Δασμοί ΗΠΑ: Διπλό πλήγμα στις εξαγωγές
Σοβαρές αναταράξεις στις ελληνικές εξαγωγές αναμένεται να προκαλέσει η απόφαση της αμερικανικής κυβέρνησης να επιβάλει δασμούς σε ευρωπαϊκά προϊόντα, με την Ελλάδα να βρίσκεται στο επίκεντρο της επίπτωσης, σε μια περίοδο που οι ΗΠΑ αποκτούσαν διαρκώς μεγαλύτερη σημασία ως εξαγωγικός προορισμός για τα ελληνικά προϊόντα.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του Πανελληνίου Συνδέσμου Εξαγωγέων (ΠΣΕ), η αξία των ελληνικών εξαγωγών προς τις ΗΠΑ το 2024 διαμορφώθηκε σε 2,411 δισ. ευρώ, με τις Ηνωμένες Πολιτείες να κατατάσσονται στην πέμπτη θέση των μεγαλύτερων εξαγωγικών προορισμών της χώρας. Μάλιστα, την περίοδο 2020-2024, οι ελληνικές εξαγωγές προς τις ΗΠΑ κατέγραψαν εντυπωσιακή μέση ετήσια αύξηση της τάξης του 20,4%, ενώ το μερίδιο των ΗΠΑ στο σύνολο των ελληνικών εξαγωγών αυξήθηκε από 3,75% σε 4,89%.
Ωστόσο, η επιβολή δασμών εκ μέρους της Ουάσινγκτον φέρνει δύο ειδών πλήγματα:
1. Άμεσο πλήγμα στην ανταγωνιστικότητα
Οι δασμοί καθιστούν τα ελληνικά προϊόντα ακριβότερα στην αμερικανική αγορά, γεγονός που τα καθιστά λιγότερο ανταγωνιστικά. Παρά τις προσπάθειες των ελληνικών επιχειρήσεων και των αντιπροσώπων τους στις ΗΠΑ να απορροφήσουν μέρος του κόστους, η τελική τιμή για τον καταναλωτή αναμένεται να αυξηθεί. Προϊόντα όπως οι ελιές, το ελαιόλαδο, το τσιμέντο, το αλουμίνιο, η φέτα και οι κομπόστες ροδάκινου είναι μεταξύ αυτών που αναμένεται να πληγούν περισσότερο.
Αξίζει να σημειωθεί ότι οι ΗΠΑ είναι η πέμπτη σημαντικότερη αγορά για τις εξαγωγές ελληνικής φέτας, ενώ η περίπτωση του κρασιού παραμένει ανοιχτή, καθώς γίνονται προσπάθειες από τον Σύνδεσμο Ελληνικού Οίνου (ΣΕΟ) να εξαιρεθεί από τα αντίμετρα της Ε.Ε. στο αμερικανικό κρασί και το μπέρμπον. Παρότι το ελληνικό κρασί δεν ανήκει στα 10 κορυφαία εξαγόμενα προϊόντα προς τις ΗΠΑ, η υψηλή μέση τιμή του στην αγορά προσδίδει προστιθέμενη αξία για τους παραγωγούς.
2. Έμμεσο πλήγμα μέσω Ευρώπης
Η δεύτερη απώλεια είναι πιο σύνθετη και αφορά τη γενικότερη επίπτωση στους εμπορικούς εταίρους της Ελλάδας εντός της Ε.Ε. Όπως τόνισε ο πρόεδρος του ΠΣΕ, Αλκιβιάδης Καλαμπόκης, το 65% των ελληνικών εξαγωγών κατευθύνεται προς χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπως η Γερμανία, η Ιταλία και η Γαλλία. Η επιβολή δασμών στις ΗΠΑ αναμένεται να επιβαρύνει τις οικονομίες αυτών των χωρών, περιορίζοντας την αγοραστική δύναμη των καταναλωτών τους και, κατ’ επέκταση, τη ζήτηση για ελληνικά προϊόντα.
Πρόσφατη μελέτη της Εθνικής Τράπεζας εκτιμά ότι μια οριζόντια αύξηση των δασμών κατά 10% σε όλα τα ευρωπαϊκά προϊόντα που εξάγονται στις ΗΠΑ θα μπορούσε να οδηγήσει σε μείωση των συνολικών ελληνικών εξαγωγών κατά 1,7% σε σταθερές τιμές και του ελληνικού ΑΕΠ κατά 0,4% μέχρι τα τέλη του 2026.
Αχτίδες αισιοδοξίας και επόμενα βήματα
Παρά τις αρνητικές εξελίξεις, οι εξαγωγείς διακρίνουν κάποιες ευκαιρίες. Η αυξανόμενη τάση των Αμερικανών καταναλωτών να επενδύουν σε ποιοτικά προϊόντα, ακόμη και με υψηλότερη τιμή, σε συνδυασμό με την ισχυροποίηση του δολαρίου έναντι του ευρώ, μπορεί να λειτουργήσουν αντισταθμιστικά.
Το μεγάλο στοίχημα για τις ελληνικές επιχειρήσεις, όπως υπογραμμίζει ο κ. Καλαμπόκης, είναι το άνοιγμα σε νέες αγορές εκτός Ε.Ε. – όπως οι αραβικές χώρες, η ΝΑ Ασία, η Ιαπωνία και ο Καναδάς – ώστε να μειωθεί η εξάρτηση από ευμετάβλητους εμπορικούς εταίρους και γεωπολιτικές αναταράξεις.
