Τροχάδην για την κυβέρνηση για να κλείσουν οι εκκρεμότητες

Να κλείσει το συντομότερο δυνατόν η πρώτη αξιολόγηση του 3ου μνημονίου, προκειμένου να ξεκινήσει η συζήτηση για την αναδιάρθρωση του δημοσίου χρέους αποτελεί το βασικότερο στόχο της κυβέρνησης στην παρούσα φάση. Για να γίνει όμως αυτό πρέπει πρώτα να ολοκληρωθεί η ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών. Γι’ αυτό το λόγο η κυβέρνηση μέσα στο επόμενο 48ωρο θα καταθέσει προς ψήφιση στη Βουλή το σχεδίου νόμου, που θα καθορίζει τον ρόλο του Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας και θα ορίζει τις αρχές και τις διαδικασίες της ανακεφαλαιοποίησης. Παράλληλα, μέχρι τα μέσα Νοεμβρίου πρέπει να είναι έτοιμη και η στρατηγική για τη διαχείριση των μη εξυπηρετούμενων δανείων.

Τα δύο θέματα, δηλαδή η ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών και η αντιμετώπιση των κόκκινων δανείων, συνδέονται άρρηκτα, αφού αυτή τη φορά θα πρέπει να καλυφθούν κεφαλαιακές ανάγκες που κατά κύριο λόγο προκύπτουν από τις «μαύρες τρύπες» στα δανειακά χαρτοφυλάκια των τραπεζών. Για αυτόν τον λόγο ο εποπτικός μηχανισμός της ΕΚΤ, ο SSM, διενεργεί ουσιαστικά δύο ελέγχους. Ο ένας είναι η αξιολόγηση ποιότητας στοιχείων ενεργητικού (Asset Quality Review – AQR), δηλαδή ο έλεγχος των δανείων που έχουν χορηγήσει οι τράπεζες, και ο άλλος είναι το γνωστό stress test.

Έτσι, αναπόφευκτα, πολλές από τις μεταρρυθμίσεις που προβλέπει το τρίτο μνημόνιο για το χρηματοπιστωτικό σύστημα, αφορούν τη διαχείριση των NPLs. Ήδη το πρώτο σοβαρό βήμα έγινε, με την αναθεώρηση του Κώδικα Δεοντολογίας Τραπεζών, που περιλαμβανόταν στα προαπαιτούμενα μέτρα, και ανοίγει πλέον επισήμως τον δρόμο για μαζικές ρυθμίσεις δανείων από τις τράπεζες, υποχρεώνοντας τους οφειλέτες να σπεύσουν να αποδείξουν την πραγματική επιθυμία και διάθεσή τους για διευθέτηση της οφειλής τους. Αλλά, όπως είπαμε, αυτή είναι μόνο η αρχή, καθώς η συμφωνία κυβέρνησης-δανειστών προβλέπει μια σειρά παρεμβάσεων για το συγκεκριμένο ζήτημα.

Το βασικό προαπαιτούμενο, μάλιστα, είναι η κατάρτιση αξιόπιστης στρατηγικής για την αντιμετώπιση του προβλήματος των μη εξυπηρετούμενων δανείων, η οποία κυρίως θα στοχεύει στην ελαχιστοποίηση του χρόνου υλοποίησης και της χρήσης κεφαλαιακών πόρων. Η συμφωνία, λοιπόν, προβλέπει μεταξύ άλλων:

* Τροποποιήσεις στο δίκαιο περί αφερεγγυότητας των επιχειρήσεων, ώστε να καλύπτονται όλοι οι εμπορικοί οφειλέτες, να ευθυγραμμιστεί η νομοθεσία με τις διεθνείς βέλτιστες πρακτικές, συμπεριλαμβανομένων αλλαγών για την προώθηση της αποτελεσματικής αποκατάστασης των βιώσιμων οφειλετών και μιας πιο αποτελεσματικής διαδικασίας εκκαθάρισης για τους μη βιώσιμους οφειλέτες και μείωσης της περιόδου χορήγησης απαλλαγής σε τρία έτη για τους επιχειρηματίες.

