Το «αδιέξοδο» για οριοθέτηση ΑΟΖ και το παράνομο τουρκολιβυκό μνημόνιο

Μετά και τη νέα ρητορική πρόκληση του Υπουργού Άμυνας της Τουρκίας, Γιασάρ Γκιουλέρ o οποίος αποτυπώνει την κεντρική στρατηγική της Άγκυρας νακροθετώντας το καλό κλίμα, η Αθήνα κάνει σαφές ότι μικραίνουν τα περιθώρια οι δύο πλευρές να αγγίξουν σε βάθος τα μεγάλα θέματα που αφορούν την οριοθέτηση ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδας, τονίζοντας πώς δεν υπάρχει κοινό πλαίσιο με τη γείτονα.

Η ελληνική πλευρά εκφράζει την επιφυλακτικότητά της για την πρόοδο στο μεγάλο «αγκάθι» του ελληνοτουρκικού διαλόγου με το θέμα των θαλασσίων ζωνών να παραπέμπεται στις καλένδες.

Η Ελλάδα διακηρύσσει συνεχώς την προθυμία της να συζητήσει με την γείτονα την επίλυση της υφιστάμενης διαφοράς, δηλαδή την οριοθέτηση υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ, στη βάση πάντα του Διεθνούς Δικαίου και του Δικαίου της Θάλασσας και σε περίπτωση αδυναμίας να καταλήξουν διμερώς σε συμφωνία, την παραπομπή της μίας και μόνης διαφοράς στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης.

Τα έωλα επιχειρήματα της Τουρκίας για τα νησιά – Τι προβλέπουν οι Διεθνείς Συμβάσεις

Η Αθήνα διαμηνύει πώς δεν υπάρχουν άλλα ζητήματα τα οποία μπορεί να τεθούν στο τραπέζι και να συνέχονται με αυτό. Σε σχέση με τις τουρκικές αιτιάσεις που αναπτύσσονται εδώ και χρόνια περί «Γαλάζιας Πατρίδας», αποστρατιωτικοποίησης νησιών και «γκρίζες ζώνες», η ελληνική πλευρά υπογραμμίζει πώς δεν έχει καμία ψευδαίσθηση πώς η Τουρκία θα κάνει πίσω μέσα σε μία μέρα. Σε αυτό το πλαίσιο, η Αθήνα έχει αποφασίσει να επενδύσει στη βάση μίας θετικής ατζέντας χτίζοντας την εμπιστοσύνη μεταξύ των δύο κυβερνήσεων, με απώτερο σκοπό κάποια στιγμή να γίνει το βήμα λυθούν και τα μεγάλα θέματα.

Οι «ιστορικές» συμφωνίες της Ελλάδας

Η Αθήνα έχει αναπτύξει τις πολιτικές και τις δράσεις της με βάση το Διεθνές Δίκαιο και το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας. Σε αυτό το πλαίσιο έχει συνάψει Συμφωνίες οριοθέτησης με τους γείτονές της.

Ειδικότερα, η Ελλάδα και η Ιταλία συνήψαν τον Ιούνιο του 2020 τη Συμφωνία για την οριοθέτηση των αντίστοιχων θαλάσσιων ζωνών τους, ακολουθώντας τη γραμμή που συμφωνήθηκε μεταξύ των δύο πλευρών το 1977 για την οριοθέτηση των αντίστοιχων υφαλοκρηπίδων τους.

Δύο μήνες αργότερα, τον Αύγουστο του 2020, Ελλάδα και Αίγυπτος υπέγραψαν Συμφωνία για την οριοθέτηση ΑΟΖ θεσπίζοντας μερική οριοθέτηση των μεταξύ μας θαλασσίων ζωνών.

Τον Οκτώβριο του 2020, ξεκίνησαν συνομιλίες μεταξύ Ελλάδας και Αλβανίας για τη σύναψη Ειδικής Συμφωνίας. Οι δυο χώρες είχαν ήδη συμφωνήσει σε μια διευθέτηση των ΑΟΖ το 2009, η οποία όμως δεν εφαρμόστηκε ποτέ, καθώς η Αλβανία δεν την επικύρωσε.

Επιπρόσθετα, η Ελλάδα έχει επεκτείνει τα χωρικά της ύδατα από τα 6 στα 12 ναυτικά μίλια στο Ιόνιο Πέλαγος στη Δυτική Ελλάδα, ενώ η Αθήνα έχει υπογραμμίσει ότι δεν πρόκειται ποτέ να απεμπολήσει την κυριαρχία της και το δικαίωμά της να επεκτείνει τα χωρικά της ύδατα στα 12 ναυτικα μίλια και στο Αιγαίο εκ του Διεθνούς Δικαίου.

Επιπλέον, έχει προχωρήσει σε κλείσιμο κόλπων και χάραξη ευθειών γραμμών βάσης στην ίδια περιοχή, σύμφωνα με τις σχετικές διατάξεις της UNCLOS.

