«Βρισκόμαστε σε αυτό το αμφιθέατρο για δύο λόγους. Για την παρουσίαση από τον υπουργό της αποτίμησης της αντιπυρικής περιόδου. Ο δεύτερος και πιο σημαντικός λόγος για να σας πω ένα μεγάλο ευχαριστώ στην καθεμία και καθένα ξεχωριστά», ανέφερε ο Κυριάκος Μητσοτάκης στην εκδήλωση για την αποτίμηση της αντιπυρικής περιόδου στο υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας.

Ο πρωθυπουργός ευχαρίστησε και τους δωρητές και όσους συνέδραμαν στην προσπάθεια του υπουργείου. Ο κ. Μητσοτάκης είπε πως μπορεί να βγάλει συμπεράσματα από την αλλαγή του δόγματος.

Το πρώτο, ότι η συνεργασία αποδίδει σημειώνοντας πως όλοι οι κρίκοι της αλυσίδας συντονίστηκαν πιο επιτυχημένα από ό,τι στο παρελθόν.

«Τα δάση τα οποία κάηκαν φέτος ήταν πολύ λιγότερα από το μέσο όρο των τελευταίων 20 ετών», επισήμανε.

«Το να μην κάνει ο καθένας του κεφαλιού του είναι πολύ σημαντική κατάκτηση», τόνισε.

Είπε, επίσης, ως δεύτερο συμπέρασμα, ότι η τεχνολογία μπορεί να είναι πολύτιμος σύμμαχος και αναφέρθηκε στη χρήση drones σημειώνοντας ότι φέτος άλλαξε η τακτική με την πολύ γρήγορη προσβολή των πυρκαγιών μετά τον εντοπισμό τους.

Ανέφερε ότι για τον επόμενο χρόνο θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν περισσότερα drones και μέσα και πως αυτή η τακτική απέδωσε και τα χρήματα των δωρητών έπιασαν τόπο.

Τρίτο συμπέρασμα, όπως ανέφερε, είναι ότι δεν δικαιολογείται κανένας εφησυχασμός, καθώς είναι διαφορετικές οι κλιματολογικές συνθήκες.

«Η κλιματική κρίση είναι μαζί μας. Στατιστικά τα πράγματα ξέρουμε ότι θα γίνονται χειρότερα. Ο βαθμός ετοιμότητας μας πρέπει να βαίνει αυξανόμενος. Η δουλειά που θα κάνουμε το χειμώνα, θα την βρούμε μπροστά μας το επόμενο καλοκαίρι. Η προσπάθεια να συνεχιστεί με ακόμα μεγαλύτερη ένταση», υπογράμμισε.

Ο πρωθυπουργός σημείωσε ότι η χώρα εξασφάλισε ένα τεράστιο πρόγραμμα επενδύσεων για την πολιτική προστασία από την Ευρώπη και πως η Ελλάδα είναι στην πρώτη γραμμή εκσυγχρονισμού των υποδομών πολιτικής προστασίας.

«Κάποιοι θυμούνται τι παραλάβαμε το 2019. Δεν έχουμε ολοκληρώσει αυτή τη διαδρομή, αλλά έχουμε κάνει μεγάλη προσπάθεια και η Ευρώπη πρέπει να είναι αρωγός. Οι πολιτικές της Ε.Ε να μην περιορίζονται μόνο στην μείωση των εκπομπών. Εξίσου σημαντικές είναι και οι πολιτικές προσαρμογής στην κλιματική κρίση. Είτε για πολιτικές πρόληψης, είτε για πολιτικές αποκατάστασης», επισήμανε.

Ο κ. Μητσοτάκης πρόσθεσε ότι το τελευταίο συμπέρασμα του είναι πως για πρώτη φορά διαμορφώνεται στη χώρα ευρύτερη συλλογική συνείδηση. «Το κράτος έχει τον πρώτο λόγο. Η πρώτη ευθύνη του η προστασία της ζωής και της περιουσίας. Είμαστε όμως όλοι συμμέτοχοι σε αυτή την προσπάθεια. Αυτή η συμμετοχή των πολιτών ήταν ένα πρώτο ενθαρρυντικό βήμα. Ο καθένας να κάνει αυτό που του αναλογεί», τόνισε.

«Ολοι μαζί κάναμε ένα σημαντικό βήμα στη σωστή κατεύθυνση», σημείωσε.

Ο πρωθυπουργός πρόσθεσε πως η σημερινή εκδήλωση είναι ευκαιρία να αναλογιστούν όσοι βρεθήκανε στο πεδίο ότι έκαναν κάτι σημαντικό και είμαστε όλοι υπερήφανοι.