* Έως τα τέλη Οκτωβρίου του 2015, με βάση την εμπειρογνωμοσύνη εξωτερικού συμβούλου, η Τράπεζα της Ελλάδος θα υποβάλει έκθεση για την κατηγοριοποίηση των μη εξυπηρετούμενων δανείων στους ισολογισμούς των τραπεζών, καθώς και αξιολόγηση της ικανότητας των τραπεζών να αντιμετωπίζουν κάθε κατηγορία μη εξυπηρετούμενων δανείων.

* Το ΤΧΣ, σε συνεργασία με την Τράπεζα της Ελλάδος (ΤτΕ), θα παράσχει ανάλυση, με σκοπό τον προσδιορισμό των μη κανονιστικών περιορισμών και εμποδίων (π.χ. διοικητικά, οικονομικά, νομικά, κ.λ.π.), για την ανάπτυξη μιας δυναμικής αγοράς μη εξυπηρετούμενων δανείων. Μια ομάδα εργασίας, με βάση την ανεξάρτητη πραγματογνωμοσύνη και τη διεθνή πείρα, θα εξετάσει και θα προτείνει ειδικές δράσεις, για να επιταχυνθεί η τακτοποίηση των μη εξυπηρετούμενων δανείων, μεταξύ άλλων, με την εξάλειψη περιττών νομικών ή άλλων εμποδίων για την εξυπηρέτηση και τη διάθεση των μη εξυπηρετούμενων δανείων

* Έως τον Δεκέμβριο του 2015 οι αρχές θα πρέπει να έχουν διαμορφώσει συντονιστικούς μηχανισμούς για την αντιμετώπιση οφειλετών με μεγάλα δημόσια και ιδιωτικά χρέη, πρώτον με την κατηγοριοποίηση των εμπορικών οφειλετών που φέρουν μεγάλα δημόσια χρέη ανάλογα με τη βιωσιμότητά τους, και δεύτερον με τη θέσπιση νομοθεσίας για τη διευκόλυνση της ταχείας εκκαθάρισης μη βιώσιμων οντοτήτων έως τα τέλη Μαρτίου 2016.

Τι κρύβουν οι ρυθμίσεις για τα κόκκινα δάνεια

Εάν κάποιος μελετήσει προσεκτικά τις παραπάνω ρυθμίσεις, και μπορέσει να διαβάσει πίσω από τις γραμμές ξεπερνώντας τους τεχνοκρατικούς όρους που συνήθως περιέχουν τέτοια κείμενα, θα μπορέσει να καταλάβει τι πραγματικά μπορεί να διακυβεύεται με τη ρύθμιση των κόκκινων δανείων.

Το πρώτο πράγμα που πρέπει να γίνει κατανοητό είναι ότι η αναδιάρθρωση των δανειακών χαρτοφυλακίων των τραπεζών θα φέρει και μια βαθιά αναδιάταξη του επιχειρηματικού χάρτη της χώρας. Επιχειρήσεις που είναι υπερχρεωμένες μπορεί να χαρακτηριστούν βιώσιμες και μέσα από μια γενναία ρύθμιση των υποχρεώσεών τους θα καταφέρουν να επιβιώσουν. Άλλες που θα χαρακτηριστούν μη βιώσιμες ή θα οδηγηθούν σε εκκαθάριση, δηλαδή θα κλείσουν, ή θα αλλάξουν ιδιοκτήτες. Δηλαδή θα εξαγοραστούν, ενδεχομένως από ξένους επενδυτές, και προφανώς σε ιδιαίτερα χαμηλές τιμές. Ουσιαστικά, ο επιχειρηματικός χάρτης της χώρας μας μετά την αναδιάρθρωση των δανείων δεν θα έχει καμμία σχέση με ό,τι γνωρίζαμε πριν την κρίση.

Σύμφωνα με παλαιότερα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος, 16 χιλιάδες επιχειρήσεις έχουν συνολικό δανεισμό στις τράπεζες περίπου 98,5 δισ. ευρώ. Από αυτές, περίπου 6 χιλιάδες εμφανίζουν καθυστέρηση στην αποπληρωμή των υποχρεώσεών τους, με το ύψος των καθυστερήσεων να προσεγγίζει τα 28,5 δισ. ευρώ. Πρόκειται δηλαδή για κόκκινα δάνεια. Επίσης, το 1/3 των δανείων σε καθυστέρηση αφορά σε περίπου 800 μεγάλες επιχειρήσεις, που έχουν συνολικά δάνεια σε καθυστέρηση ύψους περίπου 11 δισ. ευρώ.

