Τοξικά Προβλήματα και Ανθρώπινο Περιβάλλον

 Γράφει | Έφη Βαλίλα

Εν όψει της συμμετοχής μου, ως ακροάτρια στην επιστημονική εκδήλωση, στις 7/10/2015, με θέμα: «Ανάπτυξη, Περιβαλλοντική Ηθική και προστασία» που πραγματοποιήθηκε στο Πάντειο Πανεπιστήμιο, με φορέα διοργάνωσης, το Ευρωπαϊκό Κέντρο Περιβαλλοντικής Έρευνας και κατάρτισης, και με κεντρικό εισηγητή τον Πρύτανη Καθηγητή: κο Τσάλτα, αλλά και με αφορμή το πρώτο άρθρο με τίτλο Τοξικός Τάφος (2/11/2015 της εφημερίδας «Αναλυτής»), έσπευσα ως μη ειδήμων να αλιεύσω, από δευτερογενείς πηγές πληροφόρησης, στοιχεία, που θα μπορούσαν να εμπλουτίσουν τις γνώσεις, του καθόλα σεβαστού αναγνωστικού σας κοινού.

Οι πολύπλοκοι μηχανισμοί διατήρησης στη ζωή στον πλανήτη μας, είναι προσαρμοσμένοι στο υφιστάμενο πλαίσιο προστασίας του περιβάλλovτoc. Ώς συνθήκες περιβάλλοντος εννοούμε κυρίως τις κλιματολογικές συνθήκες, την ανάπτυξη του φυτικού και ζωικού κόσμου και τη χημική σύσταση του περιβάλλοντος.

Γνωρίζουμε επίσης πολλά παραδείγματα, σύμφωνα με τα οποία ή εκπολιτιστική πρόoδoς, απάλλαξε τòv άνθρωπο από το δηλητηριώδες περιβάλλον της διαβίωσής του. (Αναφερόμαστε στο μονοξείδιο του άνθρακα, που ανέπνεαν κατά τους πpoιστορικούς χρόνους, οι άνθρωποι των σπηλαίων, η σήψη των τροφίμων, λόγω έλλειψης ψύξης, και πολλές φορές το μολυσμένο νερό), όπως υποστήριξαν οι επιστήμονες στις κατ’ ιδίαν συζητήσεις της επιστημονικής εκδήλωσης, στο Πάντειο Πανεπιστήμιο.

Πάντως είναι γεγονός, ότι οι αρνητικές επιπτώσεις της προόδου του πολιτισμού μας προέρχονται από την αλλαγή της χημικής σύστασης του περιβάλλοντος. Η χημική σύνθεση με τις πρόσφατες  εκτιμήσεις ειδημόνων, προσφέρουν σε ετήσια βάση, στις ήδη υπάρχουσες δύο εκατομμύρια ενώσεις, 250.000 νέες χημικές ενώσεις και από αυτές, οι 300 περίπου χημικές ενώσεις που σε ετήσια βάση είναι ελεγχόμενες η και μη, ως προς την τοξικότητά τους, εισέρχονται όπως είναι φυσικό στο ανθρώπινο περιβάλλον!.

Το γεγονός αυτό από πολλούς χαρακτηρίζεται ως βιολογική δράση, ή οποία σε πολλές περιπτώσεις δεν είναι ηθελημένη, σε άλλες όμως είναι ακριβώς ο στόχος των προσπαθειών, της χημικής σύνθεσης, όπως: π.χ. ή παραγωγή εντομοκτόνων, απολυμαντικών μέσων, συντηρητικών των τροφίμων, καλλυντικών μέσων ή και ακόμη ορισμένων φαρμάκων, όπως υποστήριξε επιστήμονας της εκδήλωσης.   

 Μέχρι σήμερα δεν έχει διευκρινιστεί επαρκώς, εάν οι επιβλαβείς επιδράσεις στη ζωή του ανθρώπου και της υγείας της ανθρωπότητας με την αλλαγή του περιβάλλοντος  και του επιπέδου του πολιτισμού μας, αυξήθηκαν ή ελαττώθηκαν. Βέβαιο είναι, ότι, με την αλματώδη εισαγωγή νέων συνθετικών ενώσεων στο περιβάλλον, αυξάνονταν και αυξάνονται οι δυνατότητες επιβλαβών επιδράσεων στον άνθρωπο.!

Στο εμπόριο κυκλοφορεί ένας μεγάλος αριθμός προϊόντων, τα οποία χαρακτηρίζονται ως τοξικά. Στην κατηγορία αυτή υπάγονται τα απολυμαντικά, τα προστατευτικά και άλλα βοηθητικά μέσα, τα οποία εξυπηρετούν βιομηχανικές, βιοτεχνικές και οικιακές ανάγκες. Εκτός δε από αυτά με τη χρήση ενός μεγάλου αριθμού εντομοκτόνων, ακαρεοκτόνων, ζιζανιοκτόνων κ.λπ. όπως και με την ελεύθερη διάθεση ορισμένων φαρμάκων, αυξάνονται συνεχώς οι συνέπειες με δυστυχήματα, δηλητηριάσεις ακόμα και θανάτους.    