Ωστόσο, η Τουρκία αρνείται να προσχωρήσει στην UNCLOS, καθώς δεν αναγνωρίζει ότι τα νησιά έχουν δικαίωμα σε θαλάσσιες ζώνες.

Στον αντίποδα, η Ελλάδα έχει καταστήσει σαφές ότι καμία ενόχληση δεν μπορεί να αναιρέσει το θεμελιώδες δικαίωμα της χώρας να παράγει την πολιτική της και να διαμορφώνει την κυριαρχία της όπως η ίδια το επιθυμεί, όπως και να δεχθεί συμβουλές και παραινέσεις σε ό,τι αφορά την άσκηση της κυριαρχίας της.

Πέντε χρόνια παράνομο τουρκολιβυκό μνημόνιο

Πέντε χρόνια συμπληρώθηκαν από την υπογραφή του παράνομου τουρκολιβυκού μνημονίου, με την Άγκυρα να το διαφημίζει μέσω του πρακτορείου Anadolu, το οποίο έκανε λόγο για «συμφωνία θαλάσσιας δικαιοδοσίας που προστατεύει τα κυριαρχικά́ δικαιώματα της Τουρκιάς και της Λιβύης στην Ανατολική Μεσόγειο». Ανέφερε ακόμη, ότι οι υπογραφές που έπεσαν στις 27 Νοέμβριου 2019 άνοιξαν τον δρόμο ώστε οι δύο χώρες να διεκδικήσουν δικαιώματα επί των φυσικών πόρων εντός των ορίων που έχουν καθοριστεί στη Μεσόγειο.

Η συμφωνία, η οποία υπεγράφη μετά τη συνάντηση του τότε πρωθυπουργού́ της Λιβύης, Φαγέζ αλ Σάρατζ με τον Πρόεδρο της Τουρκίας, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν «προκειμένου να συμβάλει στην εγκαθίδρυση διαρκούς ειρήνης, σταθερότητας και ασφάλειας στη Λιβύη και να αναπτύξει τις σχέσεις σε ούλους τους δυνατούς τομείς στη βάση των αμοιβαίων συμφερόντων, εγκρίθηκε από τον Γενικό́ Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών (ΟΗΕ) Αντόνιο Γκουτέρες το 2020 σύμφωνα με το άρθρο 102 του Καταστατικού Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών», αναφέρει το πρακτορείο Anadolu .

Υπενθυμίζεται πώς το Συμβούλιο Ασφαλείας του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών δεν αναγνωρίζει το τουρκολιβυκό μνημόνιο με βάση το άρθρο 6 της συμφωνίας για πολιτικό διάλογο στη Λιβύη, ακυρώνοντας στην πράξη την συμφωνία που υπέγραψαν Άγκυρα και Τρίπολη.

Στο κείμενο της απόφασης του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ τον Οκτώβριο του 2022 για την ανανέωση της αποστολής του ΟΗΕ στη Λιβύη, γίνεται ρητή αναφορά στο άρθρο 6 της Συμφωνίας του φόρουμ πολιτικού διαλόγου της Λιβύης, η οποία προβλέπει ότι η προσωρινή κυβέρνηση της Τρίπολης δεν μπορεί να συνάπτει συμφωνίες που θα δεσμεύουν την χώρα στο μέλλον και μπορεί να είναι επιβλαβείς για την εξωτερική πολιτική της.

Η ελληνική πλευρά από την πρώτη στιγμή τόνισε πώς η υπογραφή του λεγόμενου Μνημονίου Συνεννόησης μεταξύ της Τουρκίας και της προσωρινής κυβέρνησης Εθνικής Ενότητας της Λιβύης για την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών στην Ανατολική Μεσόγειο είναι μια περίπτωση κατάφωρης παραβίασης αυτών των κανόνων του Δικαίου της Θάλασσας χαρακτηρίζοντας το άκυρο, ανυπόστατο νομικά και ότι δεν παράγει έννομα αποτελέσματα.

Οριοθέτηση, σύμφωνα με την UNCLOS, λαμβάνει χώρα μόνο μεταξύ κρατών με αντικείμενες ή παρακείμενες ακτές, κάτι που δεν ισχύει για τα κράτη της Τουρκίας και της Λιβύης.

www.cnn.gr



Τουρκία: Νέα πρόκληση στο Αιγαίο | Ετοιμάζει τη δική της οριοθέτηση Θαλασσίων Πάρκων

Να ακυρώσει την δημιουργία των θαλάσσιων Πάρκων ή να επιβάλει την συνδιαχείριση κοινών περιβαλλοντικών προγραμμάτων στις περιοχές και της ελληνικής επικράτειας στο Αιγαίο μεθοδεύει η Τουρκία καθώς όπως αποκαλύπτει σήμερα η Σαμπάχ, προετοιμάζει την οριοθέτηση δικών της θαλασσίων Πάρκων στο Αιγαίο.

