*Γράφει ο Δημήτρης Καστώρης

Αποτελεί κοινό μυστικό στην Ανατολική Μακεδονία και Θράκη η εξαγορά ακίνητων χριστιανικών, και κατ’ επέκταση ελληνικών, περιουσιών από εταιρίες εντός της Ε.Ε., όπως από Βουλγαρία ή και μουσουλμάνους ιδιώτες, είτε γηγενείς είτε προερχόμενους από άλλες χώρες, κυρίως από Τουρκία. Αντίστοιχο φαινόμενο εντοπίζεται και σε νησιωτικές περιοχές, όπως η Δωδεκάνησος. Παράλληλα, η ανάπτυξη εταιριών ξένων συμφερόντων με ελληνικά, όμως, ΑΦΜ σε παραμεθόριες περιοχές, ως επί το πλείστον μουσουλμανικών κατευθύνσεων, έχει αρχίσει να κάνει αισθητή την εμφάνισή της.

Η διείσδυση ξένων οικονομικών συμφερόντων σε περιοχές εθνικά ευαίσθητες ξεκίνησε να υλοποιείται το 2008 με την επιστροφή στην ελληνική αγορά της Ziraat Bank, της Αγροτικής Τράπεζας της Τουρκίας. Είχε σταματήσει τη δραστηριότητά της σε ελληνικό έδαφος το 1914. Το πρώτο της κατάστημα η Ziraat το άνοιξε στην Κομοτηνή, εγείροντας πλήθος αντιδράσεων. Ιδιαιτέρως του τότε περιφερειάρχη ΑΜΘ Δημήτρη Σταμάτη, καθώς στην επίσημη πρόσκληση των εγκαινίων αναγραφόταν η Κομοτηνή ως «Γκιουμουλτζίνα». Στη συνέχεια, η Τράπεζα Ziraat απέκτησε καταστήματα στην Αθήνα και στην Ξάνθη, ενώ δεν κατάφερε να ανοίξει καταστήματα στην Ορεστιάδα και στη Ρόδο, όπως ήταν ο αρχικός σχεδιασμός. Η οικονομική διείσδυση, σύμφωνα με αναλυτές, ξεκίνησε, λόγω της αποτελεσματικής αντιμετώπισης από ελληνικής πλευράς άλλων τρόπων που είχαν αναπτυχθεί στην ευαίσθητη περιοχή της Θράκης από την ανατολική πλευρά του Αιγαίου.

Πώς ξεκίνησε

Η οικονομική κρίση στην Ελλάδα στις αρχές της δεκαετίας του 2010, οι μνημονιακές υποχρεώσεις της χώρας, αλλά κυρίως η αποδυνάμωση της επαρχίας και στην ουσία η ερήμωσή της, έστρωσαν το χαλί για την ανάπτυξη οικονομικών δραστηριοτήτων ξένων συμφερόντων. Έτσι, μπορεί η Αλεξανδρούπολη να γνωρίζει μία ιδιαίτερη ανάπτυξη λόγω της παρουσίας αμερικανικών και νατοϊκών δυνάμεων, δε συμβαίνει όμως το ίδιο και στο Βόρειο Έβρο. Πρόσφατα, ο δήμαρχος Αλεξανδρούπολης Γιάννης Ζαμπούκης, στο Φόρουμ Ανατολικής Μακεδονίας – Θράκης ανέφερε ότι «επίκειται ένας αθόρυβος εποικισμός, με την αγορά με μόλις 10.000-15.000 ευρώ παρατημένων κατοικιών στα χωριά του Έβρου από Βουλγάρους, Ευρωπαίους πλέον, πολίτες και με ανοιχτά τα σύνορά μας. Αλλά ακόμη πιο επικίνδυνο σημείο είναι η αγορά αυτών των κατοικιών από εταιρίες τουρκικών κεφαλαίων και συμφερόντων που με τη σύστασή τους κατά την εμπορική νομοθεσία στη χώρα μας, και την εγγραφή τους στο τοπικό επιμελητήριο με την έκδοση απλώς ενός ΑΦΜ αγοράζουν ό,τι θέλουν, όπου θέλουν, κατά μήκος του ποταμού Έβρου. Σε αντίθεση με τα φυσικά πρόσωπα που απαγορεύεται – ή, ορθότερα, επιτρέπεται κατόπιν ειδικής άδειας. Μην προκαλέσει έκπληξη αν σε κάποια από τα επόμενα φόρουμ συζητήσουμε για όλους αυτούς που θα μας εποικήσουν, εν ονόματι της θρησκευτικής τους ελευθερίας εντός της Ε.Ε. να χτίσουν τζαμιά δίπλα στις ερειπωμένες εκκλησιές μας ως νέες κοινότητες χωρίς ελληνικά χαρακτηριστικά…»

