Σταδιακή αύξηση των ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης και νέο ποσοστιαίο “ψαλίδισμα” των συντάξεων σε όλους λαμβάνουν μειωμένη σύνταξη προβλέπει νέα εγκύκλιος του Υπουργείου Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Κοινωνικής Αλληλεγγύης. Με τη νέα προωθούμενη δέσμη μέτρων, θεσπίζονται ουσιαστικό δύο όρια ηλικίας, τα 62 και τα 67 έτη, ενώ από την αύξηση των ορίων ηλικίας εξαιρούνται μόνο όσους ανήκουν στα Βερέα και Ανθυγιεινά Επαγγέλματα, είτε στον ιδιωτικό είτε στο δημόσιο τομέα, αλλά και οι μητέρες και οι χήροι πατέρες με ανάπηρο τέκνο.

Η εγκύκλιος αποτελεί ένα “εγχειρίδιο” για την εφαρμογή των διατάξεων που περιλαμβάνονται στο σχετικό νόμο 4336/2015 (ΦΕΚ 94, Α’) και η εφαρμογή των οδηγιών – που περιλαμβάνει τόσο για την αύξηση των ορίων ηλικίας όσο και για τον υπολογισμό του ποσού σε πλήρες ή μειωμένες συντάξεις- αναμένεται να επηρεάσει περί τα 3,5 εκατομμύρια ασφαλισμένους σε ΙΚΑ, ΟΑΕΕ, ΕΤΑΑ, ΟΓΑ, καθώς και Ταμεία ΔΕΚΟ και Τραπεζών. 

Πιο συγκεκριμένα, όπως αναφέρεται στο σχετικό κείμενο: 

– Από 1.1.2022, θεσπίζονται ως όρια ηλικίας συνταξιοδότησης για θεμελίωση συνταξιοδοτικού δικαιώματος πλήρους σύνταξης λόγω γήρατοςγια κάθε κατηγορία ασφαλισμένων, των Οργανισμών Κοινωνικής Ασφάλισης, συμπεριλαμβανομένης της Τράπεζας της Ελλάδος, το 62ο έτος της ηλικίας (με 40 έτη ή 12.000 ημέρες ασφάλισης) και το 67ο έτος της ηλικίας (με 4.500 ημέρες ή 15 έτη ασφάλισης), με την επιφύλαξη των διατάξεων της παραγράφου 3 του άρθρου 11 του ν. 3863/2010 (Α’ 115).

– Από 1.1.2022, θεσπίζεται ως όριο ηλικίας συνταξιοδότησης για θεμελίωση συνταξιοδοτικού δικαιώματος μειωμένης σύνταξης λόγω γήρατος,όπου αυτή προβλέπεται σύμφωνα με τις ισχύουσες γενικές, ειδικές ή καταστατικές διατάξεις των Οργανισμών Κοινωνικής Ασφάλισης, συμπεριλαμβανομένης της Τράπεζας της Ελλάδος, το 62ο έτος της ηλικίας με 4.500 ημέρες ή 15 έτη ασφάλισης.

Επιπλέον, με τις κοινοποιούμενες διατάξεις προβλέπεται ότι:

α) Στις περιπτώσεις των ασφαλισμένων των φορέων κοινωνικής ασφάλισης, συμπεριλαμβανομένης της Τράπεζας της Ελλάδος, που μέχρι και 18.8.2015, δεν έχουν θεμελιώσει δικαίωμα πλήρους ή μειωμένης σύνταξης λόγω γήρατος, τα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης αυξάνονται σύμφωνα με το άρθρο 1 της Α.Π. Φ.11321/οικ.47523/1570/23.10.2015 ΥπουργικήςΑπόφασης (ΦΕΚ 2311, Β΄).

β) για όσους θεμελιώνουν δικαίωμα μειωμένης σύνταξης λόγω γήρατος από 19.8.2015 (ημερομηνία έναρξης ισχύος του ν.4336/2015) και εφεξής, θεσπίζεται νέο επιπλέον ποσοστό μείωσης της σύνταξης, πέραν του υφισταμένου.

Εξαιρέσεις 

Όπως αναφέρεται στην εγκύκλιο, από την αύξηση των ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης, εξαιρούνται:

α. οι ασφαλισμένοι σε βαρέα και ανθυγιεινά επαγγέλματα,

β. όσοι συνταξιοδοτούνται είτε με βάση τις διατάξεις του ν. 612/1977, είτε με βάση τις διατάξεις που παραπέμπουν σε αυτές, και

γ. οι ασφαλισμένοι που υπάγονται σε γενικές, ειδικές ή καταστατικές διατάξεις συνταξιοδότησης ως μητέρες και χήροι πατέρες ανίκανων για κάθε βιοποριστική εργασία τέκνων.

Παράλληλα, προβλέπεται, ρητώς, ότι διασφαλίζονται (και επομένως δεν θίγονται από την αύξηση των ορίων ηλικίας συνταξιοδοτησης) τα θεμελιωμένα έως και 18.8.2015 συνταξιοδοτικά δικαιώματα και μπορούν αυτά να ασκηθούν οποτεδήποτε.