Αναλυτικά η ομιλία Μητσοτάκη

«Κύριε Υπουργέ, κύριοι Υφυπουργοί, κύριε Αρχηγέ, αγαπητοί Περιφερειάρχες, Δήμαρχοι, αγαπητά στελέχη της Αυτοδιοίκησης, αγαπητά στελέχη του Πυροσβεστικού Σώματος, των Ενόπλων Δυνάμεων, κυρίες και κύριοι, βρισκόμαστε σήμερα σε αυτό το πολύ όμορφο και ζεστό αμφιθέατρο, όλοι μαζί, για δύο λόγους.

Ο πρώτος έχει να κάνει με την παρουσίαση από τον Υπουργό μιας αντικειμενικής αποτίμησης της αντιπυρικής περιόδου, η οποία ολοκληρώθηκε πριν από λίγες εβδομάδες.

Ο δεύτερος, όμως, και πιο σημαντικός λόγος είναι για να πούμε -για να σας πούμε, για να σας πω- ένα μεγάλο «ευχαριστώ» στην καθεμία και στον καθένα ξεχωριστά για την τεράστια προσπάθεια την οποία καταβάλατε στη διάρκεια αυτής της αντιπυρικής περιόδου για να μπορούμε να έχουμε αυτά τα αποτελέσματα.

Και βέβαια, ένα ξεχωριστό «ευχαριστώ» στους δωρητές μας, τους οποίους θα έχουμε την ευκαιρία να τιμήσουμε και να βραβεύσουμε στη συνέχεια, αποδεικνύοντας ότι η εταιρική κοινωνική ευθύνη, το αίσθημα της φιλανθρωπίας, η ανάγκη όλοι να συνδράμουμε σε αυτή την πολύ μεγάλη συλλογική προσπάθεια, ευτυχώς δεν έχει εκλείψει ακόμα στον τόπο μας.

Και, πράγματι, η συνεισφορά σας, ειδικά στη δυνατότητα να προμηθευτούμε σύγχρονα τεχνολογικά συστήματα έγκαιρου εντοπισμού των πυρκαγιών, ήταν απολύτως κρίσιμη. Νομίζω ότι δείχνει και τον δρόμο μιας ακόμα πιο στενής συνεργασίας μεταξύ του Υπουργείου και όλων όσοι θέλουν σε βάθος χρόνου να συνδράμουν αυτόν τον πολύ μεγάλο αγώνα τον οποίο έχουμε ξεκινήσει όλοι μαζί πριν από πέντε χρόνια.

Ο Υπουργός παρουσίασε αναλυτικά τα δεδομένα και τα απολογιστικά στοιχεία αυτής της αντιπυρικής περιόδου. Καθώς τον άκουγα, σκεφτόμουν ποια είναι τα μεγάλα συμπεράσματα τα οποία τελικά μπορούμε να βγάλουμε από αυτή την προσπάθεια και πού θέλουμε να εστιάσουμε την προσοχή μας ώστε να μπορούμε να γίνουμε καλύτεροι στην επόμενη αντιπυρική περίοδο.

Προσωπικά, και έχοντας παρακολουθήσει και επιβλέψει τα ζητήματα της πολιτικής προστασίας, θα έλεγα με πολύ μεγάλη επιμέλεια από τότε που με εμπιστεύτηκε ο ελληνικός λαός για πρώτη φορά ως Πρωθυπουργό της χώρας, το 2019, μπορώ να βγάλω, νομίζω, τα εξής συμπεράσματα, αγαπητέ μου Υπουργέ, από την αλλαγή του δόγματος που υλοποιήσαμε σε αυτή την αντιπυρική περίοδο.

Το πρώτο συμπέρασμα το οποίο βγάζω -και ενδεχομένως, θα έλεγα, είναι και το πιο σημαντικό- έχει να κάνει με το γεγονός ότι η συνεργασία αποδίδει. Και όταν αναφέρομαι σε συνεργασία, αναφέρομαι σε αυτή την πολύ μεγάλη προσπάθεια την οποία καταβάλαμε να μπορούμε να εμπλέξουμε όλους τους αρμόδιους σε ένα συνεκτικό σχέδιο, το οποίο ξεκινάει από την πρόληψη, συνεχίζεται με την αντιμετώπιση της πυρκαγιάς και καταλήγει στην αποκατάσταση, όπου αυτό είναι απαραίτητο.

Και όταν μιλάμε για όλους τους εμπλεκόμενους, αναφέρομαι, πρώτα και πάνω απ’ όλα, στα στελέχη της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, αναφέρομαι στις Δασικές Υπηρεσίες, αναφέρομαι στις Ένοπλες Δυνάμεις, αναφέρομαι στους εθελοντές μας, οι οποίοι, θα έλεγα, για πρώτη φορά, όλοι αυτοί οι κρίκοι αυτής της αλυσίδας μπόρεσαν και δούλεψαν και συντονίστηκαν πολύ πιο επιτυχημένα απ’ ό,τι στο παρελθόν.

