Σε χαμηλότερα επίπεδα εξακολουθούν να κυμαίνονται οι τιμές του τυπικού καλαθιού του νοικοκυριού στα ελληνικά σουπερμάρκετ σε σύγκριση με τα αντίστοιχα καταστήματα λιανεμπορίου σε Γαλλία, Αγγλία, Ιταλία, Ισπανία, Πορτογαλία, Γερμανία και Ρουμανία, σύμφωνα με έρευνα του Ινστιτούτου Έρευνας Λιανεμπορίου Καταναλωτικών Αγαθών (ΙΕΛΚΑ).

Η συγκεκριμένη οργανωμένη έρευνα παρουσιάζει τα αποτελέσματα σύγκρισης τιμών (που βασίζονται σε στοιχεία από πλατφόρμες σύγκρισης τιμών σε κάθε χώρα, αλλά και σε τιμοληψίες από αλυσίδες σουπερμάρκετ) σε τυπικό καλάθι προϊόντων του νοικοκυριού του οργανωμένου λιανεμπορίου τροφίμων (σουπερμάρκετ) στην Ελλάδα τον Μάρτιο 2024 και αντίστοιχα στην Γαλλία, στο Ηνωμένο Βασίλειο, στην Ισπανία, στην Ιταλία, στην Πορτογαλία, στη Γερμανία και στη Ρουμανία. Η σύγκριση τιμών γίνεται με και χωρίς την αξία του ΦΠΑ, ο οποίος διαφέρει σε κάθε χώρα.

Σε όσα είπε ο Στέφανος Κασσελάκης, σχολιάζοντας τις αποφάσεις της τότε κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ για το μαξιλαρι των 37 δισ. ευρώ, αναφέρθηκε ο πρώην υπουργός επί ΣΥΡΙΖΑ, Γιωργος Σταθάκης, σε δηλώσεις του στην εκπομπή «Κοινωνία Ώρα Mega».

«Όπως ξέρετε είναι μια συζήτηση χωρίς νόημα διότι η χώρα το 2018 αντιμετώπιζε δύο επιλογές με το τέλος του μνημονίου να επιστρέψει στις αγορές. Η επιλογή Α ήταν το ανοίξει μία πιστοληπτική γραμμή με το ΔΝΤ. Αυτή η επιλογή ήταν αυτή που προωθούσε παλαιότερα ο κ. Σαμαράς, την υποστήριζε ο διοικητής της τράπεζας τη Ελλάδος, ο κ. Στουρνάρας και η ΝΔ της εποχής. Η επιλογή Β ήταν αυτή που είχαν ήδη κάνει Πορτογαλία και Ιρλανδία. Οι χώρες που είχαν βγει από το μνημόνιο, και ήταν να διαμορφωθεί ένα μαξιλάρι ακριβώς στο 20% του ΑΕΠ, 37 δις και το οποίο δημιουργεί τις συνθήκες καθαρής εξόδου, διότι δεν υπήρχε πλέον καμία εξάρτηση από το ΔΝΤ», είπε αρχικά.

Και πρόσθεσε ο κ. Σταθάκης: «Η λύση των 37 δισ. ήταν η λύση που επέλεξε η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ και ο Αλέξης Τσίπρας. Τα 37 δισ. σε αντίθεση με ό,τι ακούγεται, δεν είναι φόροι. Τα 19 δις είναι τα διαθέσιμα των φορέων του δημοσίου που είναι στην Τράπεζα της Ελλάδος, άρα τα 19 δις ήταν τα διαθέσιμα από τα πανεπιστήμια, τις Ανεξάρτητες Αρχές, τις εταιρείες, τους φορείς του δημοσίου. Και στη συνέχεια ένα μέρος του μαξιλαριού ήταν ένα μέρος των χρημάτων που επέστρεφαν από την Ευρώπη και την ΕΚΤ. Οπότε το μαξιλάρι ήταν από φορολογία κάτι της τάξης των 7 δισ. Και για κάθε ένα ευρώ από τα 7 δισ. που βάζαμε στο μαξιλάρι, η Ευρώπη έβαζε και ένα ευρώ στην «τσέπη». Δεν ήταν προϊόν εφορίας το μαξιλάρι ούτε τίποτα. Αυτή είναι η απάντηση μας σε κάθε έναν που ξέρει τι είναι το μαξιλάρι, τι λέει ανοησίες».

