Η Απελευθέρωση της Καβάλας το 1913

Του Κωνσταντίνου Π. Παπακοσμά*

Ήταν η ανάσταση του λαού της Μακεδονίας ο Ιούνιος του 1913. Η Καβάλα ένιωθε τον αέρα της λευτεριάς. Αιώνες σκλαβιάς έμεναν στο παρελθόν και μια νέα σελίδα άνοιγε για την πολύπαθη αυτή γωνιά της Ελλάδας. Στις 26 Ιουνίου η γαλανόλευκη κυμάτιζε στην πόλη.

Χρόνια Πολλά Καβάλα

Στις 26 Ιουνίου 1913 η Καβάλα , η πόλη μας , απελευθερώθηκε από τον πρόσκαιρο βουλγαρικό ζυγό, αλλά και την πολύχρονη τουρκική σκλαβιά.
Για μέρες, τον Ιούνιο του 1913, το θωρηκτό «Ύδρα» δίνει την εντύπωση ότι καλύπτει απόβαση ανατολικά της πόλης , οι Βούλγαροι με προβολείς προσπαθούν να δουν τι συμβαίνει. Νιώθουν ότι θα «εγκλωβιστούν» από τους Έλληνες έτσι αποφασίζουν να εγκαταλείψουν την πόλη παίρνοντας ως «ασπίδα» ομήρους τις αρχές της Καβάλας.

Μια ομάδα νέων της Καβάλας αποφασίζει να ενημερώσει τον Στόλαρχο Παύλο Κουντουριώτη για την απρόβλεπτη αυτή εξέλιξη. Είναι οι Δημήτριος Ανδρής, Πέτρος Βλάχος, Σταμάτης Γαλανός, Παράσχος, Γεώργιος Χατζηαποστόλου, Δημήτριος Χαρισιάδης. Ο Κουντουριώτης μόλις μαθαίνει τα νέα δίνει εντολή στον Πλωτάρχη Κριεζή , κυβερνήτη
του αντιτορπιλικού «ΔΟΞΑ» να ερευνήσει αν υπάρχει «ελεύθερη» δίοδος να πλεύσουν προς την Καβάλα.

Οι Καβαλιώτες νέοι αναλαμβάνουν να τους βοηθήσουν με την συνδρομή ψαράδων που γνώριζαν τα «νερά» και τα σημεία όπου οι Βούλγαροι είχαν τοποθετήσει νάρκες. Το «ΔΟΞΑ» από τα νερά , πλησίον Νέστου φθάνει ανατολικά της πόλης. Οι βάρκες έβγαλαν
στην στεριά τους ναύτες. Οι Καβαλιώτες ξεσπούν σε ζήτω κραυγές. Η Ελληνική σημαία κυματίζει. Κάποιοι τις έχουν κρυμμένες στα μπαούλα και τις αναρτούν στα σπίτια τους με καμάρι. Ο άνεμος της λευτεριάς πνέει στην Καβάλα. Σο άγημα των ναυτών αποτελείται από 35 άτομα με επικεφαλής τον Σημαιοφόρο Αγγελή.

Ο Κριεζής γίνεται πρόσωπο λατρείας στα χέρια τον σηκώνουν οι Καβαλιώτες και τον οδηγούν στο Διοικητήριο (το παλιό δικαστικό μέγαρο) εκεί υψώνει την Ελληνική σημαία στο μπαλκόνι του κτιρίου, εκεί τον συναντούν οι εναπομείναντες αρχές της πόλης, τον ανακοινώνουν και το κακό μαντάτο της ομηρίας των επιφανών πολιτών αλλά και του Επισκόπου Μυρέων Αθανασίου…

Το άγημα του Πολεμικού Ναυτικού έφθανε στο Λιμάνι της πόλης όπου οι κάτοικοι της ξεσπούσαν σε ξέφρενους πανηγυρισμούς .Ο Πλωτάρχης Κριεζής υψώνει την Ελληνική σημαία στο διοικητήριο της πόλης και αναγγέλλει την ενσωμάτωση της πόλης στον Εθνικό κορμό διαβάζοντας το μήνυμα του Κουντουριώτη.
Ο επίσημος εορτασμός της πόλης καθορίστηκε από την πολιτεία με Β.Δ. (7 -10 -1949) μαζί με τον Πολιούχο της πόλης Απόστολο Παύλο.

ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΣΤΟ ΝΑΥΤΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ
Την προηγούμενη Κυριακή 27 Ιουνίου 2021, στους φιλόξενους εξωτερικούς χώρους του Δημοτικού Ναυτικού Μουσείου Καβάλας, στην Ραψάνη μίλησα για την Απελευθέρωση της πόλης μας το 1913. Η εικονική περιήγηση περιλάμβανε τα δημοσιεύματα των Ελληνικών και ξένων εφημερίδων την εποχή εκείνη. Μουσικά πλαισίωσε την εκδήλωση η Δημοτική Φιλαρμονική με τον Αρχιμουσικό Αθανάσιο Παρμενίδη, που ερμήνευσε το εμβατήριο της
“Καβάλλας” που γράφτηκε την εποχή εκείνη αλλά και άλλα μουσικά κομμάτια .
Η εκδήλωση έγινε στο πλαίσιο των εορτασμών των ΕΛΕΥΘΕΡΙΩΝ της πόλης σε συνεργασία με το Δημοτικό Ναυτικό Μουσείο . Ευχαριστώ για μια ακόμα φορά τον Πρόεδρο του συλλόγου φίλων Ναυτικού Μουσείου Καβάλας κ. Χρήστο Τζανάκο αλλά και όλα τα μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου για την τιμή που μου έκαναν να μου απονέμουν τιμητική πλακέτα αλλά και για την μέχρι τώρα πολύχρονη συνεργασία.
Η εκδήλωση – ομιλία παρουσίαση στον υπαίθριο χώρο του Ναυτικού Μουσείου έγινε με
διοργανωτή την Δημωφέλεια του Δήμου Καβάλας και παράλληλα στους εσωτερικούς χώρους του Μουσείου , όπου ξεναγήθηκαν οι επισκέπτες τους παρουσιάστηκαν και φωτογραφίες της πόλης την εποχή εκείνη, δηλαδή τον Ιούνιο του 1913.
Ιδιαίτερες ευχαριστίες στην Δημοτική Φιλαρμονική Καβάλας και ειδικά στον μαέστρο της Αθανάσιο Παρμενίδη για την συμμετοχή στην εκδήλωση που με την μουσική της μας
ταξίδευσε νοσταλγικά. Το εμβατήριο “Καβάλλα” γράφτηκε από τον πρώτο Αρχιμουσικό της Δημοτικής Φιλαρμονικής Κωνσταντίνο Ζαφειρόπουλο.

Στις φωτογραφίες μας ένα από τα δημοσιεύματα της εποχής εκείνης και εικόνες από την εκδήλωση στο Ναυτικό Μουσείο.

*Ο Κωνσταντίνος Π. Παπακοσμάς καταγράφει την νεότερη τοπική ιστορία.