Ως γυναικοκτονία μπορούμε να πούμε ότι είναι ότι χειρότερο μπορεί να λάβει χώρα, ως βία κατά των γυναικών.  Η γενική έννοια της γυναικοκτονίας παραπέμπει στη δολοφονία μιας γυναίκας ή ενός κοριτσιού εξαιτίας του φύλου τους. Με τη Διακήρυξη της Βιέννης για τις Γυναικοκτονίες  ο ΟΗΕ, αναγνώρισε διαφορετικά είδη γυναικοκτονίας, όπως: η δολοφονία γυναίκας ως αποτέλεσμα συντροφικής βίας, ο βασανισμός και η δολοφονία γυναίκας ως αποτέλεσμα μισογυνισμού,  η δολοφονία γυναικών και κοριτσιών εξαιτίας του σεξουαλικού προσανατολισμού τους και της ταυτότητας φύλου, και άλλες περιπτώσεις  γυναικοκτονίας οι οποίες συνδέονται με  το οργανωμένο έγκλημα, εμπόρους ναρκωτικών, ή την εμπορία γυναικών και κοριτσιών.

Ο όρος γυναικοκτονία, έρχεται από παλιά, όταν το 1976 τον κατέγραψε η κοινωνιολόγος Diana E. H. Russel, ορίζοντας έτσι το εγκληματολογικό και ανθρωπολογικό αυτό φαινόμενο. Ο όρος «γυναικοκτονία» έγινε ευρέως γνωστός και υιοθετήθηκε από την εγκληματολογία μετά το 1992, έπειτα από μία συλλογή δεδομένων  που επιμελήθηκαν από κοινού η εγκληματολόγος Jill Radford,  και η κοινωνιολόγος  Diana. H. Russel.

Τα συστήματα συλλογής δεδομένων, ποικίλλουν σε μεγάλο βαθμό από το ένα κράτος μέλος της ΕΕ στο άλλο, καθώς βασίζονται σε διάφορες πηγές. Για την Ελλάδα τα δεδομένα τα έχουμε από την Ελληνική Αστυνομία και εφόσον αυτά δημοσιοποιούνται. Έτσι υπολογίζεται ότι στην Ευρώπη το 30% των γυναικών ή / και κοριτσιών, που έχουν πέσει θύμα ανθρωποκτονίας, δολοφονούνται από πρόθεση από τον ερωτικό σύντροφο.

‘Όταν μιλάμε για ερωτικό σύντροφο, εννοούμε  τον  πρώην ή νυν σύζυγος ή σύντροφος, ανεξάρτητα από το αν ο δράστης μοιράζεται ή μοιραζόταν κατά το παρελθόν την ίδια στέγη με το θύμα. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Ελληνικής Αστυνομίας στην Ελλάδα,  το 2017,  το 35 % ήταν θύματα ανθρωποκτονίας που σχετιζόταν με ενδοοικογενειακή βία.

Ένα σημαντικό θέμα που έχει προκύψει, ώστε να επανασχεδιαστεί η νομοθεσία για να υπάρχει σημαντική αντιμετώπιση του προβλήματος, είναι η κατανόηση του προβλήματος ως προς την φύση του και την συχνότητά του, όπως επίσης και το κίνητρο της δολοφονίας.

Εάν γυρίσουμε λίγο το χρόνο προς τα πίσω, θα θυμόμαστε τα στυγερά εγκλήματα – γυναικοκτονίες  που διαπράχτηκαν στην Ελλάδα,  στο τέλος του 2018 και στην αρχή του 2019, και συγκεκριμένα  για το βιασμό και την γυναικοκτονία της Ελένης Τοπαλούδη στη Ρόδο, από δύο νεαρούς άντρες με τους οποίους αρνήθηκε να συνευρεθεί ερωτικά, και τη δολοφονία της Αγγελικής Πέτρου στην Κέρκυρα, από τον πατέρα της, ο οποίος δεν ενέκρινε  τη σχέση που είχε με άνδρα από το Αφγανιστάν.

Συνοπτικά τα τελευταία 5 έτη, έχουμε αντίστοιχα από το έτος 2019, μέχρι και σήμερα, κατά έτος αντίστοιχα: 17, 19, 31, 26, 15, 6, με τελευταία την περίπτωση,  της 28ης έξω από το Αστυνομικό Τμήμα των Αγίων Αναργύρων και την στυγερή δολοφονίας της από τον πρώην σύντροφό της.

Παγκοσμίως,  κάθε  μέρα, σε όλο τον κόσμο, δολοφονούνται 137 γυναίκες, κατά μέσο όρο, από (πρώην ή νυν) συζύγους ή συντρόφους ή από κάποιο μέλος της οικογένειας τους, ενώ το 2017,  ένα ποσοστό  58% διαπράχθηκε από (πρώην ή νυν) συζύγους ή συντρόφους ή μέλη της οικογένειας τους, με βάση τα στοιχεία  του Γραφείου των Ηνωμένων Εθνών για τα Ναρκωτικά και το Έγκλημα (UNODC).

Σύμφωνα με στοιχεία της ΕΕ το 22% των γυναικών, έχει πέσει θύμα, σωματικής ή / και σεξουαλικής βίας. Οι χώρες με τα μεγαλύτερα ποσοστό  γυναικοκτονιών,  είναι η Αργεντινή, το Ελ Σαλβαδόρ, η Ινδία, η Ονδούρα και το Μεξικό, ενώ υψηλά ποσοστά καταγράφονται και στη Γουατεμάλα, την Κολομβία, τη Βραζιλία, τη Ρωσία και τη Νότια Αφρική.  Επιπλέον, με βάση τα στοιχεία του Ευρωπαϊκού Ινστιτούτου για την Ισότητα των Φύλων, EIGE:

• Στην Βρετανία, κάθε τρεις μέρες δολοφονείται μία γυναίκα
• Στη Σουηδία, κάθε δέκα μέρες κακοποιείται μέχρι θανάτου από το σύζυγο ή σύντροφό της
• Στην Ισπανία, μία γυναίκα δολοφονείται κάθε τέσσερεις μέρες, περίπου 100 τον χρόνο
• Στην Γαλλία, μία γυναίκα δολοφονείται κάθε πέντε μέρες εξαιτίας κακοποίησης στο σπίτι
• Στην Ελλάδα, την Πέμπτη 11/04/2024, καταγράφηκαν 103 περιστατικά, έγιναν 43 συλλήψεις με αυτόφωρη διαδικασία, ενώ 3 θύματα ζήτησαν να μεταφερθούν σε κατάλυμα, με την πλειονότητα των περιστατικών να έγιναν στη Αττική, και συγκεκριμένα έγιναν 47 καταγγελίες και 17 συλλήψεις.
• Επίσης δημιουργήθηκε νέα πλατφόρμα, με το όνομα stop-bulling.gov.gr,  για την δημιουργία καταγγελιών φαινομένων bulling στα σχολεία, όπου γονείς και μαθητές, μπορούν να καταγράψουν τα φαινόμενα βίας όπου πέφτουν στην αντίληψή τους, ή είναι οι ίδιοι θύματα σχολικού εκφοβισμού
• Επίσης με τα τελευταία στατιστικά στοιχεία της ΕΛ.ΑΣ. κάθε 45 λεπτά η αστυνομία δέχεται μία καταγγελία για ενδοοικογενειακή βία, ενώ 270 γυναίκες χρησιμοποίησαν το panic button

Βέβαια δεν θα πρέπει να παραλείπουμε και την δημιουργία  ειδικών διαμορφωμένων χώρων  που θα λειτουργούν ως safe houses, για την βραχυπρόθεσμη ασφαλή φιλοξενία γυναικών – θυμάτων ενδοοικογενειακής βίας, καθώς και μελών της οικογένειάς  τους, σε όλη την επικράτεια. Χώροι οι οποίοι θα φυλάσσονται από την ΕΛ.ΑΣ., ενώ σε συνεργασία με τις δομές του Υπουργείου Οικογένειας και Κοινωνικής Συνοχής, την Τοπική Αυτοδιοίκηση και άλλους φορείς, θα παρέχεται κάθε είδους βοήθεια και στήριξη.