Για παράδειγμα, η Δασική Υπηρεσία είναι αυτή η οποία υπέδειξε τα σημαντικά έργα πρόληψης και καθαρισμού των δασών, τα οποία έπρεπε να γίνουν εκτός αντιπυρικής περιόδου. Και η αλήθεια είναι ότι το πρόγραμμα AntiNero διέθεσε παραπάνω από 300 εκατομμύρια ευρώ σε τέτοιες δράσεις πρόληψης και καθαρισμού, ποσό το οποίο -νομίζω ότι θα μπορεί να επιβεβαιώσει και το Υπουργείο Περιβάλλοντος- είναι πρωτοφανές, μοναδικό, για τα δεδομένα της χώρας.

Τα αποτελέσματα, όμως, τα είδαμε. Θα έλεγα ότι το πιο χαρακτηριστικό στοιχείο από την παρουσίαση την οποία έκανε ο Βασίλης έχει να κάνει με το γεγονός ότι τα δάση τα οποία κάηκαν φέτος ήταν τελικά πολύ, πολύ λιγότερα από τον μέσο όρο των τελευταίων 20 ετών και αυτό καταδεικνύει ότι αυτή η προτεραιοποίηση την οποία υιοθετήσαμε ως προς την προστασία των δασικών οικοσυστημάτων είχε τελικά αποτέλεσμα.

Αυτό συνδυάστηκε βέβαια και με τη δημιουργία καινούργιων δυνάμεων εντός του Πυροσβεστικού Σώματος, και αναφέρομαι κυρίως στις ΕΜΟΔΕ, η οποία συνδυάζεται και αυτή με ένα διαφορετικό δόγμα ως προς την αντιμετώπιση των πυρκαγιών.

Ποιο είναι το δόγμα αυτό; Ότι ναι, μπορούμε και έχουμε αυτή τη στιγμή τη δυνατότητα, χάρη σε εσάς, να παρεμβαίνουμε μέσα στις ίδιες τις πυρκαγιές και να μην περιμένουμε παθητικά την πυρκαγιά να κάψει το δάσος μέχρι που να φτάσει σε έναν δρόμο ή να απειλήσει τον οικιστικό ιστό.

Αυτή είναι μια μεγάλη, μια βασική διαφοροποίηση ως προς το δόγμα αντιμετώπισης των δασικών πυρκαγιών, την οποία για πρώτη φορά υλοποιήσαμε σε αυτή την έκταση, και νομίζω ότι και με αυτή την αποτελεσματικότητα, φέτος. Και νομίζω ότι τα μαθήματα από αυτόν τον τρόπο αντιμετώπισης των πυρκαγιών θα τα ενσωματώσουμε, θα τα μελετήσουμε ώστε να φροντίσουμε του χρόνου να μπορούμε να είμαστε ακόμα καλύτεροι.

Και το γεγονός ότι μπορούμε πια να είμαστε όλοι μαζί μέσα σε αυτό το «war room» της Πολιτικής Προστασίας όλοι οι αρμόδιοι και να συνεργαζόμαστε και να συντονιζόμαστε και να παίρνουμε πληροφορίες από το πεδίο και να μπορούμε να δίνουμε τις σωστές εντολές για το τι πρέπει να γίνει και να μην κάνει ο καθένας του κεφαλιού του, είναι μια πολύ σημαντική κατάκτηση διαλειτουργικότητας, η οποία μας έχει κάνει, πιστεύω, πιο αποτελεσματικούς σε σχέση με το πώς ήμασταν στο παρελθόν.

Το δεύτερο συμπέρασμα στο οποίο καταλήγω μελετώντας τα στοιχεία αυτής της αντιπυρικής περιόδου έχει να κάνει με το γεγονός ότι η τεχνολογία μπορεί πράγματι να είναι ένας υπερπολύτιμος σύμμαχος σε αυτή την μεγάλη προσπάθεια την οποία κάνουμε να αντιμετωπίσουμε μια κλιματική κρίση η οποία είναι ήδη μαζί μας.

Όταν μιλάμε για τεχνολογία, αναφέρομαι στη δυνατότητα την οποία έχουμε να χρησιμοποιούμε -και να ευχαριστήσω και πάλι τους δωρητές μας- drones για εναέρια επιτήρηση. Διότι αυτό το οποίο άλλαξε φέτος σε σχέση με το παρελθόν είναι η πολύ γρήγορη προσβολή των δασικών πυρκαγιών άμα τον πρώτο εντοπισμό τους. Όσο πιο γρήγορα βλέπουμε έναν καπνό ή μια εστία φωτιάς, τόσο πιο γρήγορα μπορούμε να παρέμβουμε.

