Το «πυρηνικό» χαρτί της Κίνας
Καθώς η εμπορική αντιπαράθεση μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας αναζωπυρώνεται, ένα σενάριο-εφιάλτης επανέρχεται στο προσκήνιο των παγκόσμιων αγορών: θα μπορούσε το Πεκίνο να τραβήξει τη σκανδάλη της «πυρηνικής επιλογής» και να ρευστοποιήσει μαζικά τα αμερικανικά κρατικά ομόλογα που διακρατεί;
Η απειλή αυτή πλανάται επί χρόνια, αλλά οι νέοι δασμοί 145% που επέβαλε η Ουάσιγκτον στις κινεζικές εισαγωγές, σε συνδυασμό με ορισμένες αινιγματικές κινήσεις του Πεκίνου, αναζωπυρώνουν τους φόβους. Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία του Ιανουαρίου 2025, η Κίνα κατέχει περί τα 761 δισ. δολάρια σε αμερικανικό χρέος. Ορισμένες εκτιμήσεις, όπως του οικονομολόγου Robin Brooks (Brookings Institution), ανεβάζουν το ποσό ακόμη και στο 1 τρισεκατομμύριο, αν ληφθούν υπόψη και οι τοποθετήσεις μέσω ευρωπαϊκών οχημάτων.
Οικονομικός εκβιασμός ή αυτοτραυματισμός;
Η θεωρία μιας μαζικής πώλησης ομολόγων από την Κίνα μοιάζει ελκυστική ως απάντηση σε εμπορικές επιθέσεις. Ωστόσο, η πραγματικότητα είναι πολύ πιο σύνθετη. Μια τέτοια κίνηση θα εκτόξευε τις αποδόσεις, αυξάνοντας δραματικά το κόστος δανεισμού για την αμερικανική κυβέρνηση, τη στιγμή που το δημοσιονομικό της έλλειμμα βρίσκεται ήδη σε υψηλά επίπεδα. Το σοκ στις αγορές θα ήταν άμεσο και βαθύ.
Αλλά και για την ίδια την Κίνα, οι επιπτώσεις θα ήταν βαριές. Με πάνω από 3 τρισεκατομμύρια δολάρια σε περιουσιακά στοιχεία σε δολάρια, οποιαδήποτε μαζική πώληση θα οδηγούσε σε κατάρρευση του δολαρίου – πλήττοντας ευθέως την αξία των κινεζικών αποθεμάτων. Όπως σχολιάζει χαρακτηριστικά ο Mark Williams, επικεφαλής οικονομολόγος της Capital Economics, «θα ήταν σαν να πετάς μια χειροβομβίδα σε κάποιον απέναντί σου – μόνο που το τραπέζι είναι μικρό».
| Θεματική | Στοιχείο | Τιμή / Ποσό | Σχόλιο |
|---|---|---|---|
| Δασμοί | Αμερικανικοί δασμοί στις κινεζικές εισαγωγές | 145% | Υψηλοί προστατευτικοί δασμοί από ΗΠΑ |
| Κινεζικοί δασμοί στις αμερικανικές εισαγωγές | 84% | Αντίμετρα από την Κίνα | |
| Εξαγωγές αγαθών (2024) | Εξαγωγές Κίνας προς ΗΠΑ | 500 δισ. $ | Μεγάλη εξάρτηση από την αμερικανική αγορά |
| Εξαγωγές ΗΠΑ προς Κίνα | 143,5 δισ. $ | Σαφώς μικρότερες σε όγκο | |
| Αμερικανικά ομόλογα | Ομόλογα ΗΠΑ στην κατοχή της Κίνας | 760 δισ. $ | Η Κίνα είναι ο 2ος μεγαλύτερος πιστωτής μετά την Ιαπωνία |
Το νομισματικό δίλημμα του Πεκίνου
Μια μαζική εκποίηση και επαναπατρισμός κεφαλαίων θα οδηγούσε σε ανατίμηση του γιουάν – εξέλιξη που η Κίνα θέλει πάση θυσία να αποφύγει, ειδικά τώρα που η οικονομία της επιβραδύνεται και η αγορά ακινήτων παραπαίει. Παράλληλα, δεν υπάρχουν εναλλακτικοί προορισμοί τέτοιου μεγέθους για τα κινεζικά κεφάλαια: τα ευρωπαϊκά και ιαπωνικά ομόλογα στερούνται του βάθους και των αποδόσεων των αμερικανικών.
Σιωπηρές κινήσεις μέσα στη νύχτα
Παρόλα αυτά, υπάρχουν ενδείξεις ότι το Πεκίνο ίσως «δοκιμάζει τα νερά». Την εβδομάδα που επιβλήθηκαν οι νέοι δασμοί, η απόδοση του 10ετούς ομολόγου αυξήθηκε από 4,1% σε 4,5% κατά τις ασιατικές ώρες, όταν η αγορά είναι πιο «ρηχή». Οι κινήσεις αυτές, πιθανώς μέσω πλατφορμών όπως οι BrokerTec και CME Globex, ενδέχεται να μην είναι τυχαίες. Η στρατηγική πίεση μέσω της αγοράς ομολόγων μπορεί να γίνεται σταδιακά, χωρίς να διαταραχθεί ανοιχτά η ισορροπία.
Το κρυφό όπλο των MBS
Πέραν των κρατικών ομολόγων, μια λιγότερο προβεβλημένη αλλά κρίσιμη αγορά είναι αυτή των ενυπόθηκων στεγαστικών τίτλων (MBS), όπου η Κίνα είναι επίσης σημαντικός παίκτης. Εάν επιταχύνει τις πωλήσεις της εκεί, τα στεγαστικά επιτόκια στις ΗΠΑ θα αυξηθούν, πλήττοντας την αγορά κατοικίας και τη γενικότερη κατανάλωση – έναν ακόμη δίαυλο οικονομικής πίεσης.
Οικονομικός ψυχρός πόλεμος χωρίς τέλος
Η ουσία είναι ότι η Κίνα δεν χρειάζεται να τραβήξει πλήρως τη «σκανδάλη». Η απλή απειλή, η αβεβαιότητα, η μεταβλητότητα, ίσως να αρκούν. Σε έναν νέο τύπο ψυχρού πολέμου –όχι με πυραύλους, αλλά με ομόλογα και επιτόκια– η οικονομική ισχύς αποκτά χαρακτήρα γεωπολιτικού όπλου.
Η παγκόσμια οικονομία πλέον λειτουργεί υπό τη σκιά μιας πιθανής νομισματικής σύγκρουσης. Και όσο η Κίνα συνεχίζει να κρατά τα «κλειδιά» του αμερικανικού χρέους, η απειλή μιας χρηματοοικονομικής κρίσης θα παραμένει, όχι ως πράξη, αλλά ως διαρκής υπενθύμιση του πόσο εύθραυστο είναι το σύστημα.