Πολλές φορές έχουμε ακούσει σε συνομιλίες, να αποκαλούν τον συνομιλητή σε μια συζήτηση σεξιστή. Αυτοί όμως που χρησιμοποιούν αυτήν την λέξη , γνωρίζουν την έννοια αυτής, ή πολύ περισσότερο, ποια είναι τα χαρακτηριστικά ενός ατόμου με σεξιστική συμπεριφορά, πιο άτομο είναι πραγματικά σεξιστής και τη συνεπάγεται άραγε αυτή η συμπεριφορά στο άτομο – θύμα που είναι αποδέκτης αυτής της συμπεριφοράς. Τη να εννοούμε άραγε όταν αναφέρουμε αυτή την λέξη;  Γνωρίζουμε άραγε  τις προεκτάσεις αυτής, αλλά και της επιπτώσεις που μπορεί να έχει η αβίαστη χρήση αυτής της λέξης

Με τον όρο Σεξισμό, εννοούμε,  κάθε έκφραση ή πράξη, λέξη, ή χειρονομία,  η οποία βασίζεται στην ιδέα ότι κάποια άτομα, πιο συχνά γυναίκες, είναι κατώτερα από άλλα. Αυτό προκύπτει  στην πεποίθηση ότι κάποια  άτομα, εξαιτίας του φύλου τους, ή της κοινωνικότητάς τους,  είναι διαφορετικά και συνήθως είναι τα ποιο ευάλωτα και τα πιο αδύναμα άτομα. Σε περισσότερο βαθμό επηρεάζονται οι γυναίκες και τα κορίτσια. Άρα αναφερόμαστε στην διαφορετικότητα του ατόμου τόσο ως προς το φύλλο, είτε αναφερόμαστε στην βιολογική του υπόσταση, είτε αναφερόμαστε στην κοινωνική υπόσταση. Συνδέεται άμεσα με τα στερεότυπα και τους ρόλους των φύλλων και αφορά στην πεποίθηση ότι το ένα φύλλο είναι ανώτερο από το άλλο. Η έννοια του φαινομένου αυτού περικλείει την έννοια ότι οι άνδρες είναι πιο σημαντικοί από τις γυναίκες και ότι οι γυναίκες είναι για να βοηθούν τους άνδρες.

Εδώ θα πρέπει να κάνουμε μία μικρή παρένθεση και να αναφερθούμε στον καλοήθη σεξισμό, κατά τον οποίο το ένα φύλο και ιδιαίτερα το γυναικείο, έχει ρόλους στερεότυπους και περιοριστικούς, οι οποίοι επιφανειακά φαίνονται θετικοί. Υπάρχει ένα κύμα ευγένειας προς το γυναικείο φύλλο, όμως στην πραγματικότητα οι εκφράσεις αυτές υπομονεύουν την ανωτερότητα του άνδρα. Οι υποτιθέμενες αρετές που αποδίδονται στη γυναίκα είναι πάντα αυτές που η πατριαρχία τις θέλει να έχουν, ήτοι υπομονή, αντοχή, ενσυναίσθηση, έτσι ώστε να μπορούν να επιτελούν την συναισθηματική εργασία για όλους τους άλλους, ενώ τα δικά της συναισθήματα αγνοούνται παντελώς.

Σοβαρές και βλαβερές συνέπειες, έχει το φαινόμενο του σεξισμού, τόσο σε γυναίκες, όσο και σε άνδρες, όταν αυτά τα φαινόμενα έχουν να κάνουν με εθνικότητα, ηλικία, σεξουαλικό προσανατολισμό, αναπηρία, θρησκεία ή άλλους παράγοντες.

Φαινόμενα σεξισμού συναντούμαι σε κάθε μορφή δημόσιας και ιδιωτικής δραστηριότητας. Στον χώρο της δημοσιογραφίας ένα ποσοστό 63% έχει υποστεί λεκτική βία, ενώ για τις οικιακές εργασίες οι γυναίκες αφιερώνουν διπλάσιο χρόνο από τους άνδρες. Ενώ όλες σχεδόν οι γυναίκες έχουν δεχτεί

το  φαινόμενο του mansplaining & του manterrupting,  στον χώρο εργασίας.

Ο σεξισμός βασικά ξεκινά βασικά, από την χρήση του αρσενικού γένους,  στην ομιλία. Έτσι από την ομιλία μπορούμε να συμπεράνουμε και να αναγνωρίσουμε την συγκεκριμένη συμπεριφορά, αφού εκφράζει τον τρόπο σκέψης  και τις πράξεις μας. Σημαντικό επίσης είναι και το φαινόμενο του σεξισμού στους χώρους εργασίας. Το φαινόμενο εμφανίζεται τόσο σε άνδρες όσο και σε γυναίκες, και έχει να κάνει με την εξωτερική εμφάνιση ή τον τρόπο ντυσίματος. Ο σεξισμός στο εργασιακό περιβάλλον έχει να κάνει με την υπομονεύει  την αποτελεσματικότητα των θυμάτων.

Υπομονετικά σχόλια δημιουργούν εκφοβιστική & καταπιεστική ατμόσφαιρα για αυτούς που τα αντιμετωπίζουν και μπορούν να μετατραπούν σε βία ή παρενόχληση. Τα θύματα εμφανίζουν υψηλότερα επίπεδα άγχους και κατάθλιψη.

Σε πολλούς τομείς εμφανίζονται φαινόμενα σεξισμού, όπως, όταν γίνονται συνεντεύξεις σε αθλήτριες, δεν αναφερόμαστε στο κατόρθωμα των αθλητριών, στην δεξιότητα και δύναμη των αθλητριών,  αλλά στον οικογενειακό τους ρόλο. Άλλο παράδειγμα αποτελεί η εμφάνιση των γυναικών σε πολιτιστικές ή αθλητικές εκδηλώσεις, όπου οι γυναίκες εμφανίζονται με σέξι ενδυμασία και έχουν διακοσμητικό ρόλο. Τα σεξιστικά αστεία μπορούν να εκφοβίσουν και να κάνουν τους ανθρώπους να σωπάσουν και να υπoβαθμίσουν την σεξιστική συμπεριφορά.

Στην Ελλάδα του σήμερα,  το νομοθετικό πλαίσιο για την ισότητα των φύλων και την καταστολή κάθε μορφής διάκρισης σε βάρος των γυναικών περιγράφεται στο  άρθρο 4 παρ. 2 του Συντάγματος. Παρόλα αυτά τα σεξιστικά σχόλια εις βάρος των γυναικών δεν σταματούν. Όταν λέμε ισότητα των φύλων σημαίνει ίση προβολή, ενδυνάμωση, ευθύνη και συμμετοχή γυναικών και ανδρών σε όλους τους τομείς της δημόσιας και ιδιωτικής ζωής, καθώς και ισότιμη πρόσβαση και διανομή πόρων μεταξύ τους. Βασικός λόγος είναι η αλλαγή των δομών τις κοινωνίας, οι οποίες θα συμβάλλουν στη διατήρηση των ανισοτήτων σχέσεων εξουσίας μεταξύ γυναικών και ανδρών. Η επίτευξη αυτού του στόχου έχει σκοπό, την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, τη λειτουργία της δημοκρατίας, τον σεβασμό του κράτους δικαίου και την οικονομική ανάπτυξη και ανταγωνιστικότητα.

Όμως προκύπτει ένα δίλλημα εάν η ισότητα είναι τυπική ή εάν μπορεί να γίνει ουσιαστική. Είναι δύσκολο να διακρίνουμε την διαφορετικότητα των φύλων, πέρα από την παραμόρφωση που προκαλεί η ιεραρχική κατηγοριοποίηση των πολιτών και η βάναυση καταπίεση των γυναικών.  Θα πρέπει να λάβουμε υπόψη ότι βασικά θα πρέπει να αλλάξουν και οι κοινωνικές συμπεριφορές και οι νοοτροπίες των ίδιων των γυναικών. Βέβαια, αναγνωρίζοντας ότι οι γυναίκες,  λόγω του φύλου τους (ανεξάρτητα από την κοινωνική τάξη και τη φυλή τους) εμποδίζονται να αναπτυχθούν ελεύθερα, τους παρέχονται προνόμια ως αντιστάθμισμα, ωθώντας τες να υπερπηδήσουν τα εμπόδια που αντιμετωπίζουν στο μέλλον.

Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, το νομικό και θεσμικό πλαίσιο που αφορά την εξάλειψη του σεξισμού γενικότερα, ακολουθείται από ένα πλήθος δράσεων και κανονισμών. Βασικοί κανονισμοί για την ισότητα των φύλων και την εξάλειψη του σεξισμού περιλαμβάνονται στην Ευρωπαϊκή Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου. Έτσι  στις 28 Μαρτίου 2019, το Συμβούλιο της Ευρώπης, το οποίο προστατεύει τα ανθρώπινα δικαιώματα, ενέκρινε τον  ορισμό του σεξισμού σε διεθνή κλίμακα σε μια προσπάθεια που γίνεται για να  εξαλειφθεί το φαινόμενο. Το κείμενο, που απευθύνεται στις 47 χώρες μέλη του πανευρωπαϊκού οργανισμού, και εγκρίθηκε από την Επιτροπή Υπουργών του Συμβουλίου της Ευρώπης, ορίζει τον σεξισμό ως μια εκδήλωση των ιστορικά άνισων σχέσεων δύναμης ανάμεσα σε γυναίκες και άνδρες, που οδηγεί στη διάκριση. Έτσι λοιπόν ο σεξισμός και η βία απέναντι στις γυναίκες συνδέονται, δημιουργώντας ένα κλίμα φόβου, αποκλεισμού και ανασφάλειας. Το μόνο σίγουρο πάντως είναι ότι στην καταπολέμηση του φαινομένου του σεξισμού σημαντικό ρόλο παίζει η ενημέρωση και η ευαισθητοποίηση του κοινού, που πρέπει να πραγματοποιηθεί με στοχευόμενη καμπάνια.

Ωστόσο, μπορεί το νομικό πλαίσιο να έχει βελτιωθεί, όμως η αποτελεσματική ισότητα  δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα. Η βία και ο σεξισμός,  εξακολουθούν να υφίστανται, διατηρώντας τις γυναίκες και τους άνδρες στους παραδοσιακούς τους ρόλους και εμποδίζοντας την πλήρη υλοποίηση των δικαιωμάτων των γυναικών. Στην κοινωνία, όπου η ευαισθητοποίηση γύρω από τα εγκλήματα σε βάρος των γυναικών είναι αρκετά μεγαλύτερη, οι διακρίσεις και οι  σχολιασμοί κυρίως μέσω των social media δεν πρέπει να υφίστανται. Δεν πρέπει να ξεχνάμε και να παραλείπουμε, ότι έχουμε, για την αντιμετώπιση του προβλήματος, και το  ζήτημα της ατομικής ευθύνης του κάθε πολίτη, σε περιπτώσεις διαπίστωσης της ύπαρξης σεξιστικής συμπεριφοράς στον περίγυρο, και τον κατάλληλο τρόπο που θα πρέπει  να αντιδράσει  και να παρέχει την βοήθεια του στο θύμα,  αλλά και παράλληλα αποτελεί και ζήτημα της Πολιτείας να λάβει μέτρα στήριξης της ισότητας καθώς και μέτρα ενδυνάμωσης και προστασίας των γυναικών και όχι μόνο. Το τελικό στάδιο μιας σεξιστικής κουλτούρας, αποτελούν διάφορα εγκλήματα κατά των γυναικών, όπως η γυναικοκτονία. Πριν όμως φτάσουμε σε αυτές τις ακραίες καταστάσεις, θα πρέπει να ελέγχουμε όλες τις συμπεριφορές που συμβαίνουν από όλα τα φύλα (άνδρες και γυναίκες) γιατί τα φαινόμενα που συμβαίνουν βασίζονται στην εξουσία που επιβάλλεται πάνω στο άλλο φύλο.

Όπως έχουμε αναφέρει, λέγοντας έμφυλη βία, εννοούμε την οποιαδήποτε διάκριση μπορεί να συμβεί ή επιβλαβής πράξη, η οποία επικεντρώνεται στο φύλο του ατόμου, ή στον σεξουαλικό προσανατολισμό του. Η βία πάντα υπήρχε, δεν είναι ένα καινούριο φαινόμενο των καιρών, απλά εκδηλώνεται με περισσότερες και συχνότερες εμφανίσεις, σε ποικίλες μορφές, διαστάσεις, και με πιο επώδυνα αποτελέσματα για τον θύτη, αλλά άρχισε και η καταγγελία των φαινομένων αυτών. Στην σημερινή εποχή συναντούμαι στα φαινόμενα βίας, την έννοια του μιμητισμού, όπου με την εξέλιξη της τεχνολογίας, της τηλεόρασης και του διαδικτύου, οι ευάλωτοι και πιο επιρρεπείς συναισθηματικά και ψυχικά – ψυχολογικά, κάνουν πράξη και μιμούνται αυτά τα οποία βλέπουν.

Την έμφυλη βία την συναντάμε με διάφορες μορφές, όπως: ενδοοικογενειακή βία, σεξουαλική βία, σωματική βία, ψυχολογική βία, λεκτική βία. Την βία την συναντούμε σε διάφορες δραστηριότητες της κοινωνίας, όπως την οικογένεια (ενδοοικογενειακή βία), βία στο χώρο της εργασίας, βία στο σχολείο (σχολικός εκφοβισμός). Την βία την συναντούμε σε δημόσιο ή σε ιδιωτικό χώρο, στα σπίτια, στους χώρους εργασίας, αλλά και στο διαδίκτυο.

Η βία μπορεί να είναι ήπια, ή με βαριές σωματικές επιθέσεις, με προσωρινές ή μόνιμες βλάβες. Εάν αναφερόμαστε στην συναισθηματική βία, μιλάμε για συμπεριφορές με υποτιμητικό τρόπο, απειλητικό ύφος, τόνο και συμπεριφορά, με κύριο σκοπό που αποσκοπεί στην περιφρόνηση του θύματος με στόχο, την αποδυνάμωσή του και την υποταγή του. Όταν αναφερόμαστε στην ψυχολογική βία, μιλάμε για την βία που σκοπό έχει τον έλεγχο της ζωής του άλλου – θύματος, την απομόνωσή του από την εργασία και την κοινωνική ζωή και τις κοινωνικές συναναστροφές και εκδηλώνεται συνήθως με την παθολογική ζήλια προς το θύμα, και με την έννοια σεξουαλική βία την συναντάμε με τις μορφές της εκπόρνευσης, του βιασμού, της αιμομιξίας, της σεξουαλικής παρενόχλησης και της έκθεσης πορνογραφικού υλικού.

Οι εκφράσεις της βίας είναι πολλαπλές και δεν τις ξεχωρίζουμε εάν είναι απλές πράξεις βίας ή σκηνές και πράξεις κακοποίησης. Όταν έχουμε κακοποίηση, οποιαδήποτε μορφής,  το θύμα δέχεται ισχυρό σοκ στον οργανισμό σε πολλαπλά επίπεδα. Αποτέλεσμα αυτού του σοκ, είναι το μπλοκάρισμα των γνωστικών δεξιοτήτων του ατόμου – θύματος, αλλά και το σωματικά , όπως: σοκ, μούδιασμα, αίσθημα αγωνίας, φόβου και ντροπής.

Αν υποψιαστούμε ότι συμβαίνει να έχουμε τέτοιου είδους σωματικές εκδηλώσεις ή αν αισθανθούμε ότι έχουμε κάποια υπόνοια κακοποίησης, θα πρέπει να δούμε τις αντιδράσεις στο σώμα μας και να απαντήσουμε στα εξής ερωτήματα: τη νιώθουμε μες την ημέρα, γιατί κυκλοφορούμε με σκυφτό το κεφάλι, γιατί νιώθουμε να έχουμε συνέχεια αγωνία…..

