Σε μια κρίσιμη συγκυρία για το τηλεοπτικό τοπίο της περιφέρειας, ο κυβερνητικός εκπρόσωπος και υφυπουργός παρά τω πρωθυπουργώ, Παύλος Μαρινάκης, ανακοίνωσε στις 1 Ιουλίου 2025 την κατάθεση νομοσχεδίου που στοχεύει να επιλύσει θεσμικές και νομικές εκκρεμότητες πολλών ετών.

Σύμφωνα με την ενημέρωση των πολιτικών συντακτών, το νομοσχέδιο προβλέπει:

1. Τη θέσπιση ολοκληρωμένης διαδικασίας αδειοδότησης για τους περιφερειακούς σταθμούς, κλείνοντας το κενό δεκαετιών

2. Τη δημιουργία σαφών κανόνων, με αντικειμενικά, ποιοτικά και διαφανή κριτήρια αξιολόγησης, υπό την εποπτεία του ΕΣΡ

3. Την κατάργηση του αποτυχημένου μοντέλου δημοπρασίας που εισήχθη με τον ν. 4339/2015, επιτρέποντας την αδειοδότηση σε περισσότερους και δικαιότερους υπό όρους

4. Την εισαγωγή ετήσιου συμβολικού κόστους εποπτείας προς το ΕΣΡ αντί της δημοπρασίας, με αναλογικά κριτήρια ανά περιοχή

5. Την διευκόλυνση μετάβασης στην εκπομπή υψηλής ευκρίνειας (HD) και την υιοθέτηση του τεχνολογικού προτύπου DVB‑T2, για καλύτερη κάλυψη και αξιοποίηση του φάσματος

6. Τη διασφάλιση θέσεων εργασίας και προστασία των υγιών, νόμιμων επιχειρήσεων από αθέμιτο ανταγωνισμό

Όπως τόνισε ο κ. Μαρινάκης, πρόκειται για το τρίτο νομοσχέδιο στο πεδίο των ΜΜΕ που εισηγείται μέσα σε τέσσερις μήνες, με σκοπό την οργάνωση, τη νομιμότητα και την ποιότητα στον χώρο αυτόν — στοιχεία που αποσιώπησαν χρόνια αβεβαιότητας

Αντίδραση αντιπολίτευσης

Μέχρι αυτή τη στιγμή, δεν εντοπίστηκε δημοσίως καταγεγραμμένη αντίδραση ή τοποθέτηση συγκεκριμένου κόμματος της αντιπολίτευσης σχετικά με το εν λόγω νομοσχέδιο — είτε σε επίσημες δηλώσεις, είτε σε στοιχεία των ειδησεογραφικών πηγών που αναζητήθηκαν. Αυτό μπορεί να σημαίνει ότι η αντίδραση δεν έχει ακόμη διαμορφωθεί ή δεν έχει δημοσιοποιηθεί ευρέως.

Συμπέρασμα

Το νέο νομοσχέδιο για την αδειοδότηση των περιφερειακών τηλεοπτικών σταθμών αποτελεί ύστερη αλλά κρίσιμη προσπάθεια να βάλει σε τάξη ένα αρρύθμιστο τηλεοπτικό περιβάλλον, με στόχο την διαφάνεια, δικαιοσύνη, τεχνολογική ανάπτυξη και θεσμική προστασία. Η απουσία (μέχρι στιγμής) εμφανών αντιδράσεων από την αντιπολίτευση αφήνει ανοιχτό το πεδίο για μελλοντική αντιπαράθεση, ειδικά με την προώθηση του νομοσχεδίου προς ψήφιση στη Βουλή.

Ανάλυση του νέου νομοσχεδίου για τις άδειες περιφερειακών τηλεοπτικών σταθμών

Τεχνικά σημεία και κριτήρια αδειοδότησης

Το νομοσχέδιο, όπως παρουσιάστηκε, κινείται σε τέσσερις άξονες:

• Διαφάνεια & αντικειμενικότητα: Το ΕΣΡ θα αξιολογεί με βάση ποιοτικά κριτήρια (π.χ. ελάχιστος αριθμός δημοσιογράφων, ποσοστό ενημερωτικού προγράμματος, τεχνικές υποδομές).

• Ποιοτικές προϋποθέσεις: Προβλέπεται ελάχιστη επένδυση σε τεχνικό εξοπλισμό (κάμερες HD, studio standards), καθώς και συμμόρφωση με την τεχνολογία DVB-T2.