«Κάποιοι “λαϊκιστές” στον ΣΥΡΙΖΑ ήθελαν να δώσουμε τα 7 δισ. στον λαό για να κερδίσουμε τις εκλογές»

Ο κ. Σταθάκης συμπλήρωσε αναφορικά με το ζήτημα των 37 δισ. πως, «Οι δηλώσεις του κ. Κασσελάκη επαναφέρει ένα θέμα το οποίο το φέρνουν κατά καιρούς στον ΣΥΡΙΖΑ ο Πολάκης, ο Παππάς και διάφοροι, θέτοντας ένα θέμα κατά του Τσακαλώτου. Ο ΣΥΡΙΖΑ επέλεξε αυτή τη λύση και απέφυγε το ΔΝΤ. Απορώ γιατί επαναφέρει κάποιος αυτό το θέμα χωρίς να έχει την παραμικρή ιδέα για τα 37 δισ. και τι ρόλο έπαιξαν στην καθαρή έξοδο της χώρας από το μνημόνιο. Προφανώς και αυτονόητα ήταν μία μομφή κατά του Τσακαλώτου, αλλά είναι και μία ανοησία επιπρόσθετη. Αυτή η ομάδα των “λαϊκιστών”, έλεγε για τα 37 δισ. και έλεγε να κρατήσουμε τα 30 δισ. και να δώσουμε τα 7 δισ. στον λαό για να κερδίσουμε τις εκλογές. Επίσης και αυτό ήταν μια ανοησία».

«Ο Τσακαλώτος πήρε 5 δισ. από τις αγορές. Άρα και βγήκαμε από το μνημόνιο και δανείστηκε χρήματα για να τα κάνει η χώρα ό,τι ήθελε. Βέβαια αυτό ήταν απόφαση του Τσίπρα, δεν αποφάσισε μόνος του ο Τσακαλώτος. Είναι μία παραπλανητική συζήτηση που δεν έχει κανένα νόημα. Την έξοδο από τα μνημόνια την αποφασίζει ο υπουργός Οικονομικών και όχι ο πρωθυπουργός; Δεν είναι δυνατόν να τα συζητάμε αυτά», κατέληξε.

Στα ύψη η ακρίβεια στη χώρα μας, που σύμφωνα με στοιχεία οι καταναλωτές πληρώνουν ακριβότερα πολλά προϊόντα σε σχέση με άλλες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Στα δημητριακά μια συσκευασία 375 γραμμαρίων στην Αθήνα κοστίζει από 2,66 μέχρι και 3,88 ευρώ, ενώ στις Βρυξέλλες είναι μόλις στα 2,27 ευρώ. Η διαφορά στο ίδιο προϊόν κυμαίνεται από 17% μέχρι 70%.

Βούτυρο γνωστής εταιρείας στο Λονδίνο κοστίζει 12,18 ευρώ ενώ στην Αθήνα ο καταναλωτής θα το βρει από 13,46 ευρώ μέχρι και 17,51 ευρώ το κιλό. Έτσι η διαφορά στο γνωστό βούτυρο κυμαίνεται από 10,5% μέχρι και 43,7% πιο ακριβό.

Παράλληλα η επιτροπή ανταγωνισμού ετοιμάζει πορίσματα σε πέντε προϊόντα. Πρόκειται για το γάλα, το τυρί, το γιαούρτι, το βρεφικό γάλα και τα απορρυπαντικά.

