Ο «χάρτης» των ελληνικών ηφαιστείων: Τα ενεργά, το «επικίνδυνο» και τα σενάρια μιας έκρηξης

Ο ελλαδικός χώρος είναι γεμάτος από ηφαίστεια εξού και η νησιωτικότητά του. Βέβαια, τα πιο «καινούρια» από αυτά τα ηφαίστεια βρίσκονται στο λεγόμενο «ηφαιστειακό τόξο του Νοτίου Αιγαίου», το οποίο ξεκινάει από τον Σαρωνικό, περνάει από τη Μήλο και τη Σαντορίνη και καταλήγει στην Κω και τη Νίσυρο.

Ο ηφαιστειολόγος και μέλος της Επιστημονικής Επιτροπής Παρακολούθησης Ελληνικού Ηφαιστειακού Τόξου, Γιώργος Βουγιουκαλάκης εξηγεί στο CNN Greece ποια είναι τα ενεργά ηφαίστεια στη χώρα, ποιο από αυτά ανησυχεί τους επιστήμονες, πόσο πιθανή είναι η έκρηξη ενός ηφαιστείου στην Ελλάδα και πόσο προετοιμασμένοι είμαστε, τελικά, για ένα τέτοιο σενάριο.

Τα ενεργά ηφαίστεια

Ηφαιστειακά, το «τόξο» του Νοτίου Αιγαίου ξεκίνησε πριν περίπου 4,5 εκ. χρόνια. Σε αυτό το τόξο, τα ενεργά ηφαίστεια, δηλαδή τα ηφαίστεια που έχουν δώσει τουλάχιστον μία έκρηξη τα τελευταία 10.000 χρόνια, είναι έξι:
  • H Καμένη Χώρα στα Μέθανα που εξερράγη το 240 π.χ.
  • Στη Μήλο, όπου έχουν καταγραφεί υδροθερμικές εκρήξεις και κάτω από τα πετρώματά της υπάρχει μάγμα.
  • Οι δύο Καμένες (η Παλαιά και η Νέα Καμένη) εντός της καλδέρας της Σαντορίνης, που έχουν καταγραφεί οκτώ εκρήξεις με τελευταία το 1950, αλλά και ένα ηφαίστειο έξω από την καλδέρα, το Κολούμπο που τελευταία φορά εξερράγη το 1650.
  • Στη Νίσυρο, που είχαμε μαγματικές εκρήξεις πριν 5.000-7.000 χρόνια και υδροθερμικές εκρήξεις με τελευταία το 1887.

Ο κ. Βουγιουκαλάκης διευκρινίζει ότι στην Ελλάδα δεν έχουμε εν ενεργεία ηφαίστεια, δηλαδή ηφαίστεια που εκλύουν λάβα, όπως είναι το Στρόμπολι και η Αίτνα στην Ιταλία.

«Στην Ελλάδα έχουμε ηφαίστεια που θέλουν μεγάλο διάστημα για να συσσωρεύσουν ενέργεια και να παράξουν μάγμα. Έχουμε ηφαίστεια που “κοιμούνται” για μεγάλα χρονικά διαστήματα», λέει στο CNN Greece ο κ. Βουγιουκαλάκης.

Οι Καμένες της Σαντορίνης

Το ηφαίστειο που προκαλεί τη μεγαλύτερη ανησυχία είναι αυτό στις Καμένες της Σαντορίνης.

Στο σημείο είναι τοποθετημένα πολυπαραμετρικά δίκτυα που καταγράφουν τη σεισμικότητα, την παραμόρφωση του εδάφους κ.α.

Το πλήρες δίκτυο λειτουργεί από το 1990, καταγράφοντας την πρώτη διέγερση του ηφαιστείου το διάστημα μεταξύ 2011-2012, διέγερση που «έκλεισε» τον Φεβρουάριο του 2012, με αρκετούς σεισμούς και μικρή παραμόρφωση του εδάφους.

«Τώρα, έχουμε ξανά μία μικρής κλίμακας ηφαιστειακή διέγερση που ξεκίνησε τον Ιούλιο του 2024», μας λέει ο κ. Βουγιουκαλάκης.
«Δεν μπορούμε να προβλέψουμε αν το ηφαίστειο θα συμπεριφερθεί με τον ίδιο τρόπο, γι’ αυτό οφείλουμε να το παρακολουθούμε. Δεν μπορούμε να κάνουμε μία βραχυπρόθεσμη πρόβλεψη, καθώς δεν υπάρχουν διαθέσιμα εργαλεία, αλλά μία μεσο-μακροπρόθεσμη πρόβλεψη μάς λέει ότι αν ενεργοποιηθεί το ηφαίστειο θα γνωρίζουμε τι είδους έκρηξη θα δώσει», προσθέτει.
Τι είδους έκρηξη θα είναι αυτή;
«Αν ενεργοποιηθούν οι Καμένες περιμένουμε μία ήπια ηφαιστειακή δραστηριότητα, αντίστοιχη εκείνης του 1925-1927», ξεκαθαρίζει ο κ. Βουγιουκαλάκης.