Μια τέτοια εξέλιξη είναι προφανές ότι θα επηρεάσει το κλίμα σε μια περίοδο που η ελληνοτουρκική προσέγγιση συνεχίζεται κανονικά και μετά την συνάντηση Μητσοτάκη-Ερντογάν στην Αγκυρα φαίνεται να έχει αποκτήσει νεα δυναμική. Η τουρκική εφημερίδα που πρόσκειται στην κυβέρνηση Ερντογάν επικαλούμενη τούρκους αξιωματούχους κάνει λόγο για κίνηση «οφθαλμού έναντι οφθαλμού» στην ελληνική πρωτοβουλία για την ίδρυση Θαλασσίων Πάρκων σε Ιόνιο και Αιγαίο.

Η τουρκική ηγεσία και ο ίδιος ο Ερντογάν έχουν προειδοποιήσει ότι δεν θα αποδεχθούν τετελεσμένα ,ενώ το τουρκικό Υπουργείο Εξωτερικών είχε με ανακοίνωση του κάνει λόγο για τετελεσμένα σε νησιά αδιευκρίνιστης κυριαρχίας ή που δεν έχει αποδοθεί η κυριαρχία τους με Διεθνείς Συνθήκες στην Ελλάδα, επαναφέροντας έτσι την θεωρία των «γκρίζων ζωνών». Το τουρκικό Υπουργείο Αμυνας είχε κάνει λόγο ακόμη και για ανάληψη δράσης προκειμένου να προστατευθούν τα δικαιώματα της Τουρκίας στην «Γαλάζια Πατρίδα».

Η Σαμπάχ επικαλείται Τούρκο αξιωματούχο ο οποιος ενημέρωσε ότι το τουρκικό Υπουργείο Μεταφορών και Υποδομών θα σχεδιάσει επί χάρτη τα τουρκικά θαλάσσια Πάρκα στην περιοχή.

Τα ελληνικά θαλάσσια Πάρκα τα οποία η κυβέρνηση και ο ίδιος ο πρωθυπουργός έχουν δηλώσει κατηγορηματικά ότι θα προχωρήσουν κανονικά προβλέπουν αφού γινει η οριοθέτηση τους την επιτήρηση των κητοειδών και των πτηνών με drones, δορυφόρους και συστήματα ΑΙ ενώ θα προβλέπεται περιορισμός της ανθρώπινής παρουσίας και φυσικά θα απαγορεύεται η οποιαδήποτε κατασκευή επι των νησίδων και βραχονησίδων.

Η Αθήνα έχει δηλώσει κατηγορηματικά ότι δεν τίθεται θέμα συζήτησης για την άσκηση των κυριαρχικών δικαιωμάτων της χώρας στην επικράτεια της. Στις περιοχές που πρόκειται να καλύψει το Θαλάσσιο Πάρκο του Αιγαίου βρίσκονται περισσότερες από 15 νησίδες και βραχονησίδες τις οποίες η Τουρκία αυθαίρετα και κατά παράβαση των διεθνών συνθηκών χαρακτηρίζει «γκρίζες ζώνες».

Τουρκική διπλωματική πηγή που επικαλείται η Σαμπάχ δηλώνει ότι «η Άγκυρα δεν ενημερώθηκε εκ των προτέρων για το θέμα ούτε έχει λάβει κανενός είδους διαβούλευση ή προσφορά συνεργασίας. Η κίνηση θεωρείται τετελεσμένο γεγονός».

Σύμφωνα με την εφημερίδα που έχει στενή σχέση με την κυβέρνηση Ερντογάν η «δημιουργία θαλάσσιων πάρκων σε μια τέτοια αμφισβητούμενη περιοχή θα επιδεινώσει την κατάσταση εάν δεν βρεθεί μια φόρμουλα συνεργασίας. Η μονομερής κίνηση της Ελλάδας χωρίς διαβούλευση με την Τουρκία μεταφράζεται σε μετατροπή σε επικράτεια , μέσω της οριοθέτησης και της ρύθμισης της χρήσης των πόρων εντός αυτής της γεωγραφικά καθορισμένης περιοχής».

Το δημοσίευμα προβάλει ως μοναδική λύση την συνεργασία των δυο χωρών για ενα ευαίσθητο περιβαλλοντικό θεμα επικαλούμενο την διασυνοριακή συνεργασία Μαλαισίας και Φιλιππίνων το 1996 για την προστασία της χελώνας στην θάλασσα Σουλού.

Η Τουρκία προφανως απειλώντας και εκβιάζοντας με τετελεσμένα ακόμη και σε περιοχές δυτικά των Δωδεκανήσων θέλει είτε να ακυρώσει το ελληνικό σχέδιο είτε να εξασφαλίσει ότι θα υπάρξει συνδιαχείριση του περιβαλλοντικού αυτού προγράμματος το οποίο όμως αφορά περιοχές ελληνικής κυριαρχίας την οποία αμφισβητεί η Τουρκία.Ειναι σαφές ότι δεν μπορει να υπάρξει συνεργασία τέτοιου είδους όπως την εννοεί η τουρκική πλευρά, οσο υπαρχει αμφισβήτηση ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων και ελληνικής κυριαρχίας.