Connect with us

ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

Ο αρχαιολογικός χώρος των Φιλίππων εισέρχεται σε μια νέα εποχή αναμόρφωσης

Δημοσιεύτηκε

στις

Ο αρχαιολογικός χώρος των Φιλίππων, το τελευταίο μνημείο της Ελλάδας που εντάχθηκε στον Κατάλογο Μνημείων Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO, ετοιμάζεται να αναμορφωθεί σε μεγάλο βαθμό και ταυτόχρονα να αποκαλύψει ακόμα περισσότερα ιστορικά στοιχεία για την πλούσια και μακραίωνη ιστορία του. 

Οι Φίλιπποι, η φημισμένη πόλη του βασιλιά της Μακεδονίας, η πόλη που το 55 μ.Χ. ευλογήθηκε πρώτη σε όλη την Ευρώπη να ακούσει από τον Απόστολο Παύλο το ευαγγελικό μήνυμα, η πόλη που το 42 π.Χ. φιλοξένησε μία από τις σημαντικότερες μάχες που έμελλε να αλλάξει το μέλλον της κραταιάς ρωμαϊκής αυτοκρατορίας, αυτή η πόλη ύστερα από πολλά χρόνια ετοιμάζεται να εισέλθει σε μια νέα φάση αναμόρφωσης, ενώ για πρώτη φορά θα ενοποιηθεί το σύνολο του αρχαιολογικού χώρου.

Από τη δεκαετία του 1930, οπότε ξεκίνησαν τα έργα κατασκευής της παλαιάς εθνικής οδού Καβάλας – Δράμας, η μοναδική αυτή οδική αρτηρία που συνέδεε τις δυο πόλεις της Ανατολικής Μακεδονίας, διέρχονταν μέσα από τον αρχαιολογικό χώρο. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα, καθημερινά, δεκάδες επιβατικά αυτοκίνητα, λεωφορεία και φορτηγά να περνούν κυριολεκτικά μέσα από τον αρχαιολογικό χώρο των Φίλιππων, με τους διερχόμενους οδηγούς και επισκέπτες να έχουν τη δυνατότητα, έστω και από ψηλά, να θαυμάσουν τα ερείπια των παλαιοχριστιανικών ναών και μέρος της αρχαίας αγοράς.

Επιτυγχάνεται η πλήρης ενοποίηση του αρχαιολογικού χώρου

Σήμερα, με την κατάργηση του οδικού δικτύου επιτυγχάνεται η πλήρη ενοποίηση του αρχαιολογικού χώρου. Είναι η πρώτη φορά, μετά τις  ανασκαφικές εργασίες που ξεκίνησε στις αρχές του 20ου αιώνα η Γαλλική Αρχαιολογική Σχολή, που η φημισμένη πόλη των Φιλίππων είναι έτοιμη να δεχθεί μια σειρά παρεμβάσεων που θα βελτιώσουν σημαντικά την εικόνα της. Το πρώτο στάδιο αυτής της αναμόρφωσης έγινε ήδη στην αρχή της εβδομάδας με την έναρξη των εργασιών  απομάκρυνσης του ασφαλτοτάπητα της παλιάς εθνικής οδού σε μήκος περίπου εξακοσίων μέτρων. Η Εφορεία Αρχαιοτήτων Καβάλας – Θάσου εξέδωσε ανακοίνωση, με την οποία διευκρινίζει ότι υπάρχει τροποποίηση στην πρόσβαση των επισκεπτών στον αρχαιολογικών χώρο.

Πρέπει να τονιστεί ότι η μεταφορά του οδικού δικτύου και κατ’ επέκταση η ενοποίηση του αρχαιολογικού χώρου ήταν μια από τις βασικές προϋποθέσεις που έθεταν τα τεχνικά κλιμάκια της UNESKO και μια από τις συμβατικές υποχρεώσεις από ελληνικής πλευράς, για να μπορέσει ο αρχαιολογικό χώρος να ενταχθεί στο Κατάλογο Μνημείων Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς. Μάλιστα, τα τεχνικά στελέχη της UNESCO  δεν είχαν αρκεστεί στο γεγονός ότι πλέον η οδική αρτηρία δεν θα χρησιμοποιείτο, αλλά ζητούσαν ρητές διαβεβαιώσεις από την τότε πολιτική ηγεσία  ότι ποτέ στο μέλλον δεν πρόκειται να λειτουργήσει ξανά.