Καθώς η παραγωγή ελαιολάδου σε Ελλάδα και Ευρώπη μειώνεται και η επόμενη σοδειά αναμένεται ακόμη πιο περιορισμένη, οι τιμές εκτοξεύονται. «Αν η αγορά “δουλεύει” με την τιμή των 8 ευρώ, θα φθάσει να πωλείται στο ράφι το έξτρα παρθένο ελαιόλαδο 15 ευρώ το λίτρο», λένε άνθρωποι της παραγωγής

Προβλέψεις για ακόμη πιο ακριβό λάδι

Της Τάνιας Γεωργιοπούλου

Το βασικό συστατικό της ελληνικής κουζίνας, το «μαγικό φίλτρο» της μεσογειακής διατροφής, το έξτρα παρθένο ελαιόλαδο, τείνει να μετατραπεί σε προϊόν πολυτελείας, καθώς η τιμή του έχει σημειώσει αύξηση έως και 30% μέσα στον τελευταίο χρόνο. Ηρθε η ώρα που θα χρειαστεί οι Ελληνες καταναλωτές να ψεκάζουν απλώς τη σαλάτα τους με το πολύτιμο προϊόν, ενώ η χώρα είναι γεμάτη ελαιώνες; Αγωνία επικρατεί σε πολλούς ανθρώπους που βρίσκονται κοντά στον πρωτογενή τομέα η άνοδος της τιμής του ελαιολάδου και σε επίπεδο παραγωγού, δεδομένου ότι οι καταναλωτές σε Ελλάδα και Ευρώπη θα στραφούν σε φθηνότερες λύσεις. «Είναι πλεονέκτημα η ποιότητα για ένα προϊόν αλλά πρέπει και να μπορείς να το αγοράσεις. Και μην ξεχνάμε ότι ζούμε σε μια εποχή που όλοι έχουν φτωχύνει», αναφέρουν.

«Αν παραμείνουν οι τιμές σε αυτό το επίπεδο θα γυρίσουμε πολλά χρόνια πίσω στην κατανάλωση ελαιολάδου στην Ελλάδα. Τα τελευταία χρόνια έχει γίνει προσπάθεια να ενημερωθούν οι καταναλωτές και να τρώνε έξτρα παρθένο ελαιόλαδο που πραγματικά έχει πιάσει τόπο. Αλλά πώς θα το τρώνε αν δεν μπορούν να το αγοράσουν;». Ο κ. Πάνος Πουρνάρας, διευθυντής μάρκετινγκ στην εταιρεία «Ελαια Σητείας», η οποία τυποποιεί και διαθέτει στην αγορά ελαιόλαδο από χιλιάδες παραγωγούς, δεν είναι καθόλου αισιόδοξος για το μέλλον του καλού ελαιολάδου τόσο στην ελληνική όσο και στη διεθνή αγορά.

«Την φοβάμαι». Η απάντηση του κ. Μανώλη Καμπιτάκη, προέδρου του Συνεταιρισμού Κάτω Ασιτών Ηρακλείου και αντιπροέδρου του Συνδέσμου Αγροτικών Συνεταιριστικών Οργανώσεων και Συνεταιριστικών Επιχειρήσεων Ελλάδος (ΣΑΣΟΕΕ), στο πώς αντιμετωπίζει την άνοδο στην τιμή του ελαιολάδου για τους παραγωγούς, μοιάζει αναπάντεχη. «Ενα πολύ μικρό μέρος της παραγωγής έχει πουληθεί στην τιμή των 8 ευρώ. Η μέση τιμή που πήραν οι παραγωγοί για τις μεγαλύτερες ποσότητες είναι 4,80-5,00 ευρώ. Αν η αγορά “δουλεύει” με την τιμή των 8 ευρώ, θα φτάσει να πωλείται στο ράφι το έξτρα παρθένο ελαιόλαδο 15 ευρώ το λίτρο. Ποιοι θα έχουν τη δυνατότητα να το αγοράσουν;» αναρωτιέται.

Κανείς δεν φανταζόταν ότι η τιμή του έξτρα παρθένου ελαιολάδου θα έφτανε στα 8 ευρώ το λίτρο τον Φεβρουάριο ή και τον Μάρτιο, λέει ο παραγωγός και τυποποιητής ελαιολάδου Δημήτρης Πολυμενάκος από τη Λακωνία. «Ετσι όσοι είχαν κλείσει συμβόλαια με εμπόρους για συγκεκριμένη τιμή (σ.σ. τα συμβόλαια έχουν ρήτρα), χάνουν χρήματα. Η πλειοψηφία των παραγωγών δεν έχει απολαύσει αυτή την τιμή 8-9 ευρώ για το μεγαλύτερο μέρος της παραγωγής τους. Οι περισσότερες ποσότητες πουλήθηκαν σε χαμηλότερες τιμές», εξηγεί.