Τα στοιχεία αυτά, βεβαίως, αφορούν στο 2014, οπότε φέτος προφανώς η κατάσταση πρέπει να έχει επιδεινωθεί. Ωστόσο καταδεικνύουν ότι οι εξελίξεις που προέκυψαν λόγω της κρίσης αναφορικά με τις δυνατότητες χρηματοδότησης των επιχειρήσεων είναι πιθανόν να επιταχύνουν την κλαδική αναδιάρθρωση της οικονομίας. Καθώς η έλλειψη χρηματοδότησης και η συσσώρευση ζημιών συμπιέζουν τις δυνατότητες των επιχειρήσεων να υλοποιήσουν τα επιχειρηματικά τους σχέδια αλλά και να αντιμετωπίσουν τις ταμειακές τους ανάγκες, ένας αριθμός επιχειρήσεων είναι πιθανόν να οδηγηθούν σε πτώχευση. Πράγμα που σημαίνει πως μέσα από την αναδιάρθρωση των δανείων, κυρίως των μεγάλων επιχειρηματικών ομίλων, αναμένεται να υπάρξει ένα μεγάλο «ξεκαθάρισμα» στον χώρο των επιχειρήσεων. Και ήδη η σύγκρουση ανάμεσα στα μεγάλα συμφέροντα για το ποιος θα επιβιώσει τελικά και ποιος θα «σβηστεί από τον χάρτη» είναι μεγάλη.

Έρχονται πωλήσεις επιχειρηματικών δανείων σε ξένους

Στο πλαίσιο αυτό εντάσσεται και η παραφιλολογία που έχει ξεσπάσει το τελευταίο διάστημα, περί πώλησης κόκκινων δανείων σε ξένα funds. Και μπορεί η κυβέρνηση να επιμένει ότι καταβάλλει προσπάθειες στο πλαίσιο της διαπραγμάτευσης με τους δανειστές προκειμένου να αποκλειστεί η μέθοδος πώλησης κόκκινων δανείων, ωστόσο, όπως προαναφέρθηκε το «μυστικό» κρύβεται στις ρυθμίσεις του μνημονίου. Διότι προβλέψεις του τύπου «ενεργητική διαχείριση των μη εξυπηρετούμενων δανείων», ή «ανάπτυξη μιας δυναμικής αγοράς μη εξυπηρετούμενων δανείων», δεν γίνεται να μην περιλαμβάνουν και τέτοιες μεθόδους.

Και μπορεί τελικά, μέσα από τη διαπραγμάτευση με τους δανειστές, η κυβέρνηση να επιτύχει την εξαίρεση των στεγαστικών και καταναλωτικών δανείων, δεν θα συμβεί όμως το ίδιο και με τα κόκκινα επιχειρηματικά δάνεια, κυρίως των μεγάλων ομίλων. Κατ’ αρχάς, τα ίδια τα στελέχη του ΤΧΣ, το οποίο θα έχει ενεργότερο ρόλο στη διαχείριση των κόκκινων δανείων, το είπαν καθαρά, σε πρόσφατη ενημέρωση. Η προώθηση διατάξεων για τις μεταβιβάσεις «κόκκινου» ιδιωτικού χρέους είναι επιτακτική για τη βελτίωση της κατάστασης του ελληνικού τραπεζικού συστήματος. Έτσι, θα υπάρξουν νομοθετικές παρεμβάσεις για τη δημιουργία αγοράς NPL’s. Με τις προωθούμενες ρυθμίσεις θα διαμορφωθεί θεσμικό πλαίσιο για τη λειτουργία της αγοράς κόκκινων δανείων και την αδειοδότηση επιχειρήσεων που θα δραστηριοποιηθούν σε αυτόν τον τομέα.

