Στην ανθεκτικότητα της οικονομίας της Ευρωζώνης, στην ανάγκη μεταρρυθμίσεων, στην Τεχνητή Νοημοσύνη και στην ευρωπαϊκή τεχνολογική κυριαρχία αναφέρθηκε ο Υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και Πρόεδρος του Eurogroup, Κυριάκος Πιερρακάκης, σε συνέντευξή του στο CNBC.

Ο κ. Πιερρακάκης τόνισε ότι η Ευρώπη δεν μπορεί να καθορίζεται από τις κρίσεις, αλλά από τις μεταρρυθμίσεις που επιλέγει να εφαρμόσει, ενώ χαρακτήρισε τις επενδύσεις στην τεχνολογία ζήτημα ευρωπαϊκής κυριαρχίας.

Ακολουθεί ολόκληρη η συνέντευξη:

Ερώτηση: Είναι μαζί μας ο Πρόεδρος του Eurogroup και Υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών της Ελλάδας. Κύριε Πιερρακάκη, καλώς ήρθατε. Ποια είναι η εκτίμησή σας για τη σημερινή κατάσταση της οικονομίας της Ευρωζώνης;

Κυριάκος Πιερρακάκης: Καλημέρα, χαίρομαι πολύ που είμαι μαζί σας. Θα έλεγα ότι υπάρχει μία λέξη που συνοψίζει την εικόνα της οικονομίας της Ευρωζώνης: ανθεκτικότητα. Έχουμε αποδείξει ότι μπορούμε να παραμένουμε ανθεκτικοί ακόμη και σε ιδιαίτερα δύσκολες συνθήκες.

Ελπίζουμε η κατάσταση που παρακολουθούμε τις τελευταίες ημέρες στη Μέση Ανατολή να αποδειχθεί προσωρινή, καθώς αμέσως μετά τη συμφωνία μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν είχαμε δει σημαντική αποκλιμάκωση στις τιμές του πετρελαίου. Ωστόσο, εξαιτίας της κρίσης στη Μέση Ανατολή, οι προβλέψεις μας για φέτος αναθεωρήθηκαν προς τα κάτω όσον αφορά την ανάπτυξη και προς τα πάνω όσον αφορά τον πληθωρισμό.

Παρ’ όλα αυτά, επικεντρωνόμαστε στα θεμελιώδη μεγέθη της οικονομίας, και αυτό αποτελεί τον βασικό άξονα και των σημερινών συζητήσεων στο Eurogroup. Αναφερθήκατε προηγουμένως στα δημοσιονομικά θεμέλια της Ευρωζώνης και στην Τεχνητή Νοημοσύνη. Εξετάζουμε επίσης την ανταγωνιστικότητα και συνολικά τα θεμέλια πάνω στα οποία στηρίζεται η ευρωπαϊκή οικονομία.

Αν έπρεπε να το συνοψίσω σε μία φράση, θα έλεγα το εξής: δεν επιλέγουμε τις κρίσεις που θα βρεθούν μπροστά μας, δεν θα μας καθορίσουν αυτές. Μπορούμε όμως να επιλέξουμε τις μεταρρυθμίσεις. Και είναι οι μεταρρυθμίσεις που θα μας καθορίσουν τελικά. Γι’ αυτό και θα επικεντρωθούμε ακριβώς σε αυτές, καθώς και σε όλες τις πολιτικές που χρειάζεται να αλλάξουν τις επόμενες εβδομάδες και τους επόμενους μήνες, ώστε να πετύχουμε υψηλότερους ρυθμούς ανάπτυξης.

Ερώτηση: Έχετε δηλώσει πρόσφατα ότι η δημοσιονομική πολιτική στην Ευρωζώνη δεν πρέπει να έρχεται σε αντίθεση με τις προσπάθειες της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας να συγκρατήσει τον πληθωρισμό. Πιστεύετε ότι όλες οι κυβερνήσεις της Ευρωζώνης κινούνται στην ίδια κατεύθυνση;

Κυριάκος Πιερρακάκης: Αρχικά, καλέσαμε το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο να συμμετάσχει σε αυτές τις συζητήσεις, προκειμένου να αξιολογήσει όσα κάναμε μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, από το 2022 και μετά. Το συμπέρασμα του ΔΝΤ ήταν ότι οι επιπτώσεις της κρίσης ήταν κατά 12% μικρότερες από ό,τι θα ήταν διαφορετικά, ακριβώς χάρη στις επενδύσεις που υλοποιήθηκαν για την ενίσχυση της ενεργειακής ανεξαρτησίας και των ενεργειακών υποδομών. Υπό αυτή την έννοια, ένα μέρος της απάντησης είναι ναι.