Η ενοποίηση του αρχαιολογικού χώρου των Φιλίππων εντάχθηκε σ’ ένα συνολικό πρόγραμμα (Ολοκληρωμένη Χωρική Επένδυση (ΟΧΕ) Πολιτιστικής Διαδρομής Εγνατίας Οδού) που χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση, συνολικού ύψους περίπου 2.600.000 ευρώ, και υλοποιείται από την Εφορεία Αρχαιοτήτων Καβάλας – Θάσου, η οποία έχει τη συνολική ευθύνη διαχείρισης του αρχαιολογικού χώρου που περιλαμβάνει το αρχαίο θέατρο των Φιλίππων, τη Ρωμαϊκή Αγορά (Forum), το Οκτάγωνο και τις παλαιοχριστιανικές εκκλησίες Α’ και Β’.

Οι εργασίες και τα ευρήματα που αναμένονται 

Σύμφωνα με τον προγραμματισμό των έργων που έχουν ήδη δρομολογηθεί εκτός από την αφαίρεση του ασφαλτοτάπητα και την ενοποίηση του χώρου, προβλέπεται να ανασκαφεί επίσης το αρχαίο οδικό δίκτυο ανάμεσα στα μνημεία ώστε να βελτιωθεί η προσβασιμότητα. Επιπλέον, θα απομακρυνθούν χώματα και μπάζα από παλαιότερες ανασκαφές, θα τοποθετηθεί νέα περίφραξη, θα δημιουργηθεί νέα είσοδος στα δυτικά του χώρου, θα αποκατασταθεί και θα αναδειχθεί το ανατολικό τμήμα της οχύρωσης, ενώ τέλος θα γίνει αρχαιολογική τεκμηρίωση των ευρημάτων και παραγωγή του απαραίτητου πληροφοριακού υλικού για τους επισκέπτες.

Οι ανασκαφικές μέθοδοι που θα ακολουθηθούν στο πλαίσιο των παραπάνω εργασιών αναμένεται να δώσουν ενδιαφέρουσες πληροφορίες για την τοπογραφία της αρχαίας πόλης και ειδικότερα για το πώς συνάδονταν το επάνω με το κάτω μέρος. Οι αρχαιολόγοι εκείνο που αναμένεται να βρουν είναι κυρίως στοές και κλίμακες που θα μαρτυρούν τους τρόπους επικοινωνίας – σύνδεσης των δυο μερών της πόλης και πιθανότατα αντικείμενα καθημερινής χρήσης των κατοίκων της πόλης. 

Σύμφωνα με τις επιστημονικές έρευνες κι ιστορικές τεκμηριώσεις στο επάνω μέρος της αρχαίας πόλης των Φιλίππων βρίσκονταν οι ναοί, οι χώροι πολιτισμού (το αρχαία θέατρο) και τα λοιπά λατρευτικά κτίσματα και στο κάτω μέρος το διοικητικό κέντρο με την  αγορά (Forum).

Η αυθεντικότητα του αρχαιολογικού τοπίου

Δυόμισι χρόνια μετά (Ιούνιος 2016) την πανηγυρική ανακήρυξη των Φιλίππων σε Μνημείο Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς στη διάρκεια της 40ης Συνόδου Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO που πραγματοποιήθηκε στην Κωνσταντινούπολη, την παραμονή του πραξικοπήματος στην Τουρκία, η ξακουστή αρχαία πόλη της Ανατολικής Μακεδονίας εισέρχεται σε μια νέα περίοδο. 

Τα δυόμισι αυτά χρόνια φαίνεται ότι ήταν αρκετά αλλά και απαραίτητα για τη σωστή προετοιμασία και την ωριμότητα των τεχνικών εργασιών, την απομάκρυνση όλων των δικτύων κοινής ωφέλειας ώστε να ξεκινήσει η αξιοποίηση των χρημάτων που αρχικά εξασφάλισε ο αείμνηστος περιφερειάρχης Α.Μ.Θ. Γιώργος Παυλίδης και στη συνέχεια διατέθηκαν με την παρέμβαση του σημερινού περιφερειάρχη Χρήστου Μέτιου. 