Άρχισαν έλεγχοι

Οι ελληνικές Αρχές, όπως η ΕΥΠ και η Αρχή Καταπολέμησης Μαύρου Χρήματος έχουν ήδη ξεκινήσει να «χτενίζουν» περιπτώσεις αγοραπωλησιών σε συνοριακές περιοχές όπως ο Έβρος και νησιά του Αιγαίου, μεταξύ αυτών η Λέσβος, η Ρόδος και η Κως. Παράλληλα, εξετάζουν και περιπτώσεις αγοραπωλησιών και σε περιοχές της Θράκης όπως η Κομοτηνή, η Ορεστιάδα και η Αλεξανδρούπολη. Οι αγορές αυτές εντοπίζονται τόσο σε σπίτια όσο, όμως, και σε τουριστικές και βιομηχανικές μονάδες με μελλοντική αλλαγή της σύστασης του εργατικού δυναμικού που από χριστιανικό ή μικτό,θα μετατραπεί αποκλειστικώς σε μουσουλμανικό. Ιδιαίτερη έμφαση δίνουν οι Αρχές και στο θέμα της «χρυσής βίζας» από πολίτες προερχόμενους από την Τουρκία. Τον κώδωνα του κινδύνου δεν τον έκρουσαν μόνο οι 11 βουλευτές της Νέας Δημοκρατίας που κατέθεσαν ερώτηση και αίτημα κατάθεσης εγγράφων, στις 27 Μαρτίου 2025, με θέμα «Εκτίναξη επιθετικών αγορών ακινήτων και επιχειρήσεων στις ακριτικές περιοχές από τουρκικά κεφάλαια που εμφανίζονται με τη μορφή ελληνικών ή ευρωπαϊκών επιχειρήσεων», με επισπεύδοντα το βουλευτή Ροδόπης Ευρυπίδη Στυλιανίδη. Στις 2 Φεβρουαρίου 2011, ο βουλευτής Επικρατείας του ΛΑΟΣ Ιωάννης Κοραντής και πρώην διοικητής της ΕΥΠ κατέθεσε ερώτηση προς τον τότε υπουργό Εθνικής Άμυνας Ε. Βενιζέλο με θέμα τη δραστηριότητα της τουρκικής τράπεζας Ziraat.

«Επιθετική εξαγορά»

Τώρα, οι 11 βουλευτές της Ν.Δ. ζητούν και την κατάθεση εγγράφων, και συγκεκριμένα πίνακες από τα υποθηκοφυλακεία, το Εθνικό Κτηματολόγιο ή τους τοπικούς συμβολαιογραφικούς συλλόγους, με όλες τις αγοραπωλησίες – δικαιοπραξίες που διενεργήθηκαν από το 2011 ανά νομό, από ξένα φυσικά ή νομικά πρόσωπα ευρωπαϊκά ή τρίτων χωρών, σε όλους τους νομούς που ορίζονται ως παραμεθόριες και αμυντικές περιοχές, σύμφωνα με το νόμο. Μιλώντας στη «ΒτΚ» ο Μάνος Κόνσολας, βουλευτής Δωδεκανήσου της Νέας Δημοκρατίας, που συνυπογράφει την ερώτηση, υπογραμμίζει : «Η κοινοβουλευτική αυτή πρωτοβουλία αναδεικνύει την επιθετική εξαγορά ακινήτων από πολίτες τρίτων χωρών σε εθνικά ευαίσθητες περιοχές, αλλά και σε κρίσιμες περιοχές για την άμυνα της χώρας. Είναι μία ερώτηση που θα μπορούσε να τη συνυπογράψει κάθε βουλευτής της Ν.Δ., όπως είπε και η κ. Ντόρα Μπακογιάννη. Πρέπει να υπάρχει ένα πλαίσιο ελέγχου στις αγορές ακινήτων σε παραμεθόριες περιοχές και σε κρίσιμες περιοχές για την άμυνα της χώρας, όπως η Θράκη και τα Δωδεκάνησα. Πρέπει να υπάρχει έλεγχος σε funds για να ξέρουμε σε ποιους και με ποιες διαδικασίες μεταπωλούν ακίνητα που έχουν περιέλθει στη κατοχή τους».