Ταυτόχρονα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει διαμορφώσει ένα πιο εξελιγμένο πλαίσιο πολιτικής όσον αφορά τα αποδεκτά μέτρα στήριξης, τα οποία, όπως αναφέρεται χαρακτηριστικά, θα πρέπει να είναι προσωρινά, στοχευμένα και προσαρμοσμένα στις ανάγκες.

Έχουμε παρεκκλίνει από αυτή την αρχή; Σε έναν βαθμό, ναι, καθώς ορισμένα μέτρα δεν αποδείχθηκαν τόσο στοχευμένα και τόσο προσαρμοσμένα όσο θα έπρεπε. Ωστόσο, γνωρίζουμε ποια είναι η κατεύθυνση, ποια είναι η πυξίδα μας, και όλοι – ή τουλάχιστον οι περισσότεροι – προσπαθούμε να κινηθούμε σύμφωνα με αυτήν.

Σημειώνουμε πρόοδο. Έχουμε διδαχθεί από τα μαθήματα του 2022 και τα έχουμε πλέον αφομοιώσει. Αυτό βέβαια δεν σημαίνει ότι δεν μπορούμε να τα πάμε ακόμη καλύτερα.

Ερώτηση: Θα ήθελα να βάλω στη συζήτηση και τη χρονική διάσταση του τρόπου με τον οποίο η Ευρώπη προσεγγίζει την Τεχνητή Νοημοσύνη. Από την τελευταία μας συνάντηση στην Ουάσιγκτον, τον Απρίλιο, είδαμε την απενεργοποίηση του μοντέλου Mythos Fable, δηλαδή ουσιαστικά τη διακοπή πρόσβασης σε μια κρίσιμη τεχνολογία από αμερικανικής πλευράς.

Έκτοτε, γνωρίζουμε ότι στις Βρυξέλλες υπάρχει πλέον αυξανόμενη ανησυχία για την ανάγκη ευρωπαϊκής κυριαρχίας στην Τεχνητή Νοημοσύνη, υπό ένα διαφορετικό πρίσμα: το ενδεχόμενο τα συστήματα να μπορούν απλώς να απενεργοποιηθούν. Αυτό καθιστά ακόμη πιο επιτακτική την ανάγκη ενίσχυσης της ευρωπαϊκής ανθεκτικότητας.

Τι σημαίνει αυτό για τη σημερινή συνεδρίαση; Και πόσο κρίσιμη είναι η χρηματοδότηση μιας κυρίαρχης ευρωπαϊκής Τεχνητής Νοημοσύνης;

Κυριάκος Πιερρακάκης: Για να είμαι ειλικρινής, πρέπει να εξετάσουμε τόσο τη θετική όσο και την αρνητική πλευρά.

Η θετική πλευρά αφορά τα οφέλη στην παραγωγικότητα που μπορούμε να αποκομίσουμε από την ανάπτυξη και την εφαρμογή αυτών των τεχνολογιών, δηλαδή από την ευρύτερη ενσωμάτωση της Τεχνητής Νοημοσύνης στην οικονομία, την κοινωνία και τη δημόσια διοίκηση.

Ταυτόχρονα, όμως, υπάρχει και μια πολύ σημαντική αρνητική διάσταση, που είναι ακριβώς αυτή που αναφέρατε: οι επιπτώσεις των εξαιρετικά προηγμένων μεγάλων γλωσσικών μοντέλων (LLMs) όσον αφορά τον εντοπισμό ευπαθειών στα συστήματά μας. Πρόκειται για μια συζήτηση που συνδέεται άμεσα με το χρηματοπιστωτικό και το τραπεζικό μας σύστημα, αλλά θα έλεγα όχι μόνο με αυτά.

