ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
Ένα απλό φορολογικό σύστημα | Μια συγκεκριμένη πρόταση
Του Φώτη Σαραντόπουλου
Από το 1975 ως το 2016 ψηφίστηκαν 250 φορολογικοί νόμοι. Κορόιδα Αμερικανοί. Εσείς, σε 240 χρόνια, φτιάξατε μόνο 10.
Κάποιοι νομίζουν ότι δεν έχουμε επενδύσεις λόγω υψηλής φορολογίας. Αυτή είναι μισή αλήθεια. Η φορολογία επηρεάζει μόνο τις εξωστρεφείς επιχειρήσεις. Όχι όλες. Το Lidl , που απευθύνεται στην εσωτερική αγορά, πληρώνει ίδιους φόρους με τον Σκλαβενίτη, είναι σε ίδια μοίρα.
Το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι η φορολογική πολυνομία, που στο τέλος καταντά ανομία, προσθέτοντας στη διαφθορά και την αυθαιρεσία του κάθε Εφοριακού, που (και αυτός μέσα στη φυσιολογική πλέον άγνοιά του) ερμηνεύει τους Νόμους κατά το δοκούν. Με βάση ΠΟΛ που αλλάζουν κάθε τόσο. Είναι δυνατόν να ξεκινήσει κανείς μία σοβαρή επένδυση, όταν ξέρει ότι πριν ολοκληρωθεί θα έχουν αλλάξει οι Νόμοι;
Σταθερότητα και απλότητα είναι οι δύο λέξεις – κλειδιά, αν θέλουμε επενδύσεις και ανάπτυξη.
Δεν θα ασχοληθώ με το πώς και γιατί φτάσαμε ως εδώ. Αυτό που ενδιαφέρει είναι οι λύσεις. Και οι λύσεις θα βρεθούν με την εφαρμογή ενός σταθερού και απλού (απλούστατου ει δυνατόν) φορολογικού συστήματος.
Ελευθερία στην οικονομία
Η Ελλάδα (στοιχεία του 2015-16 που δυστυχώς χειροτερεύουν) έχει την 48η σε μέγεθος οικονομία του κόσμου, με βάση το ΑΕΠ (έχοντας πέσει 20 θέσεις από το 2008), και συνεχίζει να πέφτει, ενώ είναι 150ή στον κόσμο, με βάση τις συνθήκες του επιχειρείν. Δεν πάει στραβά ο γιαλός, εμείς αρμενίζουμε στραβά. Αντί να προσπαθούμε να ανεβούμε, κάνουμε ότι περνάει από το χέρι μας για να πάμε πιο κάτω. Όποιος ονειρεύεται να κάνει την Ελλάδα Βενεζουέλα ή Βόρεια Κορέα, ας βγει να το πει ανοιχτά. Όποιος δεν ξέρει τι θέλει, ας σωπαίνει.
Αν θέλουμε να χτυπηθεί η ανεργία, ας αφήσουμε τον κόσμο να δουλέψει!
Ας αφήσουμε να δημιουργηθούν επιχειρήσεις!
Δεν είναι δυνατόν να επιβάλλουμε στον μικρό επιχειρηματία να επιβαρύνεται με τόση γραφειοκρατία ούτε είναι λογικό να χρειάζεται ο περιπτεράς λογιστή και φοροτεχνικό. Δεκάδες χρόνια, ένας μαραγκός έφτιαχνε έπιπλα και ένας αγρότης παρήγαγε λάδι, πληρώνοντας και φόρους, χωρίς να κρατάει λογιστικά βιβλία …
Αυτή είναι η μεταρρύθμιση; Το να αποκτήσουν κλειδάριθμο και e-mail οι παππούδες και bar code τα περίπτερα; Μήπως είναι μεταρρύθμιση η τεκμαρτή φορολόγηση των ανέργων; Δεν μας λέτε και πόσοι φόροι μαζεύτηκαν από αυτά; Άξιζαν τα έξοδα και τον θυμό των φορολογουμένων;
Ξύπνα Ελλάδα! Αν θες να θρέψεις τα παιδιά σου, σταμάτα να ταΐζεις παράσιτα και άσε τα παιδιά σου να δουλέψουν !!!
Πληρωμές με κάρτες
Έγινε πολλή συζήτηση για πληρωμή των γιατρών με κάρτες και για επέκταση της χρήσης των καρτών, σαν μέτρο κατά της φοροδιαφυγής. Σκέφτηκαν στην κυβέρνηση μία μπούρδα (ως συνήθως) και τσιμπήσαμε όλοι; Συγγνώμη, αλλά τη βλακεία του μέτρου ακόμη δεν την είδατε; Δεν θα αναγνωρίζονται οι αποδείξεις (λένε), αν δεν είναι με κάρτα! Οι ΑΠΟΔΕΙΞΕΙΣ; Πώς φοροδιαφεύγεις όταν έχεις κόψει ΑΠΟΔΕΙΞΗ; Και πώς εμποδίζεται να δώσει μετρητά αυτός που ΔΕΝ θέλει απόδειξη; Αν κάποιος πληρώσει τον υδραυλικό χωρίς απόδειξη, επειδή έτσι κοστίζει φθηνότερα, δεν μπορεί να δώσει μετρητά; Τόσο αφελείς είμαστε;
Η φοροδιαφυγή δεν αντιμετωπίζεται με τεχνάσματα (κάρτες, ταμειακές μηχανές, bar code και στα περίπτερα). Η φοροδιαφυγή, και αυτό είναι γνωστό εδώ και χρόνια, τότε που δεν υπήρχε ακόμη διαδίκτυο και κινητά τηλέφωνα και Η/Υ και τόσα άλλα καλούδια, αντιμετωπιζόταν πάντα με δύο όπλα:
Την αυστηρή τιμωρία
Την εξάλειψη των λόγων που την προκαλούν.
Το δεύτερο είναι πιο σημαντικό από το πρώτο. Όταν κάποιος υπερφορολογείται, όταν θεωρεί ότι οι φόροι σπαταλώνται για να τραφεί ένα άχρηστο κράτος, θα ψάξει και θα βρει τρόπους να φοροδιαφύγει. Και η επιστήμη της απάτης, προηγείται της επιστήμης του ελέγχου …
Έτσι μόνο χτυπιέται η φοροδιαφυγή: Με χαμηλή φορολογία. Τόσο χαμηλή, που να θεωρείται αντικοινωνική συμπεριφορά η φοροδιαφυγή και να είναι λογική η σκληρή τιμωρία της. Και με ένα απλό φορολογικό σύστημα.
Θα κυνηγάμε αποδείξεις ή θα σοβαρευτούμε;
Σε μία εποχή που ο κόσμος μειώνει την κατανάλωση χαρτιού, για λόγους οικολογικούς, στην Ελλάδα την αυξάνουμε! Κάθε οικογένεια κάνει συλλογή αποδείξεων (που δεν διαβάζονται μετά από λίγα χρόνια), για μείωση τάχα της φοροδιαφυγής. Το κέρδος για τα δημόσια έσοδα, είναι μηδενικό. Αφού, μία επιχείρηση που δουλεύει με 10-20% καθαρό κέρδος, αρκεί να περιορίσει κατά 10-20% την έκδοση αποδείξεων, για να μην πληρώνει ούτε ένα ευρώ φόρο και για να καταβάλλει ελάχιστο μόνο μέρος του ΦΠΑ που αναλογεί.
Από ανθρώπους που δεν έχουν ποτέ καταλάβει τα λογιστικά μιας επιχείρησης και πώς π.χ. λειτουργεί ο ΦΠΑ (εισροές-εκροές) ακούμε «σοφίες» για αυτόματη απόδοση του ΦΠΑ όταν κόβεται η απόδειξη. Μόνο που οι «φωστήρες» αγνοούν ότι δεν οφείλεται ολόκληρος ο ΦΠΑ της απόδειξης. Αλλά μόνο η διαφορά από τον «ΦΠΑ εισροών» (τον ΦΠΑ που κατέβαλε η επιχείρηση για αγορές και δαπάνες).
Σκέφτηκαν πριν 2 χρόνια οι «φωστήρες», οι ίδιοι που ποτέ δεν αξιοποίησαν τις ετήσιες καταστάσεις Πελατών – Προμηθευτών για διασταύρωση, να τις κάνουν μηνιαίες. Και κατάφεραν να κάνουν το σύστημα τόσο μπερδεμένο, που τελικά τις έκαναν τριμηνιαίες και οι καταστάσεις τους 2014 (μετά από πολλές αναβολές) υποβλήθηκαν στα τέλη του 2015. Όφελος μηδέν, αλλά απίστευτος όγκος επί πλέον δουλειάς για τα λογιστήρια, ενώ τα λάθη σχεδιασμού είναι τόσα, που το σύστημα δεν μπορεί να λειτουργήσει για διασταυρώσεις. Άλλαξαν ένα σύστημα μέτριο και το έκαναν εντελώς άχρηστο!
Η επιστήμη της απάτης προηγείται της επιστήμης του ελέγχου. Το είπαμε ξανά αυτό, είναι για να το εμπεδώνετε. Και πώς αντιμετωπίζονται τα παραπάνω; Αυτό είναι ένα εύλογο ερώτημα και η απάντηση είναι απλή:
Αντί οι ελεγκτές της Εφορίας να είναι τον περισσότερο χρόνο στα γραφεία, βάζοντας υπογραφές και σφραγίδες, και αντί να έχουν να ελέγξουν εκατοντάδες χιλιάδες επιχειρήσεις, να γίνει μείωση του αριθμού των ελεγχομένων επιχειρήσεων. Μείωση μεγάλη, σε ποσοστό 90% τουλάχιστον.
Το πώς, θα το διαβάσετε στη συνέχεια.
Μείωση και Κατάργηση Φόρων
Είναι δυνατή η μείωση των φορολογικών συντελεστών; Οι περισσότεροι απαντούν πως είναι. Και εξηγούν ότι αυτό δεν σημαίνει μείωση των κρατικών εσόδων, αλλά αύξηση, λόγω μείωσης φοροδιαφυγής και κυρίως λόγω αύξησης εισοδημάτων, χάρη στην αύξηση των επενδύσεων και των επιχειρήσεων, και τελικώς του ΑΕΠ.
Όμως εγώ θα πάω παραπέρα. Ισχυριζόμενος ότι είναι εφικτή η σχεδόν πλήρης κατάργηση των αμέσων φόρων (του φόρου εισοδήματος). Αφήνω την απόδειξη του ισχυρισμού αυτού (με αριθμούς και πίνακες) για παρακάτω. Στο σημείο αυτό, θα σταθώ στο γιατί. Επειδή πολύ απλά, ο Έλληνας είναι μαθημένος να ζει ελεύθερα.