Σε συνεργασία με τα εναέρια μέσα, τα οποία για πρώτη φορά πετούν έμφορτα τις δύσκολες μέρες του χρόνου, ο έγκαιρος εντοπισμός είναι αυτός ο οποίος θα κάνει τη διαφορά μεταξύ του να ελεγχθεί μια πυρκαγιά στα πρώτα λεπτά ή να ξεφύγει μια πυρκαγιά, όπως δυστυχώς έγινε έστω μια φορά στην Αττική, και μετά να καθίσταται εξαιρετικά δυσχερής η αντιμετώπισή της, ειδικά αν βρισκόμαστε σε δείκτη επικινδυνότητας «5».

Επομένως, αγαπητέ μου Υπουργέ, και τον επόμενο χρόνο θα πρέπει να έχουμε ακόμα πιο ενεργή παρουσία και να χρησιμοποιήσουμε την τεχνολογία για τον έγκαιρο εντοπισμό των πυρκαγιών με περισσότερα drones, περισσότερα μέσα, περισσότερη οπτική «εικόνα» του τι πραγματικά συμβαίνει στο πεδίο.

Είναι δεδομένο ότι αυτή η τακτική απέδωσε και αν οι δωρητές μας έχουν οποιαδήποτε αμφιβολία αν τα χρήματά τους έπιασαν τόπο, σας διαβεβαιώνω ότι έπιασαν τόπο. Σας ευχαριστούμε και πάλι πάρα πολύ για την ταχύτητα με την οποία ανταποκριθήκατε στα αιτήματά μας.

Το τρίτο συμπέρασμα στο οποίο αβίαστα καταλήγω είναι ότι δεν δικαιολογείται κανείς εφησυχασμός. Και ο εφησυχασμός προφανώς δεν μπορεί να δικαιολογηθεί, διότι δυστυχώς οι κλιματολογικές συνθήκες σήμερα είναι πολύ διαφορετικές από αυτές που ήταν πριν από 5 ή 10 χρόνια.

Όσο, λοιπόν, εμείς βελτιωνόμαστε, τόσο πρέπει να αναγνωρίζουμε ότι δυστυχώς η κλιματική κρίση, ειδικά στη λεκάνη της Μεσογείου, είναι ήδη μαζί μας. Και μπορεί του χρόνου να είμαστε πιο τυχεροί, να χιονίσει περισσότερο, να φυσήξει λιγότερο, να έχουμε λιγότερη εύφλεκτη ύλη, ξέρουμε όμως ότι στατιστικά τα πράγματα θα γίνονται χειρότερα. Θα έχουμε αύξηση των θερμοκρασιών, θα έχουμε πιο έντονα καιρικά φαινόμενα, θα έχουμε περισσότερες καταιγίδες. Δεν μιλάμε σήμερα για τα θέματα αυτά, διότι εστιάζουμε στην αποτίμηση της αντιπυρικής περιόδου, γνωρίζουμε όμως ότι ο βαθμός ετοιμότητάς μας για την αντιμετώπιση των κλιματικών κρίσεων πρέπει να βαίνει αυξανόμενος.

Αυτή η δουλειά είναι πολύ άχαρη, διότι με το που τελειώνει η μία αντιπυρική περίοδος πρέπει να προετοιμαζόμαστε για την επόμενη. Και γνωρίζουμε πολύ καλά ότι η δουλειά την οποία θα κάνουμε τον χειμώνα στα δάση, είτε είναι δουλειά πρόληψης είτε είναι δουλειά αποκατάστασης, θα τη βρούμε μπροστά μας το επόμενο καλοκαίρι. Και προφανώς αυτή η προσπάθεια πρέπει να συνεχιστεί με ακόμα μεγαλύτερη ένταση.

Και βέβαια, επιτρέψτε μου εδώ να δώσω και μία σημαντική ευρωπαϊκή διάσταση σε αυτή την προσπάθεια. Γνωρίζετε, γιατί το έχουμε πει πολλές φορές, ότι η χώρα για πρώτη φορά κατάφερε και εξασφάλισε από ευρωπαϊκούς πόρους ένα τεράστιο για τα δεδομένα της πατρίδας μας πρόγραμμα επενδύσεων στις υποδομές της Πολιτικής Προστασίας, παραπάνω από 2 δισεκατομμύρια ευρώ, το πρόγραμμα «ΑΙΓΙΣ». Να συγχαρώ τον Υπουργό και το επιτελείο του, διότι έτρεξαν με πολύ μεγάλη ταχύτητα όλους τους σχετικούς διαγωνισμούς και τα αποτελέσματα αυτού του προγράμματος θα αρχίσουν να φαίνονται από τον επόμενο χρόνο.