Μέχρι στιγμής, μπορεί να μην υπάρχουν απτές αποδείξεις υβριδικής οικονομικής επίθεσης απέναντι στη χώρα μας από ξένα συμφέροντα, και κυρίως σε περιοχές όπου κοινός παρονομαστής είναι το μουσουλμανικό στοιχείο ή υπάρχει συγκεκριμένη διπλωματική αντιπροσωπεία. Αυτό, όμως, που σίγουρα υπάρχει είναι η άποψη της κοινής γνώμης σε αυτές τις περιοχές, κυρίως στη Βόρεια Ελλάδα, που «ματώνουν» δημογραφικά και οικονομικά, και βλέπουν τις περιουσίες των γειτόνων τους να αλλάζουν χέρια και αντιλαμβάνονται ότι αργά ή σύντομα θα επηρεαστούν κοινωνικές και πολιτιστικές ισορροπίες. Αυτό σε παραμεθόριες και εθνικά ευαίσθητες περιοχές αποτελεί σοβαρό κίνδυνο.

Αναδημοσίευση από τη Βραδυνή της Κυριακής

Συνάντηση εργασίας με στόχο τη διασφάλιση της ακτοπλοϊκής εξυπηρέτησης της Λήμνου και του Αγίου Ευστρατίου πραγματοποιήθηκε σήμερα το πρωί υπό τον Υπουργό Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής, Βασίλη Κικίλια.

Η πρωτοβουλία ανήκε στον βουλευτή Λέσβου – Λήμνου και πρώην υπουργό Χαράλαμπο Αθανασίου, ενώ παρόντες ήταν ο Υφυπουργός Στέφανος Γκίκας, ο Γενικός Γραμματέας Αιγαίου και Νησιωτικής Πολιτικής, Μανώλης Κουτουλάκης, καθώς και εκπρόσωποι της τοπικής αυτοδιοίκησης.

Ο υπουργός ενημερώθηκε για τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν τα δύο νησιά λόγω των ακτοπλοϊκών ελλείψεων και διαβεβαίωσε ότι υπάρχει ενδιαφέρον από ακτοπλοϊκές εταιρείες για την ανάληψη των δρομολογίων. Παρουσίασε, επίσης, το πλαίσιο της αποκατάστασης των ακτοπλοϊκών συνδέσεων, τονίζοντας ότι η γραμμή Λαύριο – Άγιος Ευστράτιος – Λήμνος – Καβάλα αποτελεί βασικό πυλώνα του συγκοινωνιακού δικτύου του Βορείου Αιγαίου.

Ο κ. Κικίλιας δεσμεύτηκε για ανοιχτό διάλογο με τις τοπικές κοινωνίες, προκειμένου να βρεθούν οι καλύτερες δυνατές λύσεις για την ακτοπλοϊκή εξυπηρέτηση των νησιωτών.

Business as usual χαρακτηρίζει η επιστημονική κοινότητα το νέο χωροταξικό πλαίσιο για τον τουρισμό, το οποίο έχει παρουσιάσει το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας χτυπώντας ηχηρό καμπανάκι για την τύχη των μικρών νησιών που κινδυνεύουν να μετατραπούν σε Μύκονο ή Σαντορίνη χάνοντας τελικώς την ταυτότητά τους με ορατό τον κίνδυνο να μετατραπούν σε μεγάλα πάρκα τουρισμού.