Αν έπρεπε και πάλι να το συνοψίσω σε μία φράση, θα έλεγα ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη έχει τη δυναμική να μοιάζει ταυτόχρονα με μια κούρσα για την κατάκτηση της Σελήνης και με μια κούρσα πυρηνικών εξοπλισμών.

Από τη μία πλευρά, έχουμε τα οφέλη στην παραγωγικότητα, την καινοτομία, την τεχνολογική πρόοδο και τη θετική δυναμική που δημιουργείται. Από την άλλη, όμως, η Τεχνητή Νοημοσύνη έχει τη δυνατότητα να εντοπίζει και να εκμεταλλεύεται ολόκληρο το φάσμα των ευπαθειών που υπάρχουν στα συστήματά μας.

Γι’ αυτό, πρώτον, πρέπει να αναπτύξουμε μια κοινή γλώσσα γύρω από αυτό το ζήτημα, όχι μόνο μεταξύ των υπουργών Οικονομικών της Ευρώπης, αλλά συνολικά μεταξύ όλων των πολιτικών φορέων της Ευρώπης.

Δεύτερον, χρειαζόμαστε μια απολύτως σαφή στρατηγική για την τεχνολογία και μια εξίσου σαφή επενδυτική στρατηγική, ώστε να αναδείξουμε και να ενισχύσουμε τους ευρωπαϊκούς τεχνολογικούς πρωταθλητές μας.

Σήμερα έχουμε προσκαλέσει στη συνεδρίαση του Eurogroup τον διευθύνοντα σύμβουλο της Mistral, ενός από τους ευρωπαϊκούς πρωταθλητές στον χώρο της Τεχνητής Νοημοσύνης, για να συζητήσουμε μαζί του πώς μπορούμε να ενισχύσουμε περαιτέρω την ανάπτυξη των ευρωπαϊκών εταιρειών AI.

Και, βεβαίως, υπάρχουν πολλές ακόμη μεταρρυθμίσεις που μπορούμε να προωθήσουμε, ενώ ταυτόχρονα παραμένουμε σε εγρήγορση απέναντι στους πιθανούς κινδύνους.

Ερώτηση: Είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρον που αναφέρατε τη Mistral AI και τη συμμετοχή της στη σημερινή συνεδρίαση, καθώς πρόκειται για μία από τις ελάχιστες εταιρείες αιχμής που, με επαρκή χρηματοδότηση, θα μπορούσε να εξελιχθεί σε πραγματικό ανταγωνιστή των αμερικανικών εταιρειών, όπως η OpenAI, οι οποίες βρίσκονται ήδη πολύ πιο μπροστά.

Θέλω, όμως, να σας ρωτήσω τι ακολουθεί από εδώ και πέρα. Σήμερα βλέπουμε πολύ διαφορετικές εθνικές πολιτικές. Για παράδειγμα, πριν από λίγες ημέρες, στη Γαλλία συζητήθηκε η απομάκρυνση των εργαλείων Τεχνητής Νοημοσύνης της Palantir από τον δημόσιο τομέα και η στροφή σε πολύ μικρότερες, εγχώριες λύσεις. Πιστεύετε ότι πρωτοβουλίες αυτού του είδους θα ήταν πιο αποτελεσματικές αν υιοθετούνταν σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ώστε να επιταχυνθεί η χρηματοδότηση και η ανάπτυξη των ευρωπαϊκών νεοφυών επιχειρήσεων;

Κυριάκος Πιερρακάκης: Θα το πω ξεκάθαρα: πιστεύω ότι ο τρόπος με τον οποίο πρέπει να ορίζουμε την τεχνολογική μας κυριαρχία στην Ευρώπη πρέπει να είναι ευρωπαϊκός.

Μόνο έτσι μπορούμε να αποκτήσουμε την απαραίτητη κλίμακα και μόνο έτσι μπορούμε να αναδείξουμε τους ευρωπαϊκούς τεχνολογικούς πρωταθλητές μας, τόσο στην Ευρώπη όσο και παγκοσμίως. Μόνο έτσι μπορούμε να δημιουργήσουμε τους αναγκαίους επενδυτικούς μηχανισμούς για να τους στηρίξουμε.

Αλλά το ζήτημα δεν αφορά μόνο τις επενδύσεις.