Ένα σημαντικό θέμα που προκύπτει στα κακοποιημένα άτομα – θύματα, είναι ως απόρροια της συνεχόμενης έκθεσης στην κακοποιητική συμπεριφορά του θύτη, να φτάνουμε σε ένα σημείο να αγνοούμε τον πόνο και να προσπερνάμε αυτό το οποίο μας συμβαίνει. Οι επιθέσεις από τον θύτη, είτε ήπιας μορφής, είτε πιο βίαιες, μας δημιουργούν το αίσθημα της ανελευθερίας, και δημιουργούν την πεποίθηση στο θύμα, ότι είναι ένα επαναλαμβανόμενο μοτίβο, που δεν ξέρει γιατί συμβαίνει αλλά όμως πρέπει να γίνεται.

Υπάρχει όμως και η λεκτική  & η  ψυχολογική βία, μορφές βίας που δύσκολα το θύμα θα καταλάβει. Το θύμα, σε αντίθεση με τον θύτη, δεν μπορεί να καταλάβει πότε εκδηλώνεται, γιατί ίσως δεν αφήνει εμφανή σημάδια στο θύμα και ίσως το θύμα να μην μπορεί να διαμαρτυρηθεί. Οι μορφές αυτές τις βίας είναι διάχυτες παντού, είτε είναι στην οικογένεια, είτε είναι στην εργασία, ή και στην κοινωνία   και εμφανίζονται σε πολλά στάδια της προσωπικής και κοινωνικής ζωής. Όλα εξαρτώνται από τον τρόπο ή την οπτική γωνία, που το θύμα κατανοεί τα μηνύματα αυτών των μορφών της βίας, και εξαρτάται από την συναισθηματική και ευαίσθητη πλευρά του θύματος.

Θα πρέπει να ισχύει το εξής: δεν μπορεί ο άλλος να σε κάνει σκουπίδι, να σε εξευτελίζει, να σε εκβιάζει ψυχολογικά, να σε πιέζει και εσύ να είσαι με το χαμόγελο στα χείλη. Θα είσαι ευγενικός μόνο με όσους είναι ευγενικοί μαζί σου.

Τα ειδησεογραφικά κείμενα ή απλά ο λόγος και οι απόψεις που εκφράζουν οι δημοσιογράφοι έχει σοβαρό αντίκτυπο μεταξύ των αναγνωστών / στριών και της πραγματικότητας. Οι δημοσιογράφοι πλαισιώνουν γεγονότα και όψεις του γίγνεσθαι, ώστε να ενημερωθεί η κοινή γνώμη με τρόπο γλαφυρό και αντικειμενικό. Εδώ θα πρέπει να δώσουμε ιδιαίτερη προσοχή στην μετάδοση των ειδήσεων που μεταφέρονται, να είναι μελετημένα σωστά και να μεταφέρουν αντικειμενικά την είδηση χωρίς υπερβολή και σκληρά λόγια και εικόνες, προστατεύοντας όχι μόνο το κοινωνικό σύνολο, αλλά και το θύμα.

Ο δημοσιογραφικός λόγος πρέπει να είναι πληροφοριακός, το ύφος απρόσωπο και ουδέτερο, με αποστασιοποίηση του δημοσιογράφου από τα γεγονότα, ώστε να αποδίδεται αντικειμενικότητα, χωρίς υπερβολές και προσωπικές απόψεις, που θα βλάψουν όχι μόνο το θύμα, αλλά και την κοινωνία, ώστε να αποτελούν μέρος του προβλήματος και να συμβάλλουν στην λύση του προβλήματος.

Η αναπαράσταση της έμφυλη βίας από τα μέσα μαζικής ενημέρωσης, παρουσιάζεται με έναν ιδιαίτερο τρόπο, που περιλαμβάνει ή την παρουσίαση ειδεχθών εγκλημάτων, ή εστιάζει στην διαφορετικότητα μεταξύ θύτη – θύματος, ή υπό την επήρεια διαφόρων άλλων παραγόντων, ή στο ασταθές οικογενειακό περιβάλλον του θύτη, εστιάζοντας οπτικά στο προσωπικό επίπεδο του θύτη και όχι στην κοινωνική διάσταση του προβλήματος.

Η αναπαράσταση των μορφών της βίας, θα πρέπει να γίνεται και να επικεντρώνεται στον αποτρεπτικό και προστατευτικό τρόπο αντιμετώπισης του συμβάντος από το θύμα, να μην εστιάζεται στο κάθε αυτό γεγονός αλλά να συνδυάζεται με πρωτοβουλίες για την αντιμετώπιση  της βίας.

Δεν θα πρέπει να αναφερόμαστε μόνο σε φαινόμενα ενδοοικογενειακής βίας, με θύματα γυναίκες ( αν και κατέχουν ποσοστό 85% φαινομένων ενδοοικογενειακής βίας ), αλλά και σε περιπτώσεις που υπάρχουν θύματα άνδρες ή παιδία.

Παρουσιάζοντας φαινόμενα έμφυλης βίας, θα πρέπει να επικεντρωθούμε στα εξής:

• Πως δομούνται και αναπαριστάνονται οι μορφές έμφυλης βίας;
• Πως οι τρόποι αναπαράστασης της έμφυλης βίας συμβάλλουν στην διαιώνιση ή στην αντίσταση του φαινομένου της βίας;
• Στερεότυπα που υποβόσκουν ή γεννούν αυτές τις συμπεριφορές;
• Ευαισθητοποίηση και αντιμετώπιση των ακραίων κοινωνικών φαινομένων,
• Υποστήριξη ευάλωτων κοινωνικών ομάδων
• Εκστρατείες ευαισθητοποίησης σχετικά με τις ανισότητες των φύλων και τις διακρίσεις,
• Προστασία προσωπικών δεδομένων, με εξασφάλιση συγκατάθεσης (όπου είναι εφικτό), με ιδιαίτερη προσοχή στις ευαίσθητες προσωπικές πληροφορίες τόσο του θύματος όσο και του θύτη, με σεβασμό των δικαιωμάτων και των δύο μερών,
• Τα φαινόμενα έμφυλης βίας θα πρέπει να τυγχάνουν χειρισμού άμεσα με ταχύτητα, σοβαρότητα και εμπιστευτικότητα

Η αντιμετώπιση της έμφυλης βίας και ειδικότερα η βελτίωση της γνώσης σχετικά με το θέμα αυτό αποτελεί προτεραιότητα. Όμως δεν υπάρχουν συγκρίσιμα και αξιόπιστα δεδομένα, πέραν των περιστατικών που καθημερινά συμβαίνουν και καταγράφονται από την αστυνομία, γιατί υπάρχουν και περιστατικά που λόγω ιδιαίτερων δεδομένων και συνθηκών δεν βλέπουν ποτέ το φώς της δημοσιότητας, με άμεσο αποτέλεσμα να εμποδίζεται η λήψη μέτρων πολιτικής.

Τα τελευταία έτη, ιδίως μετά την πανδημία του COVID, έχουν γίνει μελέτες τόσο σε Ευρωπαϊκό, όσο και σε  διεθνές επίπεδο, ώστε να βελτιωθεί η γνώση για αυτή την μάστιγα. Σε αυτό συνέβαλε και η  συνάντηση που έγινε στις 10 Μαρτίου 2016, όπου η Ομάδα Εργασίας για την Στατιστική του Εγκλήματος και της Ποινικής Δικαιοσύνης αποφάσισε να οργανώσει μια ειδική επιτροπή στο πλαίσιο της Συνθήκης της Κωνσταντινούπολης,  η οποία αποτελεί την πιο ολοκληρωμένη διεθνή συνθήκη για την καταπολέμηση και την πρόληψη της βίας κατά των γυναικών και της ενδοοικογενειακής βίας.