Είμαστε προετοιμασμένοι για μία πιθανή έκρηξη ηφαιστείου;

Στο ερώτημα αν είμαστε προετοιμασμένοι για μία πιθανή έκρηξη ηφαιστείου και ποιες θα είναι οι συνέπειες αυτής, ο ηφαιστειολόγος Γιώργος Βουγιουκαλάκης αναφέρεται στο σχέδιο ΤΑΛΩΣ της πολιτικής προστασίας για την αντιμετώπιση εκτάκτων αναγκών και άμεση/βραχεία διαχείριση των συνεπειών από την εκδήλωση ηφαιστειακής δραστηριότητας στο ηφαιστειακό σύμπλεγμα της Σαντορίνης.

 

«Οι συνέπειες μίας έκρηξης στη Σαντορίνη είναι διαχειρίσιμες. Το σχέδιο δεν προβλέπει εκκένωση του νησιού και μαζικές μετακινήσεις πολιτών. Μιλάμε για κλείσιμο του αεροδρομίου για κάποιο διάστημα, λόγω του ότι θα υπάρχει λεπτόκοκκη στάχτη στον αέρα και προειδοποίηση σε κατοίκους και τουρίστες να παρακολουθούν τις εκρήξεις από απόσταση», εξηγεί στο CNN Greece ο ηφαιστειολόγος Γιώργος Βουγιουκαλάκης.

Πηγή:cnn.gr

 



Τα πρώτα στοιχεία για εκρήξεις ηφαιστείων στη σκοτεινή πλευρά της Σελήνης συνέλεξαν επιστήμονες

Ηφαίστεια εκρήγνυνταν στη μυστηριώδη σκοτεινή πλευρά του φεγγαριού πριν από δισεκατομμύρια χρόνια, διαπίστωσαν Αμερικανοί και Κινέζοι ερευνητές.

Η ανάλυση δειγμάτων που συλλέχθηκαν από κινεζική αποστολή στη Σελήνη βρήκε θραύσματα βασάλτη (ηφαιστειακό πέτρωμα που σχηματίζεται μετά από έκρηξη) που χρονολογούνται πάνω από 4,2 δισεκατομμύρια χρόνια πριν. Τα ευρήματα δημοσιεύθηκαν στα περιοδικά Nature και Science.

Ενώ οι επιστήμονες γνώριζαν ήδη για την ηφαιστειακή δραστηριότητα στην πλευρά του φεγγαριού που μπορούμε να δούμε από τη Γη, η σκοτεινή πλευρά είναι πολύ διαφορετική ως προς τη γεωλογία της και παραμένει σε μεγάλο βαθμό ανεξερεύνητη.

Τα δείγματα πετρωμάτων και σκόνης – τα πρώτα που ανακτήθηκαν από την σκοτεινή πλευρά της Σελήνης – συλλέχθηκαν από το διαστημικό σκάφος Chang’e-6, μετά από μια αποστολή διάρκειας σχεδόν δύο μηνών, αναφέρει το BBC News.

Με επικεφαλής ειδικούς από την Κινεζική Ακαδημία Επιστημών, οι ερευνητές χρησιμοποίησαν ραδιομετρική χρονολόγηση για να προσδιορίσουν την ηλικία του ηφαιστειακού πετρώματος.

Η ανάλυσή τους αποκάλυψε επίσης ότι μια «εκπληκτικά νεαρή», όπως τη χαρακτηρίζουν, έκρηξη σημειώθηκε πριν από περίπου 2,83 δισεκατομμύρια χρόνια, κάτι που δεν έχει παρατηρηθεί για την κοντινή πλευρά της Σελήνης.

«Είναι η πρώτη γεωχρονολογική μελέτη που προέρχεται από τα δείγματα του Chang’e-6 και θα έχει τεράστια σημασία για την κοινότητα της σεληνιακής και πλανητικής επιστήμης», σχολίασε ο καθηγητής Qiuli Li από το Ινστιτούτο Γεωλογίας και Γεωφυσικής της Κινεζικής Ακαδημία Επιστημών.

Εικόνες από τη σκοτεινή πλευρά

Ενώ είναι ευρέως γνωστό ως σκοτεινή πλευρά, αυτό το τμήμα της Σελήνης στην πραγματικότητα δέχεται άφθονο ηλιακό φως – απλώς δεν το βλέπουμε. Η Σελήνη είναι παλιρροιακά κλειδωμένη με τη Γη και χρειάζεται τον ίδιο χρόνο για να περιστραφεί γύρω από τον πλανήτη μας – περίπου 27 ημέρες – που σημαίνει ότι η ίδια πλευρά είναι πάντα στραμμένη προς εμάς.

Η πρώτη εικόνα της μακρινής πλευράς τραβήχτηκε το 1959 από το σοβιετικό διαστημόπλοιο Luna 3. Ήταν χαμηλής ποιότητας, αλλά μας έδωσε μια ματιά της Σελήνης από διαφορετική οπτική γωνία.

Έκτοτε έχουν μεταδοθεί αρκετές εικόνες καλύτερης ποιότητας, συμπεριλαμβανομένου του ακόλουθου βίντεο της NASA το 2015, που δείχνει τη Σελήνη από την σκοτεινή της πλευρά, με τη Γη στο βάθος.

www.cnn.gr