας και σε αρπαγές ιερών κειμηλίων ανυπολόγιστης αξίας και σημασίας”.

Από την πλευρά του ο Αρχιεπίσκοπος Ιερώνυμος απευθυνόμενος προς τον νέο Μητροπολίτη Δράμας, ανέφερε αρχικά ότι “σκέφτηκα σήμερα να αποφύγω κάθε αναφορά σε γνωστά πράγματα, δηλαδή στο βιογραφικό σου, στην ιστορία της Δράμας και στους φιλοπρόοδους κατοίκους της όχι τυχαία”.

Ο Μακαριώτατος εξήγησε ότι με την πείρα των ετών και έντονα προβληματισμένος από όσα ειπώθηκαν περί επαναευγγελισμού στην πρόσφατη Ιεραρχία,  προτιμά να κάνει κάποιες επισημάνσεις για να μείνουμε στα ουσιώδη.

Ακόμη ο κ. Ιερώνυμος υπογράμμισε ότι η Θεία Λειτουργία είναι το πλέον ουσιώδες, λέγοντας ότι πρέπει να την προστατέψουμε με νύχια και με δόντια, και να μην ξεχνούμε ότι η Θεία Λειτουργία εικονίζει την βασιλεία του Θεού.

“Ο Ευαγγελικός λόγος μας απαγορεύει να μιλάμε για εμάς και τα έργα μας ενώπιον του Θεού, διότι τα ανθρώπινα έργα όσο σημαντικά και αν είναι δεν μας προσφέρουν την σωτηρία” – τόνισε σε άλλο σημείο ο Μακαριώτατος.

Κλείνοντας τον λόγο του ο Μακαριώτατος, είπε προς τον νέο Μητροπολίτη: “Η κλίση σου στην αρχιερωσύνη είναι μια κλίση σε έναν αγώνα εναντίον της φιλαυτίας, του ιδιωτικού και ατομιστικού θελήματος”.

xeirotonia dramas dorotheoy 1

xeirotonia dramas dorotheoy 1

xeirotonia dramas dorotheoy 1

xeirotonia dramas dorotheoy 1

xeirotonia dramas dorotheoy 1

xeirotonia dramas dorotheoy 1

xeirotonia dramas dorotheoy 1

xeirotonia dramas dorotheoy 1

xeirotonia dramas dorotheoy 1

xeirotonia dramas dorotheoy 1

xeirotonia dramas dorotheoy 1

xeirotonia dramas dorotheoy 12

xeirotonia dramas dorotheoy 12

xeirotonia dramas dorotheoy 12

xeirotonia dramas dorotheoy 12

xeirotonia dramas dorotheoy 16

xeirotonia dramas dorotheoy 16

xeirotonia dramas dorotheoy 16

xeirotonia dramas dorotheoy 16

xeirotonia dramas dorotheoy 16

xeirotonia dramas dorotheoy 16

xeirotonia dramas dorotheoy 17

xeirotonia dramas dorotheoy 16

Continue Reading

ΘΡΗΣΚΕΙΑ

Ο Υπουργός Άμυνας Νίκος Παναγιωτόπουλος στην υποδοχή του Παναγιώτατου κ.κ. Βαρθολομαίου

Tο Σάββατο 3 Σεπτεμβρίου 2022 o Υπουργός Εθνικής Αμύνης κ. Νικόλαος Παναγιωτόπουλος μαζί με όλες τις τοπικές αρχές, υποδέχθηκε  στο Αεροδρόμιο «Μέγας Αλέξανδρος» της Καβάλας τον Παναγιώτατο Οικουμενικό Πατριάρχη κ. Βαρθολομαίο. Παρόντες ήταν επίσης ο Μακαριώτατος Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και πάσης Ελλάδος Ιερώνυμος Β’, ο Μακαριώτατος Μητροπολίτης Κιέβου και πάσης Ουκρανίας Επιφάνιος και ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Φιλίππων, Νεαπόλεως και Θάσου κ. Στέφανος, καθώς και ο Διοικητής της 1ης Στρατιάς Αντιστράτηγος Άγγελος Χουδελούδης.

Ακολούθως μετέβησαν στο Λιμένα της Θάσου όπου παρακολούθησαν την τελετή υποδοχής της Ιεράς Εικόνας Συνάξεως των εν Θάσω Αγίων και παρακολούθησαν τη Δοξολογία στον Ιερό Ναό Κοιμήσεως της Θεοτόκου στην Κοινότητα Παναγίας.

Continue Reading

ΘΡΗΣΚΕΙΑ

Το μήνυμα του Μουφτή Κομοτηνής Χαλήλ Τζιχάτ για το “Κουρμπάν Μπαϊράμ”

Το Ιντ αλ-αντχά ή Κουρμπάν Μπαϊράμ (το μπαϊράμι της θυσίας) ή Μεγάλο Μπαϊράμι είναι ένα θρησκευτικό φεστιβάλ που γιορτάζεται από τους Μουσουλμάνους παγκοσμίως ως εορτασμός της προθυμίας του Αβραάμ να θυσιάσει το γιο του Ισμαήλ για τον Αλλάχ.

Το Κουρμπάν Μπαϊράμ διαρκεί 3 ημέρες και αρχίζει τη 10η ημέρα του μήνα Dhul Hijja του σεληνιακού ισλαμικού ημερολογίου. Συμβαίνει να είναι περίπου 70 ημέρες μετά από το τέλος του Ραμαζανίου. Για το 2020, πέφτει μεταξύ 30 Ιουλίου και 3 Αυγούστου.

Η μέρα της γιορτής ξεκινάει από την πρώτη πρωινή προσευχή στο τζαμί, γίνονται επισκέψεις στους τάφους των συγγενών, και κατόπιν το πρωί όσοι επιθυμούν και μπορούν πραγματοποιούν τη θησία, σφάζοντας συνήθως ένα αρνί.

Πραγματοποιούνται επίσης επισκέψεις στους κοντινούς συγγενείς, όπου αποδίδεται σεβασμός και δίνονται ευχές, ενώ οι μικρότεροι παίρνουν και κεράσματα και λεφτά. Το μεσημέρι πραγματοποιείται το τραπέζι με το κρέας του κουρμπανιού, ενώ μέρος έχει μοιραστεί στους φτωχούς και τους συγγενείς.

Continue Reading

Κατοικία

newsletter



Καιρος

Πρωτοσέλιδα

Χρήσιμα

Δρομολόγια Πλοίων από και προς Καβάλα

Γιατροί ΕΟΠΥΥ ΚΑΒΑΛΑΣ

el Greek
X
Αρέσει σε %d bloggers: