ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
Νέος γύρος ανατιμήσεων στο ηλεκτρικό ρεύμα από τη νέα χρονιά
Εκρηκτικό κοκτέιλ στην αγορά ηλεκτρισμού προδιαγράφει η άνοδος της τιμής του φυσικού αερίου και η έλευση του χειμώνα, στοιχεία που πυροδοτούν νέο κύκλο ανατιμήσεων από τη νέα χρονιά, καθιστώντας μια μικρή παρένθεση τις χαμηλές τιμές του προηγούμενου διμήνου.
Η διατήρηση των υψηλών τιμών μέχρι τα τέλη του μήνα μεταφέρει ένα νέο κύμα αυξήσεων στα τιμολόγια ηλεκτρικής ενέργειας που αναμένεται να επηρεάσoυν τους λογαριασμούς ρεύματος από τις αρχές του έτους. Ηδη, η δεύτερη εβδομάδα του Δεκεμβρίου κλείνει με τις τιμές χονδρεμπορικής πολύ ψηλά, φτάνοντας μέχρι τα 400 ευρώ η μεγαβατώρα και με τις προβλέψεις να δείχνουν συνέχιση της ανόδου με αντίπαλο τον καιρό, αλλά και τεχνικές δυσκολίες στους πυρηνικούς αντιδραστήρες της EDF στη Γαλλία, οι οποίες μετέτρεψαν μια καθαρά εξαγωγική χώρα σε καθαρό εισαγωγέα, συμβάλλοντας στην άνοδο των τιμών της ενέργειας σε όλη την Ευρώπη.
Ο νέος κύκλος διακυμάνσεων γεννά σημαντικές επισφάλειες στους προμηθευτές ενέργειας για τον Δεκέμβριο, καθώς η πλειονότητά τους προέβλεψε τιμές χαμηλότερες. Δύο εξ αυτών τιμολόγησαν το ρεύμα κάτω από 30 λεπτά την κιλοβατώρα (300 ευρώ/MWh) ενώ οι υπόλοιποι κυμάνθηκαν μεταξύ 30 και 38,9 λεπτά/κιλοβατώρα που είναι και η τιμή που έδωσε η ΔΕΗ.
Μέχρι τα μέσα της προηγούμενης εβδομάδας, το κόστος του ρεύματος είχε εκτιναχθεί για τους προμηθευτές στα 423 ευρώ/MWh (42,3 ευρώ η κιλοβατώρα), πέφτοντας έξω στις προβλέψεις τους, όταν στις 20 Νοεμβρίου ανακοίνωναν τα τιμολόγια Δεκεμβρίου. Η άνοδος των τιμών θα κάνει και πιο συντηρητικές τις προβλέψεις των παρόχων για τον επόμενο μήνα, όπου οι τιμές αναμένεται -ανάλογα και με τις διεθνείς διακυμάνσεις- να κινηθούν σε πιο υψηλά επίπεδα ενσωματώνοντας το ρίσκο της πρόβλεψης.
Η νέα κούρσα τιμών μεταφέρει μεγάλα οικονομικά βάρη και στην κυβέρνηση, η οποία καλείται να αναχαιτίσει τις ανατιμήσεις με γενναίες επιδοτήσεις αλλά με μεγάλο αγκάθι τους δημοσιονομικούς περιορισμούς.
Στη δύσκολη εξίσωση έχουν προστεθεί οι πρόσφατες κατευθύνσεις του Eurogroup που προϊδεάζουν για κόφτη στην κρατική στήριξη των εθνικών κυβερνήσεων, με έμφαση στην ενίσχυση των ευάλωτων καταναλωτών, μέτρα όμως που για την Ελλάδα αναμένεται να μετατεθούν για μετά την προεκλογική περίοδο.
Οι υπουργοί Οικονομικών της Ε.Ε., που καλούνται να πληρώσουν από τους κρατικούς προϋπολογισμούς τη στήριξη προς τους καταναλωτές, προσανατολίζονται σε ένα νέο μοντέλο τιμολόγησης, σύμφωνα με το οποίο νοικοκυριά και επιχειρήσεις θα μπαίνουν σε ένα καθεστώς προστασίας μέχρι ένα όριο κατανάλωσης. Για τους υπόλοιπους καταναλωτές θα ισχύουν «τιμές αγοράς», σύμφωνα με όσα ανακοίνωσαν πρόσφατα οι υπουργοί Οικονομικών της Ευρωζώνης.
Οι αποφάσεις του Eurogroup «ζεσταίνουν» το κλίμα για ένα φρένο στις επιδοτήσεις τους επόμενους μήνες, την ώρα που η ενέργεια στη χώρα μας μπαίνει στο κάδρο και για το ψαλίδισμα του ΑΕΠ, αφού οι μεγάλες επιδοτήσεις φρέναραν την αύξηση στο 2,8%, παρά την εκτόξευση των εσόδων που έφερε η έκρηξη του τουρισμού στο γ’ τρίμηνο του έτους.
Η κυβέρνηση έχει διαμηνύσει σε όλους τους τόνους ότι θα συνεχίσει να επιδοτεί τους λογαριασμούς ηλεκτρικής ενέργειας όσο κρατά η ενεργειακή καταιγίδα, στηρίζοντας τους καταναλωτές που πλήττονται από τις συνεχείς ανατιμήσεις. Οι όποιες παρεμβάσεις θα γίνουν σε δεύτερο χρόνο, αφού το πολιτικό κόστος αλλά και οι τιμολογήσεις με βάση την ονομαστική αξία της τιμής του ρεύματος θα ήταν ένα ισχυρό σοκ για τα νοικοκυριά αλλά και για την αγορά της λιανικής.
Η οροφή που υπάρχει για στήριξη από τον κρατικό προϋπολογισμό επιδιώκεται να καλυφθεί με την άντληση πρόσθετων εσόδων από τα υπερκέρδη που φέρνει η οικονομική συγκυρία στα διυλιστήρια, στους ηλεκτροπαραγωγούς και τους προμηθευτές. Τουλάχιστον 1 δισ. ευρώ εκτιμάται ότι μπορεί να βάλει στα ταμεία της η κυβέρνηση από τον φόρο στις πετρελαϊκές εταιρείες αλλά και στην προμήθεια ηλεκτρικής ενέργειας, για την οποία ασκούνται πολιτικές πιέσεις στη ΡΑΕ να τιμολογήσει εντός του μήνα. Αύξηση εσόδων αναμένεται να φέρει και ο μηχανισμός του πλαφόν από τον Δεκέμβριο λόγω της ανόδου της χονδρεμπορικής τιμής ηλεκτρισμού.
Λόγω των υψηλών τιμών του περασμένου Αυγούστου, η κυβέρνηση «έκαψε» από τον Προϋπολογισμό 1,1 δισ., για να κρατήσει χαμηλά το ενεργειακό κόστος. Αντίθετα, η πτώση των τιμών του τελευταίου διμήνου είχε ως αποτέλεσμα να μη στηριχθεί καθόλου η χαμηλή τάση από δημόσιους πόρους.
Η έκρηξη του βιομηχανικού κόστους
Παράλληλα με τα νοικοκυριά και τις μικρές επιχειρήσεις όπου η κυβερνητική πολιτική στέκεται αρκετά γενναιόδωρη τους τελευταίους μήνες, εκρηκτικές διαστάσεις προσλαμβάνει το ενεργειακό κόστος και στη βιομηχανία. Οι βιομήχανοι ζητούν μεγαλύτερες επιδοτήσεις στο φυσικό αέριο και την ηλεκτρική ενέργεια που καταναλώνουν, θεωρώντας ότι η επιδοματική πολιτική εξαντλείται στον οικιακό τομέα, με αποτέλεσμα να πλήττεται η βιωσιμότητα αλλά και η ανταγωνιστικότητα του κλάδου.