Δεν είναι δυνατό να θέλεις να εργαστεί αποδοτικά ο Έλληνας, όταν ασφυκτιά υφιστάμενος περιττούς ελέγχους και φρικτή γραφειοκρατία. Δεν είναι τυχαίο ότι ο ίδιος Έλληνας που εδώ νοιώθει να πνίγεται, μεταναστεύει στις ΗΠΑ και εκεί ευημερεί. Γιατί εκεί μπορεί να εργαστεί ελεύθερα, με κανόνες σαφείς και σταθερούς. Δεν μπορεί να ζητάς από έναν επιχειρηματία να χάνει το μισό χρόνο του ασχολούμενος με το Δημόσιο και ψάχνοντας να βρει ποιος Νόμος ισχύει σήμερα.
Θες να εισπράξεις (σαν κράτος) χρήματα από αυτόν; Πες του «τόσα θέλω το χρόνο». Όπως του λέει αυτός που του νοικιάζει ένα ακίνητο. Αυτός θα κάνει τους υπολογισμούς του, όπως κάνει με το νοίκι και τα λοιπά του έξοδα και θα αποφασίσει αν τον συμφέρει να ξεκινήσει την επιχείρησή του ή όχι.
Αν βγάλει λιγότερα από όσα υπολόγιζε, δεν θα παραπονεθεί σε κανέναν. Αν βγάλει περισσότερα, χαλάλι του. Δεν θα χάσει τίποτα το κράτος. Άλλωστε δεν είναι καν σίγουρο ότι πάντα θα βγάζει περισσότερα. Και από την άλλη, αν βγάζει περισσότερα για 4-5 χρόνια, μπορείς να του ζητήσεις αναπροσαρμογή του φόρου. Έτσι κάνουν χώρες όπως η Ελβετία, όσο κι αν αυτό σας φαίνεται απίστευτο. Στο μεταξύ, το κράτος δεν θα εισπράξει ούτε μία χρονιά λιγότερα από όσα υπολόγιζε. Δηλαδή, θα προϋπολογίζει με ακρίβεια τα έσοδά του, όχι όπως τώρα, με υποθέσεις που βασίζονται σε «λογαριασμούς του ποδαριού» και σε «Greek Statistics».
Κάνε λοιπόν εσύ (το κράτος) τους υπολογισμούς σου, φτιάξε τους πίνακες και τις νόρμες σου, συζήτα το και μαζί του ΠΡΙΝ ξεκινήσει, έτσι όπως γίνεται σε κράτη όπου ο Εφοριακός δεν τολμάει να απλώσει χέρι (ή να ρωτήσει αν «θα πιούμε καφέ» όπως έκαναν κάποτε) επειδή ξέρει ότι το χέρι του ΘΑ ΚΟΠΕΙ. Και πες στον επιχειρηματία το ποσό που θες να εισπράττεις από αυτόν κάθε χρόνο, να ξέρει κι αυτός, να ξέρεις κι εσύ.
Ούτε βιβλία ούτε τιμολόγια ούτε αποδείξεις, ο καθένας κάνει μόνο την ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ του: Το κράτος εισπράττει για να μπορεί να ξοδεύει και ο επιχειρηματίας πουλάει για να ζει και να κερδίζει.
Αν δεν καταλάβατε ακόμη την διαφορά, θα σας το εξηγήσω με ένα ανάποδο παράδειγμα: Φανταστείτε ότι μου νοικιάζετε ένα ακίνητο, για να το κάνω μαγαζί. Και ότι αντί να υπογράψουμε ένα συμφωνητικό και κάθε μήνα να σας δίνω το νοίκι, φανταστείτε ότι υπάρχει ένας Νόμος που απαιτεί να ελέγχετε συνεχώς το πώς δουλεύω, πόσο πουλάω, αν κρατώ καλά τους λογαριασμούς μου, αν έχω τα βιβλία μου σε τάξη, αν … αν … αν …
Θα έπρεπε και εσείς και εγώ να απασχολούμε άτομα για να κάνουν μία δουλειά που είναι περιττή και για τους δυο μας.
Ακόμη κι αν ζητούσατε μεγαλύτερο νοίκι (για να καλύψετε τα αυξημένα σας έξοδα), εγώ θα σας έλεγα ότι δεν με ενδιαφέρει και θα έψαχνα άλλο μαγαζί. Πού θα ήταν το άλλο μαγαζί; Εκεί που είναι σήμερα οι έδρες των επιχειρήσεων που σιχάθηκαν το ελληνικό φορολογικό σύστημα: Στο ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ ή πουθενά.
Διαφορετικά θα καταλήγαμε στο άλλο που γίνεται σήμερα. Θα προσπαθούσα να σας κρύψω τι κάνω, οπότε πάλι θα χάνατε.
Αν δεν καταλάβατε το παράδειγμα, δεν πειράζει, πάλι φίλοι θα είμαστε. Αλλά δεν θα διαφωνήσετε ότι ο Έλληνας έχει χιλιάδες λόγους να φοβάται και να μισεί την λέξη «Εφορία». Ότι την βλέπει σαν κακό συνεταίρο, που του τραβάει χρήματα χωρίς να προσφέρει απολύτως τίποτα …
Αν όμως καταλάβατε το σκεπτικό της πρότασής μου, βρήκατε και πώς συνδέεται με την Ελληνική ψυχοσύνθεση: «Οι καλοί λογαριασμοί κάνουν τους καλούς τους φίλους». Καθαροί (και απλοί) λογαριασμοί, κάνουν κράτος και επιχειρηματίες συνεργάτες, προς όφελος της Πατρίδας.
Ίσως προσέξατε ότι μιλώ μόνο για επιχειρηματίες. Δεν είναι λάθος. Δεν υπάρχει κανένας σοβαρός λόγος για να γίνεται φορολόγηση μισθωτών (ή συνταξιούχων ή μικρών αγροτών) και να αυξάνουμε τους περιττούς μηχανισμούς.
Θέλει το κράτος να εισπράξει χρήματα και από αυτούς; Ας ορίσει ένα ετήσιο ποσό να τελειώνουμε. Όσο κι αν είναι το ποσό αυτό (παράλογο δεν θα είναι, επειδή δεν χρειάζεται να είναι), θα το πληρώνουν όλοι αδιαμαρτύρητα, ξέροντας ότι έτσι δεν θα ασχοληθούν με εφορίες, δηλώσεις, αποδείξεις και ότι άλλο μας χαλάει τη διάθεση κάθε χρόνο (ή και συχνότερα).
Θα είναι άδικο το να πληρώνουν όλοι τα ίδια, ανεξαρτήτως μισθού; Ε, και; Αν είναι μικρό το ποσό δεν θα ενοχλείται κανείς. Μόνο αν είναι μεγάλο το ποσό θα τίθεται θέμα δικαιοσύνης. Γκρινιάζει κανείς σήμερα που πληρώνουμε όλοι την ίδια τιμή βενζίνης; Μήπως θα προτιμούσατε, για λόγους δικαιοσύνης, να έχουμε διαφορετικές τιμές στη βενζίνη, στα ποτά ή στα τσιγάρα, ανάλογα με τα εισοδήματα καθενός;
Ανέφερα επίτηδες αγαθά που το μεγαλύτερο μέρος της τιμής τους είναι φόρος. Για να σας πω ότι το δίκαιο δεν είναι πάντα και το σωστό. Και σωστό είναι αυτό στο οποίο μπορούμε να συμφωνήσουμε. Αν δεν συμφωνήσουμε, δεν πάμε παραπέρα, θα ψάχνουμε το δίκαιο στον αιώνα τον άπαντα. Χωρίς κανένα πρακτικό όφελος για τη ζωή μας.
Πόσα πρέπει να είναι τα έσοδα του κράτους;
Θα μπορούσα να γράψω «λιγότερα από όσα είναι σήμερα», εννοώντας να μειωθούν τα χαράτσια και γενικά η βαριά φορολογική επιβάρυνση. Αλλά ή θα με λέγατε ανόητο, αφού τα σημερινά δημόσια έσοδα μετά βίας καλύπτουν τα έξοδα, ή θα με λέγατε «λαϊκιστή».
Ούτε λαϊκιστής είμαι ούτε και βλάκας. Μπορούμε να πληρώνουμε (συνολικά) τους ίδιους φόρους και να μας κοστίζει λιγότερο. Πώς; Μειώνοντας άλλους παράγοντες κόστους.
Για σκεφθείτε τι σημαίνει για μία μικρή επιχείρηση το να μην κρατάει βιβλία, να μην έχει λογιστή. Δεν είναι μόνο η μείωση του κόστους αυτού, είναι ότι ο επιχειρηματίας θα έχει περισσότερο χρόνο για τη δουλειά του (αντί να τρέχει σε Εφορίες).
Είναι win-win αυτό; Σχεδόν … Κάποιοι Λογιστές θα χάσουν τη δουλειά τους. Ιδίως οι Φοροτεχνικοί (που τείνουν να γίνουν περισσότεροι από τους Λογιστές). Αλλά ας αφήσουμε τη χώρα να προοδεύσει (αν προοδεύει με το σύστημα που προτείνω) και θα βρουν όλοι οι Λογιστές και οι Οικονομολόγοι εργασίες περισσότερες και πιο ευχάριστες και ουσιαστικές.
Και τα έξοδα θα μειωθούν (άρα και η συνολική φορολογική επιβάρυνση). Διότι το ΥπΟικ θα μπορεί να λειτουργήσει με το 1/10 του προσωπικού που έχει σήμερα. Και ας με συμπαθούν οι υπάλληλοι του ΥπΟικ, υπάρχουν όμως και καλύτερες δουλειές από το να πατάς όλη μέρα σφραγίδες ή να μαλώνεις με τους φορολογούμενους.
2. Ένα απλό φορολογικό σύστημα
Για κάθε πρακτικό σκοπό, θα προσπαθήσω να αποδείξω ότι με το νέο σύστημα, το κράτος θα έχει έσοδα 44 δις ετησίως. Το 2015, τα κάθε φύσεως ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ έσοδα ανήλθαν σε 39,7 δις, και η πρόβλεψη για το 2016 είναι 41,8 δις.
Θα μπορούσε να πει κάποιος (βιαστικός): «Δηλαδή, αυξάνεις αντί να μειώνεις; Μας κοροϊδεύεις; Πού είναι η μείωση των φόρων;»
Μην ανησυχείτε, και τα ίδια να πληρώνετε σε φόρους, πάλι κερδισμένοι θα είστε. Εκτός αν δεν μετρήσατε ποτέ, πόσο σας κοστίζουν τα λογιστήρια και η εταιρική γραφειοκρατία, οι χαμένες ώρες και ημέρες στις Εφορίες και η αβεβαιότητα για το αύριο.