Παραδείγματα 

1ο: ΟΡΙΑ ΗΛΙΚΙΑΣ

ΠΑΛΑΙΟΙ ΑΣΦΑΛΙΣΜΕΝΟΙ ΙΚΑ-ΕΤΑΜ (υπαχθέντες για πρώτη φορά στην ασφάλιση μέχρι 31.12.1992)

• Ασφαλισμένος/-η που το έτος 2012 είχε συμπληρώσει 10.500 ημέρες ασφάλισης και συμπληρώνει το 59ο έτος της ηλικίας του το έτος 2016: δικαιούται σύνταξη με τη συμπλήρωση της ηλικίας 59 ετών και 9 μηνών  (και εφόσον, βέβαια, έχει τις απαιτούμενες 11.100 ημέρες ασφάλισης).
• Ασφαλισμένη που συμπληρώνει τις 10. 000 ημέρες ασφάλισης το έτος 2013, δικαιούται πλήρη σύνταξη με τις προϋποθέσεις που ισχύουν από το έτος αυτό και εφεξής, δηλαδή με τη συμπλήρωση του 62ουέτους της ηλικίας και 12.000 ημερών ασφάλισης (η πρόβλεψη αυτή υπήρχε ήδη από το ν. 4093/12 και δεν άλλαξε). Στις περιπτώσεις της μειωμένης σύνταξης εξακολουθεί να ισχύει η προϋπόθεση των 100 τουλάχιστονημερών ασφάλισης ανά έτος, την τελευταία πενταετία πριν την υποβολή της αίτησης για σύνταξη.
• Ασφαλισμένη που συμπληρώνει το 60ο έτος της ηλικίας το έτος 2012 και ως εκ τούτου το 62οέτος της ηλικίας το έτος 2014, δικαιούται πλήρη σύνταξη με τη συμπλήρωση των 500 ημερών ασφάλισης.

 ΝΕΟΙ ΑΣΦΑΛΙΣΜΕΝΟΙ (υπαχθέντες για πρώτη φορά στην ασφάλιση από 1.1.1993 και εφεξής)

• Ασφαλισμένος/-η με συνολικό χρόνο ασφάλισης τουλάχιστον 4.500 ημέρες, από 1.1.2013 και εφεξής δικαιούται πλήρη ή μειωμένη σύνταξη με τη συμπλήρωση του 67ου ή του 62ου έτους της ηλικίας αντίστοιχα (η πρόβλεψη αυτή υπήρχε ήδη από το ν. 4093/12 και δεν άλλαξε).Στην περίπτωση της μειωμένης εξακολουθεί να ισχύει η προϋπόθεση των 750 τουλάχιστον ημερών ασφάλισης την τελευταία πενταετία πριν την υποβολή της αίτησης για σύνταξη.

Ασφαλισμένοι που συνταξιοδοτούνται ως σύζυγοι, γονείς ή αδελφοί ατόμων με αναπηρία, με 500 ημέρες ασφάλισης (άρθρο 37 του ν.3996/2011)

• Ασφαλισμένος, με σύζυγο ανάπηρο 80% που μέχρι την 8.2015 έχει συμπληρώσει 7.500 ημέρες πραγματικής ασφάλισης και η αναπηρία πιστοποιείται ότι υπήρχε μέχρι την ημερομηνία αυτή, δικαιούται σύνταξη με τον ανωτέρω χρόνο ασφάλισης, χωρίς όριο ηλικίας, και εφόσον πληροί και τις λοιπές προϋποθέσεις του ανωτέρω νομοθετικού πλαισίου (ν.3996/2011).

2ο: ΜΕΙΩΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΣΥΝΤΑΞΕΙΣ 

• Ασφαλισμένη που θεμελίωσε δικαίωμα μειωμένης σύνταξης το Μάρτιο 2015 και το ασκεί την 12.2015 (ήτοι μετά την έναρξη ισχύος του ν.4336/2015): το ποσό της σύνταξης μειώνεται κατά 1/200 για κάθε μήνα που υπολείπεται σε σχέση με το διαμορφούμενο, κατά περίπτωση, νέο όριο ηλικίας πλήρους συνταξιοδότησης, αλλά σε καμία περίπτωση το ποσοστό μείωσης δεν υπερβαίνει το ποσοστό μείωσης που αντιστοιχεί σε πέντε έτη ηλικίας (60 μήνες), ενώ δεν επιβάλλεται το επιπλέον ποσοστό μείωσης 10%. 

Έστω ότι στο παράδειγμά μας το εξαγόμενο ποσό σύνταξης είναι 1.000 ευρώ και η ασφαλισμένη συνταξιοδοτείται 5 έτη νωρίτερα από το πλήρες όριο ηλικίας: η σύνταξή της περιορίζεται κατά 60/200, ήτοι 700 ευρώ. Σε αυτήν την περίπτωση δεν επιβάλλεται η πρόσθετη μείωση του 10%.