Κυριάκος Μητσοτάκης – Άντονι Μπλίνκεν: Σε νέα φάση οι ελληνοαμερικανικές σχέσεις, ξεκλειδώνουν τα F35

Την επαναβεβαίωση ότι οι ελληνοαμερικανικές σχέσεις έχουν περάσει σε άλλο επίπεδο στρατηγικής συνεργασίας και στρέφονται στο μέλλον έδωσε η χθεσινή ολιγόωρη επίσκεψη του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών, Άντονι Μπλίνκεν στα Χανιά και η συνάντηση του με τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη, στην αφετηρία μιας περιοδείας στην ευρύτερη περιοχή με στόχο την αποφυγή διάχυσης της επικίνδυνης κρίσης στην Μέση Ανατολή.

Ο υπ. Εξωτερικών των ΗΠΑ αναγνωρίζοντας τον ρόλο της Ελλάδας ως παράγοντα σταθερότητας και ως αξιόπιστου Συμμάχου αναφέρθηκε με θερμά λόγια στην στρατηγική σχέση των δυο χωρών αλλά και στην προοπτική των ελληνοαμερικανικών σχέσεων κάνοντας ειδική μνεία στην συμβολή αυτής τη εξέλιξης και στον Κυριάκο Μητσοτάκη.

Σύμφωνα με πληροφορίες οι ελληνοαμερικανικές συνομιλίες στο οικογενειακό σπίτι του πρωθυπουργού στα Χανιά ήταν από τις λίγες φορές που δεν επικεντρώθηκαν στις ελληνοτουρκικές σχέσεις αλλά κάλυψαν σφαιρικά τα ευρύτερα περιφερειακά θέματα και τις κρίσεις σε Ουκρανία και Μέση Ανατολή και επικεντρώθηκαν στην συνεργασία των δυο χωρών για την αντιμετώπιση τους. Στο πλαίσιο αυτό ο Αμερικανός ΥΠΕΞ ευχαρίστησε την Ελλάδα τόσο για την στάση της στην Γάζα και στην προσφορά της για διευκόλυνση της παροχής ανθρωπιστικής βοήθειας αλλά και για την ετοιμότητα της να συμμετάσχει στην αποστολή Prosperity Guardian για την διασφάλιση της ασφαλούς και ελεύθερης ναυσιπλοΐας στην Ερυθρά Θάλασσα.

Για το θέμα αυτό εκανε ειδική αναφορά ο Άντονι Μπλίνκεν και στις δηλώσεις του στο αεροδρόμιο πριν αναχωρήσει από την Κρήτη καθώς θεωρείται σημαντικό να συμμετέχει η Ελλάδα στην αποστολή ως χώρα με έναν από τους μεγαλύτερους εμπορικούς στόλους και ενώ μάλιστα άλλες χώρες μέλη της Ε.Ε. έχουν εκφράσει απροθυμία για να συμμετάσχουν.

Στις συνομιλιες συμμετείχαν ο υπουργός εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης η υφυπουργός εξωτερικών Αλεξάνδρα Παπαδοπούλου ,η σύμβουλος του πρωθυπουργού Αριστοτελία Πελώνη και η διπλωματική σύμβουλος του πρωθυπουργού Άννα-Μαρία Μπουρα.

Όμως για την Ελλάδα είναι σημαντικό ότι, σύμφωνα με πληροφορίες, δόθηκαν διαβεβαιώσεις ότι πολύ σύντομα θα προχωρήσει η προωθηση στο Κογκρέσο της συμφωνίας πώλησης των F-35 στην Ελλάδα ανεξαρτήτως άλλων εξελίξεων κάτι που αξιολογείται θετικά από την Αθήνα καθώς έστω και εμμέσως η συμφωνία αυτή έχει συνδεθεί με την αντίστοιχη συμφωνία για πώληση και αναβάθμιση F-16 στην Τουρκία. Κάτι που ουσιαστικά έθετε σε ομηρία την αγορά από την χώρα μας αμερικανικών εξοπλισμών από τις διαθέσεις της Τουρκίας.
Αυτό θα αποτελεί ένα ακόμη δείγμα της νέας προσέγγισης των ελληνοαμερικανικών σχέσεων ώστε να απομακρυνθούν από ένα πλαίσιο τριγωνικών εξαρτημένων σχέσεων Ουάσιγκτον-Αθήνας-Άγκυρας και να προχωρήσουν με αυτόνομο προσανατολισμό.
Στην διάρκεια των συνομιλιών εγινε αναφορά και στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, όπου η αμερικανική πλευρά έχει εκφράσει την ικανοποίηση της για τις προσπάθειες προσέγγισης των δυο χωρών και για την Διακήρυξη των Αθηνών θεωρώντας ότι υπάρχει «παράθυρο ευκαιρίας», καθώς πάγιος στόχος της αμερικανικής πολιτικής είναι η αποφυγή εντάσεων μεταξύ δυο σημαντικών συμμάχων στην κρίσιμη νοτιοανατολική πτέρυγα του ΝΑΤΟ.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης, σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές, αναφερόμενος στην Ανατολική Μεσόγειο στην διάρκεια της συζήτησης επανέλαβε την «σταθερή και διαχρονική θέση της Ελλάδας υπέρ της ειρηνικής επίλυσης των διαφορών και των σχέσεων καλής γειτονίας με βάση το Διεθνές Δίκαιο, αρχές που διασφαλίζουν την περιφερειακή σταθερότητα και ασφάλεια».