Οι Φίλιπποι, με την αυθεντικότητα του αρχαιολογικού τοπίου που το διακρίνει, στοιχείο που βάρυνε σημαντικά στην ένταξή του στην UNESCO, συνεχίζει αιώνες μετά την ακμή του να αποτελεί έναν προικισμένο τόπο, όπου ο χριστιανισμός συναντάει τον αρχαίο ελληνικό πολιτισμό. Εξακολουθούν να συγκεντρώνουν τη μοναδική ομορφιά της φύσης με τη ζωντανή ανάμνηση μεγάλων γεγονότων που σημάδεψαν την παγκόσμια ιστορία. Αξίζει κάποιος να τους επισκεφθεί και να τους ανακαλύψει.

ΥΠΟΒΟΛΗ ΣΧΟΛΙΟΥ

Απάντηση

ΙΣΤΟΡΙΑ

Η εισβολή του τανκ στο Πολυτεχνείο μέσα από τα μάτια του οδηγού του άρματος μάχης

Δημοσιεύτηκε

στις

Τα «παλιοκομμούνια», τα «παράσιτα», οι «πατριώτες», τα «παλικάρια» και όσα θα ήθελαν κάποιοι να μείνουν κρυφά…

Στάλθηκε από τη Χούντα των Συνταγματαρχών το βράδυ της 17ης Νοεμβρίου 1973 για να καταστείλει βίαια και δολοφονικά την εξέγερση των φοιτητών στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο.

«Μορφωμένο» το αποκαλούσαν με μια τραγική αίσθηση ειρωνείας μετά την αιματηρή επίθεση, καθώς ήταν το μόνο άρμα μάχης που έμπαινε ποτέ σε πανεπιστημιακό χώρο.

Το άρμα που εισέβαλε στο Πολυτεχνείο το μοιραίο βράδυ θα αποκάλυπτε σε όλη του τη σκοτεινή μεγαλοπρέπεια το σχέδιο των πραξικοπηματιών για άλλο ένα πλήγμα στη δημοκρατία.

Μόνο που τελικά τα πράγματα θα γύριζαν μπούμερανγκ, δίνοντας ένα ισχυρό ράπισμα στην Επταετία, που λίγο μετά θα κατέρρεε σαν χάρτινος πύργος. Λεκιασμένος με αίμα ελληνικό.

Στο ημερολόγιο του άρματος δεν γράφτηκε τίποτα για το βράδυ της 17ης Νοεμβρίου 1973. Και υπήρχε καλός λόγος γι’ αυτό. Η αποστολή του ήταν υψίστης σημασίας για το συνωμοτικό καθεστώς, να τελειώνει μια και καλή με τη μαζική και δυναμική εκδήλωση της λαϊκής δυσαρέσκειας απέναντι στο Απριλιανό Πραξικόπημα που πέρασε στις συνειδήσεις του έθνους ως Εξέγερση του Πολυτεχνείου.

Φοιτητές, σπουδαστές και δημοκρατικοί πολίτες κατέλαβαν το Πολυτεχνείο στις 14 Νοεμβρίου ως και τα ξημερώματα της 17ης του μηνός, όταν το τανκ γκρέμισε την πύλη του ιδρύματος και αμαύρωσε τη σύγχρονη ελληνική ιστορία.

Κι ενώ η ιστορία είναι πλέον γνωστή και καλά πιστοποιημένη από μαρτυρίες και οπτικοακουστικό υλικό, σπανίως λέγεται από τα στόματα των μαύρων πρωταγωνιστών της. Γιατί ντρέπονται προφανώς ή παραμένουν αμετανόητοι, σωστά «σταγονίδια» του καθεστώτος, βρίσκοντας τη θέση τους στο σύγχρονο ακροδεξιό τοπίο της χώρας.