Η Ελλάδα, όμως, σήμερα θα έλεγα ότι είναι στη πρώτη γραμμή του εκσυγχρονισμού των υποδομών της πολιτικής προστασίας, αξιοποιώντας ευρωπαϊκούς πόρους για να δημιουργήσουμε πραγματικά ένα σύστημα πολιτικής προστασίας το οποίο θα βρίσκεται στην πρώτη γραμμή της ευρωπαϊκής αποτελεσματικότητας. Και αυτό έχουμε κάνει.

Κάποιοι παλαιότεροι, και αναφέρομαι ειδικά στους ένστολους, θυμούνται τι παραλάβαμε το 2019 και πού βρισκόμαστε σήμερα. Δεν έχουμε ολοκληρώσει αυτή τη διαδρομή, αλλά σίγουρα και ο πιο κακόπιστος θα αναγνωρίσει ότι έχουμε καταβάλει πολύ μεγάλη προσπάθεια.

Η Ευρώπη πρέπει να είναι αρωγός σε αυτή την προσπάθεια και προσωπικά πρωταγωνιστώ σε ευρωπαϊκό επίπεδο ώστε οι κλιματικές πολιτικές της Ευρωπαϊκής Ένωσης να μην εστιάζουν μόνο στη μείωση των εκπομπών των αερίων του θερμοκηπίου, πώς θα φτάσουμε, δηλαδή, σε αυτό το οποίο αποκαλούμε «net zero» το 2050. Είναι μια πολύ σημαντική προτεραιότητα και προφανώς την υλοποιούμε γιατί είμαστε πρωταγωνιστές στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και έχουμε κάθε λόγο να επενδύσουμε στην καθαρή ενέργεια και στην πράσινη μετάβαση.

Εξίσου σημαντικές, όμως, κυρίες και κύριοι, είναι και οι πολιτικές προσαρμογής στην κλιματική κρίση και η προσαρμογή στην κλιματική κρίση χρειάζεται πόρους. Η Ευρωπαϊκή Ένωση σήμερα δεν διαθέτει επαρκείς τέτοιους πόρους, είτε για πολιτικές πρόληψης -όπως ο καθαρισμός των δασών, η καλύτερη διαχείριση των υδάτων- είτε για πολιτικές αποκατάστασης όταν χτυπήσει μια φυσική καταστροφή και θα χρειαστεί το κράτος να τρέξει για να υποστηρίξει πολίτες, επιχειρήσεις να ξανασταθούν στα πόδια τους και να βοηθήσει τα φυσικά οικοσυστήματα να μπορέσουν να επανέλθουν.

Αυτή είναι μια συζήτηση η οποία θα γίνεται με ολοένα και μεγαλύτερη ένταση στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Και προσωπικά πιστεύω ότι πρέπει να πρωταγωνιστήσουμε σε μια συμμαχία τουλάχιστον των χωρών του νότου, των χωρών της Μεσογείου που αντιμετωπίζουν παρεμφερή προβλήματα, έτσι ώστε να μπορούμε να γνωρίζουμε ότι θα έχουμε την υποστήριξη της Ευρώπης και πριν και μετά από μια ενδεχόμενη νέα μεγάλη φυσική καταστροφή.

Το τελευταίο συμπέρασμα στο οποίο καταλήγω, κυρίες και κύριοι, έχει να κάνει με το γεγονός ότι για πρώτη φορά πιστεύω ότι διαμορφώνεται στη χώρα μια ευρύτερη συλλογική συνείδηση ότι η αντιμετώπιση αυτών των προκλήσεων δεν μπορεί να αφορά μόνο και αποκλειστικά το κράτος. Προφανώς το κράτος έχει πάντα τον πρώτο λόγο και η πρώτη ευθύνη του κράτους, είτε μιλάμε για την κεντρική εξουσία είτε μιλάμε για την Τοπική Αυτοδιοίκηση, είναι η προστασία της ζωής και της περιουσίας των Ελλήνων πολιτών.

Είμαστε, όμως, όλοι συμμέτοχοι σε αυτή τη μεγάλη προσπάθεια και ο καθένας κάνει και πρέπει να κάνει αυτό που του αναλογεί. Και πιστεύω ότι αυτή η συμμετοχή των πολιτών, μέσα από τον καθαρισμό των οικοπέδων και από την εγγραφή στη σχετική πλατφόρμα, ήταν τελικά ένα πρώτο πολύ ενδεικτικό και πολύ ενθαρρυντικό βήμα ότι ο καθένας θα κάνει αυτό το οποίο του αναλογεί και θα στηρίξει αυτή την πολύ μεγάλη συλλογική προσπάθεια, είτε για να προστατεύσει την περιουσία του είτε για να προστατεύσει την περιουσία του γείτονα. Θα μας βοηθήσει, τελικά, να μπορούμε να είμαστε πιο αποτελεσματικοί στην αντιμετώπιση τέτοιων ακραίων φαινομένων.

Και νομίζω αυτή είναι η συλλογική συνείδηση την οποία αποκτούμε: ότι μέσα από την ατομική πρωτοβουλία δεν προστατεύουμε μόνο την ατομική περιουσία, αλλά προωθούμε το συλλογικό καλό, βοηθάμε τις δυνάμεις της Πυροσβεστικής. Πηγαίνετε να ρωτήσετε τους πυροσβέστες οι οποίοι έπρεπε να κάνουν δουλειά εντός του αστικού ιστού, να σας πουν πόσο ανακουφισμένοι ήταν που πολύ λιγότερα οικόπεδα ήταν εστία γρήγορης μετάδοσης της φωτιάς. Όλοι μαζί κάναμε ένα σημαντικό βήμα στη σωστή κατεύθυνση.

Κλείνω, λέγοντας ότι η σημερινή εκδήλωση προφανώς και δεν προσφέρεται για ανεπίκαιρους πανηγυρισμούς, αλλά για μια αντικειμενική αποτίμηση όσων πετύχαμε και όσων πρέπει να κάνουμε. Διότι, όπως σας είπα, αυτή η προσπάθεια δεν σταματάει ποτέ.

Αλλά είναι μια ευκαιρία να μεταθέσουμε για αύριο ενδεχομένως τον προγραμματισμό του τι πρέπει να γίνει από εδώ και στο εξής και να αναλογιστούμε ότι κυρίως εσείς -δεν αναφέρομαι σε εμάς, αναφέρομαι στους ανθρώπους οι οποίοι βρέθηκαν στο πεδίο- κάνατε κάτι πολύ σημαντικό και πρέπει να είστε υπερήφανες και υπερήφανοι για τη δουλειά την οποία έχετε κάνει, όπως υπερήφανοι είμαστε και εμείς, ως πολιτική ηγεσία, γι’ αυτά τα οποία έχετε πετύχει.»

protothema.gr

 

Ένα ακόμη πρόβλημα είναι οι καθυστερήσεις κατά τη μεταβίβαση ακινήτων

Το στεγαστικό αποτελεί ένα από πλέον καίρια ζητήματα της ελληνικής κοινωνίας και οικονομίας και η κυβέρνηση αναζητεί λύσεις προκειμένου να αυξηθεί η προσφορά στέγης. Μία από τις παρεμβάσεις που θα μπορούσαν ενδεχομένως να φέρουν αποτέλεσμα είναι η ταχύτερη πώληση των ακινήτων που έχουν συγκεντρώσει οι τράπεζες μέσω πλειστηριασμών.

Σύμφωνα με εκτιμήσεις τα ακίνητα αυτά, φτάνουν τα 21.000, και στην περίπτωση που οι διαδικασίες πώλησης αυτών αν πωληθούν πιο γρήγορα, θα μπορέσει να αυξηθεί η διαθεσιμότητα κατοικιών στην αγορά. Αυτό θα μπορούσε να οδηγήσει σε μείωση των τιμών των ακινήτων και να διευκολύνει τη στέγαση, ιδιαίτερα για νέους και οικονομικά ασθενέστερους πολίτες που δυσκολεύονται να βρουν σπίτι.

Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης αναφέρθηκε στο θέμα αυτό σε εκδήλωση του Bloomberg στην Αθήνα, επισημαίνοντας ότι οι τράπεζες πρέπει να απελευθερωθούν από τα ακίνητα που κατέχουν και να προσφέρουν περισσότερα στεγαστικά δάνεια. Παρά την υψηλή ζήτηση και τη μεγάλη εγκρισιμότητα των αιτήσεων, το πρόγραμμα «Σπίτι μου» δεν κατάφερε να καλύψει πλήρως τον προϋπολογισμό του, καθώς οι ενδιαφερόμενοι δεν μπόρεσαν να βρουν το σπίτι που θα μπορούσαν να χρηματοδοτήσουν. Για τον ίδιο λόγο, αναμένονται παρόμοια προβλήματα και με το «Σπίτι μου ΙΙ», το οποίο θα ξεκινήσει το 2025, με ακόμη πιο ευνοϊκούς όρους.

Η μεγάλη διαφορά ανάμεσα στην προσφορά και τη ζήτηση για κατοικίες, σε συνδυασμό με τις αυξημένες τιμές, δυσκολεύει ακόμα περισσότερο την απόκτηση στέγης. Αυτή η ανισορροπία έχει αναδείξει και τις τράπεζες, οι οποίες έχουν δεσμευτεί να αποδεσμευτούν από τα ακίνητά τους, αφού δεν είναι μεσίτες και δεν θέλουν να κρατούν ακίνητα με τα έξοδα που συνεπάγεται η διαχείρισή τους.

Μία πρόταση για τις τράπεζες να χρηματοδοτούν άλλους για την αγορά ακινήτων μέσω πλειστηριασμών δεν έχει αποδώσει, κυρίως λόγω των αργών και περίπλοκων δικαστικών διαδικασιών. Οι πλειστηριασμοί μπορούν να καθυστερήσουν για μήνες και, ακόμα κι αν η διαδικασία προχωρήσει, ο νέος ιδιοκτήτης έχει μόνο 10 ημέρες για να καταβάλει το ποσό, κάτι που είναι δύσκολο χωρίς να έχει το απαιτούμενο ποσό σε μετρητά. Παράλληλα, η διαδικασία εκταμίευσης στεγαστικού δανείου μπορεί να διαρκέσει έως και 6 μήνες, κάτι που καθιστά ακόμα πιο δύσκολο για τους πολίτες να αποκτήσουν ακίνητο μέσω πλειστηριασμού.

Ένα ακόμη πρόβλημα είναι οι καθυστερήσεις κατά τη μεταβίβαση ακινήτων, καθώς απαιτείται συχνά να γίνει νομιμοποίηση ή τακτοποίηση του ακινήτου, κάτι που καθυστερεί την όλη διαδικασία.

Όσον αφορά την προσφορά ακινήτων, η Τράπεζα Πειραιώς εκτιμά ότι υπάρχει έλλειμμα άνω των 200.000 κατοικιών στην Ελλάδα. Η κατασκευαστική δραστηριότητα είχε φτάσει στο αποκορύφωμά της το 2005, με 66.000 οικοδομικές άδειες. Από το 2012 και μετά, όμως, η κατασκευαστική δραστηριότητα έχει μειωθεί δραματικά, με μόνο 16.000 άδειες να εκδίδονται κάθε χρόνο. Η ζήτηση για νέες κατοικίες αυξάνεται συνεχώς, κυρίως λόγω της αύξησης των νοικοκυριών και της ανάγκης για σπίτια που να διατίθενται για βραχυχρόνια μίσθωση.

Αυτή η ανισορροπία προσφοράς και ζήτησης έχει οδηγήσει σε μεγάλη αύξηση των τιμών των ακινήτων. Η Τράπεζα Πειραιώς εκτιμά ότι η αύξηση των τιμών είναι 14% μεγαλύτερη από ό,τι θα δικαιολογούσαν τα εισοδήματα των πολιτών, δημιουργώντας έτσι μία ακριβή αγορά στέγης για τους πολίτες.

Στα έσοδα από τον περιορισμό της φοροδιαφυγής βρίσκεται πλέον το «κλειδί» που θα «ξεκλειδώσει» νέες μόνιμες μειώσεις φόρων μέχρι και το 2027. Η σταδιακή ενεργοποίηση των 11 μέτρων κατά της φοροδιαφυγής που θεσμοθέτησε η κυβέρνηση τον περασμένο Δεκέμβριο έχει αρχίσει να φαίνεται στα κρατικά ταμεία.

Το νέο σύστημα τεκμαρτού υπολογισμού των εισοδημάτων των ελεύθερων επαγγελματιών, η επέκταση των POS και η διασύνδεσή τους με τις ταμειακές, η διεύρυνση των ηλεκτρονικών συναλλαγών αλλά και τα νέα ψηφιακά όπλα και ελεγκτικά εργαλεία εκτιμάται ότι θα φέρουν φέτος έξτρα φορολογικές εισπράξεις περίπου 1 δισ. ευρώ. Μάλιστα τα πρόσθετα έσοδα που θα προκύψουν από τη μείωση της φοροδιαφυγής είναι και η βασική αιτία για την οποία το οικονομικό επιτελείο έχει αναθεωρήσει – άτυπα ακόμη – προς τα πάνω την εκτίμηση για το πρωτογενές πλεόνασμα του 2024, το οποίο αναμένεται να φτάσει στο 2,5% του ΑΕΠ αντί 2,1% του ΑΕΠ που είχε προβλεφθεί στο πρόγραμμα σταθερότητας και ανάπτυξης 2024-2025, του περασμένου Απριλίου.

Σύμφωνα με τους υπολογισμούς του οικονομικού επιτελείου, μέχρι το 2027 τα ετήσια έσοδα που θα προκύψουν από τη μάχη κατά της φοροδιαφυγής θα κυμαίνονται από 2 δισ. έως 2,5 δισ. ευρώ, με το μεγάλο στοίχημα της κυβέρνησης να είναι η μείωση του «κενού ΦΠΑ» στο 9% έως το 2026. Το κενό ΦΠΑ, τα χρήματα δηλαδή που χάνει το Δημόσιο από τη μη είσπραξη ΦΠΑ, έχει μειωθεί από 24% το 2018 σε 15% το 2022 και τα νεότερα στοιχεία της Κομισιόν που αναμένεται να δοθούν στη δημοσιότητα θα δείξουν για την Ελλάδα περαιτέρω μείωση των ετήσιων απωλειών από ΦΠΑ σε επίπεδα κάτω από 3 δισ. ευρώ.

Φοροελαφρύνσεις

Με πρόσθετα έσοδα 2-2,5 δισ. ευρώ ετησίως δημιουργείται ένα μαξιλάρι για τη χρηματοδότηση νέων φοροελαφρύνσεων, όπως:

-«Κούρεμα» των τεκμηρίων διαβίωσης. Το ριζικό «λίφτινγκ» και η μεσοσταθμική μείωση 30% των τεκμηρίων διαβίωσης αναμένεται να έρθουν το 2026. Οι παρεμβάσεις που σχεδιάζονται στοχεύουν στην εξάλειψη των στρεβλώσεων και αδικιών που οδηγούν εκατοντάδες χιλιάδες πολίτες με χαμηλά εισοδήματα να πληρώνουν δυσανάλογα υψηλούς φόρους, καθώς η Εφορία υπολογίζει τον φόρο με βάση τις τεκμαρτές δαπάνες που εφαρμόζονται για τη διαβίωση, τα αυτοκίνητα, τις κατοικίες, τις αγορές αγαθών, τα δίδακτρα σε ιδιωτικά σχολεία, τα σκάφη αναψυχής κ.ά. Αλλωστε τα στοιχεία δείχνουν ότι οι περισσότεροι φορολογούμενοι που πιάνονται στην παγίδα των τεκμηρίων διαβίωσης είναι μισθωτοί και συνταξιούχοι κυρίως με χαμηλά εισοδήματα που πληρώνουν έξτρα φόρους επειδή διαμένουν σε ιδιόκτητη ή μισθωμένη κατοικία και έχουν ένα αυτοκίνητο.

-Η πλήρης κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος. Το μνημονιακό «χαράτσι» θα σβήσει τελείως από τον φορολογικό χάρτη της χώρας το 2027. Το επόμενο έτος το τέλος επιτηδεύματος θα καταργηθεί για όλους τους ελεύθερους επαγγελματίες, αυτοαπασχολούμενους και ατομικές επιχειρήσεις, ενώ παραμένει για τις επιχειρήσεις, τα υποκαταστήματα των νομικών προσώπων αλλά και τους εργαζομένους που αμείβονται με «μπλοκάκι».

-Νέα μείωση των ασφαλιστικών εισφορών. Οι εισφορές από το 2019 μέχρι σήμερα έχουν μειωθεί κατά 4,4 ποσοστιαίες μονάδες. Από την 1η Ιανουαρίου 2025 οι ασφαλιστικές εισφορές θα μειωθούν ακόμα κατά μία μονάδα. Ο επιμερισμός θα γίνει στη μέση, δηλαδή μισή μονάδα θα μειωθούν οι εισφορές για τις επιχειρήσεις δίνοντας ανάσα στο μη μισθολογικό κόστος και κατά μισή μονάδα για τους εργαζομένους, οδηγώντας σε μικρές αυξήσεις των μισθών. Συνολικά επιχειρήσεις και εργαζόμενοι κερδίζουν κοντά στα 400 εκατ. ευρώ σε ετήσια βάση, αλλά ο λογαριασμός δεν κλείνει εδώ. Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης έχει δηλώσει ότι έως το 2027 οι ασφαλιστικές εισφορές θα έχουν μειωθεί κατά 6 μονάδες, γεγονός το οποίο μεταφράζεται σε νέα μείωση κατά μισή ποσοστιαία μονάδα από το 2027 (αν δεν έρθει νωρίτερα).

-Μείωση συντελεστών ΦΠΑ. Η μείωση των συντελεστών ΦΠΑ είναι μια δύσκολη και δημοσιονομικά ακριβή άσκηση. Το 2019 το προεκλογικό πρόγραμμα της ΝΔ περιλάμβανε τη δέσμευση για μείωση του κανονικού συντελεστή ΦΠΑ από το 24% στο 22% και του μειωμένου συντελεστή από το 13% στο 11%. Το μέτρο δεν υλοποιήθηκε, αλλά από τότε έχουν γίνει παρεμβάσεις με αγαθά και υπηρεσίες που έχουν μετακομίσει μόνιμα από τον κανονικό συντελεστή ΦΠΑ 24% στον χαμηλό συντελεστή ΦΠΑ 13% (μεταφορές, γυμναστήρια, σχολές χορού).