Οι επιδράσεις ακόμα και των μικρών ποσοτήτων τοξικών ουσιών του περιβάλλοντος στον άνθρωπο είναι μακροχρόνιες. Όπως ήδη εισαγωγικά αναφέραμε η προτεραιότητα σε θέματα της σύγχρονης τοξικολογίας έχει μακροχρόνιες συνέπειες – επιδράσεις, ακόμα και οι πιο ελάχιστες συγκεντρώσεις τοξικών ουσιών στο  περιβάλλον, καταλήγουν σε βάρος μεγάλου αριθμού πληθυσμιακών μαζών. Κάτι που υποστήριξαν και οι φοιτητές που παρακολούθησαν την επιστημονική εκδήλωση, εκφράζοντας και έντονη ανησυχία για τις συνέπειες.  

Εκτός του μεγάλου αριθμού των ανθρωπογενών ακαθαρσιών του περιβάλλοντος με το γνωστό σχετικά τρόπο το τοξικό δυναμικό, υφίσταται και μια σειρά από χημικές ουσίες, που είναι διαδομένες, είτε τοπικά, είτε διεθνώς και για τις οποίες γίνονται ακαδημαϊκές συζητήσεις σχετικά με την επίδρασή τους, στην υγεία των ανθρώπων.

Από βιβλιογραφικές πηγές προκύπτει ότι οι κυριότερες τοξικές ουσίες ανόργανης προέλευσης που επιδρούν στους ανθρώπους είναι: Tò μονοξείδιο του άνθρακα, το διοξείδιο του θείου, τα οξείδια  του αζώτου, το όζον και τα άλατα μολύβδου, υδραργύρου, καδμίου, αρσενικού, βαναδίου, φθορίου κ.λ.π.

Οι κυριότερες ουσίες οργανικής προέλευσης είναι: Οι πολυουρικοί υδρoγovάvθρaκεc, οι αρωματικές αμίνες, οι χλωριωμένοι κυκλικοί υδρογονάνθρακες κλπ.
      Επειδή όμως η αναφορά στις λεπτομέρειες ξεφεύγει από το νόημα της παρούσας διερεύνησης, γι αυτό και μπαίνουμε αποκλειστικά σε εξακριβωμένα περιστατικά, όπου τα τοξικά φαινόμενα προκαλούν βλάβες στον ανθρώπινο οργανισμό!. Πάντως είναι γεγονός ότι τα α ί τ ια της τοξικής δράσης είναι πολλά, κυρίως όμως, το  συσσωρευτικό φαινόμενο, πάνω στον ανθρώπινο οργανισμό από ουσίες όπως; π.χ. DDT, μολύβδου, υδραργύρου, βαναδίου κ.α., προκαλούν εξαιρετικές ανησυχίες για την ανθρώπινη ακαδημαϊκή κοινότητα. Στην προσπάθεια μας να αναλύσουμε το θέμα έστω και επιδερμικά από μη ειδήμονες, οι μέχρι σήμερα αποδείξεις συγκλίνουν στην άποψη, ότι, δημιουργούνται είτε στο σημείο επίδρασης, είτε κατόπιν διείσδυσης  στον οργανισμό, σε κάποιο από τα ζωτικά  όργανα των ανθρώπων. Μεταξύ των προτάσεων για την αντιμετώπιση τέτοιων  δυσάρεστων καταστάσεων είναι: Η λήψη αυστηρών νομοθετικών μέτρων και έλεγχος στην εφαρμογής τους.

  Η προστασία του  περιβάλλοντος  και του ανθρώπου από τη διάδοση  των τοξικών ουσιών, απαιτούν την λήψη αυστηρών νομοθετικών μέτρων. Ο προσδιορισμός της μορφής και της έκτασης των περιοριστικών ή απαγορευτικών  μέτρων, είναι μία γενναία πράξη. ‘Η διατύπωση όμως των μέτρων θα πρέπει να βασίζεται σε επιστημονικές και τεκμηριωμένες μόνον απόψεις. Έργο  του επιστήμονα είναι ή ανάπτυξη των επιστημονικά αντιπροσωπευτικών  δυνατοτήτων  με στόχο την αποτροπή επικίνδυνων περιπτώσεων, όπως αυτή που διαβάσαμε στην εφημερίδα «Αναλυτής». Η εκτίμηση μας όμως είναι, ότι, μέσα στα όποια ατυχήματα υποκρύπτεται και το οικονοµικό όφελος, που ασφαλώς δεν πρέπει να επηρεάσει τον επιστήμονα αναφορικά με τα δικά του πορίσματα και αποτελέσματα.

 Ο νομοθέτης όμως θα πρέπει να είναι σαφής και συνεπής προς κάθε αίτιο της απόφασης και να αποφεύγει την προσπάθεια συγκάλυψης της αλήθειας με την  χρήση πλαστών επιστημονικών επιχειρημάτων. Kaι αυτό θα ήταν ευχής έργο σε όλες τις περιπτώσεις.