«Αν η αγορά “δουλεύει” με την τιμή των 8 ευρώ, θα φτάσει να πωλείται στο ράφι το έξτρα παρθένο ελαιόλαδο 15 ευρώ το λίτρο».

Την ίδια στιγμή ωστόσο οι τιμές πώλησης έχουν «διορθώσει» προς τα πάνω. «Πολλοί καταναλωτές μας τηλεφωνούν καθημερινά και μας ρωτάνε τι θα γίνει με τις τιμές. Εμείς αλλάξαμε τον τιμοκατάλογο δεδομένου ότι πλέον αγοράζουμε το ελαιόλαδο από τους παραγωγούς πάνω από 9 ευρώ, αλλά κάναμε μικρές αυξήσεις. Και συνεχίζουμε τις προσφορές για τις οποίες είχαμε συμφωνήσει. Μειώσαμε την κερδοφορία μας για να μην εκτιναχθεί η τιμή. Ομως το 4λιτρο μέχρι πριν από λίγες εβδομάδες το έβρισκες στο ράφι με 35 ευρώ και σήμερα μου είπαν ότι πωλείται 49 ευρώ. Τα σούπερ μάρκετ δεν θυσιάζουν ούτε σεντ από την κερδοφορία τους», περιγράφει ο κ. Πουρνάρας που εύχεται «επιστροφή στην κανονικότητα». «Γίνεται μεγάλη προσπάθεια προώθησης του ΠΟΠ Σητείας και δεν θα βρίσκουμε αγοραστές», προσθέτει. «Πριν από ενάμιση χρόνο, την άνοιξη του 2022 η τιμή του έξτρα παρθένου ελαιολάδου ήταν στα 3,30-3,50 το λίτρο και τον Σεπτέμβρη είχε ανέβει στα 4 ευρώ. Ομως 8 και 9 ευρώ; Κανείς δεν το περίμενε».

Την αύξηση της τιμής έφερε η μειωμένη παραγωγή της εσοδείας 2022/2023 στις μεγάλες ελαιοπαραγωγικές χώρες της Ε.Ε. και κυρίως στην Ισπανία. Η Ισπανία πέρυσι είδε την παραγωγή της να καταρρέει κατά 54% και να συρρικνώνεται από 1,49 σε 0,68 εκατ. τόνους. Μεγάλη πτώση της παραγωγής κατά 27% παρατηρείται και στην Ιταλία, αλλά και στη Γαλλία και μόνο η Ελλάδα κατέγραψε αύξηση της παραγωγής της και μάλιστα εντυπωσιακή, στο 42%. Ετσι πολλοί χονδρέμποροι έφτασαν στη χώρα μας αναζητώντας ποσότητες. «Αφού υπάρχουν έμποροι να αγοράσουν σε αυτές τις τιμές, όσοι έχουν ποσότητες πουλάνε», λέει ο κ. Πουρνάρας.

Ομως η επόμενη σοδειά που αναμένεται να ξεκινήσει να μαζεύεται τη δεύτερη εβδομάδα του Οκτωβρίου, προβλέπεται πολύ μειωμένη κυρίως λόγω των άκαιρων βροχοπτώσεων την άνοιξη και στις αρχές του καλοκαιριού, οι οποίες μείωσαν την ανθοφορία με συνέπεια να μειωθεί η καρπόδεση. Το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης με βάση τα στοιχεία των κατά τόπους υπηρεσιών εκτιμά ότι η φετινή παραγωγή ελαιολάδου δεν θα ξεπεράσει στην Ελλάδα τους 215.000 τόνους (έναντι 339.000 τόνων πέρυσι). Ο κ. Μιχάλης Καμπιτάκης εκτιμά ότι η παραγωγή θα είναι ακόμα χαμηλότερη, έχοντας ως πυξίδα ό,τι συμβαίνει στην Κρήτη. «Η παραγωγή στην Κρήτη υπολογίζαμε ότι θα ήταν 70.000-80.000 τόνους (πέρυσι 130.000). Οπως βλέπω τα πράγματα στους ελαιώνες δεν θα ξεπεράσει τους 35.000 τόνους. Σε ορισμένες περιοχές η καταστροφή είναι μεγάλη, δεν έχουν καθόλου καρπό», περιγράφει. Οι αγρότες είναι απογοητευμένοι. «Ξέρεις τι είναι να έχει το ελαιόλαδο τιμή 8 ευρώ και εσύ να κοιτάς το δέντρο σου και να μην έχει καρπούς;» συμπληρώνει.