Υπόσχομαι ότι στο τέλος, θα έχετε ένα αποτέλεσμα που θα μειώνει σημαντικά ΚΑΙ τους φόρους που πληρώνετε σήμερα. Ιδίως οι μισθωτοί, οι συνταξιούχοι, οι αγρότες και οι μικροί επαγγελματίες.
Επιτρέψτε μου λοιπόν αυτήν την βασική παραδοχή: Ότι πρέπει με το νέο σύστημα να συγκεντρώνονται 44 δις. Για να μιλάμε έχοντας μία βάση. Για να δούμε αν η πρόταση είναι ρεαλιστική. Ότι δεν θα χρεοκοπήσουμε πειραματιζόμενοι.
Το ότι τα έσοδα αυτά θα αυξάνονται, όσο αυξάνεται το ΑΕΠ, είναι επόμενο (αυτός είναι και ο στόχος του νέου συστήματος) και αν έχουμε περισσότερα έσοδα, ας αποφασίσουμε τότε αν θέλουμε τόσο πολλά ή πώς θα τα διαχειριστούμε.
Σύντομη περιγραφή των προτεινομένων μέτρων
Βάση των μέτρων είναι η κατάργηση της άμεσης φορολογίας για όλες τις επιχειρήσεις πλην Α.Ε., με ταυτόχρονη εφαρμογή των παρακάτω:
1. Πλήρης κατάργηση Φορολογικών Βιβλίων και Στοιχείων, επιβολή τεκμαρτού φόρου σε όλες τις ΜΜΕ.
2. Φορολογικά Βιβλία και Στοιχεία χρησιμοποιούν μόνο οι Μεγάλες Επιχειρήσεις, φορολογούμενες με ενιαίο φόρο 10% επί των καθαρών κερδών τους συν 5% επί των μερισμάτων.
3. Επιβολή «Φόρου Πολιτών» σε κάθε Πολίτη της χώρας, άνω των 18 ετών.
4. Επιβολή «Μετοικίου» σε κάθε νόμιμο μετανάστη.
5. ΦΠΑ 5-10% στις πωλήσεις προϊόντων και υπηρεσιών των Μεγάλων Εταιρειών.
6. Επιβολή δασμών 15% στις εισαγωγές από τρίτες χώρες
7. Κατάργηση φόρων κληρονομίας και μεταβίβασης.
8. Κατάργηση κάθε Φόρου σε τόκους, μισθώσεις και λοιπές συναλλαγές, πλην των αναφερομένων.
9. Κατάργηση κάθε Φόρου για Μισθωτούς, Συνταξιούχους και μικρές Αγροτικές και Οικιακές Επιχειρήσεις.
10. Κατάργηση τεκμηρίων, Τελών Κυκλοφορίας και λοιπών φόρων κάθε ιδιωτικής ή δημόσιας χρήσης οχήματος, με αντίστοιχη αύξηση της φορολογίας καυσίμων.
11. Φόροι και τέλη κατοικίας επιβάλλονται μόνο από τους Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης, με απόφαση των τοπικών αρχών και είναι αυστηρά ανταποδοτικοί.
12. Μετάταξη ή απόλυση του πλεονάζοντος προσωπικού του Υπουργείου Οικονομίας
Φόρος Μεγάλων Επιχειρήσεων
Ας ξεκινήσουμε από τα βασικά: Υπάρχουν μικρές, μεσαίες και μεγάλες επιχειρήσεις. Οι μικρές και μεσαίες μπορούν να φορολογούνται με βάση ένα σύστημα τεκμαρτό (χωρίς τήρηση βιβλίων και χωρίς υποχρεώσεις ΦΠΑ) το οποίο θα εξηγήσουμε παρακάτω.
Οι μεγάλες επιχειρήσεις, δηλαδή οι επιχειρήσεις του μεγάλου κεφαλαίου (δηλαδή οι Α.Ε. με μετοχικό κεφάλαιο άνω των 5.000.000 ευρώ, ανεξαρτήτως τζίρου, προσωπικού ή κερδών) να τηρούν βιβλία διπλογραφικά, υπαγόμενες σε ΔΟΥ Α.Ε. Μόνο αυτές. Διότι μόνο αυτές αξίζει πραγματικά να ελέγχονται τακτικά. Όχι σαν τιμωρία, κάθε άλλο. Αλλά για τον απλό λόγο ότι «μεγάλα καράβια, μεγάλες φουρτούνες». Και αφ’ ενός η κερδοφορία τους δεν είναι δεδομένη, ώστε να υπάγονται σε τεκμαρτό, αφ’ ετέρου επειδή οι Α.Ε. πρέπει να ελέγχονται και για λόγους προστασίας των μετόχων τους, από αυθαιρεσίες της διοίκησης ή της πλειοψηφίας. Και ο έλεγχος θα είναι πιο εύκολος, αφού οι ελεγκτές του ΥπΟικ, θα έχουν ως αντικείμενο ελέγχου μόνο αυτές, δηλαδή πολύ λιγότερο (αλλά και ουσιαστικό) έργο.
Ο συντελεστής φορολόγησης πρέπει να είναι σταθερός και χαμηλός. Το ίδιο και ο ΦΠΑ. Έτσι ώστε οι μεγάλες εταιρείες που θα επενδύσουν στη χώρα, να είναι ανταγωνιστικές. Ο υπολογισμός λέει ότι ο φόρος εισοδήματος, μπορεί να είναι μόνο 10% συν 5% επί των διανεμητέων μερισμάτων. Και ο ΦΠΑ, να είναι μόνο 10% ο υψηλός και 5% ο χαμηλός.
Θα ρωτήσει κάποιος: Και πώς ελέγχεται μία εταιρεία, όταν συναλλάσσεται με άλλες επιχειρήσεις που δεν κρατούν βιβλία; Ή όταν δεν ελέγχεται η δαπάνη της μισθοδοσίας της; Η απάντηση είναι απλή. Με τον ίδιο τρόπο που ελέγχεται ο κάθε απατεώνας:
Με πολύ αυστηρές ποινές, που φτάνουν ως την αφαίρεση άδειας. Διότι, όποιος τολμά να κλέψει, με τόσο χαμηλή φορολόγηση, πρέπει να τιμωρείται ανελέητα.
Και τι γίνεται με τους Εφοριακούς που θα ήθελαν το λαδάκι τους για να κάνουν στραβά μάτια; Το ίδιο ακριβώς: Σκληρή και ανελέητη τιμωρία. Διότι ο Δ.Υ. πρέπει να είναι υπόδειγμα εργατικότητας και εντιμότητας. Όποιος δεν μπορεί να εργαστεί έτσι, ας ψάξει αλλού δουλιά, όχι στο Δημόσιο.
Τα συνολικά έσοδα από τον Φόρο Μεγάλων Επιχειρήσεων (περιλαμβανομένου του ΦΠΑ) υπολογίζονται σε 6 δις ετησίως.
Φόρος Μικρών & Μεσαίων Επιχειρήσεων
Οι Μικρές και Μεσαίες Επιχειρήσεις (ΜΜΕ) απαλλάσσονται πλήρως από την υποχρέωση τήρησης Φορολογικών Βιβλίων και Στοιχείων, καθώς και από τον ΦΠΑ (όσον αφορά τον ΦΠΑ θεωρούνται ως «τελευταίοι αποδέκτες»). Όλες οι φορολογικές τους υποχρεώσεις εξαντλούνται με την καταβολή του τεκμαρτού φόρου. Όποιος διαφωνεί, όποιος νομίζει ότι έτσι θα πληρώνει περισσότερα, ας κρατάει βιβλία. Αλλά μην τον πιάσουμε να κλέβει, γιατί θα μετανοιώσει.
Και πώς υπολογίζεται τεκμαρτά ο φόρος; Με βάση τα χαρακτηριστικά κάθε δραστηριότητας:
1. Το είδος της
2. Την περιοχή
3. Το κόστος του επαγγελματικού χώρου (ενοίκιο)
4. Το μέγεθος
Διαφορετικό φόρος αντιστοιχεί (πχ) σε έναν παιδίατρο που έχει την έδρα του στο Κολωνάκι, από το να ήταν στο Πέραμα ή στη Γαύδο, για να καταλάβετε πώς συνδυάζονται το 2ο και 3ο χαρακτηριστικό. Άλλος φόρος για το περίπτερο στο Σύνταγμα και άλλος για το περίπτερο σε μια γειτονιά.
Ο προσδιορισμός των τεκμηρίων αυτών θα απαιτήσει χιλιάδες αθρωποημέρες εργασίας, για τις υπηρεσίες του ΥπΟικ. Δεν πειράζει, υπάρχουν χιλιάδες άτομα, για να καταρτίσουν τους πίνακες αυτούς, με βάση τα στοιχεία προηγουμένων ετών (ανά επάγγελμα, περιοχή κλπ). Σε 6-12 μήνες θα έχουμε όλα τα στοιχεία που χρειάζονται. Για πολλά από τα επαγγέλματα, οι αποφάσεις μπορούν να παρθούν μέσα στο 1ο τρίμηνο.
Τα συνολικά έσοδα από τον Φόρο ΜΜΕ (περιλαμβανομένου του ΦΠΑ) υπολογίζονται σε 7,5 δις ετησίως. Δηλαδή, στόχος είναι το να συγκεντρώνονται λιγότερα από ότι σήμερα, κατά 20-25%. Η ελάττωση αυτή κάνει και τον στόχο πιο εύκολο και εφικτό.
Φόρος Πολίτη (Πολιτικός φόρος)
Κάθε πολίτης άνω των 18 ετών, που δεν έχει στερηθεί τα πολιτικά του δικαιώματα, θα πρέπει να καταβάλλει ετησίως προς την Πολιτεία (σε δόσεις) το ποσό των 1.500 ευρώ.
Η καταβολή του ποσού αυτού είναι η βασική υποχρέωση κάθε πολίτη προς την Πολιτεία, ως αντάλλαγμα των υπηρεσιών που αυτή παρέχει σε όλους τους Πολίτες:
Ελάχιστη Σύνταξη
Ελάχιστες παροχές Υγείας
Επίδομα Ανεργίας / Ανικανότητας προς Εργασία
Δωρεάν παροχές Παιδείας
Δημόσιες Υπηρεσίες
Δημόσια Τάξη
Εθνική Άμυνα
Απαλλάσσονται από την υποχρέωση αυτή, όσοι δεν είναι σε θέση να καταβάλλουν το ποσό αυτό (πχ ένας άνεργος).