Στο πεδίο της διεκδίκησης βρίσκονται και οι βιομηχανίες που έχουν συμβάσεις με τη ΔΕΗ, οι οποίες μέχρι τώρα απολάμβαναν τιμολόγια κάτω από 100 ευρώ/μεγαβατώρα και πλέον καλούνται να πληρώσουν πάνω από 300 ευρώ. Στην κατηγορία αυτή περιλαμβάνεται ο όμιλος Viohalco, η χαρτοβιομηχανία ΜΕΛ, που οι συμβάσεις τους λήγουν τέλη του χρόνου, η τσιμεντοβιομηχανία ΤΙΤΑΝ, της οποίας η αντίστοιχη σύμβαση με τη ΔΕΗ εκπνέει μέσα στο α’ εξάμηνο του 2023 και με την Αλουμίνιον της Ελλάδος τέλη του ίδιου χρόνου. Σύμφωνα με πληροφορίες, η ΔΕΗ έχει αρχίσει να ενημερώνει τις βιομηχανίες-πελάτες της ότι από αρχές του έτους θα εφαρμόσει νέους κανόνες τιμολόγησης, με βάση τιμές αγοράς (index) υπό την απειλή άρσης του μετρητή σε όσους δεν δεχτούν να συμφωνήσουν σε έναν εύλογο χρόνο. Η Επιχείρηση οχυρώνεται πίσω από το πλαφόν που έχει επιβάλει η κυβέρνηση από το καλοκαίρι στην ηλεκτροπαραγωγή, το οποίο της στερεί το περιθώριο εκπτωτικής πολιτικής καθώς τα χρήματα αυτά ενισχύουν τις επιδοτήσεις στον οικιακό τομέα και τις μικρές επιχειρήσεις. Η βιομηχανία υποστηρίζει ότι από το καλοκαίρι έχει κοπεί κάθε διαπραγμάτευση με τη ΔΕΗ.
Η βιομηχανία ζητά, όπως έχει γίνει και σε άλλες χώρες, να υπάρξει ένα εθνικό σχέδιο εγγυημένων τιμών ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου, ώστε να μην είναι εκτεθειμένη στις ανεξέλεγκτες διακυμάνσεις της αγοράς. Σύμφωνα με κάποιους υπολογισμούς, αν εφαρμοζόταν μια αντίστοιχη στήριξη για το 2023, θα χρειαζόταν να επιδοτηθούν 3 τεραβατώρες, με το εκτιμώμενο κόστος να φτάνει περί τα 400 εκατ.
Σύμφωνα με την ΕΒΙΚΕΝ, η μέση τιμή αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας με την οποία επιβαρύνθηκαν οι βιομηχανίες από τις αρχές του έτους έως και τον Νοέμβριο του 2022 ήταν, μετά την επιδότηση, 172 ευρώ/ΜWh, η οποία υπολογίζεται να εκτοξευτεί σε πάνω από 300 ευρώ/ΜWh για τον Δεκέμβριο, μετά τη μείωση του ύψους της ενίσχυσης.
Αντίστοιχα, η μέση τιμή προμήθειας του φυσικού αερίου κατά την περίοδο Αυγούστου – Νοεμβρίου για τις βιομηχανίες είναι 160 ευρώ/ΜWh, τιμή από τις πιο υψηλές μεταξύ των κρατών-μελών Ε.Ε. λόγω της σχεδόν μηδενικής επιδότησης.
ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
Σύνταξη πριν τα 62: Ποιοι ασφαλισμένοι μπορούν ακόμη να αποχωρήσουν με ευνοϊκές διατάξεις
Παρά τα γενικά όρια ηλικίας που προβλέπουν πλήρη σύνταξη στα 67 έτη ή στα 62 με 40 χρόνια ασφάλισης, χιλιάδες ασφαλισμένοι που είχαν ασφαλιστεί έστω και για μία ημέρα πριν από την 1η Ιανουαρίου 1993 εξακολουθούν να μπορούν να αποχωρήσουν νωρίτερα, αξιοποιώντας τις μεταβατικές διατάξεις.
Οι ευνοϊκές ρυθμίσεις αφορούν όσους έχουν θεμελιώσει ή κατοχυρώσει συνταξιοδοτικό δικαίωμα έως το 2012 και συμπληρώνουν τα απαιτούμενα ηλικιακά όρια που προβλέπει η νομοθεσία.
Οι βασικές κατηγορίες που ευνοούνται
Οι μεταβατικές διατάξεις εξακολουθούν να καλύπτουν συγκεκριμένες κατηγορίες ασφαλισμένων, μεταξύ των οποίων:
Μητέρες ασφαλισμένες στο πρώην ΙΚΑ
Μητέρες που είχαν συμπληρώσει 5.500 ημέρες ασφάλισης και είχαν ανήλικο παιδί έως το 2010, το 2011 ή το 2012 μπορούν, υπό προϋποθέσεις, να λάβουν μειωμένη σύνταξη ακόμη και από τα 58,5 έτη ή να αποχωρήσουν κοντά στα 60. Όσες δεν κατοχύρωσαν δικαίωμα έως το 2012 υπάγονται πλέον στα γενικά όρια ηλικίας
.