Αν δεν υπήρχε μάλιστα ο φακός του φωτορεπόρτερ Αριστοτέλη Σαρρηκώστα να απαθανατίσει τη στιγμή της εισβολής του τανκ στο Πολυτεχνείο και το φιλμάκι του ολλανδού οπερατέρ Άλμπερτ Κουράντ να δώσει σάρκα και οστά στο γεγονός, οι χουντικοί και οι θιασώτες τους θα συντάσσονταν ακόμα με τις αρχικές δηλώσεις της αστυνομίας ότι «στο Πολυτεχνείο δεν συνέβη το παραμικρό».

Για κακή τους τύχη, οι φωτογραφίες του Σαρρηκώστα έκαναν τον γύρο του κόσμου λίγες μόλις ώρες μετά τα αιματηρά γεγονότα, μέσω του πρακτορείου Associated Press, κι έτσι έμαθε όλος ο πλανήτης τι είχε κάνει η Χούντα στον ελληνικό λαό.

Σήμερα θα ακούσουμε τι είχε να πει ο ίδιος ο οδηγός του τεθωρακισμένου άρματος, Α. Σκευοφύλαξ, που έσπειρε τον θάνατο στο Πολυτεχνείο. Είχε μιλήσει μία και μόνη φορά στον Κώστα Χατζίδη του «Βήματος» 30 χρόνια μετά τα γεγονότα. Μία φορά που έφτασε και περίσσεψε…

«Οι κομμουνιστές καίνε την Αθήνα»

«Την ημέρα εκείνη ήμουν υπηρεσία. Στον στρατό είχα δέκα μήνες», ξεκινά την αφήγησή του ο έφεδρος στρατιώτης Α. Σκευοφύλαξ, «ήμουν εκπαιδευτής στο Κέντρο Τεθωρακισμένων στο Γουδή. Τότε οι ‘‘μαυροσκούφηδες’’ ήταν σώμα επιλέκτων. Πήγα εθελοντικά. Μόλις άρχισαν τα επεισόδια, μπήκαμε επιφυλακή.

‘‘Οι κομμουνιστές καίνε την Αθήνα’’ μάς έλεγαν και εμείς τους πιστεύαμε. Θυμάμαι στο στρατόπεδο κάποιοι είχαν ραδιοφωνάκια και ακούγαμε στα κρυφά τον σταθμό του Πολυτεχνείου. ‘‘Παλιοκομμούνια” θα καλοπεράσετε!’’, λέγαμε».

Κι έτσι κίνησαν για το Πολυτεχνείο διψώντας για αίμα, πιστοί στα κελεύσματα των χουντικών διοικητών τους: «Στη 1:15 το πρωί της 17ης Νοεμβρίου φτάσαμε στη διασταύρωση των λεωφόρων Αλεξάνδρας και Κηφισίας. Λίγο αργότερα διασχίζαμε την Αλεξάνδρας, όταν στο ύψος του IKA, στη στάση Σόνια, σταματήσαμε γιατί ο δρόμος ήταν κλειστός. Υπήρχαν οδοφράγματα, φωτιές και ακινητοποιημένα λεωφορεία. Με διάφορες μανούβρες αριστερά δεξιά, μπρος πίσω, άνοιξα τον δρόμο και προχωρήσαμε».

Ο δρόμος ως το Πολυτεχνείο φάνταζε μακρύς: «Όταν φτάσαμε στη διασταύρωση της λεωφόρου Αλεξάνδρας και της οδού Πατησίων, μας έδωσαν εντολή να σταματήσουμε. Εκεί, στην πλατεία Αιγύπτου, μείναμε περίπου μία ώρα. Ο κόσμος θυμάμαι ότι μας φώναζε ‘‘είμαστε αδέλφια, είμαστε αδέλφια’’. Εγώ ήθελα να τους φάω. Τους έβλεπα σαν παράσιτα».

Την έξοδο των τανκς από το Γουδί πληροφορήθηκαν οι Αθηναίοι από τον εκφωνητή του Πολυτεχνείου, Δημήτρη Παπαχρήστο. Παρά τις παρεμβολές της ΚΥΠ, το ραδιόφωνο των εξεγερμένων φοιτητών θα μεταφέρει στους Αθηναίους τον ανατριχιαστικό συριγμό από τις ερπύστριες των αρμάτων μάχης.