Με βάση τα σημερινά δεδομένα (απασχολούμενοι – ενεργοί οικονομικά πολίτες), το ποσό που μπορεί να συγκεντρώνεται από τον φόρο αυτό, ανέρχεται σε 8 δις περίπου (ετησίως).
Πώς είπατε; Σας φαίνονται πολλά τα 1.500 ευρώ; Ελάτε να μετρήσουμε μαζί τι πληρώνετε σήμερα: Σε ένα καθαρό μισθό των 600 ευρώ (ναι, μόνο 600), οι κρατήσεις του ΙΚΑ (εργοδότη και εργαζομένου) ανέρχονται σε 250 ευρώ περίπου. Δηλαδή 3.000 ευρώ ετησίως. Το διπλάσιο !
Με το νέο σύστημα, ο μισθωτός απαλλάσσεται πλήρως από τη φορολόγηση, αλλά και από τις κρατήσεις, ενώ απολαμβάνει δωρεάν υγεία και βασική σύνταξη. Και αντί για 3.000 ευρώ ετησίως (και πολύ περισσότερο αν ο μισθός του είναι πάνω από 600 ευρώ που έθεσα σαν κατώφλι), επιβαρύνεται μόνο με 1.500 ευρώ, με το νέο σύστημα[9]. Και όχι μόνο αυτό: Αφού 850 στοίχιζε ως τώρα στον εργοδότη του, 850 θα εισπράτει με το νέο σύστημα. Θα έχει και αύξηση μισθού!
Ο μισθωτός των 600 ευρώ, με το νέο σύστημα, θα πληρώνει τα μισά από όσα πλήρωνε, θα έχει κέρδος 1.500 ευρώ ! Πόσο μάλλον αυτοί που έχουν υψηλότερο μισθό. Παρακαλώ, μην αρχίσετε τη μουρμούρα γιατί να πληρώνει τα ίδια αυτός που παίρνει 600 ευρώ με αυτό που παίρνει 3.000.
1. Επειδή αν θέλαμε ένα «δίκαιο» (αναλογικό) σύστημα θα χάναμε την απλότητα και θα μας κόστιζε πολύ πιο ακριβά.
2. Το είπαμε ήδη: Αν είναι μικρό το ποσό δεν ενοχλείται κανείς. Μόνο αν ήταν μεγάλο, θα ψάχναμε το δίκαιο. Γκρινιάζει κανείς σήμερα που πληρώνουμε όλοι την ίδια τιμή για την βενζίνη ή τα τσιγάρα ή το κρέας;
Φόρος Μετοίκου («Μετοίκιο»)
Κάθε Μέτοικος (πολίτης άλλης χώρας της Ε.Ε. ή νόμιμος μετανάστης από τρίτη χώρα, κάτοχος άδειας παραμονής και εργασίας) άνω των 18 ετών, θα πρέπει να καταβάλλει ετησίως προς την Πολιτεία (σε δόσεις) το ποσό των 3.000 ευρώ.
Ειδικά για τους ευρισκόμενους ήδη στην Ελλάδα νόμιμους μετανάστες, το ποσό αυτό μειώνεται σε 2.000 ευρώ ετησίως, για τα τρία (3) πρώτα έτη.
Κάθε Μέτοικος (νόμιμος μετανάστης από τρίτη χώρα, κάτοχος άδειας παραμονής) άνω των 12 ετών, πρέπει να καταβάλλει ετησίως προς την Πολιτεία (σε δόσεις) το ποσό των 1.500 ευρώ.
Η καταβολή του ποσού αυτού είναι η βασική υποχρέωση κάθε Μετοίκου προς την Ελληνική Πολιτεία, ως αντάλλαγμα του κόστους που επωμίζεται η Πολιτεία για την παραμονή του και των υπηρεσιών που αυτή παρέχει σε όλους τους Μετοίκους:
Ελάχιστες παροχές Υγείας
Επίδομα Ανεργίας / Ανικανότητας προς Εργασία
Δωρεάν παροχές Παιδείας
Δημόσιες Υπηρεσίες
Δημόσια Τάξη
Εθνική Άμυνα
Απαλλάσσονται από την υποχρέωση αυτή, μόνο όσοι λόγω ατυχήματος ή προβλήματος υγείας που έχουν ως αποτέλεσμα την ολική ή μερική ανικανότητα προς εργασία, δεν είναι σε θέση να καταβάλλουν το ποσό αυτό. Είναι πολλά; Μα, όπως εξηγήσαμε ήδη, 3.000 πληρώνει το χρόνο σε κρατήσεις, αυτός που παίρνει 600 (μόνο) καθαρά κάθε μήνα.
Με βάση τα σημερινά δεδομένα, το ποσό που συγκεντρώνεται από το «Μετοίκιο», μπορεί να ανέρχεται σε 1,5 δις περίπου (ετησίως).
Φορολόγηση Μισθωτών – Συνταξιούχων – Αγροτών
Με τον «Πολιτικό Φόρο» καταργούνται μία σειρά σημερινοί φόροι, όπως ο Φόρος Μισθωτών Υπηρεσιών (ΦΜΥ), το Τέλος Επιτηδεύματος, οι υποχρεωτικές Ασφαλιστικές Εισφορές και κάθε άλλη κράτηση ή τέλος, και όλοι οι Φόροι Υπέρ Τρίτων, πλην όσων σαφέστατα ορίζονται από το νέο Φορολογικό Σύστημα.
Καταργείται επίσης η φορολόγηση των συνταξιούχων, και η φορολόγηση των Αγροτικών Εισοδημάτων και των μικρών οικιακών επιχειρήσεων, πλην όσων υπάγονται σε Φόρο ΜΜΕ (λόγω μεγέθους).
Φόροι Ακίνητης Περιουσίας – ΕΝΦΙΑ κλπ
Καταργούνται όλοι οι φόροι που σχετίζονται με την ακίνητη περιουσία, περιλαμβανομένων και των φόρων μεταβίβασης και κληρονομιάς.
Παραμένει μόνο η υποχρέωση των Πολιτών για την πληρωμή Δημοτικών Φόρων (ΔΦ), που ορίζονται από τους ίδιους τους Δήμους, έχοντας υπ’ όψιν ότι:
1. Οι Δημοτικοί Φόροι επιβάλλονται από κάθε Δήμο, με απόφαση των Δημοτικών Αρχών, και αποτελούν την μόνη πηγή εσόδων τους.
2. Οι κατά τόπους Δημοτικές Αρχές, ανάλογα με τα έσοδά τους (προερχόμενα από τους ΔΦ που ορίζουν οι ίδιες) καθορίζουν και τις «Δημοτικές Παροχές» που παρέχουν στους Δημότες τους.
3. Ως ελάχιστες Δημοτικές Παροχές, νοούνται η φροντίδα των δημοσίων χώρων και δρόμων, η καθαριότητα, τα Κ.Ε.Π. και οι λοιπές Δημοτικές Υπηρεσίες, ο Δημοτικός Φωτισμός και η Αποκομιδή Σκουπιδιών / Αποχέτευση.
Στις μεταβιβάσεις και κληρονομιές εφαρμόζεται μόνο ένα χαμηλό τέλος, για την κάλυψη του γραφειοκρατικού κόστους (και μόνο αυτού).
Ειδικός Φόρος Καυσίμων (ΕΦΚ)
Τα Τέλη Κυκλοφορίας αυτοκινήτων κάθε χρήσης, ΙΧΕ και ΔΧΕ, καταργούνται. Καταργούνται επίσης τα τέλη μεταβίβασης μεταχειρισμένων αυτοκινήτων. Η απώλεια κρατικών εσόδων αναπληρώνεται με την αύξηση του Ειδικού Φόρου Καυσίμων.
Με τον τρόπο αυτό:
1. Μειώνεται η γραφειοκρατία και η απασχόληση ΔΥ.
2. Φορολογούνται τα αυτοκίνητα που κυκλοφορούν και αυτά που καταναλώνουν πολλά καύσιμα και όχι τα αυτοκίνητα των κατωτέρων οικονομικά στρωμάτων, που χρησιμοποιούνται αραιά.
3. Παύει η κατάθεση πινακίδων, που μόνο αποτέλεσμα είχε την αναγκαστική απαξίωση περιουσίας πολιτών (που δεν μπορούσαν να πληρώνουν υψηλά τέλη ενώ κυκλοφορούσαν ελάχιστα), αλλά και την απώλεια εσόδων.
4. Παύει η άδικη επιβάρυνση των παλαιών ΙΧΕ μεγάλου κυβισμού, που θεωρούνταν είδος πολυτελείας, χωρίς να λαμβάνεται υπ’ όψιν η ηλικία, η τιμή αγοράς και η χρήση τους.
5. Φορολογούνται και τα αυτοκίνητα με ξένες πινακίδες (είτε ΙΧΕ που ανήκουν σε Έλληνες και ο αριθμός τους αυξήθηκε σημαντικά τα τελευταία χρόνια, λόγω υψηλών τελών και τεκμηρίων, είτε ξένης ιδιοκτησίας ΙΧΕ, αλλά και φορτηγά / λεωφορεία που κυκλοφορούν στην Ελλάδα).
6. Τα δυσανάλογα βάρη, που θα προέκυπταν σε βάρος ΤΑΧΙ, φορτηγών και λεωφορείων, αντισταθμίζονται εύκολα με μείωση (μέχρι και μηδενισμού) του Φόρου ΜΜΕ που επιβαρύνει τους ιδιοκτήτες τους, ενώ και η φορολόγησή τους γίνεται πιο δίκαιη (αφού θα είναι ανάλογη των διανυομένων χιλιομέτρων).
7. Η χορήγηση πινακίδων κυκλοφορίας, για καινούργια ή μεταβιβαζόμενα ΙΧ και ΔΧ αυτοκίνητα, δεν αφορά πλέον τις ΔΟΥ, αλλά μόνο τις Αστυνομικές Αρχές.
Με βάση τα παραπάνω, τα δημόσια έσοδα που μέχρι σήμερα προέκυπταν από καύσιμα και τέλη κυκλοφορίας αλλά και τον φόρο εισοδήματος των αυτοκινητιστών (περίπου 8 δις κατά το 2015, από τα οποία 1 δις από ΤΚ, 4 δις από ΕΦΚ, 2 δις ΦΠΑ πετρελαιοειδών και 1 δις ΦΠΑ +φόρος εισοδήματος), μπορούν να αυξηθούν και να ανέλθουν σε 9 δις περίπου, με μέση αύξηση της τιμής των καυσίμων κατά 40-45 λεπτά μόνο, σε σχέση με τις τρέχουσες. Το επί πλέον 1 δις, δεν προκύπτει από αύξηση φορολογικών επιβαρύνσεων, αλλά μόνο από την αύξηση της κατανάλωσης και την έμμεση φορολόγηση αυτοκινήτων με ξένες πινακίδες.