Βέβαια δεν θα πρέπει να παραλείπουμε και να ξεχνάμε ταυτόχρονα, ότι όλα τα άτομα  είναι εν δυνάμει ή μπορεί να γίνουν θύματα, αλλά και θύτες, κάποιας από όλες τις μορφές της βίας. Όμως οι  γυναίκες και τα κορίτσια όλων των ηλικιών, είναι πιο ευάλωτα και  θίγονται περισσότερο σύμφωνα με τα διαθέσιμα δεδομένα. Ορθή λοιπόν αντιμετώπιση του προβλήματος, αντικειμενικότητα στην λήψη  και μετάδοση πληροφοριών, αναλυτική και εμπεριστατωμένη μελέτη όλων των εν δυνάμει δεδομένων, για την ορθή μετάδοση της πληροφορίας, χωρίς λογοκρισία και τετελεσμένη απόφαση, χωρίς  γνώση των  πραγματικών συμβάντων, όπως επίσης σημαντικό είναι να  λαμβάνουμε  σοβαρή υπόψη  και την ιστορική αναδρομή των γεγονότων, που οδηγούν σε αποτρόπαιες και καταδικαστικές από όλους συμπεριφορές τέτοιου είδους, όσο ήπιας μορφής και εάν είναι.

Θύμα  είναι το άτομο που έχει βιώσει βία. Η σχέση μεταξύ του θύματος και του θύτη είναι ο κύριος παράγοντας για την κατανόηση των πιθανών κινήτρων της βίας και για την αντιμετώπιση των επιπτώσεων και των συνεπειών της τόσο για το θύμα όσο και για την κοινωνία. Το φύλο του δράστη είναι ζωτικής σημασίας για την κατανόηση της σχέσης μεταξύ του θύματος και του δράστη. Με βάση αυτό το δεδομένο, κάθε τύπος πρέπει να ταξινομείται διακριτά ως άνδρας και γυναίκα. Ωστόσο, ο κανόνας αυτός ισχύει μόνο για τους μη συντρόφους δράστες, καθώς οι πληροφορίες σχετικά με το φύλο του στενού συντρόφου ζητούνται χωριστά. Η σημασία της χρονικής αναφοράς στον ορισμό της σχέσης θύματος-θύτη είναι σημαντική διότι καθορίζεται από διάφορες πτυχές. Καταρχάς, στην περίπτωση των στενών συντρόφων, λαμβάνεται υπόψη η τωρινή κατάσταση. Για παράδειγμα, εάν ένα θύμα έχει σήμερα μη βίαιο σύντροφο, αλλά ο πρώην σύντροφός της ήταν βίαιος, τότε ο δράστης είναι «πρώην σύντροφος», ανεξάρτητα από το αν ο εν λόγω σύντροφος ήταν νυν ή πρώην όταν συνέβη το βίαιο περιστατικό (ή τα βίαια περιστατικά).  Αντίθετα, κατά τον ορισμό της σχέσης μεταξύ του θύματος και του μη συντρόφου δράστη, θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη η σχέση που υπήρχε κατά τη στιγμή του βίαιου περιστατικού.

Παράλληλα πρέπει να γίνεται  και αξιολόγηση των περιστατικών αυτών σε συνάρτηση με ορισμένα χαρακτηριστικά όπως η σοβαρότητα τους, η συχνότητα, τυχόν επιπτώσεις στην υγεία και ενέργειες στις οποίες τυχόν προέβησαν τα θύματα στη συνέχεια. Η έννοια της συχνότητας εγείρει κάποια ζητήματα, καθώς δεν είναι πάντα εύκολο να καθοριστεί το είδος της βίας (π.χ. ψυχολογική βία) καθώς δεν είμαστε σε θέση να βρούμε  με ακρίβεια τη συχνότητα των περιστατικών ή τη χρονική τους διάρκεια.

Ένα σημαντικό ζήτημα είναι οι  επιπτώσεις της βίας τόσο για το θύμα όσο και για την κοινωνία. Διακρίνονται σε βραχυπρόθεσμες και μακροπρόθεσμες. Ενδεικτικά, οι συνέπειες αυτές ποικίλλουν από μικρά κοψίματα και μώλωπες έως αποβολή κατά την κύηση ή μακροχρόνια προβλήματα υγείας. Κατά δεύτερον, οι συνέπειες μπορεί να είναι τόσο σωματικές όσο και οικονομικές.  Η έννοια της σοβαρότητας της βίας είναι πολυδιάστατη και η εκτίμηση της μη καταγεγραμμένης βίας αποτελεί σημαντική πτυχή για τον καθορισμό στοχευόμενων πολιτικών εξάλειψης της βίας, όπως η καταγγελία του περιστατικού, οι λόγοι της  μη-καταγγελίας, η αναζήτηση βοήθειας από φορείς υγείας καθώς και η ενημέρωση της οικογένειας και της κοινωνίας.

Οι κοινωνικές ιεραρχήσεις, όπως η μόρφωση, η τάξη, το φύλλο, ή η ηλικία αντανακλώνται και ασκούν επίδραση στην γλωσσική και σωματική συμπεριφορά του ατόμου. Όλες οι ανισότητες και οι αναπαραγωγές αυτών των καταστάσεων συνάγονται από τα ανωτέρων με σοβαρό αντίκτυπο στο θύμα. Αυτή  βέβαια η αναπαραγωγή και ρητορική του μίσους όχι μόνο προς τις γυναίκες, αλλά γενικώς η βία σε όλες της μορφές της και της προεκτάσεις,  βλάπτουν το θύμα σωματικά, ψυχικά, οικονομικά και σεξουαλικά. Αυτό διατηρείται από το γεγονός ότι ο θύτης θέλει να αισθάνεται αλλά και νιώθει ότι έχει ή ότι θέλει να αποκτήσει κυριαρχία έναντι του αδύναμου – θύματος. Έτσι συναντάμε φαινόμενα, όπως: γυναικοκτονίες, ενδοοικογενειακή βία, εκδικητική πορνογραφία, σεξουαλική παρενόχληση, βιασμούς, αλλά και μορφές βίας κατά των ανδρών, βία κατά των παιδιών.

Η έμφυλη βία, όπως έχουμε ξανά αναφέρει, ορίζεται ως η βία που ασκείται εναντίον ενός ατόμου λόγω του φύλου του (συμπεριλαμβανομένης της ταυτότητας ή έκφρασης φύλου) ή ως βία που πλήττει δυσανάλογα τα άτομα ενός συγκεκριμένου φύλου. Παρόλο που την βία την βιώνουν άτομα κάθε φύλου, οι γυναίκες και τα κορίτσια, κάθε ηλικίας και προέλευσης, υφίστανται περισσότερο την έμφυλη βία, η οποία μπορεί να είναι σωματική, σεξουαλική, ψυχολογική ή οικονομική.  Εννοώντας την λέξη φύλο αναφερόμαστε σε κοινωνικούς  ρόλους, συμπεριφορές, δραστηριότητες και χαρακτηριστικά που μια δεδομένη κοινωνία θεωρεί αντιπροσωπευτικά για τις γυναίκες και τους άνδρες.

Η διαπροσωπική βία αναφέρεται στη βία μεταξύ ατόμων και διακρίνεται σε ενδοοικογενειακή βία, βία μεταξύ συντρόφων και την βία στην ευρύτερη κοινωνία.

Ως ενδοοικογενειακή βία θεωρείται κάθε πράξη σωματικής, σεξουαλικής, ψυχολογικής ή οικονομικής βίας η οποία συντελείται στο πλαίσιο της οικογένειας συμπεριλαμβανομένης της βίας μεταξύ συντρόφων ερωτικών ή μη συντρόφων, και των μελών της οικογένειας, ανεξάρτητα από το αν ο/η δράστης μοιράζεται ή είχε μοιραστεί την ίδια κατοικία με το θύμα.  Ως μέλη της οικογένειας ορίζονται οι γονείς, τα παιδιά και όσοι μπορεί να συμβιώνουν ή να μη συμβιώνουν, καθώς και άλλα μέλη του νοικοκυριού ή συγγενείς λόγω γάμου ή υιοθεσίας.