Ο εκφωνητής απευθύνει έκκληση στα «στρατευμένα νιάτα» να μη χτυπήσουν: «Δεν θα χτυπήσουν τα παιδιά, τα αδέλφια μας οι φαντάροι, το φρούριο της ελευθερίας, το μόνο μέρος της Ελλάδας που είναι ελεύθερο. Δεν έχουμε όπλα. Προτάσσουμε μόνο ανοιχτά τα στήθη μας. Λαέ της Αθήνας, όλοι μαζί το σύνθημα: λαός και στρατός μαζί. Δεν θα χτυπήσει ο στρατός!»…

Όταν ακόμα και το τανκ κοντοστάθηκε

«Εκκένωσις του Πολυτεχνείου» ονομάστηκε σύμφωνα με τον οδηγό η επιχείρηση για να πνιγεί στο αίμα η εξέγερση. Τα 5 τεθωρακισμένα προωθούνται προς το Μουσείο και πλέον το ρολόι γράφει 2:00 τα ξημερώματα.

«Φτάνοντας μπροστά στην πόρτα, έστριψα το άρμα προς το Πολυτεχνείο, με γυρισμένο το πυροβόλο προς τα πίσω. Θυμάμαι ότι σηκώθηκα από τη θέση μου και εγώ και το άλλο πλήρωμα. Δεκάδες φοιτητές κρέμονταν από τα κάγκελα, ενώ εκατοντάδες βρίσκονταν στον προαύλιο χώρο. Έδειχναν πανικόβλητοι. Κι εγώ, να σκεφτείς, ότι τους έβλεπα σαν μαμούνια που ήθελα να τα φάω»!».

Ένα τέταρτο πριν από τις 3:00 το πρωί, οι στρατιωτικοί δίνουν ολιγόλεπτη προθεσμία στους φοιτητές να αποχωρήσουν από το Πολυτεχνείο, να παραδοθούν. Κάποιοι δοκιμάζουν να απασφαλίσουν την κεντρική πύλη, αλλά δεν τα καταφέρνουν. Είναι αυτό το «Μερτσέντες» που μπλοκάρει το άνοιγμά της. Ο επικεφαλής των τεθωρακισμένων εκνευρίζεται, ουρλιάζει: «Τσογλάνια, ρεζιλεύετε το στράτευμα!» και δίνει σήμα για την επέλαση του άρματος.

Συνεχίζει ο Σκευοφύλαξ: «Τότε ήρθε ο οδηγός εδάφους του άρματος και μου λέει: ‘‘Θα μπούμε μέσα, θα ρίξουμε την πύλη. Ετοιμάσου!’’. Πήρα θέση και ξεκίνησα. Δεν έβλεπα πολλά πράγματα, δεν είχα καλό οπτικό πεδίο, γιατί κοιτούσα πλέον από τη θυρίδα του άρματος. Δέκα εκατοστά πριν από την πόρτα, σταμάτησα. Σταμάτησα σκόπιμα. Αυτό φαίνεται στο βίντεο της εποχής. Στο φρενάρισμα οι φοιτητές τρομαγμένοι έφυγαν προς τα πίσω. Αν έμπαινα με ταχύτητα, θα σκότωνα δεκάδες άτομα που εκείνη τη στιγμή ήταν κρεμασμένα στα κάγκελα».

«H καγκελόπορτα έπεσε αμέσως. Πίσω από τη σιδερένια πύλη ήταν σταθμευμένο το Μερσεντές το οποίο είχαν βάλει εκεί οι φοιτητές για να φράξουν την είσοδο. Το έκανα αλοιφή. H αριστερή ερπύστρια το έλιωσε. Με το που έπεσε η πύλη του Πολυτεχνείου εισέβαλαν οι αστυνομικοί για να συλλάβουν τους φοιτητές. Λίγο αργότερα κατέβηκα και εγώ από το άρμα και μπήκα στον χώρο του Πολυτεχνείου. Δεν υπήρχε νεκρός. Θα μπορούσε όμως και να υπάρχουν νεκροί».