Αφορά τη δημιουργία οικοσυστημάτων. Αφορά την πλήρη αξιοποίηση της ενιαίας αγοράς. Η βασική στρατηγική για την ανάπτυξη των ευρωπαϊκών start-ups είναι η προώθηση της Ένωσης Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων, η οποία αποτελεί μία από τις κορυφαίες προτεραιότητες τόσο του Συμβουλίου όσο και του Eurogroup.

Χρειάζεται, λοιπόν, να πετύχουμε πολλά πράγματα ταυτόχρονα. Και αυτή είναι μια ευθύνη που έχει πέσει στους ώμους της σημερινής γενιάς των υπευθύνων χάραξης πολιτικής. Για να το πετύχουμε, όμως, χρειαζόμαστε μια ξεκάθαρη πυξίδα.

Γι’ αυτό χρειαζόμαστε ένα δόγμα για την τεχνολογία. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ήδη προχωρήσει σημαντικά προς αυτή την κατεύθυνση. Στο προηγούμενο Eurogroup είχαμε μια ιδιαίτερα ουσιαστική συζήτηση ακριβώς πάνω σε αυτό το θέμα.

Πώς πρέπει να ορίζουμε την τεχνολογική κυριαρχία από τη σκοπιά ενός υπουργού Οικονομικών; Πώς λαμβάνουμε τις επενδυτικές αποφάσεις στις οποίες αναφερθήκατε προηγουμένως;

Πιστεύω ότι συγκλίνουμε προς μια κοινή κατεύθυνση.

Και θα ήθελα να προσθέσω ακόμη ένα σημείο: υπάρχουν ακόμη πολλές πρωτοβουλίες στον τομέα της τεχνολογίας που δεν αφορούν αποκλειστικά την Τεχνητή Νοημοσύνη, αλλά εξακολουθούν να αποτελούν ανοικτά ζητήματα πολιτικής.

Την περασμένη εβδομάδα, για παράδειγμα, πρότεινα την κεντρική ευρωπαϊκή δημοπράτηση του φάσματος συχνοτήτων, γιατί πρόκειται για έναν τομέα στον οποίο η Ευρώπη είχε διαχρονικά σημαντικό πλεονέκτημα στις υποδομές 5G και, ελπίζω, θα το διατηρήσει και στο 6G.

Διαθέτουμε ήδη τους τεχνολογικούς πρωταθλητές. Αυτό που χρειάζεται είναι να αξιοποιήσουμε πολύ περισσότερο την κλίμακα και τις δυνατότητες της ενιαίας ευρωπαϊκής αγοράς.

Και πιστεύω ότι αυτό είναι απολύτως εφικτό.

Ερώτηση: Κύριε Πιερρακάκη, αλλάζοντας θέμα: το κόστος δανεισμού των κυβερνήσεων της Ευρωζώνης αυξάνεται αυτή την περίοδο. Πόσο σας ανησυχεί αυτή η εξέλιξη;

Κυριάκος Πιερρακάκης: Όπως διευκρίνισα πριν, η λέξη που περιγράφει καλύτερα τις δυνατότητες της Ευρωζώνης είναι η ανθεκτικότητα.

Παρακολουθούμε πάντοτε τις εξελίξεις πολύ στενά.

Δίνουμε ιδιαίτερη έμφαση στα δημοσιονομικά θεμέλια, τόσο κάθε κράτους-μέλους ξεχωριστά όσο και της Ευρωζώνης συνολικά.

Αναφέρθηκα προηγουμένως στο 2022 και στις συγκρίσεις με εκείνη την περίοδο. Είναι προφανές ότι σήμερα βρισκόμαστε σε πιο απαιτητική δημοσιονομική κατάσταση σε σχέση με τότε, τόσο ως προς το ύψος των ελλειμμάτων όσο και ως προς το επίπεδο του δημόσιου χρέους.

Γι’ αυτό και η δική μας δουλειά, των υπουργών Οικονομικών της Ευρωζώνης, είναι να παρακολουθούμε στενά αυτές τις εξελίξεις και, μόλις έχουμε μια σαφή διάγνωση της κατάστασης, να εφαρμόζουμε τα κατάλληλα μέτρα.