«Κορεσμένη από το 1996 η Μύκονος»

Η αλλαγή των χρήσεων γης, η υπερδόμηση και ο υπερτουρισμός προβάλλουν ως οι μεγαλύτερες απειλές με τους ειδικούς να επισημαίνουν ότι ο πολεοδομικός και χωροταξικός σχεδιασμός σε αυτούς τους τόπους δεν μπορεί να γίνει με εναίους κανόνες, αλλά πρέπει να λάβει υπόψη τις ιδιαιτερότητές τους. Παράλληλα ακόμα και καθηγητές Οικονομικών μιλούν για την απόλυτη εξάρτηση της Ελλάδας από τον τουρισμό τονίζοντας ότι είναι μια δραστηριότητα χαμηλής παραγωγικότητας.

Η κατάσταση που έχει διαμορφωθεί σήμερα, πάντως, στα νησιά δεν ήταν αιφνιδιαστική. Αντίθετα η πολιτεία είχε προειδοποιηθεί εγκαίρως γι΄αυτήν. Ακόμα και η νομολογία του Συμβουλίου της Επικρατείας (ΣτΕ), το οποίο πληροφορούσε ήδη από τη δεκαετία του ΄90 γι΄αυτό που ερχόταν, έχει παραβιαστεί κατάφωρα. Αυτό επεσήμανε η πρόεδρος του Επιμελητηρίου Περιβάλλοντος και Βιωσιμότητας και Αντιπρόεδρος του ΣτΕ ε.τ. Μαρία Καραμανώφ ανοίγοντας τις εργασίες επιστημονικής ημερίδας για τον σχεδιασμό στα μικρά νησιά τονίζοντας ότι η πορεία ορισμένων εξ αυτών ήταν το χρονικό ενός προαναγγελθέντος θανάτου.

«Το γνωρίζαμε αλλά δεν κάναμε τίποτα γι΄αυτό. Υπήρχε η νομολογία του ΣτΕ, η οποία πυροδότησε αντιδράσεις στο περιβαλλοντικό κίνημα της εποχής, αλλά έκτοτε καταστρατηγήθηκε και διαστρεβλώθηκε». Οπως επεσήμανε, η Μύκονος ήδη από το ΄96 είχε κριθεί κορεσμένη από πλευράς τουριστικής ανάπτυξης: «Ολα αυτά έχουν κατάφωρα και προκλητικά παραβιαστεί», ανέφερε προσθέτοντας ότι είναι τεράστιες οι διαχρονικές ευθύνες της πολιτείας, η οποία ακόμα και σήμερα επιλέγει να τις απεμπολήσει και να τις μεταθέσει αλλού «όχι μόνο θεσμικά με τα νομοθετήματα αλλά και με τις λάθος αξίες που προωθεί δίνοντας τον τόνο και το μήνυμα στους πολίτες για το πώς θα πρέπει να μεταχειρίζονται τα ελληνικά νησιά. Κι αυτό είναι ασυγχώρητο όταν ξέραμε εδώ και πάρα πολλά χρόνια τι πρέπει να γίνει».

Σύμφωνα με την ίδια, μοναδική λύση είναι η ήπια ανάπτυξη και ο έλεγχος των εισροών: «Τα νησιά δεν είναι μουσεία για να τα βάλουμε στη γυάλα, αλλά ούτε και σκηνικό για τις διακοπές ολόκληρου του πλανήτη», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Προσέθεσε ότι οι επιλογές των πολιτικών σε έργα, όπως είναι π.χ. τα λιμενικά δε θα πρέπει να γίνονται με βάση τη ζήτηση, αλλά με βάση τη φέρουσα ικανότητα ενός νησιού, ενώ τόνισε ότι οι επεκτάσεις των οικισμών θα πρέπει να ακολουθούν τη δημογραφική εξέλιξη και όχι να υπαγορεύονται από άλλα κριτήρια.

Ωστόσο τόνισε ότι «ο τρόπος με τον οποίο προσεγγίζει το θέμα η πρόσφατη νομοθεσία είναι εντελώς αδόκιμος επιστημονικά, συγχέει παραμέτρους και καταλήγει να θεωρεί τη φέρουσα ικανότητα μια πολιτική απόφαση του υπουργού».