Τεκμήρια
Τα κάθε είδους τεκμήρια εισοδήματος (κατοχή ΙΧΕ, σκάφους, πισίνας κλπ κλπ) καταργούνται. Ο λόγος είναι απλός:
Αφ’ ενός οι πολίτες φορολογούνται πλέον με άλλο τρόπο, αφ’ ετέρου (όπως θα δούμε παρακάτω) τα ακριβά αυτοκίνητα και λοιπά είδη πολυτελείας επιβαρύνονται είτε με εισαγωγικούς δασμούς είτε με τέλη ταξινόμησης.
Λοιποί Έμμεσοι Φόροι – Λοιπά Τέλη
Παραμένουν ως έχουν οι συνολικές επιβαρύνσεις (Φόρος + ΦΠΑ) Καπνού και Οινοπνευματωδών.
Καταργείται η φορολόγηση οινοπνευματωδών και προϊόντων καπνού που διατίθενται «χύμα».
Καταργείται κάθε άλλος έμμεσος φόρος.
Καταργούνται επίσης οι Φόροι σε τόκους, μισθώσεις και κάθε άλλη εμπορική συναλλαγή, πλην όσων αναφέρθηκαν ως τώρα.
Παραμένουν μόνον ορισμένες κατηγορίες τελών και εξόδων, που σχετίζονται με ιδιαίτερες επιβαρύνσεις του κράτους (πχ δικαστικά έξοδα, αγωγόσημα, τέλη αδειών οικοδομής, έξοδα μεταβίβασης περιουσιακών στοιχείων κλπ) ή με ποινές (πχ διοικητικά πρόστιμα).
Δασμοί Εισαγωγής
Επιβάλλεται εισαγωγικός δασμός 15 %, σε κάθε εισαγόμενο προϊόν που παράγεται σε τρίτες χώρες.
Επίσης, επί πλέον, επιβάλλονται τέλη ταξινόμησης 15%, σε ΙΧΕ (καινουργή) αυτοκίνητα, σκάφη άνω των 4 μ και αεροσκάφη ιδιωτικής χρήσης.
Από τους παραπάνω φόρους (και τον ΦΠΑ 10%) προβλέπεται η είσπραξη ποσού 10 δις ετησίως.
Στην προκειμένη περίπτωση, υπάρχει σημαντική αύξηση των εσόδων σε σχέση με τα σημερινά, που αφ’ ενός είναι δίκαιη, καθώς επιβαρύνει περισσότερο τους «έχοντες», αφ’ ετέρου λειτουργεί σε βάρος των εισαγωγών και ταυτόχρονα επιτρέπει τη μείωση του συνολικού φόρου εισοδήματος (μεγάλων και ΜΜΕ Επιχειρήσεων), καθώς και του ΦΠΑ.
Νομική αντιμετώπιση
Όποιος πολίτης δεν πληρώνει τους φόρους που αναλογούν, δεν διώκεται ποινικά, αλλά μόνο αστικά.
(Ο άτυχος ή αυτός που τα υπολόγισε στραβά, δεν θα χάσει την ατομική του ελευθερία.)
Αν όμως, κριθεί ότι μπορεί να πληρώσει, είτε εργαζόμενος (και όχι τεμπέλης) είτε επειδή έχει σημαντική περιουσία, θα αντιμετωπίζει κατασχέσεις αλλά και απώλεια πολιτικών δικαιωμάτων.
Όλοι οι Πολίτες έχουν δικαιώματα, αλλά και υποχρεώσεις. Όποιος σκόπιμα φοροδιαφεύγει, θα αντιμετωπίζεται ποινικά, χωρίς επιείκια, όπως καθένας που εξαπατά το Δημόσιο.
3. Απόδοση – Αριθμητικά δεδομένα
Πέρα από τα προφανή πλεονεκτήματα του συστήματος (απλοποίηση διαδικασιών και απελευθέρωση παραγωγικών δυνάμεων, προβλέψιμα έσοδα, μείωση κρατικών εξόδων, δυνατότητα επικέντρωσης ελέγχου στις πραγματικά μεγάλες επιχειρήσεις) πρέπει να ικανοποιούνται οπωσδήποτε και δύο βασικές και αναγκαίες συνθήκες:
1. Τα έσοδα να καλύπτουν τις ανάγκες του προϋπολογισμού
2. Να προκύπτει φορολογική ελάφρυνση για τους πολίτες και τις επιχειρήσεις
Έσοδα με το νέο Σύστημα
Με βάση τα προηγούμενα, τα προβλεπόμενα κρατικά έσοδα, στο πρώτο έτος εφαρμογής του νέου συστήματος, με βάση τα σημερινά δεδομένα, ανέρχονται σε 44,0 δις. Επισημαίνεται ότι τα κάθε φύσεως ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΑ έσοδα του προϋπολογισμού 2015 ανήλθαν σε 39,7 δις, και η πρόβλεψη για το 2016 σε 41,8 δις.
Σημειώσεις
Όσον αφορά την επιβολή τεκμαρτού φόρου, το μέτρο κρίνεται ως απολύτως ανεκτό: Οι επιχειρήσεις προτιμούν να γνωρίζουν εκ των προτέρων τι έχουν να πληρώσουν, και ελαφρύνονται από το οικονομικό βέρος της τήρησης βιβλίων.
Ωστόσο, όποιος δεν επιθυμεί να υπαχθεί στο σύστημα αυτό, μπορεί να συνεχίσει την τήρηση βιβλίων, γνωρίζοντας ότι θα είναι αυστηρότατες οι ποινές για την φοροδιαφυγή.
Το μέτρο που (πολιτικά) θα προκαλέσει τις περισσότερες συζητήσεις, είναι αυτό του «πολιτικού φόρου», που πολλοί θα τον ονομάσουν «κεφαλικό». Τα 1.500 ευρώ για κάθε ενήλικο. Όμως, στην πραγματικότητα, πέρα από την απαλλαγή για τους απόρους, ο φόρος αυτός (για οικογένειες με εισόδημα) είναι αφ’ ενός πολύ μικρότερος των σημερινών επιβαρύνσεων (πχ ΦΜΥ, κρατήσεις, φόροι ακινήτων, ΦΠΑ 24% κλπ),.
Η επιβάρυνση για τους οικονομικούς μετανάστες, είναι επίσης λογική, καθώς είναι απαραίτητη η ύπαρξη αντικινήτρων για να διακοπεί το μεταναστευτικό ρεύμα.
Εύκολα δεκτό, παρά τον αρχικό «ξεσηκωμό» θα γίνει και το νέο σύστημα για τον φόρο στα καύσιμα, αφού είναι δίκαιο να φορολογείται η χρήση του αυτοκινήτου (αλλά και η υψηλή κατανάλωση) και όχι η κατοχή.
Σε κάθε περίπτωση, οι κυβερνώντες που θα εφαρμόσουν το νέο σύστημα, ας θυμούνται όι η τηλεόραση δεν είναι για να στέλνουν Υπουργούς στα παράθυρα των Δελτίων (μαζί με 3-6 αντιπολιτευόμενους), αλλά και για να δίνουν συνεντεύξεις οι Πρωθυπουργοί και οι Υπουργοί. Και να ΕΞΗΓΟΥΝ …
ΥΓ. Όποιος θέλει να δει τα παραπάνω και σε πίνακες, ας ανοίξει τον παρακάτω σύνδεσμο (ΕΔΩ) και ας ανατρέξει στις σελ. 64-67
ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
Πιερρακάκης στους FT: Για να δημιουργήσει νέο πλούτο, η Ευρώπη πρέπει να αξιοποιήσει τις δυνατότητες του ραδιοφάσματος
Την ανάγκη δημιουργίας μιας κοινής ευρωπαϊκής πολιτικής για το ραδιοφάσμα αναδεικνύει ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και πρόεδρος του Eurogroup, Κυριάκος Πιερρακάκης, σε άρθρο γνώμης του στους Financial Times.
Ο κ. Πιερρακάκης υποστηρίζει ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν πρέπει να περιορίζεται μόνο στην ανακατανομή των υφιστάμενων πόρων, αλλά να αξιοποιήσει στρατηγικά περιουσιακά στοιχεία, όπως το ραδιοφάσμα, προκειμένου να δημιουργήσει νέο πλούτο, να ενισχύσει τις επενδύσεις και να επιταχύνει την ανάπτυξη των δικτύων 6G.
Παράλληλα, προτείνει τη δημιουργία μιας Ευρωπαϊκής Ένωσης Φάσματος Συχνοτήτων, με κοινά χρονοδιαγράμματα, εναρμονισμένους όρους αδειοδότησης και αξιοποίηση μέρους των μελλοντικών εσόδων για τον προϋπολογισμό της ΕΕ και τη χρηματοδότηση έργων συνδεσιμότητας και τεχνολογίας.
Ακολουθεί το άρθρο γνώμης του Κυριάκου Πιερρακάκη στους Financial Times:
«Για να δημιουργήσει νέο πλούτο, η Ευρώπη πρέπει να αξιοποιήσει τις δυνατότητες του ραδιοφάσματος»
«Η ΕΕ δεν μπορεί να ζητά από τις εταιρίες τηλεπικοινωνιών της να ανταγωνίζονται σε παγκόσμιο επίπεδο, ενώ εξακολουθεί να οργανώνει έναν από τους πιο στρατηγικούς τομείς της σε εθνική βάση»
Καθώς η Ευρωπαϊκή Ένωση συζητά τον επόμενο κοινό της προϋπολογισμό, μία παραδοχή παραμένει σε μεγάλο βαθμό αδιαμφισβήτητη: ότι, παρά τις ολοένα αυξανόμενες φιλοδοξίες της, οι διαθέσιμοι πόροι της Ευρώπης είναι πεπερασμένοι. Η άμυνα, η τεχνητή νοημοσύνη και η πράσινη μετάβαση απαιτούν περισσότερες επενδύσεις. Έτσι, η συζήτηση επικεντρώνεται συνήθως στο πώς θα ανακατανεμηθούν οι υφιστάμενοι πόροι μεταξύ ανταγωνιστικών προτεραιοτήτων. Όμως αυτό είναι το λάθος ερώτημα.