Άλλης μορφής βία είναι η ψυχολογική βία, που μπορούμε να την ορίσουμε ως την  συμπεριφορά που προκαλεί βλάβη, στην ψυχολογική ακεραιότητα του ατόμου μέσω καταναγκασμού ή απειλών (Σύμβαση Κωνσταντινούπολης, Άρθρο 33). Αυτή η μορφή βίας περιλαμβάνει ένα εύρος συμπεριφορών που αφορούν επεισόδια συναισθηματικής κακοποίησης και ελεγκτικής συμπεριφοράς, επεκτείνοντας την με την έννοια της «οικονομικής βλάβης», η οποία μπορεί να συνδέεται με την ψυχολογική βία.

Στην ανωτέρω Σύμβαση, η σωματική βία ορίζεται ως «η εκ προθέσεως συμπεριφορά η οποία κατατείνει στην διάπραξη πράξεων σωματικής βίας κατά άλλου προσώπου» (Άρθρο 35). Διευκρινίζεται ότι η σωματική βία αναφέρεται σε «σωματική βλάβη που υφίσταται ως αποτέλεσμα της εφαρμογής άμεσης και παράνομης σωματικής βίας» (παράγραφος 188).

Επίσης ως σεξουαλική βία ορίζεται ένα σύνολο γεγονότων – συμπεριφορών που περιλαμβάνουν:

• διάπραξη μη συναινετικής κολπικής, πρωκτικής ή στοματικής διείσδυσης σεξουαλικού χαρακτήρα στο σώμα άλλου ατόμου με τη χρησιμοποίηση οποιουδήποτε σωματικού μέρους ή αντικειμένου,
• διάπραξη άλλων μη συναινετικών πράξεων σεξουαλικού χαρακτήρα με άτομο,
• εξαναγκασμό άλλου ατόμου να συνευρεθεί μη-συναινετικά με τρίτο πρόσωπο.

Ως σεξουαλική βία δηλαδή χαρακτηρίζεται κάθε είδους επιβλαβής ή ανεπιθύμητη σεξουαλική συμπεριφορά που επιβάλλεται σε κάποιον, συμπεριλαμβανομένου του βιασμού, της απόπειρας βιασμού και άλλων σεξουαλικών πράξεων

Σύμφωνα με την οδηγία της Ε.Ε. 2006 / 54 / EC, η σεξουαλική παρενόχληση στην εργασία περιλαμβάνει οποιαδήποτε μορφή ανεπιθύμητης λεκτικής, μη λεκτικής ή σωματικής συμπεριφοράς σεξουαλικού χαρακτήρα, με σκοπό ή αποτέλεσμα την προσβολή της αξιοπρέπειας ενός ατόμου, ιδίως με τη δημιουργία εκφοβιστικού, εχθρικού, εξευτελιστικού, ταπεινωτικού ή επιθετικού περιβάλλοντος.

Σίγουρα, ένα από τα θέματα του φαινομένου της έμφυλης βίας, αποτελούν, ναι μεν οι στατιστικές μελέτες  που μπορούμε να μελετήσουμε την έκταση του φαινομένου, αλλά και τις μορφές και τις διαστάσεις που αυτό παίρνει, αλλά και πως μπορούμε αυτό το φαινόμενο να το περιορίσουμε και να κάνουμε όλες αυτές τις δράσεις ενημέρωσης ώστε να είναι ενήμερα τα εμπλεκόμενα μέρη, για τα δικαιώματα και  τις υποχρεώσεις που έχουν, αλλά και τις επιπτώσεις που έχουν όσοι χρησιμοποιούν την βία, ως μέσω εκδίκησης, αλλά και επιβολής προς το άλλο άτομο, σε όποια κατηγορία και εάν αυτό ανήκει.

Η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ, με απόφασή της στις 17 Δεκεμβρίου 1999, ανακήρυξε την 25η Νοεμβρίου ως Διεθνή Ημέρα για την Εξάλειψη της Βίας κατά των Γυναικών. Η Ημέρα αυτή είχε καθιερωθεί ήδη από το 1981 από γυναικείες οργανώσεις, σε ανάμνηση της φρικτής δολοφονίας των τριών αδελφών Μιραμπάλ, πολιτικών αγωνιστριών από την Δομινικανή Δημοκρατία, με διαταγή του δικτάτορα Τρουχίλο στις 25 Νοεμβρίου 1960.

Η βία κατά των γυναικών και των κοριτσιών αποτελεί σοβαρή παραβίαση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και συνιστά εκδήλωση των ιστορικά άνισων σχέσεων ισχύος μεταξύ των γυναικών και των ανδρών, οι οποίες έχουν οδηγήσει σε επικυριαρχία και διακρίσεις κατά των γυναικών από τους άνδρες και στην παρακώλυση της πλήρους προόδου των γυναικών . Αποτελεί επίσης έναν από τους ζωτικής σημασίας κοινωνικούς μηχανισμούς μέσω των οποίων οι γυναίκες εξαναγκάζονται σε υποδεέστερη θέση σε σύγκριση με τους άνδρες.

Σύμφωνα με την έρευνα που διεξήχθη από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Θεμελιωδών Δικαιωμάτων (FRA,2014), περίπου 13 εκατομμύρια γυναίκες στην Ευρωπαϊκή Ένωση (Ε.Ε.) έχουν πέσει θύματα σωματικής βίας, ήτοι ποσοστό 7 % των γυναικών ηλικίας 18–74 ετών, 3,7 περίπου εκατομμύρια γυναίκες έχουν υποστεί σεξουαλική βία ήτοι ποσοστό 2 % των γυναικών ηλικίας 18–74 ετών. Μία στις 20 γυναίκες, ποσοστό  5 % έχει πέσει θύμα βιασμού από την ηλικία των 15 ετών και άνω και 18 % των γυναικών έχουν πέσει θύματα εξακολουθητικής παρενόχλησης από την ηλικία των 15 ετών και άνω. Επίσης, περίπου το 12 % των γυναικών έχουν βιώσει κάποια μορφή σεξουαλικής κακοποίησης ή κάποιο συναφές περιστατικό από κάποιον ενήλικα πριν από την ηλικία των 15 ετών. Και τέλος, το ήμισυ όλων των γυναικών στην ΕΕ που αντιστοιχεί σε ποσοστό 53 % αυτοπεριορίζουν τις μετακινήσεις τους στον δημόσιο χώρο από φόβο μήπως υποστούν σωματική ή σεξουαλική κακοποίηση.

Εδώ θα πρέπει να λάβουμε σοβαρά υπόψη, χωρίς να παραλείπουμε, ότι εκτός από τη σωματική και λεκτική κακοποίηση, είναι σημαντικό να δοθεί έμφαση και στις πιο «αθόρυβες» και δυσδιάκριτες μορφές βίας, όπως είναι η ψυχολογική βία και η συναισθηματική χειραγώγηση, αλλά και η κυβερνοφοβία, η οποία είναι εξίσου διαδεδομένη και αποκτά ολοένα και μεγαλύτερες διαστάσεις. Περιστατικά βίας που λαμβάνουν χώρα στον κυβερνοχώρο αφορούν, μεταξύ άλλων, τον διαδικτυακό εκφοβισμό, την ανάρτηση προσβλητικών ή εχθρικών μηνυμάτων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης με σκοπό τη δυσφήμηση και τον εξευτελισμό, την εκδικητική πορνογραφία και την αποστολή ανεπιθύμητου σεξουαλικού περιεχομένου χωρίς συγκατάθεση.

Η έμφυλη  βία αποτελεί στις μέρες ένα τεράστιο κοινωνικό φαινόμενο, με τεράστιες   επιπτώσεις, τόσο σε κοινωνικό, οικονομικό, όσο και σε προσωπικό επίπεδο. Το φαινόμενο  αυτό στις μέρες μας τείνει να πάρει τεράστιες διαστάσεις, ενώ οι  επιπτώσεις του φαινομένου αυτού επηρεάζουν άμεσα και έμμεσα όχι μόνο το άτομο που υφίσταται οποιαδήποτε μορφής βία, αλλά και τον περίγυρο αυτού του ατόμου, όπως οικογένεια, συγγενείς, φίλοι και συνάδελφοι.