Το διαφορετικό κλίμα και το χάσμα απόψεων στην Τουρκία

Το μόνο σίγουρο είναι ότι ο Άντονι Μπλίνκεν στα Χανιά βρήκε πολύ πιο φιλόξενη ατμόσφαιρα και περιβάλλον συνεννόησης από αυτό που αντιμετώπισε λίγες ώρες νωρίτερα το μεσημέρι του Σαββάτου στην Κωνσταντινούπολη. Όπως ειπε ο ίδιος γνωρίζει από Ελληνοαμερικανούς φίλους του πόσο σημαντικό είναι να σε καλεί στην Ελλάδα κάποιος στο ίδιο του το σπίτι όπου παρεμπιπτόντως δοκίμασε και δυο κρητικές ρακές με θέα τον Κόλπο της Σουδας πριν αναχωρήσει για την Ιορδανία.

Είναι και η σημειολογία: τα σκυθρωπά και σφιγμένα πρόσωπα στην διάρκεια των συναντήσεων με τον Χακάν Φιντάν και στην φωτογραφία με τα ανέκφραστα πρόσωπα με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, η απουσία κάθε είδους φυσικού ήχου κατά την διάρκεια των δυο συναντήσεων.

Σύμφωνα με πληροφορίες ο κ .Μπλίνκεν πίεσε την τουρκική πλευρά για να προχωρήσει άμεσα η έγκριση από την Ολομέλεια της Τουρκικής Εθνοσυνέλευσης του Πρωτόκολλου ένταξης της Σουηδίας στο ΝΑΤΟ, εισπράττοντας αόριστες υποσχέσεις ότι «αυτό είναι θέμα της Εθνοσυνέλευσης». Η Τουρκία επέμεινε ότι θα πρέπει πρώτα να πάρει στα χέρια της την συμφωνία για τα F16 και κατόπιν θα προχωρήσει η έγκριση του πρωτοκόλλου της Σουηδίας. Για το Κογκρέσο αυτό όμως αποτελεί «κόκκινη γραμμή» καθώς ζητά την ακριβώς αντίστροφη σειρά… Η ελπίδα των Αμερικανών είναι ότι εντος των επόμενων ημερών ή εβδομάδων θα λυθεί η εκκρεμότητα της Σουηδίας ώστε να προχωρήσει στο Κογκρέσο η Συμφωνία για τα F16 παράλληλα με αυτή των F35.



Έκθεση Κογκρέσου | Το μεγάλο παζάρι της Τουρκίας

Σε έκθεσή της με θέμα την «Τουρκική απάντηση στη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία και τα ζητήματα που ανέκυψαν με την πρόσβαση στη Μαύρη Θάλασσα», η Υπηρεσία Ερευνας του αμερικανικού Κογκρέσου, που ενημερώνει το Σώμα από το 1914, επισημαίνει πως η Αγκυρα επιχειρεί να περιορίσει τις συνέπειες της ουκρανικής κρίσης στην εθνική της ασφάλεια και οικονομία.

Στο πλαίσιο αυτό, κρατά λεπτές ισορροπίες απέναντι στη Μόσχα και στο Κίεβο και γι’ αυτό ανέλαβε διαμεσολαβητικό ρόλο μεταξύ των δύο πλευρών.