Δημόσιοι υπάλληλοι
Υπάλληλοι του Δημοσίου που είχαν συμπληρώσει 25ετία έως το 2012 και διαθέτουν συνολικά 35 ή 37 έτη ασφάλισης μπορούν να συνταξιοδοτηθούν με ευνοϊκότερα ηλικιακά όρια, τα οποία σε ορισμένες περιπτώσεις διαμορφώνονται στα 58,5 ή 61,5 έτη.
Εργαζόμενοι στα Βαρέα και Ανθυγιεινά Επαγγέλματα
Οι ασφαλισμένοι με 7.500 ημέρες ασφάλισης στα ΒΑΕ, εκ των οποίων οι 1.000 μέσα στα τελευταία 17 χρόνια πριν από τη συνταξιοδότηση, εξακολουθούν να απολαμβάνουν χαμηλότερα όρια ηλικίας, τα οποία για ορισμένους παλαιούς ασφαλισμένους μπορεί να ξεκινούν ακόμη και από τα 55 ή 57 έτη.
Ασφαλισμένοι σε ΔΕΚΟ και τράπεζες
Οι μεταβατικές διατάξεις εξακολουθούν να ισχύουν για ασφαλισμένους στα πρώην ειδικά ταμεία των ΔΕΚΟ και των τραπεζών, κυρίως για μητέρες με ανήλικο παιδί και 25ετία, τρίτεκνους, καθώς και ασφαλισμένους πριν από το 1983 που είχαν συμπληρώσει 35ετία έως το 2021.
Τρίτεκνοι και πολύτεκνοι
Ευνοϊκό καθεστώς εξακολουθεί να ισχύει και για τρίτεκνους ή πολύτεκνους δημοσίους υπαλλήλους, καθώς και για ορισμένες κατηγορίες ασφαλισμένων στα ειδικά ταμεία.
Τι ισχύει για όσους δεν καλύπτονται από τις εξαιρέσεις
Για τους ασφαλισμένους που δεν εμπίπτουν στις παραπάνω κατηγορίες, η βασική δυνατότητα πρόωρης εξόδου παραμένει η μειωμένη σύνταξη στα 62 έτη, με τη συμπλήρωση τουλάχιστον 15 ετών ασφάλισης (4.500 ημερών).
Εναλλακτικά, πλήρης σύνταξη χορηγείται στα 62 έτη μόνο εφόσον έχουν συμπληρωθεί 40 έτη ασφάλισης.
Ο ρόλος των πλασματικών ετών
Η αναγνώριση πλασματικών χρόνων αποτελεί σημαντικό εργαλείο για όσους επιδιώκουν να θεμελιώσουν συνταξιοδοτικό δικαίωμα νωρίτερα ή να συμπληρώσουν τα απαιτούμενα 40 έτη ασφάλισης.
Συνήθως αξιοποιείται τόσο από εργαζομένους στο Δημόσιο όσο και στον ιδιωτικό τομέα, ιδιαίτερα από όσους διαθέτουν ήδη 33 έως 34 χρόνια πραγματικής ασφάλισης και χρειάζονται επιπλέον χρόνο για να συμπληρώσουν τις προϋποθέσεις συνταξιοδότησης στα 62.
Πόσο κοστίζει η εξαγορά πλασματικού χρόνου
Το κόστος εξαρτάται από την ασφαλιστική ιδιότητα και τις αποδοχές του ασφαλισμένου.
- Για τους μισθωτούς, η εξαγορά αντιστοιχεί στο 20% των μηνιαίων αποδοχών κατά τον χρόνο υποβολής της αίτησης. Με κατώτατο μισθό 920 ευρώ, το κόστος διαμορφώνεται σε περίπου 184 ευρώ τον μήνα ή 2.208 ευρώ ανά έτος αναγνώρισης.
- Στο Δημόσιο, για αιτήσεις που υποβάλλονται από την 1η Ιανουαρίου 2020 και μετά, εφαρμόζεται επίσης εισφορά 20% επί των αποδοχών.
- Για ελεύθερους επαγγελματίες και αγρότες, το κόστος ισοδυναμεί με τη μηνιαία ασφαλιστική εισφορά του κλάδου σύνταξης και διαμορφώνεται, ανάλογα με την ασφαλιστική κατηγορία, περίπου από 244 έως 659 ευρώ τον μήνα.