Ανασφάλεια

Δεδομένου πάντως ότι τα στοιχεία δείχνουν μειωμένη παραγωγή και φέτος στην Ισπανία (η οποία με τις ποσότητες που παράγει διαμορφώνει την αγορά) η κατάσταση όσον αφορά τις τιμές δεν αναμένεται να αλλάξει τουλάχιστον τον επόμενο χρόνο. «Οταν ανοίξουν τα ελαιοτριβεία, τα πρώτα λάδια θα πουληθούν ακριβά και μετά θα πέσουν λίγο. Ομως όσο το ισοζύγιο, λόγω Ισπανίας, είναι ελλειμματικό δημιουργείται ανασφάλεια και όλοι θέλουν να αγοράσουν για να υπάρχουν αποθέματα. Με αυτά τα δεδομένα υπολογίζω ότι η μέση τιμή του ελαιολάδου τα επόμενα δύο χρόνια θα συνεχίσει να είναι αυξημένη κατά 50%-60%», τονίζει ο κ. Πολυμενάκος.

Γίνεται ακόμη και στόχος ληστών

Το λάδι, ο «υγρός χρυσός» όπως έχει χαρακτηριστεί τελευταία, είναι πλέον τόσο ακριβό ώστε να γίνεται στόχος ληστών, όπως τα κοσμήματα και τα ακριβά έργα τέχνης. Tα χαράματα της 30ής Αυγούστου άγνωστοι έκλεψαν περίπου 50.000 λίτρα παρθένου ελαιολάδου εξαιρετικής ποιότητας από ελαιοτριβείο της Ισπανίας στο Μαρίν Σεράνο ελ Λαγάρ. Nωρίτερα, άγνωστοι είχαν κλέψει 6.000 λίτρα παρθένου ελαιολάδου, αξίας 50.000 ευρώ, από ελαιοτριβείο στο Τεραβέρνε. Στην Ισπανία οι τιμές έχουν εκτοξευθεί. Στην περιοχή της Ανδαλουσίας έφτασαν πλέον τον Σεπτέμβριο στα 8,46 ευρώ το κιλό. Είναι οι υψηλότερες που έχουν καταγραφεί ποτέ στην Ισπανία για το ελαιόλαδο και αντιπροσωπεύουν ένα άλμα της τιμής κατά 111% σε σύγκριση με την αντίστοιχη περίοδο του περασμένου έτους. Σύμφωνα με την εταιρεία πληροφοριών για την αγορά εμπορευμάτων Mintec, η παραγωγή λαδιού στην Ισπανία τη φετινή σεζόν έχει περιοριστεί περίπου στους 610.000 τόνους, έναν όγκο κατά 50% και πλέον μικρότερο από τα συνήθη επίπεδα. Εκτός από τη μείωση της παραγωγής στις άλλες σημαντικές παραγωγούς χώρες, όπως η Ελλάδα και η Ιταλία, πρόβλημα δημιουργεί και η απόφαση της Τουρκίας να διακόψει τις εξαγωγές λαδιού μέχρι την 1η Νοεμβρίου.