«Αν και η Τουρκία αποδοκίμασε την εισβολή και παρείχε drones και ανθρωπιστική βοήθεια στην Ουκρανία, η τουρκική κυβέρνηση είπε ότι δεν πρόκειται να συμμετάσχει στις οικονομικές κυρώσεις κατά της Ρωσίας. Η σύγκρουση επιδείνωσε άλλωστε τη σοβούσα νομισματική και πληθωριστική κρίση στη χώρα και η οικονομία της θα μπορούσε να αποδειχθεί ιδιαίτερα ευάλωτη στη διακοπή ρωσικών εξαγωγών φυσικού αερίου και σιτηρών ή σε στρατιωτικές δραστηριότητες στη Συρία, που δημιουργούν νέες προσφυγικές ροές», επισημαίνεται χαρακτηριστικά.

Η υπηρεσία υπενθυμίζει πως οι σχέσεις της Τουρκίας με τη Ρωσία, ειδικά η απόκτηση των S-400, προκάλεσαν σοβαρή ένταση στις σχέσεις της χώρας με τις ΗΠΑ, που οδήγησαν σε κυρώσεις και στο «πάγωμα» πωλήσεων όπλων από το Κογκρέσο.

Το κλείσιμο των Στενών
Ο πόλεμος στην Ουκρανία θα μπορούσε να επηρεάσει το αίτημα εκσυγχρονισμού των F-16, αλλά και να επαναφέρει στο προσκήνιο τα F-35, επισημαίνει η Υπηρεσία Ερευνας του αμερικανικού Κογκρέσου.

Σχολιάζοντας την απόφαση της Αγκυρας να κλείσει τα Στενά επικαλούμενη τη Συνθήκη του Μοντρέ, η έκθεση εκτιμά ότι όσο παρατείνεται ο πόλεμος τόσο μεγαλύτερη σημασία αποκτά το κλείσιμο. Μια εξαίρεση στην απόφαση προβλέπει πρόσβαση σε ρωσικά πλοία αν επιστρέφουν στις βάσεις τους στη Μαύρη Θάλασσα, αν και ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών διευκρίνισε ότι «τα πλοία αυτά δεν θα πρέπει να έχουν εμπλακεί στον πόλεμο».

Αναλυτές ανησυχούν ότι η αποθάρρυνση άλλων χωρών να διέλθουν τα Στενά, όταν η Ρωσία μπορεί να επιστρέψει τα πλοία της στις βάσεις τους στη Μαύρη Θάλασσα, υπονομεύει τη Συνθήκη και βάζει το ΝΑΤΟ σε μειονεκτική θέση. Ο πόλεμος στην Ουκρανία θα μπορούσε να επηρεάσει το εκκρεμές αίτημα για αναβαθμισμένα και νέα F-16.

Η Τουρκία επιχειρεί να εκσυγχρονίσει την αεροπορία της αφότου έχασε την πρόσβαση στα μαχητικά F-35 λόγω της αγοράς των ρωσικών S-400. Aναλυτές πιστεύουν ότι σε περίπτωση που δεν εκπληρωθεί το αίτημα για τα F-16 θα μπορούσε να πληγεί η σχέση Τουρκίας – ΗΠΑ και να στραφεί η Αγκυρα στη Ρωσία ή σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες για την απόκτηση μαχητικών. Τέλος, είναι ασαφές πώς θα μπορούσε ο πόλεμος να αλλάξει τη στάση της Τουρκίας στο ζήτημα των S-400. Αν εγκαταλείψει τους S-400, θα μπορούσαν οι ΗΠΑ να άρουν τις προαναφερθείσες κυρώσεις και να επιτρέψουν στην Τουρκία να παραλάβει F-35.

Η σύρραξη δοκιμάζει τις συνέπειες της τουρκικής συνεργασίας με την Ουκρανία αλλά και την αντίδραση της Ρωσίας, που επίσης θα μπορούσε να έχει επιπτώσεις στην αμερικανική πολιτική.

Η Τουρκία έχει πουλήσει drones Bayraktar TB2 στην Ουκρανία στο πλαίσιο της ενισχυμένης διμερούς αμυντικής συνεργασίας. Στις επιχειρήσεις στη Συρία, στη Λιβύη και στο Ναγκόρνο-Καραμπάχ αυτά τα drones είχαν σημαντικές επιδόσεις, αλλά η αποτελεσματικότητά τους μπορεί να αποδειχθεί πιο περιορισμένη σε έναν πόλεμο υψηλής έντασης. Κάποιοι ισχυρισμοί για αποτελεσματικά πλήγματα κατά ρωσικών στόχων εμφανίστηκαν τις τελευταίες μέρες και, σύμφωνα με δημοσιεύματα, στις αρχές Μαρτίου η Ουκρανία παρέλαβε κι άλλα ΤΒ2.

Πηγη: kathimerini.gr