Μία μορφή βίας είναι και η ενδοοικογενειακή, με την πληθώρα των περιστατικών, να είναι η βία των ανδρών κατά των γυναικών, χωρίς βέβαια να ξεχνάμε ή να παραλείπουμε (εσκεμμένα ή μη) την βία των γυναικών κατά των ανδρών, ή και την βία κατά των παιδιών από το στενό ή ευρύτερο οικογενειακό περιβάλλον.

Η άσκηση βίας μπορεί να πραγματοποιηθεί τόσο κατά την διάρκεια μιας σχέσης ή και μετά από αυτήν. Σεξουαλική, οικονομική, κοινωνική απομόνωση, συνιστούν ένα πλέγμα, που έχει ως υποβόσκων υπόβαθρο την ζήλια, το φθόνο, το μίσος, το θυμό, την απόρριψη και άλλα επαχθή αίτια. Κοινός παρανομαστής όμως η μείωση του ατόμου τόσο σε οικογενειακό όσο και σε κοινωνικό επίπεδο.

Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας 1 στις 3 γυναίκες έχει βιώσει περιστατικό ενδοοικογενειακής ή και σεξουαλικής βίας, ως απόρροια των άνισων σχέσεων μεταξύ των ανδρών και των γυναικών.  Σύμφωνα με μία έρευνα που πραγματοποιήθηκε στο Ηνωμένο Βασίλειο κατά την διετία 2016 – 2017, εμφανίστηκαν τα εξής:

• 2 εκατ, θύματα ετησίως
• 82 γυναίκες και 13 άνδρες έχασαν την ζωή τους, ως αποτέλεσμα ενδοοικογενειακής βίας
• 30 γυναίκες την εβδομάδα επιχειρούν να αυτοκτονήσουν, εκ των οποίων οι 3 αυτοκτονούν
• 150000 παιδιά ζουν σε περιβάλλον ενδοοικογενειακής βίας

Τα ποιο απογοητευτικά στοιχεία προκύπτουν κατά την περίοδο του lockdown, για κάθε 3 μήνες, προστέθηκαν  15 εκατομμύρια περιστατικά ενδοοικογενειακής βίας. Στην Ελλάδα την τελευταία δεκαετία έχει σημειωθεί σημαντική αύξηση των γυναικοκτονιών σε ποσοστό 100%. Έτσι λοιπόν έχουμε πράξεις που προκαλούν σωματικά, συναισθηματικά και ψυχολογικά προβλήματα, δημιουργώντας αισθήματα, φόβου, αγωνίας, πανικού, έντονης ντροπής και ανελευθερίας.

Βέβαια δεν θα πρέπει να παραλείπουμε και την σεξουαλική παρενόχληση, που είναι οποιαδήποτε μορφή ανεπιθύμητης λεκτικής, ψυχολογικής, ή σωματικής συμπεριφοράς σεξουαλικού χαρακτήρα, με αποτέλεσμα την προσβολή της προσωπικότητας, ιδίως με τη δημιουργία εκφοβιστικού, εξευτελιστικού, εχθρικού, ταπεινωτικού ή επιθετικού περιβάλλοντος, με κύριο σκοπό τον εξευτελισμό, την ταπείνωση  και την διαπόμπευση του θύματος.

Αν και τα περιστατικά σεξουαλικής παρενόχλησης είναι πολλά, το ανησυχητικό είναι ότι ένας μικρός αριθμός δηλώνεται και ακόμα ένας μικρότερος αριθμός αναζητά λύση και αντιμετώπιση στο πρόβλημα.

Όλα αυτά όμως πηγάζουν από τις κοινωνικές τάξεις και τις κοινωνικές σχέσεις, που σαν βασικό στοιχείο είναι η ανισότητα μεταξύ ανδρών και γυναικών και η υπεροχή του άνδρα έναντι της γυναίκας. Έτσι λόγω της κυριαρχίας του άνδρα στα καπιταλιστικά κυρίως συστήματα, ο ρόλος της γυναίκας παρέμεινε αρνητικός ως προς τα δικαιώματα της γυναίκας. Με την εμφάνιση της βιομηχανικής επανάστασης και εφόσον  ζητήθηκαν φτηνά εργατικά χέρια, η  γυναίκα ξέφυγε από τον στενό κύκλο της οικογενείας  με αποτέλεσμα να αρχίζει να αποκτά δικαιώματα και ελευθερίες ύστερα όμως από μακροχρόνιους αγώνες για ισότητα και ισονομία.

Βλέποντας όμως αυτή την στροφή της γυναίκας προς την απελευθέρωση, και νιώθοντας ότι η γυναίκα κερδίζει έδαφος ως προς τα κατεκτημένα δικαιώματα έναντι των ανδρών, αρχίζουν και τα φαινόμενα της βίας.

Ένα επίσης σημαντικό κομμάτι βίας αποτελούν  και οι εξής μορφές:

• Σωματεμπορία
• Ακρωτηριασμός γυναικείων γεννητικών οργάνων
• Παιδική γάμοι
• Διαδικτυακοί έμφυλη βία

Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΟΗΕ γύρω στα 800 εκατ. γυναίκες έχουν υποστεί  σεξουαλική βία, τουλάχιστον μία φορά στη ζωή τους, στοιχεία προ πανδημίας, αποτέλεσμα της οποίας ήταν η εκτόξευση της βίας και της ενδοοικογενειακής βίας κατά των γυναικών. Το ανησυχητικό όμως είναι ότι μόνο το 40 % των γυναικών που υφίσταται βία  ζητά βοήθεια λόγω του φόβου που προκαλεί ο κοινωνικός κυρίως περίγυρος. Επίσης σύμφωνα με άλλα στοιχεία του ΟΗΕ το 40% γυναικών παγκοσμίως έχουν γίνει θύματα ενδοοικογενειακής βίας, ‘όπως επίσης και με τα επίσημα στοιχεία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, περίπου 3000 γυναίκες χάνουν τη ζωή τους από φαινόμενα ενδοοικογενειακής βίας.

Η έμφυλη  βία αποτελεί στις μέρες ένα τεράστιο κοινωνικό φαινόμενο, με τεράστιες   επιπτώσεις, τόσο σε κοινωνικό, οικονομικό, όσο και σε προσωπικό επίπεδο. Το φαινόμενο  αυτό στις μέρες μας τείνει να πάρει τεράστιες διαστάσεις, ενώ οι  επιπτώσεις του φαινομένου αυτού επηρεάζουν άμεσα και έμμεσα όχι μόνο το άτομο που υφίσταται οποιαδήποτε μορφής βία, αλλά και τον περίγυρο αυτού του ατόμου, όπως οικογένεια, συγγενείς, φίλοι και συνάδελφοι.

Εάν και  δεν υπάρχει συγκεκριμένος και νομικά αποδεκτός ορισμός  για την έννοια της έκφυλης βίας,  υπάρχει πληθώρα συμπεριφορών οι οποίες είναι εγκληματικές και στο σύνολό τους συνιστούν διάφορες μορφές βίας.   Η έμφυλη βία είναι ένα παγκόσμιο πρόβλημα που λαμβάνει  χώρα με διαφορετικές μορφές και ποικίλες συνέπειες. Μπορεί να παρουσιαστεί:

• με ένα έγκλημα μίσους, στο οποίο η σωματική βία να στοχεύει συγκεκριμένα το φύλο του θύματος, ή
• ως φαινόμενο ενδοοικογενειακής βίας, στο οποίο να υπάρχουν σκηνές βίας μεταξύ του ζεύγους ή και μεταξύ των γονέων με τα παιδιά τους, που κύρια πηγή εκδήλωσης είναι ο μισογυνισμός και ο μισανδρισμός
• ως φαινόμενο σεξουαλικής παρενόχλησης, με πολλές εμφανίσεις, ή
• βία κατά των ανδρών, μέσα στα πλαίσια της οικογένειας ή του έγγαμου βίου, που είναι αποτέλεσμα της βίας που έχει δεχτεί η γυναίκα – σύζυγος, από άνδρες εμπιστοσύνης, όπως ο πατέρας, ο αδελφός ή άλλο μέλος της οικογένειας.