Οι τιμές λιανικής, οι υπερβολικές ανατιμήσεις και η επάρκεια της αγοράς

Της Δήμητρας Μανιφάβα

Στα 12 ευρώ/λίτρο διαμορφώνεται πλέον η μέση τιμή για το έξτρα παρθένο ελαιόλαδο στο ράφι του σούπερ μάρκετ, ενώ υπάρχουν και περιπτώσεις που η τιμή του προσεγγίζει τα 16 ευρώ/λίτρο, χωρίς μάλιστα να πρόκειται για βιολογικό. Αξίζει να σημειωθεί ότι πριν από περίπου ένα χρόνο η μέση τιμή του βρισκόταν στα 8 ευρώ/λίτρο. Ακόμη και η τιμή του απλού ελαιολάδου, του κουπέ, προσεγγίζει τα 10 ευρώ/λίτρο στα σούπερ μάρκετ, έχοντας αυξηθεί κατά 37% περίπου από τις αρχές του χρόνου.

Την ίδια ώρα, δεν λείπουν δυστυχώς και τα φαινόμενα υπερβολικών ανατιμήσεων καθώς, όπως σημειώνουν στην «Κ» παράγοντες της αγοράς ελαιολάδου, έφτασε να πωλείται σε μεγάλη ελαιοπαραγωγό περιοχή της Ελλάδας το χύμα ελαιόλαδο προς 12,5 ευρώ/λίτρο ή προς 200 ευρώ ο 16λιτρος τενεκές –ποσότητα που διακινείται χωρίς ΦΠΑ– με το επιχείρημα ότι μπορεί να παρουσιαστούν ελλείψεις το επόμενο διάστημα. Αξίζει, βεβαίως, να σημειωθεί ότι πρόκειται για προϊόν της περυσινής παραγωγής.

Πάντως, ο Σύνδεσμος Ελληνικών Βιομηχανιών Τυποποίησης Ελαιολάδου (ΣΕΒΙΤΕΛ) επαναλαμβάνει ότι η Ελλάδα δεν θα αντιμετωπίσει πρόβλημα επάρκειας στο ελαιόλαδο. «Ναι μεν οι πρωτοφανείς και συνεχείς αυξητικές τάσεις στις τιμές των τελευταίων μηνών δημιούργησαν αστάθεια στην αγορά και ανησυχία στους καταναλωτές, αλλά η Ελλάδα δεν θα αντιμετωπίσει πρόβλημα επάρκειας», επισημαίνει σε ανακοίνωσή του.

Σύμφωνα με στελέχη του Συνδέσμου Ελληνικών Βιομηχανιών Τυποποίησης Ελαιολάδου (ΣΕΒΙΤΕΛ) που μίλησαν στην «Κ», στις τιμές λιανικής που συναντούν οι καταναλωτές στο ελαιόλαδο που πωλείται από τα σούπερ μάρκετ δεν έχει μετακυλισθεί το σύνολο της αύξησης της τιμής παραγωγού. Με την εκτίμηση πάντως ότι η φετινή παραγωγή θα είναι μειωμένη και στην Ελλάδα, κάτι που συνεπάγεται περαιτέρω αύξηση της τιμής παραγωγού, εκτιμάται ότι η τιμή λιανικής θα ξεκινάει τους επόμενους μήνες τουλάχιστον από το επίπεδο των 13 ευρώ/λίτρο.

Σε μια προσπάθεια να περιοριστούν οι αυξήσεις στην τιμή λιανικής του τυποποιημένου ελαιολάδου οι εταιρείες του κλάδου ζητούν να μειωθεί προσωρινά ο ΦΠΑ στο επίπεδο του 5%-6% από το 13% που είναι σήμερα. Σημειώνεται ότι στην Πορτογαλία το ελαιόλαδο περιλαμβάνεται στα προϊόντα στα οποία ο ΦΠΑ έχει μηδενιστεί προσωρινά στο πλαίσιο της αντιμετώπισης των πληθωριστικών πιέσεων, ενώ στην Ισπανία έχει μειωθεί στο 5% από 10%, μέτρο που θα ισχύσει μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2023.

Το θέμα της μείωσης του ΦΠΑ, όπως και της επιτάχυνσης της επιστροφής του ΦΠΑ στις εξαγωγικές επιχειρήσεις του κλάδου, οι οποίες αντιμετωπίζουν πρόβλημα ρευστότητας, αναμένεται να τεθεί σε συνάντηση που θα έχει ο ΣΕΒΙΤΕΛ τις επόμενες ημέρες με τον υπουργό Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κωστή Χατζηδάκη.

kathimerini.gr