Απόλυτη εξάρτηση από τον τουρισμό

Την ίδια στιγμή το γεγονός ότι ο τουρισμός θεωρείται η ατμομηχανή της ελληνικής οικονομίας, δημιουργεί μια επικίνδυνη εξάρτηση, όπως σημειώνουν οι οικονομολόγοι. Η απασχόληση στον τουρισμό ως ποσοστό της συνολικής απασχόλησης στον ιδιωτικό τομέα στην Ελλάδα που φτάνει το 25%, είναι υπερδιπλάσια συγκριτικά με άλλες χώρες με ισχυρό τουρισμό, όπως η Ισπανία, η Ιταλία ή η Γαλλία, σύμφωνα με τα στοιχεια που παρουσίασε, ο Δημήτρης Βαγιανός, καθηγητής στο London School of Economics. Το γεγονός αυτό – όπως είπε – καθοδηγεί τη χώρα μας σε μια εξάρτηση από τον τουρισμό με προβληματικά σημεία τόσο από περιβαλλοντική όσο και από οικονομική σκοπιά: «Η τουριστική ανάπτυξη “επιδοτείται” με διάφορους τρόπους από τη χαλαρότητα της νομοθεσίας για παράδειγμα στη δόμηση σε παρακτιες περιοχές που διευκολύνεται όλο και περισσότερο, από την ανυπαρξία πλαισίου προστασίας για τις περιοχές Natura, από τους χαλαρούς και παραμελημένους μηχανισμούς συμμόρφωσης. Η “κατανάλωση” περιβαλλοντικών πόρων πρέπει να φορολογείται και όχι να επιδοτείται», εξήγησε.

Ομως και από την οικονομική οπτική, η «μονοκαλλιέργεια» του τουρισμού, έχει σοβαρά μεονεκτήματα, καθώς σύμφωνα με τον κ. Βαγιανό, ο τουριστικός κλαδος έχει χαμηλή παραγωγικότητα, χαμηλή μέση εξειδίκευση εργαζομένων και μεγάλη εποχικότητα: «Με την έμφαση στον τουρισμό διαιωνίζεται και διογκώνεται ένα οικονομικό μοντέλο χαμηλής παραγωγικότητας», κατέληξε.

Τη δική του ερμηνεία στην έννοια της φέρουσας ικανότητας ενός τόπου έδωσε και ο ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Αιγαίου και εμπειρογνώμονας του Παγκόσμιου Οργανισμού Τουρισμού, Γιάννης Σπιλάνης σημειώνοντας ότι δεν είναι σωστό ο σχεδιασμός να ακολουθεί αυτή τη λογική αφού «πρόκειται για το άκρο, το όριο μιας περιοχής. Μετά απ΄αυτό το σημείο είναι ο γκρεμός. Για να επιτευχθεί η πραγματική βιωσιμότητα θα πρέπει να έχουμε σταματήσει πριν», τόνισε.

Ξεκαθάρισε ότι οι πολιτικές που ακολουθήθηκαν δεν ήταν λάθη, αλλά σκόπιμες επιλογές προσθέτοντας πως ακόμα και σήμερα δε λαμβάνονται μέτρα. Υπενθύμισε ότι τον Σεπτέμβριο η Εισαγγελία του Αρείου Πάγου ζήτησε από τους κατά τόπους εισαγγελείς να ερευνήσουν ζητήματα σπατάλης και κακής χρήσης νερού, χωρίς να έχει γίνει κάτι μέχρι τώρα: «Οπως δεν έχει γίνει τίποτα για να κλείσουν οι πισίνες. Ταυτόχρονα η συνεχιζόμενη εκτος σχεδίου δόμηση αυξάνει σημαντικά το κόστος λειτουργίας των δήμων, οι οποίοι πρέπει να υποστηρίξουν τις κατασκευές με δίκτυα». Αναφέρθηκε επίσης στις αφαλατώσεις και τις γεωτρήσεις σε εκατοντάδες μέτρα προκειμένου να ικανοποιηθούν οι αυξημένες ανάγκες, τονίζοντας ότι «εμείς θα βρούμε νερό στα 300 μ. αλλά οι ρίζες των δέντρων όχι».