Η αίτηση για αναγνώριση πλασματικών ετών μπορεί να κατατεθεί οποτεδήποτε, ακόμη και αρκετά χρόνια πριν από τη συνταξιοδότηση, με το κόστος να «κλειδώνει» κατά τον χρόνο υποβολής της αίτησης. Η εξόφληση μπορεί να γίνει είτε εφάπαξ είτε μέσω παρακράτησης από τη μελλοντική σύνταξη.
ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
Παραμένουν σε δύσκολη κατάσταση οι κτηνοτρόφοι
Έντονη ανησυχία και αγανάκτηση επικρατεί στους κτηνοτρόφους, καθώς μέχρι σήμερα δεν έχουν καταβληθεί οι ενισχύσεις για τις ζωοτροφές, παρά το γεγονός ότι η οικονομική πίεση στον κλάδο παραμένει ιδιαίτερα έντονη.
Οι συνεχείς αυξήσεις στο κόστος παραγωγής, οι υψηλές τιμές των ζωοτροφών, της ενέργειας και των καυσίμων έχουν εξαντλήσει τις οικονομικές αντοχές πολλών εκμεταλλεύσεων. Για αρκετούς παραγωγούς, η συγκεκριμένη ενίσχυση αποτελεί απαραίτητη «ανάσα» για να μπορέσουν να καλύψουν τις τρέχουσες υποχρεώσεις τους και να συνεχίσουν απρόσκοπτα τη λειτουργία των μονάδων τους.
ΕΠΙΚΑΙΡΑ
Άνοιξε η νέα ρύθμιση της ΑΑΔΕ για παλαιές οφειλές έως και σε 72 δόσεις
Σε λειτουργία τέθηκε η νέα ηλεκτρονική πλατφόρμα της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ), μέσω της οποίας φορολογούμενοι και επιχειρήσεις μπορούν να ρυθμίσουν παλαιές ληξιπρόθεσμες οφειλές προς το Δημόσιο σε έως και 72 μηνιαίες δόσεις, δίνοντας μια σημαντική «ανάσα» σε όσους δυσκολεύονται να εξοφλήσουν τα χρέη τους.
Η νέα ρύθμιση αφορά οφειλές που είχαν καταστεί ληξιπρόθεσμες έως τις 31 Δεκεμβρίου 2023, ενώ οι νεότερες οφειλές, από το 2024 και μετά, δεν μπορούν να ενταχθούν στο συγκεκριμένο πρόγραμμα και εξακολουθούν να ρυθμίζονται μέσω των πάγιων ρυθμίσεων.
Η αίτηση υποβάλλεται αποκλειστικά ηλεκτρονικά μέσω της πλατφόρμας myAADE, με την προθεσμία να λήγει στις 31 Δεκεμβρίου 2026. Το ελάχιστο ποσό κάθε μηνιαίας δόσης ορίζεται στα 30 ευρώ, ενώ ο αριθμός των δόσεων μπορεί να φτάσει έως τις 72, ανάλογα με το ύψος της οφειλής και τους όρους της ρύθμισης.
Βασική προϋπόθεση για την ένταξη είναι οι συγκεκριμένες οφειλές να μην βρίσκονται ήδη σε ενεργή ρύθμιση. Παράλληλα, οι φορολογούμενοι θα πρέπει να παραμένουν συνεπείς στην καταβολή των δόσεων, καθώς η μη εμπρόθεσμη πληρωμή μπορεί να οδηγήσει σε απώλεια της ρύθμισης και στην επαναφορά των μέτρων αναγκαστικής είσπραξης.
Η ενεργοποίηση της νέας ρύθμισης αποτελεί μέρος των μέτρων για τη διαχείριση του ιδιωτικού χρέους, με στόχο να δοθεί δεύτερη ευκαιρία σε χιλιάδες οφειλέτες να τακτοποιήσουν τις υποχρεώσεις τους προς το Δημόσιο, διευκολύνοντας παράλληλα την είσπραξη ληξιπρόθεσμων οφειλών. Οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να ενημερωθούν για τις προϋποθέσεις και να υποβάλουν την αίτησή τους μέσω της ειδικής εφαρμογής της ΑΑΔΕ στο myAADE.
![Γιατροί ΕΟΠΥΥ ΚΑΒΑΛΑΣ](https://www.enanews.gr/uploads/2018/11/giatroi-eopyy.png")