• Οικονομική βιωσιμότητα: Απαιτείται πλήρης φάκελος με ισολογισμούς και προϋπολογισμούς, ώστε να εξασφαλιστεί ότι ο σταθμός μπορεί να καλύπτει μισθοδοσία και παραγωγή περιεχομένου.

• Προστασία εργασίας: Ρητή πρόβλεψη για κατοχύρωση θέσεων εργασίας (δημοσιογράφοι, τεχνικοί, διοικητικοί).

Κόστος και οικονομικά δεδομένα

• Κατάργηση δημοπρασίας: Σε αντίθεση με το μοντέλο του 2015 (με υψηλές δημοπρασίες που έβγαζαν εκτός αγοράς μικρότερους σταθμούς), εδώ θεσπίζεται ετήσιο κόστος εποπτείας προς το ΕΣΡ.

• Κλίμακα κόστους: Το κόστος θα είναι αναλογικό, π.χ. μικρότερο για σταθμούς σε νησιά ή ακριτικές περιοχές, μεγαλύτερο για ισχυρές περιφερειακές αγορές (Αττική, Θεσσαλονίκη).

• Επενδυτική διάσταση: Η μετάβαση σε HD/DVB-T2 απαιτεί νέες επενδύσεις σε πομπούς, link, κεραίες και studio. Το Υπουργείο αφήνει ανοικτό το ενδεχόμενο επιδοτήσεων μέσω ΕΣΠΑ ή RRF.

Γεωγραφικές ζώνες και κάλυψη

Το σχέδιο προβλέπει κατανομή σε γεωγραφικές ζώνες αδειοδότησης, ώστε να αποφευχθεί συγκέντρωση και να καλυφθεί όλη η χώρα:

• Ζώνη Α: Αττική

• Ζώνη Β: Κεντρική Μακεδονία

• Ζώνη Γ: Ανατολική Μακεδονία – Θράκη

• Ζώνη Δ: Δυτική Μακεδονία – Ήπειρος

• Ζώνη Ε: Θεσσαλία – Στερεά Ελλάδα

• Ζώνη ΣΤ: Πελοπόννησος – Ιόνιο

• Ζώνη Ζ: Νησιά Αιγαίου – Κρήτη

Έτσι, κάθε σταθμός θα δραστηριοποιείται εντός της άδειας ζώνης του, χωρίς να υπονομεύει άλλους.

Πολιτικές και κοινωνικές προεκτάσεις

• Κυβέρνηση: Προβάλλει το σχέδιο ως θεσμική «κάθαρση» και ενίσχυση των υγιών επιχειρήσεων.

• Αντιπολίτευση: Μέχρι στιγμής δεν έχουν υπάρξει σαφείς τοποθετήσεις. Ωστόσο, εκτιμάται ότι θα υπάρξει κριτική για:

  • Το αν τα κριτήρια «φωτογραφίζουν» συγκεκριμένους παίκτες της αγοράς.

  • Το εάν το κόστος είναι πράγματι «συμβολικό» ή θα αποτελέσει νέο βάρος.

  • Την ισορροπία μεταξύ μικρών τοπικών καναλιών και μεγάλων περιφερειακών.

Συμπέρασμα

Το νέο πλαίσιο επιχειρεί να ισορροπήσει ανάμεσα στη θεσμική τάξη και στη βιωσιμότητα των καναλιών. Η επιτυχία του θα κριθεί:

• από το ύψος του κόστους,

• την ευελιξία στην τεχνολογική μετάβαση,

• και από το κατά πόσο θα υπάρξει δίκαιη κατανομή αδειών σε όλες τις περιφέρειες.

Υπογραφή οριστικής λύσης ή νομιμοποίηση της αβεβαιότητας;

Το νέο σχέδιο νόμου της κυβέρνησης για την αδειοδότηση των περιφερειακών τηλεοπτικών σταθμών παρουσιάστηκε ως τομή και θεσμική απάντηση στο «αρρύθμιστο» τοπίο που επικρατεί εδώ και δεκαετίες. Όπως ανέφερε ο υφυπουργός παρά τω πρωθυπουργώ και κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης, “στόχος είναι η διαφάνεια, η λογοδοσία, η βιωσιμότητα και η δημιουργία νέων θέσεων εργασίας.”