Τα μεγαλύτερα επιτεύγματα της Ευρώπης σπάνια προήλθαν από την αναδιανομή του πλούτου. Προήλθαν από τη δημιουργία του. Η ενιαία αγορά διεύρυνε την ευρωπαϊκή οικονομία, ενώ το ευρώ εμβάθυνε τη χρηματοπιστωτική ολοκλήρωση. Στις κρίσιμες καμπές της Ευρωπαϊκής ιστορίας, η εμβάθυνση της ενοποίησης ενίσχυσε πρωτίστως την παραγωγική δυναμική της Ευρώπης προτού αυξήσει τη δημοσιονομική της ισχύ. Αντί, λοιπόν, να αναρωτιόμαστε μόνο για το πού μπορεί η Ευρώπη να βρει νέα έσοδα, θα πρέπει επίσης να αναρωτηθούμε αν ήδη διαθέτει στρατηγικά περιουσιακά στοιχεία των οποίων η αξία θα μπορούσε να πολλαπλασιαστεί μέσα από βαθύτερη ευρωπαϊκή ολοκλήρωση.
Ένα τέτοιο περιουσιακό στοιχείο είναι το ραδιοφάσμα. Κάθε εφαρμογή τεχνητής νοημοσύνης, κάθε συνδεδεμένο εργοστάσιο και κάθε ψηφιακή δημόσια υπηρεσία εξαρτώνται τελικά από αυτό. Ωστόσο, παρά το γεγονός ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει δημιουργήσει μια ενιαία αγορά για αγαθά, υπηρεσίες, κεφάλαια και ανθρώπους, εξακολουθεί να διαχειρίζεται έναν από τους πλέον στρατηγικούς της πόρους μέσω 27 διαφορετικών καθεστώτων αδειοδότησης. Η Ευρώπη δεν μπορεί να αξιώνει από τις τηλεπικοινωνιακές της εταιρείες να ανταγωνίζονται σε παγκόσμιο επίπεδο, όταν εξακολουθεί να οργανώνει έναν τόσο κρίσιμο τομέα σε εθνική βάση.
Ο κατακερματισμός αυτός έχει ολοένα και μεγαλύτερο οικονομικό κόστος. Οι τηλεπικοινωνίες δεν αποτελούν πλέον απλώς έναν ακόμη τομέα υποδομών, συνιστούν τη βάση πάνω στην οποία οικοδομείται η ψηφιακή οικονομία. Η τεχνητή νοημοσύνη, το cloud computing, οι αμυντικές επικοινωνίες και η βιομηχανική αυτοματοποίηση προϋποθέτουν ανθεκτικά δίκτυα υψηλής χωρητικότητας.
Ωστόσο, οι πάροχοι συνεχίζουν να επενδύουν με βάση 27 διαφορετικά χρονοδιαγράμματα δημοπρασιών, διάρκειες αδειών, πλαίσια ανανέωσης και κανονιστικές προϋποθέσεις. Ο κατακερματισμός αυτός εντείνει τη ρυθμιστική αβεβαιότητα, αυξάνει το κόστος κεφαλαίου, περιπλέκει τον μακροπρόθεσμο επενδυτικό σχεδιασμό και επιβραδύνει την ανάπτυξη των δικτύων.
Η μετάβαση από το 5G στο 6G προσφέρει μια σπάνια ευκαιρία να διορθωθεί αυτή η στρέβλωση. Τα επόμενα χρόνια, οι βασικές ζώνες συχνοτήτων του 5G θα χρειαστεί σταδιακά να ανανεωθούν σε ολόκληρη την Ευρώπη. Ταυτόχρονα, η ανώτερη ζώνη των 6 GHz (6425–7125 MHz) δεν έχει ακόμη κατανεμηθεί. Αντί η διαδικασία να εξελιχθεί μέσα από 27 ξεχωριστές εθνικές αδειοδοτήσεις, η Ευρώπη θα μπορούσε να προχωρήσει στη δημιουργία μιας κοινής Ευρωπαϊκής Ένωσης Φάσματος Συχνοτήτων (European Spectrum Union). Το φάσμα θα παραμείνει στην κυριότητα των κρατών-μελών και οι υφιστάμενες άδειες θα διατηρηθούν σε ισχύ μέχρι τη λήξη τους. Ωστόσο, η διάθεση του μελλοντικού στρατηγικού φάσματος θα πραγματοποιείται στο πλαίσιο ενός κοινού ευρωπαϊκού συστήματος, με συντονισμένα χρονοδιαγράμματα ανανέωσης, εναρμονισμένους όρους αδειοδότησης και κοινά τεχνικά και πρότυπα ασφάλειας.
Τα οικονομικά οφέλη από ένα τέτοιο εγχείρημα θα ήταν σημαντικά: μεγαλύτερη κανονιστική σταθερότητα, καλύτερος μακροπρόθεσμος επενδυτικός σχεδιασμός, χαμηλότερο κόστος χρηματοδότησης και ταχύτερη ανάπτυξη δικτύων 6G. Μια πιο συνεκτική πολιτική για το ραδιοφάσμα, θα ενίσχυε το ευρωπαϊκό οικοσύστημα τηλεπικοινωνιών και την τεχνολογική του βάση. Μια πιο αποτελεσματική πολιτική για το ραδιοφάσμα είναι με αυτή την έννοια και μια πιο αποτελεσματική βιομηχανική πολιτική.
Υπάρχει και ένα δεύτερο όφελος. Η εκχώρηση δικαιωμάτων χρήσης του ραδιοφάσματος αποφέρει σημαντικά δημόσια έσοδα, τα οποία σήμερα κατευθύνονται σχεδόν εξ ολοκλήρου στους εθνικούς προϋπολογισμούς. Σε μια Ευρωπαϊκή Ένωση Φάσματος Συχνοτήτων, παρότι τα κράτη-μέλη θα μπορούσαν να αποφασίσουν να διατηρήσουν μέρος των εσόδων, ο στόχος θα πρέπει να είναι η διοχέτευση έως και του 75% των μελλοντικών εσόδων στον προϋπολογισμό της ΕΕ ως νέο ίδιο πόρο, ενώ το υπόλοιπο 25% θα κατευθύνεται στην κεφαλαιοποίηση ενός ειδικού χρηματοδοτικού μηχανισμού της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων για έργα συνδεσιμότητας και τεχνολογίας.
Χάρη στη δυνατότητα της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων να μοχλεύει τα κεφάλαιά της μέσω δανεισμού από τις αγορές, αυτό το 25% των εσόδων θα μπορούσε να κινητοποιήσει επενδύσεις πολλαπλάσιες της αρχικής του αξίας, χρηματοδοτώντας υποδομές τεχνητής νοημοσύνης, κβαντικές τεχνολογίες και δίκτυα νέας γενιάς. Αντί να αναδιανέμει μια σταθερή δεξαμενή πόρων, η πρόταση θα διεύρυνε την επενδυτική δυναμική της Ευρώπης και θα δημιουργούσε νέα αναπτυξιακή δυναμική. Είναι επίσης ευθυγραμμισμένη με το νέο δημοσιονομικό πλαίσιο της Ευρώπης. Δεδομένου ότι τα έσοδα από το ραδιοφάσμα δεν θεωρούνται ενεργητικά μέτρα εσόδων στο πλαίσιο των κανόνων της ΕΕ, τα κράτη-μέλη έχουν σήμερα λιγότερα κίνητρα να διατηρούν εξ ολοκλήρου αυτά τα εφάπαξ έσοδα. Αυτό δημιουργεί μια σημαντική ευκαιρία ώστε μεγάλο μέρος της αξίας τους να κατευθυνθεί στη χρηματοδότηση ευρωπαϊκών δημόσιων αγαθών, διατηρώντας παράλληλα τη δυνατότητα των κρατών-μελών να κρατήσουν ένα μέρος των εσόδων.
Ο στόχος δεν είναι ο καλύτερος συντονισμός του ραδιοφάσματος μόνο και μόνο επειδή η Ευρώπη χρειάζεται περισσότερους ίδιους πόρους. Είναι η ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς συνδεσιμότητας, ώστε να ενισχυθούν οι επενδύσεις, να καταστούν πιο ανταγωνιστικές οι ευρωπαϊκές τηλεπικοινωνιακές αγορές και να αποκτήσει η Ευρώπη την τεχνολογική κλίμακα που απαιτεί ο παγκόσμιος ανταγωνισμός.
Οι επικριτές υποστηρίζουν ότι το ραδιοφάσμα αποτελεί εθνική αρμοδιότητα. Έχουν δίκιο. Όμως πολλές από τις μεγαλύτερες επιτυχίες της ΕΕ ξεκίνησαν ως εθνικές αρμοδιότητες, πριν η οικονομική πραγματικότητα καταστήσει τη βαθύτερη ολοκλήρωση πιο αποτελεσματική επιλογή. Το ερώτημα δεν είναι αν τα κράτη μπορούν να διαχειριστούν το φάσμα συχνοτήτων μεμονωμένα, αλλά αν ο κατακερματισμός αποτελεί τον αποτελεσματικότερο τρόπο οργάνωσης ενός στρατηγικού περιουσιακού στοιχείου σε μια ψηφιακή οικονομία ηπειρωτικής κλίμακας.
Η απάντηση είναι όχι.
Η ευρωπαϊκή ολοκλήρωση προχώρησε διαχρονικά μέσα από την από κοινού αξιοποίηση στρατηγικών πόρων. Ο άνθρακας και ο χάλυβας αποτέλεσαν τα θεμέλια της βιομηχανικής εποχής. Σήμερα, η συνδεσιμότητα αποτελεί τη θεμελιώδη υποδομή της ψηφιακής οικονομίας. Ο ευρωπαϊκός προϋπολογισμός δεν θα πρέπει να περιορίζεται στο να αποφασίζει πώς θα διανεμηθούν οι πόροι της Ευρώπης. Θα πρέπει επίσης να καθορίζει πώς θα δημιουργηθούν.
ΑΓΡΟΤΙΚΑ-ΚΤΗΝΟΤΡΟΦΙΑ
Στη Χρυσούπολη η ημερίδα της ΕΑΣ Καβάλας για το μέλλον της κτηνοτροφίας
Στην Χρυσούπολη πραγματοποιήθηκε η ενημερωτική ημερίδα που διοργάνωσε η Ένωση Αγροτικών Συνεταιρισμών (ΕΑΣ) Καβάλας με αντικείμενο τις προκλήσεις και τις προοπτικές της ελληνικής κτηνοτροφίας. Η εκδήλωση απευθυνόταν στους κτηνοτρόφους της Περιφερειακής Ενότητας Καβάλας, αλλά και της ευρύτερης Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης.