Διευκρίνισε ότι το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι η αλλαγή χρήσεων γης δεδομένου ότι δεν είναι αναστρέψιμη: «Το νέο χωροταξικό πλαίσιο για τον τουρισμό είναι business as usual. Συνεχίζει την αύξηση προσφοράς κλινών με ανεπαίσθητους περιορισμούς. Οριακα εμποδίζονται λίγοι, ενώ ξεφυτρώνουν στρατηγικές επενδύσεις».

Ο σχεδιασμός στα νησιά, όπως εξήγησαν ο χωροτάκτης – πολεοδόμος Στρατής Μπαμπαλίκης και η αρχιτέκτονας Λήδα Ντρίβα, είναι κρίσιμος παράγοντας και στις απαραίτητες ρυθμίσεις θα πρέπει να συμπεριληφθούν:

Η μείωση της εκτός σχεδίου δόμησης σε σημείο πιο συμβατό για το τοπίο και τις περιορισμένες εκτάσεις των μικρών νησιών.

Η διατήρηση των μονοπατιών και των πεζοπορικών διαδρομών.

Η απαγόρευση της δόμησης στην ακτογραμμή.

Ο περιορισμός των υπόσκαφων κτιρίων.

Η απαγόρευση των πισινών.

Η διατήρησητων ελιών, τελμάτων και υδροβοτόπων.

Η προστασια των λιθόστρωτωνκαλντεριμιών, ξερολιθιών και θημωνιών.

Η προστασία της τοπικής βλάστησης, της βιοποικιλότητας και των αιωνόβιων δέντρων.

Η επανάχρηση των παλαιών κτισμάτων.

Η προστασία των περιοχών Natura.

Θυσία και η υποτιμημένη γεωργική γη των νησιών

Στον βωμό της τουριστικής ανάπτυξης της νησιωτικής χώρας θυσιάστηκε πολλές φορές και γεωργική γη, παράγοντας ο οποίος έχει συζητηθεί λιγότερο τα τελευταία χρόνια. Σύμφωνα με τους καθηγητές του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών, Γιωργο Βλάχο και Βαγγέλη Παυλή, στα κριτήρια χαρακτηρισμού της γης υψηλής παραγωγικότητας είχαν αρχικώς συμπεριληφθεί και έννοιες όπως η νησιωτικότητα και οι φυσικές ενότητες. Ωστόσο ακολούθησαν πολλές εξαιρέσεις με αποτέλεσμα οποιαδήποτε διευκρίνηση ή εξειδίκευση να αφορά στο τέλος αποκλειστικά την παραγωγικότητα, η οποία είναι και η μοναδική που προστατεύεται.

Οι ομιλητές επεσήμαναν ότι ακόμα και για καλλιέργειες που εγκρίνονται γενναιόδωρες επιδοτήσεις, αυτές σπανίως μπορούν να ανταγωνιστούν τον τουρισμό και τα έσοδά του: «Δίνονται ενισχύσεις για τη μαστίχα στη Χίο, τις ελιές, τα αμπέλια, τα δαμάσκηνα, το ντοματάκι της Σαντορίνης, την αγκινάρα της Τήνου, κλπ, αλλά και κίνητρα για το τοπίο, όπως τον αμπελώνα της Θήρας. Ομως όσο γενναιόδωρα κι αν είναι τα κίνητρα, δύσκολα είναι ανταγωνιστικά στον τουρισμό και δεδομένου ότι οι πόροι είναι συγκεκριμένοι, θα πρέπει η Πολιτεία να σκεφτεί πέραν της παροχής κινήτρων και μέτρα ρυθμιστικού χαρακτήρα, μέτρα επιβολής», ανέφερε ο κ. Βλάχος.

Για όσους ακόμα αμφισβητούν τη γενετικη βιοποικιλότητα των νησιών, ο ίδιος παρέθεσε και συγκεκριμένα στοιχεία για τις νησιωτικές τοπικές ποικιλίες, οι οποίες είναι:

Κηπευτικά: 43

Δενδρώδη, θάμνοι, μικρά καρποφόρα: 32

Αμπέλια: 29

Φαρμακευτικά, αρωματικά, κλωστικά φυτά, κλπ: 7

Σιτηρά: 4

Ψυχανθή: 4

ethnos.gr