Το περιεχόμενο του σχεδίου νόμου

Το σχέδιο νόμου με τίτλο: «Αδειοδότηση παρόχων περιεχομένου επίγειας ψηφιακής τηλεοπτικής ευρυεκπομπής ελεύθερης λήψης περιφερειακής εμβέλειας και λοιπές διατάξεις» καταργεί τις διατάξεις του νόμου Παππά (ν.4339/2015) και το αποτυχημένο μοντέλο της δημοπρασίας. Αντ’ αυτού, εισάγει μια νέα διαδικασία αδειοδότησης με βάση την τήρηση ποιοτικών και τεχνικών προϋποθέσεων.

Οι βασικές προϋποθέσεις αδειοδότησης περιλαμβάνουν:

• Φορολογική και ασφαλιστική ενημερότητα,
• Διαφάνεια στο ιδιοκτησιακό καθεστώς (άνω του 1%),
• Έλεγχο ποινικού μητρώου,
• Ελάχιστο αριθμό εργαζομένων,
• Πληρότητα προγράμματος,
• Κτιριακή και τεχνολογική επάρκεια.

Η διαδικασία αδειοδότησης προβλέπει δύο φάσεις: στην πρώτη διασφαλίζεται η ελάχιστη πληρότητα, ενώ στη δεύτερη ενεργοποιούνται ποιοτικά κριτήρια συγκριτικής αξιολόγησης αν υπάρξει ζήτημα χωρητικότητας.

Ωστόσο, δεν έχει αποσαφηνιστεί ακόμη τι θα συμβεί με τις επιπλέον διαθέσιμες συχνότητες που θα παραμείνουν ελεύθερες πέραν των ήδη λειτουργούντων σταθμών που πληρούν τα κριτήρια, και ποια θα είναι τα ακριβή κριτήρια για τη χορήγηση νέων αδειών σε ενδεχόμενους ενδιαφερόμενους.

Κριτική και επισημάνσεις από την ΕΕΤΕΠ και άλλους φορείς

Η Ένωση Ενημερωτικών Τηλεοράσεων Ελληνικής Περιφέρειας (ΕΕΤΕΠ) εκφράζει την επιφύλαξή της για σημαντικές ελλείψεις του σχεδίου νόμου, ενώ χαιρετίζει το γεγονός ότι προβλέπεται διαδικασία χωρίς δημοπρασία. Οι κυριότερες ενστάσεις και προτάσεις είναι:

1. Υποχρεωτική εκπομπή σε HD

Η ΕΕΤΕΠ ζητά να διασφαλιστεί άμεσα και υποχρεωτικά η δυνατότητα εκπομπής όλων των αδειοδοτημένων περιφερειακών σταθμών σε υψηλή ευκρίνεια (HD). Η μη παροχή αυτής της δυνατότητας δημιουργεί αθέμιτο ανταγωνισμό με τα πανελλαδικά κανάλια, οδηγεί σε απώλεια διαφημιστικών κονδυλίων και περιορίζει την ελκυστικότητα των τοπικών ΜΜΕ στην αγορά.

2. Βιωσιμότητα και στήριξη των περιφερειακών ΜΜΕ

Τα περιφερειακά κανάλια έχουν καίριο ρόλο στη δημοκρατία, την τοπική ενημέρωση και την πολιτιστική διατήρηση. Για τη βιωσιμότητά τους απαιτούνται:

• Επιδότηση κόστους σήματος (ενοίκιο DIGEA),
• Ενισχύσεις προσωπικού και παραγωγής μέσω εθνικών και ευρωπαϊκών εργαλείων,
• Δίκαιη κατανομή της κρατικής διαφήμισης με δεσμευτικό ποσοστό υπέρ των περιφερειακών καναλιών.

3. Πνευματικά Δικαιώματα – Καταγραφή και Δικαιοσύνη

Τα περιφερειακά κανάλια σύμφωνα με πληροφορίες προτείνουν:

• Δημιουργία Μητρώου Δικαιούχων Πνευματικών Δικαιωμάτων στο ΕΣΡ,
• Καθορισμό συνολικού ποσοστού επί των καθαρών διαφημιστικών εσόδων των σταθμών για αμοιβή των δημιουργών, ώστε να υπάρχει διαφάνεια και ισότητα.