Η ημερίδα πραγματοποιήθηκε σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη περίοδο για τον κλάδο, καθώς τα τελευταία χρόνια η κτηνοτροφία έχει βρεθεί αντιμέτωπη με σοβαρές ζωονόσους, όπως η πανώλη και η ευλογιά των αιγοπροβάτων, οι οποίες προκάλεσαν σημαντικές απώλειες ζωικού κεφαλαίου, ιδιαίτερα στις Περιφερειακές Ενότητες Καβάλας και Ξάνθης.
Κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης αναπτύχθηκαν θέματα που αφορούν την ανασυγκρότηση της κτηνοτροφίας, την προστασία των εκτροφών και τις προοπτικές ανάπτυξης του κλάδου. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στον συνεργατισμό, ο οποίος αναδείχθηκε ως βασικό εργαλείο για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και της βιώσιμης ανάπτυξης των κτηνοτροφικών εκμεταλλεύσεων.
Εισηγήσεις πραγματοποίησαν ο πρόεδρος της ΕΘΕΑΣ και του Γαλακτοκομικού Συνεταιρισμού Καλαβρύτων, Παύλος Σατολιάς, με θέμα «Κτηνοτροφία και Συνεργατισμός», ο πρόεδρος του Συνεταιρισμού Αγελαδοτρόφων – Προβατοτρόφων Δυτικής Θεσσαλίας, Γιώργος Βαϊόπουλος, με θέμα «Το παρόν και το μέλλον της Κτηνοτροφίας», καθώς και ο πρόεδρος του Κτηνοτροφικού Συνεταιρισμού Ελασσόνας «Γάλα Ελάςς», Γιώργος Μηλιώνης, ο οποίος ανέπτυξε το θέμα «Εργαλεία και κίνητρα της Κτηνοτροφίας μέσα από τον Συνεργατισμό».
Οι ομιλητές ανέλυσαν τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει σήμερα ο κτηνοτροφικός τομέας, παρουσιάζοντας παράλληλα καλές πρακτικές και τις δυνατότητες που προσφέρει ο συνεργατισμός για την ενίσχυση των παραγωγών, την αύξηση της ανταγωνιστικότητας και τη διαμόρφωση ενός πιο βιώσιμου μέλλοντος για την ελληνική κτηνοτροφία.
ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
Πιερρακάκης: «Καμία κυβέρνηση να μη θυσιάζει το οικονομικό μέλλον για πολιτικό όφελος»
Τις θέσεις της κυβέρνησης για τη συνταγματική αναθεώρηση στους τομείς της δημοσιονομικής ευθύνης, της Τεχνητής Νοημοσύνης και της ανώτατης εκπαίδευσης παρουσίασε ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Κυριάκος Πιερρακάκης, κατά την ομιλία του στη Βουλή.
Ο υπουργός υποστήριξε ότι η αναθεώρηση του άρθρου 79 αποσκοπεί στη διασφάλιση της βιώσιμης δημοσιονομικής λειτουργίας της χώρας, διευκρινίζοντας ότι δεν προτείνεται ένας «άκαμπτος δημοσιονομικός κόφτης», αλλά ένα πλαίσιο που θα επιτρέπει την αναγκαία ευελιξία σε περιόδους κρίσεων, χωρίς να οδηγεί σε δημοσιονομική ανευθυνότητα.
Παράλληλα, τόνισε ότι στόχος είναι να διασφαλιστεί πως «καμία κυβέρνηση δεν θα μπορεί να εξαγοράζει το πολιτικό της παρόν υποθηκεύοντας το οικονομικό μέλλον της χώρας», επισημαίνοντας ότι η Ελλάδα δεν πρέπει να βρεθεί ξανά αντιμέτωπη με συνθήκες που οδήγησαν στα μνημόνια.
Τεχνητή Νοημοσύνη και συνταγματική κατοχύρωση
Ο κ. Πιερρακάκης αναφέρθηκε και στην πρόταση για το νέο άρθρο 5Β, το οποίο αφορά την Τεχνητή Νοημοσύνη.
Όπως ανέφερε, το Σύνταγμα δεν μπορεί να προβλέψει τις τεχνολογικές εξελίξεις των επόμενων δεκαετιών, μπορεί όμως να κατοχυρώσει την αρχή ότι η τεχνολογία πρέπει να υπηρετεί τον άνθρωπο, με σεβασμό στην ελευθερία του ατόμου και την ευημερία της κοινωνίας.
Η αναθεώρηση του άρθρου 16
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στην αναθεώρηση του άρθρου 16, υπερασπιζόμενος το νομοθετικό πλαίσιο για τα μη κρατικά, μη κερδοσκοπικά πανεπιστήμια.
Ο υπουργός υποστήριξε ότι η μεταρρύθμιση έχει ήδη εφαρμοστεί και έχει κριθεί συνταγματική από το Συμβούλιο της Επικρατείας, ενώ άσκησε κριτική στα κόμματα της αντιπολίτευσης για τη στάση τους απέναντι στο ζήτημα.
Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά, «η αντίφαση για το άρθρο 16 είναι πια εκκωφαντική», υποστηρίζοντας ότι η αντιπολίτευση βρίσκεται σε αντίθεση με προηγούμενες θέσεις της και με τις σημερινές εξελίξεις.
Επικαλέστηκε επίσης μελέτη της Deloitte, σύμφωνα με την οποία η μεταρρύθμιση θα μπορούσε να προσθέσει, μέσα σε πέντε χρόνια, 10,2 δισ. ευρώ στην ελληνική οικονομία, 1,9 δισ. ευρώ στα δημόσια έσοδα και περίπου 73.500 θέσεις εργασίας.
Κλείνοντας την ομιλία του, ο Κυριάκος Πιερρακάκης υποστήριξε ότι η συνταγματική αναθεώρηση αποσκοπεί στην προετοιμασία της χώρας για τις προκλήσεις του μέλλοντος και κάλεσε τα κόμματα να αναλάβουν την ευθύνη των επιλογών τους απέναντι στις επόμενες γενιές.
Ακολουθεί η ομιλία του Υπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκου Πιερρακάκη:
Κύριε Πρόεδρε,
Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,
Κάθε γενιά παραδίδει κάτι στην επόμενη.
Μπορεί να της παραδώσει περισσότερες δυνατότητες ή περισσότερα βάρη. Ένα κράτος ισχυρότερο ή ένα κράτος εγκλωβισμένο στις αδυναμίες του. Μπορεί να της παραδώσει χρέη, τα οποία η ίδια δημιούργησε, θεσμούς που αρνήθηκε να αλλάξει, ευκαιρίες που φοβήθηκε να εκμεταλλευτεί.
Εμείς έχουμε μία ευθύνη. Να μην παραδώσουμε στα παιδιά μας τον λογαριασμό της δικής μας αδράνειας. Αυτό είναι, για μένα, το βαθύτερο νόημα της Συνταγματικής Αναθεώρησης.
Σήμερα, αποφασίζουμε τι χώρα θέλουμε να κληροδοτήσουμε σε όσους έρχονται μετά από εμάς. Και αν υπάρχει ένα πεδίο στο οποίο γνωρίζουμε πόσο βαριές μπορεί να είναι οι επιλογές μιας γενιάς για την επόμενη, αυτό δεν είναι άλλο από την οικονομία.
Η δική μου γενιά γνωρίζει πολύ καλά τι συμβαίνει όταν μια χώρα μεταφέρει για χρόνια το κόστος των επιλογών της στο μέλλον. Η Ελλάδα αυτό το έζησε με τον πιο επώδυνο τρόπο. Διανύσαμε μια δεκαετία κατά την οποία χάσαμε πάρα πολύ σημαντικό μέρος της οικονομικής μας κυριαρχίας, όπου η κοινωνία κλήθηκε να πληρώσει μέσα σε ελάχιστο χρόνο συσσωρευμένα λάθη, λάθη δεκαετιών, και εκατοντάδες χιλιάδες νέοι άνθρωποι αναζήτησαν στο εξωτερικό τις ευκαιρίες που δεν μπορούσε τότε να τους προσφέρει η χώρα μας.
Έχοντας βιώσει αυτήν τη δραματική εμπειρία, η δημοσιονομική υπευθυνότητα είναι ζήτημα εθνικής αυτονομίας, δημοκρατικής ευθύνης και, πάνω απ’ όλα, Δικαιοσύνης ανάμεσα στις γενιές. Η κατεύθυνση που δίνουμε με το άρθρο 79, ώστε ο προϋπολογισμός να διασφαλίζει τη βιώσιμη δημοσιονομική λειτουργία της χώρας, υπηρετεί ακριβώς αυτή την αρχή.
Εδώ, όμως, θα ήθελα να είμαι απολύτως σαφής. Δεν προτείνουμε έναν σκληρό και μηχανιστικό δημοσιονομικό κόφτη, αντίστοιχο π.χ., με εκείνον που γνωρίζουμε από τη Γερμανία. Και προσωπικά θα διαφωνήσω με έναν τέτοιο άκαμπτο κανόνα. Μια δημοκρατικά εκλεγμένη κυβέρνηση πρέπει να έχει τη δυνατότητα να αντιδρά όταν η χώρα βρίσκεται αντιμέτωπη με μια ύφεση, με μια πανδημία, με μια φυσική καταστροφή, με μια μεγάλη γεωπολιτική κρίση. Η οικονομική πολιτική δεν μπορεί να λειτουργεί με αυτόματο πιλότο. Αλλά, άλλο η αναγκαία ευελιξία, άλλο η δημοσιονομική ανευθυνότητα.
Αυτό που θέλουμε εδώ να διασφαλίσουμε είναι ότι καμία κυβέρνηση δεν θα μπορεί να εξαγοράζει το πολιτικό της παρόν υποθηκεύοντας το οικονομικό μέλλον της χώρας. Η Ελλάδα δεν πρέπει ποτέ ξανά να οδηγηθεί σε μνημόνια και τα παιδιά μας δεν πρέπει ποτέ ξανά να κληθούν να πληρώσουν τον λογαριασμό που παρέλαβαν από τους προηγούμενους. Αυτή δεν είναι μια ιδεολογία λιτότητας. Είναι μια αντίληψη ελευθερίας, γιατί μια χώρα που χάνει τη δημοσιονομική της αξιοπιστία, αργά ή γρήγορα χάνει και μέρος της δυνατότητας του να αποφασίζει μόνη της.