Αναφερόμενη παραπάνω σε δύο σημαντικές έννοιες, οι οποίες σχεδόν περικλείουν το σύνολο των αρνητικών χαρακτηριστικών  – γνωρισμάτων, θα πρέπει να δούμε το βαθύτερο νόημα τους, πως προέκυψαν αυτά και την σημερινή τους ερμηνεία (λανθασμένη ίσως για τους περισσότερους, λόγω άγνοιας περισσότερο)  .

Μισογυνισμός, είναι το μίσος και η δυσαρέσκεια απέναντι στις γυναίκες. Μπορεί να εμφανιστεί  με πολυάριθμους τρόπους, μεταξύ των οποίων η σεξουαλική διάκριση, η εχθρότητα, οι αντιλήψεις περί ανδρικής υπεροχής, η υποτίμηση των γυναικών και η βία κατά των γυναικών.  Σε αυτό το σημείο θα πρέπει να διαφοροποιηθούμε από την έννοια του σεξισμού, ο οποίος αναφέρεται στην προκατάληψη ή διάκριση σχετικά  με το φύλο ενός ατόμου ( βιολογικό και κοινωνικό ). Η έννοια του σεξισμού  συνδέεται  άμεσα με τα στερεότυπα και τους ρόλους των φύλλων  και μιλάει για την πεποίθηση ότι το ένα φύλο είναι ανώτερο από το άλλο.

Μυσανδρισμός,  είναι το μίσος,  η περιφρόνηση και η προκατάληψη απέναντι στους άνδρες. Ο μισανδρισμός  εκδηλώνεται  με διάφορους τρόπους, συμπεριλαμβανομένων των διακρίσεων λόγω φύλλου, της δυσφήμισης και της βίας. Γενικά θα μπορούσαμε να το περιγράψουμε  ως τον φόβο, το μίσος, τον θυμό και την περιφρόνηση απέναντι στο ανδρικό φύλλο.  Ο μισανδρισμός μπορεί συχνά  να ταυτιστεί, χωρίς να είναι απαραιτήτως ορθό,  με το φαινόμενο του ακραίου φεμινισμού.

Τα ομόφυλα άτομα και οι γυναίκες βιώνουν τη περισσότερη έμφυλη βία, αν και οποιοδήποτε άτομο μπορεί να γίνει ή να είναι θύμα. Η έμφυλη βία είναι απόρροια των άνισων σχέσεων της εξουσίας που πηγάζει μεταξύ των ανδρών και των γυναικών, και βασίζεται στην κοινωνική ανισότητα που υπάρχει μεταξύ των φύλλων, καθώς επίσης και στα στερεότυπα που αναπαράγονται  με το πέρασμα των χρόνων από γενιά σε γενιά.

Η έμφυλη βία έχει σοβαρές επιπτώσεις στην σωματική, και ψυχική υγεία του ατόμου που την υφίσταται (την βία). Οι άνδρες θεωρώντας τους εαυτούς τους ανώτερα κοινωνικά όντα, από τις γυναίκες, τις θηλυκότητες και τις ΛΟΑΤΚΙ κοινότητες, εμφανίζουν συμπτώματα βίας υποκινούμενα από μισογύνια κίνητρα. Φαινόμενα βίας, που σε μεγάλο ή σε ποιο μικρό βαθμό, θα επηρεάσουν την κοινωνική, συναισθηματική, πνευματική και ψυχική υγεία του θύματος, κάνοντάς το νιώθει ότι έχει χάσει τα πάντα και να μην μπορεί να συμμετέχει με ισότητα και αξιοπρέπεια, σε κοινωνικές, πολιτιστικές, αθλητικές και εν γένει κάθε είδους δραστηριότητες, δημιουργώντας του λάθος αισθήματα, οίκτου, συμπόνιας και λύπησης.

Παρασκευή 8 Δεκεμβρίου στο Γενικό Λύκειο Δοξάτου το «ΩΡΑ ΝΑ ΜΙΛΗΣΕΙΣ».

Πραγματοποιήθηκε το τελευταίο εκπαιδευτικό σεμινάριο για την έμφυλη βία.

Με την Κοσμήτορα του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης Σεβαστή Χατζηφωτίου.

Την Παρασκευή 8 Δεκεμβρίου στο Γενικό Λύκειο Δοξάτου πραγματοποιήθηκε το τελευταίο εκπαιδευτικό σεμινάριο για την τρέχουσα χρονιά με θέμα την έμφυλη βία στο πλαίσιο του έργου που υλοποιεί η Ένωση Κυριών Δράμας-Σ.Α.Φ. «ΩΡΑ ΝΑ ΜΙΛΗΣΕΙΣ».

Ομιλήτρια ήταν η Κοσμήτορας του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης Σεβαστή Χατζηφωτίου, η οποία για ακόμη μία φορά καθήλωσε τους μαθητές όλων των τάξεων του Λυκείου, ενώ στο τέλος δέχθηκε πληθώρα ερωτήσεων.

Η Ένωση Κυριών Δράμας- Σπίτι Ανοιχτής Φιλοξενίας, στα πλαίσια του προγράμματος «ΩΡΑ ΝΑ ΜΙΛΗΣΕΙΣ», διοργάνωσε καθ΄ όλη την χρονιά  τα εκπαιδευτικά εργαστήρια, θέλοντας να ενισχύσει την πρόληψη και παράλληλα την δημιουργία κοινού μετώπου δράσης κατά της βίας, πετυχαίνοντας την ενεργοποίηση και αφύπνιση της δραμινής κοινωνίας.  Ειδικότερα, οι μαθητές των συμμετεχόντων Λυκείων και κυρίως του Γενικού Λυκείου Δοξάτου, όπου πραγματοποιήθηκε το τελικό εργαστήριο, δήλωσαν την μεγάλη έκπληξη και αλλαγή  στον τρόπο σκέψης τους, μετά το πέρας του εργαστηρίου, καθώς και την επιθυμία αλλαγής της παρούσας κατάστασης. Τις γνώσεις και δεξιότητες που αποκόμισαν οι μαθητές και οι καθηγητές των Λυκείων, είχαν την ευκαιρία να εξετάσουν μέσα από το διαδικτυακό παιχνίδι «Change the Plot! Be a gender Herο», που δημιουργήθηκε για τις ανάγκες του ίδιου προγράμματος, και παράλληλα να αναπτύξουν τις απόψεις και την κριτική τους σκέψη μέσα από  την ενεργό αλληλεπίδραση και συζήτηση κατά την διάρκεια του εργαστηρίου.

 Το πρόγραμμα «ΩΡΑ ΝΑ ΜΙΛΗΣΕΙΣ» μολονότι ολοκληρώθηκε η χρηματοδότησή του από τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο θα συνεχίσει  την δράση του από το νέο έτος , σε περισσότερα σχολεία και μαθητές, μεταδίδοντας το μήνυμα της μηδενικής ανοχής στην βία.

ΤΟ ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ ΤΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΚΥΡΙΩΝ ΔΡΑΜΑΣ-Σ.Α.Φ.

Για το θέμα της έμφυλης βίας στους νέους μίλησε στην τηλεοπτική εκπομπή «Περίμετρος» της ΕΡΤ το μέλος του «Συλλόγου για το Παιδί και την Οικογένεια» ΠΝΟΗ Ελένη Ψυρούκη.

Το έργο είναι χρηματοδοτούμενο από το ίδρυμα «Βοδοσάκη» και τον φορέα Solidarity της Νορβηγίας. Το εταιρικό σχήμα απαρτίζεται από τους παρακάτω φορείς:

• ΠΝΟΗ «Σύλλογος για το Παιδί και την Οικογένεια» με έδρα την Καβάλα
• Όμιλος για την επιχειρηματικότητα και την Οικονομία-ΕΚΟ με έδρα την Αθήνα
• Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής-Τμήμα Κοινωνικής εργασίας με έδρα την Αθήνα
• Terram Pacis με έδρα το Oslo της Νορβηγίας