Μπορεί να περιορισθεί μόνον κατά 20%-30% λένε οι ειδικοί.. Δύσκολη η περιστολή της στην Ελλάδα της κρίσης

Μετά από αλλεπάλληλα κουρέματα μισθών-συντάξεων  και αιματηρές περικοπές δαπανών στο δημόσιο τομέα, κλειδί για την επίτευξη δημοσιονομικής προσαρμογής γίνεται η περιστολή της εκταμένης φοροδιαφυγής.  ΕΕ και ΔΝΤ πιέζουν συνεχώς για τη λήψη μέτρων που θα καταστήσουν αποτελεσματικότερους τους φοροεισπρακτικούς μηχανισμούς και θα  περιορίσουν τη φοροδιαφυγή. Ομως το πρόβλημα δεν είναι μόνον ελληνικό  και δραστικές συνταγές για την αντιμετώπιση του δεν έχουν βρεθεί. Στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ενωσης η συνολική ετήσια φοροδιαφυγή υπολογίζεται σε 484(!) δισ. ευρώ και οι ειδικοί εκτιμούν ότι όποια μέτρα κι αν ληφθούν, μπορεί να περιορισθεί μόνον κατά 20%.

Σύμφωανα με τα επίσημα στοιχεία της Eurostat  και τις εκτιμήσεις των αρμοδίων υπηρεσιών της Κομισιόν, μόνον από απόκρυψη και μη απόδοση ΦΠΑ οι χώρες-μέλη της ΕΕ ειχαν απώλεια εσόδων 168 δισ. ευρώ το 2012. Τα επόμενα χρόνια έχασαν περισσότερα, καθώς δεν κατόρθωσαν να βελτιώσουν αισθητά  την αποτελεσματικότητα των φορολογικών συστημάτων και των φοροεισπρακτικών μηχανισμών τους. «Παραμένει ένα καυτό θέμα», δήλωσε ο Επίτροπος Οικονομικών Υποθέσεων Πιερ Μοσκοβισί, καλώντας τις κυβερνήσεις να εντείνουν τη μάχη κατά της φοροδιαφυγής.

 Οι ειδικοί εκτιμούν ότι οι κυβερνήσεις μπορούν λάβουν μέτρα που θα πείσουν – ή θα αναγκάσουν – επιχειρήσεις και εργαζόμενους να περάσουν από τη “μαύρη” οικονομία στη νομιμότητα. Δεν έχουν όμως τη τη δυνατότητα να εξαλείψουν τη φοροδιαφυγή. «Μπορεί με έξυπνες πολιτικές να μειωθεί κατά 20 με 30%, αλλά όχι περισσότερο», υποστηρίζει ο καθηγητής Φρίντριχ Σνάιντερ του πανεπιστημίου του Λίντς στην Αυστρία,  ο οποίος επικεφαλής ομάδας εμπειρογνωμόνων μελετητών διεξήγαγε συστηματική έρευνα.

Επιχειρήσεις λιανικής και αδήλωτη εργασία

Στα συμπεράσματα της έρευνας αναφέρεται ότι η ετήσια φοροδιαφυγή στην ΕΕ είναι 454 δισ. ευρώ, ποσό που αντιστοιχεί σε 8,6% των συνολικών φορολογικών εσόδων. Οι απώλειες φόρων κυμαίνονται από 4,5% των συνολικών εσόδων (Αυστρία) έως 18,8% (Βουλγαρία_. 

Σχεδόν το ένα τρίτο της φοροδιαφυγής προέρχεται από επιχειρήσεις που συναλλάσσονται κατά κανόνα με μετρητά (λιανικές πωλήσεις κλπ). Μεγάλο ποσοστό αντιπροσωπεύει επίσης η αδήλωτη εργασία.

 Στη μεγάλη έκταση της φοροδιαφυγής σε όλο τον κόσμο και στα μέτρα που λαμβάνουν οι κυβερνήσεις για την αντιμετώπισή της, αναφέρεται εκτενές δημοσίευμα της εφημερίδας Financial Times.

Παραοικονομία εργαλείο ανάπτυξης

 Στην εμπεριστατωμένη ανάλυση επισημαίνεται ότι η έκταση της παραοικονομίας (φοροδιαφής) είναι πολύ μεγαλύτερη στις αναπτυσσόμενες οικονομίες. Ομως, κατά την εκτίμηση του ΟΟΣΑ, η “μαύρη” οικονομία είναι αυτή που δημιουργεί και συντηρεί τις περισσότερες θέσεις εργασίας εκτός του αγροτικού τομέα, σύμφωνα

Περίπου ταυτόσημη άποψη εκφράζει το  Διεθνές Νομισματικό Ταμείο. Ρίχνει μεν την ευθύνη στη διαφθορά και στις υπερβολικές ρυθμίσεις, αλλά σημειώνει ότι η ανεπίσημη οικονομία μπορεί να έχει θετικό ρόλο ως «φυτώριο της μελλοντικής οικονομικής ανάπτυξης».

Η οικονομική και δημοσιονομική  κρίση έδωσε ισχυρή ώθηση για την καταπολέμηση της παραοικονομίας, σύμφωνα με τον Αντρέας Πρατς, εταίρο στην πρακτική χρηματοοικονομικών υπηρεσιών της AT Kearney. Οπως επισημαίνει,  οι κυβερνήσεις έχουν επιβάλει πάνω από 100 δραστικά μέτρα κατά της αδήλωτης εργασίας τα τελευταία χρόνια. 

«Καρότα και μαστίγια» για φοροφυγάδες

Ομως η επιτυχία  των μέτρων εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τον τρόπο εφαρμογής τους και ο κ. Πρατς συμβουλεύει τις κυβερνήσεις να εξετάσουν να χρησιμοποιήσουν «καρότα και μαστίγια». Οι επιδοτήσεις και φοροαπαλλαγές αποδείχθηκαν χρήσιμα μέσα, ως κίνητρα για τη μετακίνηση από την ανεπίσημη στη νόμιμη, καταγεγραμμένη  απασχόληση. Το βελγικό σύστημα «των αποδείξεων παροχής υπηρεσιών», που επιδοτεί την απασχόληση όσων παρέχουν υπηρεσίες  κατ’ οίκον,  ήταν ιδιαίτερα επιτυχημένο για τη μείωση της παραοικονομίας.

Ένα άλλο δημοφιλές μέτρο είναι η προσφορά βραβείων με κλήρωση φορολογικών αποδείξεων – μία ιδέα που υιοθετήθηκε στην Πορτογαλία, τη Βραζιλία, την Αργεντινή, την Κολομβία, το Πόρτο Ρίκο, την Ταιβάν και τη Σλοβακία.

Οι περιορισμοί στις συναλλαγές με μετρητά επιβάλλονται όλο και περισσότερο. Η Γαλλία ήταν η τελευταία χώρα που έκανε αυτό τον μήνα πιο αυστηρούς τους κανόνες της.

Οι χώρες με χαμηλά ποσοστά χρήσης πιστωτικών καρτών μπορούν επίσης να δίνουν κίνητρα για τη χρησιμοποίηση “πλαστικού χρήματος¨στις καθημερινές συναλλαγές. Η Κολομβία και η Αργεντινή είναι μεταξύ των χωρών που θέσπισαν μειωμένους συντελεστές ΦΠΑ για τις πωλήσεις με πιστωτικές κάρτες. Η στροφή από τα μετρητά είναι πιο αξιοσημείωτη στις σκανδιναβικές χώρες, όπως η Σουηδία, όπου η χρήση των μετρητών μειώθηκε κατά 20%

sofokelousin.gr