Στην ίδια φιλοσοφία ευθύνης εντάσσονται το άρθρο 78, με τη δυνατότητα σταθερού φορολογικού καθεστώτος για στρατηγικές επενδύσεις, το άρθρο 82, με την ετήσια έγκριση και δημόσια συζήτηση του Ενιαίου Σχεδίου Κυβερνητικής Πολιτικής, αλλά και το άρθρο 21 που εισάγει τη Διαγενεακή Δικαιοσύνη και Αλληλεγγύη στον σχεδιασμό των δημόσιων πολιτικών. Οι αποφάσεις μιας κυβέρνησης μπορεί να έχουν ορίζοντα τετραετίας, οι συνέπειές τους, όμως, πολύ συχνά διαρκούν δεκαετίες. Η ευθύνη της πολιτικής είναι να βλέπει πέρα από τον εκλογικό κύκλο και να διασφαλίζει ότι οι επιλογές του σήμερα δεν θα περιορίσουν τις δυνατότητες του αύριο.
Στον ορίζοντα του μέλλοντος βρίσκεται και μια δεύτερη μεγάλη πρόκληση της εποχής μας: η Τεχνητή Νοημοσύνη.
Έχω χρησιμοποιήσει και στο παρελθόν μια εικόνα που θεωρώ ότι αποδίδει τη διττή φύση της. Η Τεχνητή Νοημοσύνη, με όρους 20ου αιώνα, μοιάζει ταυτόχρονα με την κούρσα για την κατάκτηση της Σελήνης, αλλά και με τον ανταγωνισμό των πυρηνικών εξοπλισμών. Ενσωματώνει, δηλαδή, την υπόσχεση μιας τεράστιας προόδου στην ιατρική, στην εκπαίδευση, στην έρευνα, στην παραγωγικότητα, στη δημόσια διοίκηση. Ταυτόχρονα, όμως, δημιουργεί και κινδύνους που αγγίζουν την εργασία, την ασφάλεια, την πληροφορία, τη δημοκρατία, ακόμη και τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε την ίδια την αλήθεια.
Απέναντι σε αυτή την πραγματικότητα, ούτε ο άκριτος τεχνολογικός ενθουσιασμός, ούτε ο φόβος αποτελούν απάντηση. Χρειάζονται κανόνες. Χρειάζεται συνεργασία μεταξύ των κρατών -σαφώς- γιατί καμία χώρα, όσο μεγάλη και ισχυρή και αν είναι, δεν μπορεί μόνη της να ρυθμίσει αποτελεσματικά μια τεχνολογία που από τη φύση της δεν γνωρίζει σύνορα. Χρειαζόμαστε, λοιπόν, κοινές αρχές και διεθνή συνεργασία, ώστε η καινοτομία να προχωρά χωρίς ο άνθρωπος να μένει απροστάτευτος.
Αυτό ακριβώς αποτυπώνει το νέο άρθρο 5Β, ορίζοντας ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη οφείλει να υπηρετεί την ελευθερία του ατόμου και την ευημερία της κοινωνίας, ώστε να μετριάζονται οι κίνδυνοι και να αξιοποιούνται τα πλεονεκτήματα που προσφέρει. Το Σύνταγμα προφανώς δεν μπορεί να προβλέψει πώς θα είναι η τεχνολογία το 2040 ή το 2050 -αλίμονο. Μπορεί, όμως, να καθορίσει κάτι πολύ σημαντικότερο: να ιεραρχήσει τις αξίες μας, να κατοχυρώσει ότι η τεχνολογία θα υπηρετεί τον άνθρωπο και όχι το ανάποδο, όχι ο άνθρωπος την τεχνολογία.
Αυτή η λογική ενός σύγχρονου κράτους διατρέχει και τις υπόλοιπες αλλαγές που συζητούμε. Από την προστασία της περιουσίας και την αξιοποίηση των εγκαταλελειμμένων κτιρίων για κοινωνικούς σκοπούς στο άρθρο 17, μέχρι τον ισχυρότερο συνταγματικό έλεγχο στο άρθρο 100, τη χρηστή διοίκηση, τη διαφάνεια, τη λογοδοσία, την αξιοκρατία, τη στήριξη της Περιφέρειας στο άρθρο 101, καθώς και την ουσιαστικότερη αποκέντρωση στο άρθρο 102. Η κατεύθυνση είναι ενιαία: ένα κράτος που σχεδιάζει καλύτερα, λογοδοτεί περισσότερο και προσαρμόζεται στις απαιτήσεις της εποχής του.
Και αυτό με φέρνει και στο άρθρο 16. Σε μια διάταξη που, ίσως περισσότερο από οποιαδήποτε άλλη σε αυτή την Αναθεώρηση, συμπυκνώνει τη διαφορά ανάμεσα στην Ελλάδα που κληρονομήσαμε και στην Ελλάδα που θέλουμε να παραδώσουμε.
Για εμένα αυτή η συζήτηση έχει και μια ιδιαίτερη προσωπική διάσταση, γιατί ως Υπουργός Παιδείας είχα την τιμή να εισηγηθώ τον νόμο που επέτρεψε τη λειτουργία μη κρατικών, μη κερδοσκοπικών παραρτημάτων ξένων πανεπιστημίων στην Ελλάδα. Θυμάμαι πολύ καλά τη συζήτηση εκείνης της περιόδου, τις αντιδράσεις, τις βεβαιότητες ότι αυτό δεν θα μπορούσε και δεν έπρεπε να γίνει, τις προειδοποιήσεις ότι μια τέτοια μεταρρύθμιση θα υπονόμευε το δημόσιο πανεπιστήμιο.
Ο νόμος ψηφίστηκε. Η μεταρρύθμιση προχώρησε. Το Συμβούλιο της Επικρατείας την έκρινε ως Συνταγματική. Και σήμερα έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον να παρατηρεί κανείς πώς εκείνοι που την καταψήφισαν, προσπαθούν πλέον να τοποθετηθούν απέναντι σε μια πραγματικότητα που έχει αλλάξει, όχι μόνο πλέον διεθνή αλλά και εθνική.
Η ΕΛ.Α.Σ., για παράδειγμα, μας λέει από τη μία πλευρά, ότι δεν πρόκειται να καταργήσει το νέο πλαίσιο για τα μη κρατικά πανεπιστήμια αλλά και, από την άλλη, ότι δεν θα ψηφίσει την αναθεώρηση του άρθρου 16. Το ΠΑΣΟΚ, όμως, λέει το ανάποδο. Μας λέει ότι θα ψηφίσει την αναθεώρηση του άρθρου 16, αλλά ότι ταυτόχρονα εξακολουθεί να απορρίπτει τον νόμο που άλλαξε τον δρόμο προς αυτή την αλλαγή, και με δεδομένο ότι το συνταγματικό αυτό πλαίσιο υποστηρίχθηκε από έγκριτους συνταγματολόγους της εν λόγω παράταξης.
Η αντίφαση είναι πια εκκωφαντική. Η αντιπολίτευση δεν αναμετράται εδώ με την κυβέρνηση, αλλά με τις ίδιες της τις θέσεις και με την απόσταση που χωρίζει αυτές τις θέσεις από την πραγματικότητα του 2026.
Σήμερα δεν μιλάμε πια με υποθέσεις. Μιλάμε με το μέγεθος μιας ευκαιρίας που εδώ και χρόνια χάσαμε. Η μελέτη της Deloitte εκτιμά ότι η μεταρρύθμιση αυτή μπορεί μέσα σε πέντε χρόνια να προσθέσει 10,2 δισ. ευρώ στην ελληνική οικονομία, 1,9 δισ. ευρώ στα δημόσια έσοδα και περίπου 73.500 θέσεις εργασίας. Γιατί στον 21ο αιώνα η γνώση είναι εθνικό κεφάλαιο, παραγωγική δύναμη και συγκριτικό πλεονέκτημα.
Έχουμε τη δυνατότητα να κρατήσουμε περισσότερους νέους εδώ, να φέρουμε φοιτητές και επιστήμονες από το εξωτερικό και να μετατρέψουμε την Ελλάδα από χώρα εξαγωγής ανθρώπινου κεφαλαίου σε διεθνή προορισμό γνώσης και εκπαίδευσης.
Προφανώς αυτό δεν αποδυναμώνει το δημόσιο πανεπιστήμιο. Το απελευθερώνει από μια συζήτηση δεκαετιών που μετρούσε τη δύναμή του με βάση το τι απαγορεύεται γύρω του. Ένα ισχυρό δημόσιο πανεπιστήμιο δεν χρειάζεται τείχη για να προστατευθεί. Χρειάζεται πόρους -ναι-, ποιότητα, έρευνα, εξωστρέφεια. Βασικά χρειάζεται αυτοπεποίθηση για να ανταγωνιστεί τα καλύτερα πανεπιστήμια του κόσμου.
Η αναθεώρηση του άρθρου 16 έρχεται να ολοκληρώσει αυτή τη μετάβαση, με ελευθερία αλλά και αυστηρούς κανόνες, με κρατική εποπτεία, με αξιολόγηση, με υψηλές ακαδημαϊκές απαιτήσεις. Και ναι διορθώσει και μια βαθιά κοινωνική στρέβλωση, γιατί η απαγόρευση όπως ίσχυε, δεν εμπόδισε ποτέ τον εύπορο Έλληνα να επιλέξει μη κρατικό πανεπιστήμιο. Απλώς τον υποχρέωνε να το επιλέξει στο εξωτερικό. Εκείνον που περιόριζε πραγματικά ήταν αυτόν που δεν μπορούσε να πληρώσει το κόστος της φυγής, εφόσον το επιθυμούσε.
Το άρθρο 16 είναι κάτι πολύ μεγαλύτερο από μια συζήτηση για μη κρατικά πανεπιστήμια. Είναι η στιγμή που η Ελλάδα κλείνει έναν κύκλο δεκαετιών και που αποφασίζει ότι η γνώση δεν θα έχει πλέον σύνορα που φτιάξαμε μόνοι μας, που εμείς οι ίδιοι υψώσαμε ως τείχη. Πριν από λίγα χρόνια συζητούσαμε για το αν αυτή η αλλαγή μπορεί να γίνει. Ξεκίνησε να γίνεται. Σήμερα συζητούμε πόσο μακριά μπορεί πλέον να μας πάει.
Κυρίες και κύριοι,
Η Συνταγματική Αναθεώρηση δεν γίνεται για να προστατεύσουμε το χθες, αλλά για να προετοιμάσουμε τη χώρα για όσα έρχονται μπροστά μας.
Κάθε γενιά έχει μια στιγμή που αποφασίζει τι θα παραδώσει στην επόμενη: εκκρεμότητες του παρελθόντος ή δυνατότητες του μέλλοντος;
Αυτή είναι η δική μας στιγμή. Αυτή είναι η κοινή ευθύνη μας απέναντι στην Ιστορία.
Σας ευχαριστώ πολύ
![Γιατροί ΕΟΠΥΥ ΚΑΒΑΛΑΣ](https://www.enanews.gr/uploads/2018/11/giatroi-eopyy.png")