Ακόμη πιο «αποκαλυπτικός», όμως, για τη θέση της κυβέρνησης ήταν ο αντιπρόεδρός της. Στις επιχειρήσεις που θα βάλουν κεφάλαια θα γίνουν ρυθμίσεις. Αν δεν υπάρχουν ίδια κεφάλαια θα αναζητηθεί ενδιαφερόμενος επενδυτής. Ωστόσο, μία από τις λύσεις που εξετάζονται είναι ορισμένα δάνεια που δεν θα τύχουν μιας εκ των παραπάνω λύσεων να μπουν σε μια κοινό σχήμα των τραπεζών, μια εταιρεία διαχείρισης ενεργητικού, και ίσως να πουληθούν. Αυτό, όμως, που τα λέει όλα είναι η φράση του κ. Δραγασάκη, ότι στην Ελλάδα έχουμε μια επιχειρηματικότητα που πεθαίνει. Αυτή που έπαιρνε τα δάνεια στην Ελλάδα και έβγαζε τα κέρδη στο εξωτερικό.

Προσθέστε σε όλα τα παραπάνω και δύο ακόμη πληροφορίες, που κυκλοφορούν εδώ και μέρες. Πρώτον, ότι ο SSM εξέτασε εξονυχιστικά, στο πλαίσιο του AQR, πλειάδα φακέλων δανείων, κυρίως μεγάλων και επώνυμων επιχειρηματικών ομίλων, οι οποίοι τα τελευταία χρόνια βρίσκονται στο «κόκκινο», αδυνατώντας να αντεπεξέλθουν στις υποχρεώσεις τους. Υπάρχουν, βεβαίως, και οι λεγόμενοι στρατηγικοί μπαταχτζήδες, δηλαδή επιχειρηματίες που λόγω των διασυνδέσεών τους με την πολιτική εξουσία και τις διοικήσεις των τραπεζών σε πολλές περιπτώσεις πήραν τα λεφτά τους και τα έβγαλαν στο εξωτερικό, αφήνοντας τις εταιρείες τους να πτωχεύσουν. Ή κακοδιαχειρίστηκαν τα κεφάλαια που δανείστηκαν.

Στην ουσία αυτό που συμβαίνει είναι η συνέχεια της έρευνας που είχε ξεκινήσει τον Οκτώβριο του 2014, κατ’ εντολήν της τότε τρόικας, σε τουλάχιστον 1.000 μεγάλες επιχειρήσεις. Τότε ξεκίνησε εξονυχιστικός έλεγχος του κάθε δανείου χωριστά που έχουν συνάψει με πιστωτικά ιδρύματα, προκειμένου να συλλεγούν πρόσθετα στοιχεία, κυρίως σε ό,τι αφορά τους όρους των δανειοδοτήσεων και στη χρήση των κεφαλαίων. Η δεύτερη πληροφορία έχει να κάνει με το γεγονός ότι ήδη βρίσκονται στην Ελλάδα στελέχη ξένων funds που εξειδικεύονται στις αγορές κόκκινων δανείων, τα οποία βολιδοσκοπούν ευκαιρίες, και μάλιστα φαίνεται να έχουν βάλει στο στόχαστρο επιχειρήσεις κυρίως του τουριστικού κλάδου, δηλαδή μεγάλες ξενοδοχειακές μονάδες με μεγάλα «ανοίγματα» στις τράπεζες. Άρα, φαίνεται ότι έχει αρχίσει και εκδηλώνεται σχετικό ενδιαφέρον για την αγορά δανείων, η οποία άλλωστε έχει αποδειχθεί διεθνώς ιδιαίτερα επικερδής δραστηριότητα. Ειδικά στον τομέα των επιχειρήσεων, αφού κάποιες από αυτές μπορεί να έχουν καλές προοπτικές, ασχέτως αν είναι υπερχρεωμένες και αντιμετωπίζουν τις επιπτώσεις της οικονομικής κρίσης. Αν αγοραστούν φθηνά, μπορεί μελλοντικά να αποδώσουν σημαντικά κέρδη, κάτω από κατάλληλη διαχείριση. Αυτό όμως προϋποθέτει πάνω από όλα αλλαγή του ιδιοκτησιακού καθεστώτος. Να, λοιπόν, πώς μπορεί να αλλάξει ο επιχειρηματικός χάρτης της χώρας μας!

sofokleousin.gr