4. Διευκρίνιση για τη Δικτύωση

Είναι επίσης απαραίτητο να επισημανθεί ότι το νομοσχέδιο οφείλει να ξεκαθαρίσει ρητά τον ορισμό της «δικτύωσης» περιφερειακών τηλεοπτικών σταθμών. Σύμφωνα με την ΕΕΤΕΠ, δικτύωση συνιστά αποκλειστικά η ζωντανή αναμετάδοση προγράμματος από έναν σταθμό σε άλλον. Αντιθέτως, η ετεροχρονισμένη προβολή τηλεοπτικών εκπομπών που ανταλλάσσονται μεταξύ σταθμών δεν συνιστά δικτύωση, αλλά ανταλλαγή προγράμματος – πρακτική που ενισχύει τον πλουραλισμό, χωρίς να αλλοιώνει τη γεωγραφική εμβέλεια του περιεχομένου.

5. Κλειστά κανάλια

Στο νομοσχέδιο θα πρέπει επίσης να υπάρξει σαφής πρόβλεψη για τα κανάλια που έχουν αναστείλει τη λειτουργία τους για μεγάλο χρονικό διάστημα (πέραν των έξι μηνών). Χρειάζεται να αποσαφηνιστεί εάν θα έχουν το δικαίωμα να συμμετέχουν κανονικά στη διαδικασία αδειοδότησης ή αν θα αντιμετωπίζονται με διαφορετικά κριτήρια.

Αντιδράσεις πολιτικών κομμάτων και άλλων ενώσεων

Σύμφωνα με πληροφορίες, αντιπολιτευόμενα κόμματα εκφράζουν επιφυλάξεις ως προς τη σκοπιμότητα της κατάργησης του ν.4339/2015 χωρίς διασφάλιση περισσότερων τεχνικών και οικονομοτεχνικών παραμέτρων. Τονίζουν ότι το πλαίσιο δεν διασφαλίζει επί της ουσίας την ανεξαρτησία των περιφερειακών μέσων, ειδικά όταν η αγορά τους παραμένει κατακερματισμένη και υποχρηματοδοτούμενη.

Αντίστοιχα, σωματεία εργαζομένων στον Τύπο και ενώσεις ιδιοκτητών ΜΜΕ ζητούν:

• Εγγυήσεις για τις θέσεις εργασίας και τις συλλογικές συμβάσεις,
• Στήριξη της δημοσιογραφικής ανεξαρτησίας,
• Διευκόλυνση για επενδύσεις σε νέες τεχνολογίες.

Αξίζει να σημειωθεί ότι οι εργαζόμενοι στα περιφερειακά ΜΜΕ υποστηρίζουν τις πρωτοβουλίες για οικονομική στήριξη της Περιφερειακής Τηλεόρασης, (επιδοτήσεις, διανομή κρατικής διαφήμισης, κλπ) ώστε να διασφαλιστεί η βιωσιμότητα των καναλιών και να αποτραπούν απολύσεις, τόσο λόγω της αδειοδότησης όσο και της γενικότερης οικονομικής δυσκολίας που αντιμετωπίζουν πολλοί σταθμοί.

Συμπέρασμα

Η πρόθεση της κυβέρνησης να δημιουργήσει ένα ενιαίο και καθαρό καθεστώς αδειοδότησης για τα περιφερειακά κανάλια είναι θετική και απαραίτητη. Ωστόσο, χωρίς ενίσχυση σε τεχνολογικό και οικονομικό επίπεδο, χωρίς πρόσβαση σε χρηματοδοτικά εργαλεία και χωρίς διασφάλιση του ρόλου των τοπικών ΜΜΕ στο συνολικό οικοσύστημα ενημέρωσης, το εγχείρημα κινδυνεύει να αποτελέσει μια χαμένη ευκαιρία.

Η πολιτεία καλείται να προχωρήσει σε ουσιαστική και όχι προσχηματική διαβούλευση με τους άμεσα εμπλεκόμενους και να συμπεριλάβει στις διατάξεις του νόμου όσα αφορούν τη βιωσιμότητα, την τεχνική αναβάθμιση και τη θεσμική στήριξη του ρόλου των περιφερειακών καναλιών.

Διαφορετικά, η «τάξη» μπορεί να εξελιχθεί σε απορρύθμιση με νομοθετικό μανδύα, αφήνοντας πίσω της τοπικά μέσα χωρίς φωνή, χωρίς σήμα και χωρίς μέλλον.

Λευτέρης Κουκουτίνης