Ξύλο, κακοποίηση και σφαίρες

Στο εσωτερικό του Πολυτεχνείου επικρατεί πανδαιμόνιο. Κατατοπιστική είναι η περιγραφή που έδωσε ο εισαγγελέας Δημήτρης Τσεβάς στην έκθεση που συνέταξε το 1974 για τα γεγονότα του Πολυτεχνείου:

«Έντρομοι και εμβρόντητοι οι σπουδασταί κυριεύονται από την ενώπιον του εσχάτου κινδύνου φοβεράν αγωνίαν. Υπό την πίεσιν πλήθους ανθρώπων καταρρίπτεται τμήμα των προς την οδόν Στουρνάρη κιγκλιδωμάτων. Και διά του δημιουργηθέντος ανοίγματος εξέρχονται οι σπουδασταί κατά μάζας. Νέον, όμως, δι’ αυτούς αρχίζει μαρτύριον. Ύβρεις κατ’ αυτών εκτοξεύονται και καταδιωκόμενοι βαναύσως κακοποιούνται».

Ο Σκευοφύλαξ επιβεβαιώνει: «Αστυνομικοί κυνηγούσαν και χτυπούσαν τους φοιτητές όπου τους έβρισκαν. Αν δεν ήταν οι Λοκατζήδες να τους σταματήσουν –θυμάμαι ότι πολλές φορές πιάστηκαν στα χέρια μαζί τους– δεν ξέρω και γω τι θα γινόταν».

Δεν είναι λίγοι οι στρατιώτες που προσπαθούν να σχηματίσουν έναν διάδρομο για να περάσουν ασφαλείς οι φοιτητές. Υπογραμμίζει σχετικά το πόρισμα Τσεβά:

«Έμπροσθεν μεν της πύλης του Πολυτεχνείου δημιουργείται διάδρομος υπό των στρατιωτών μέσω του οποίου διέρχονται οι εξερχόμενοι, κατευθυνόμενοι προς την οδόν Τοσίτσα, εντός δε του Πολυτεχνείου βοηθούν, προστατεύουν και εις τους ώμους των πολλούς αδυνάτους κρατούν διά να δυνηθούν να υπερπηδήσουν το υψηλόν κιγκλίδωμα. Και επεισόδια μεταξύ στρατιωτικών και αστυνομικών λαμβάνουν χώραν εν τη προσπαθεία των πρώτων να προστατεύσουν τους φοιτητάς από το διωκτικόν μένος των άλλων».

Εκατοντάδες φοιτητές ξεχύνονται στους γύρω δρόμους, τρέχουν να φύγουν, να γλιτώσουν τη ζωή τους, γίνονται όμως στόχος ελεύθερων σκοπευτών.

«Απομακρυνόμενοι όμως του Πολυτεχνείου αγωνιώδεις τούς αναμένουν εκπλήξεις. Από παντού τους καταδιώκουν και τους χτυπούν. Εις την γωνίαν των οδών Τοσίτσα και Μπουμπουλίνας άνδρες της ΚΥΠ εν πολιτική περιβολή τους χτυπούν ανηλεώς και πυροβολούν κατ’ αυτών, ενώ εις την ταράτσαν ενός των αυτόθι κτιρίων έχουν εγκαταστήσει πολυβόλον. Εις τας ταράτσας των γύρω κτιρίων επισημαίνονται ελεύθεροι σκοπευταί υπό του ιδίου Διευθυντού της Αστυνομίας να επιτελούν το φονικόν έργον των».

Το εισαγγελικό πόρισμα είναι καταπέλτης: «Ομάδες τραμπούκων και επικινδύνων τρωκτικών της γαλήνης του τόπου εκδηλώνουν το εγκληματικόν μένος των κατά των ατυχών σπουδαστών που κατά μάζας εξέρχονται του Πολυτεχνείου». Οι «τραμπούκοι» είναι «άνδρες της ΕΣΑ εν πολιτική περιβολή», οι οποίοι δεν διστάζουν να κακοποιήσουν ακόμη και πανεπιστημιακό γιατρό στη συμβολή των οδών Πατησίων και Στουρνάρη, ο οποίος, μαζί με τη σύζυγό του, είχε σπεύσει να βοηθήσει τους ανυπεράσπιστους φοιτητές.

«Εις το πανδαιμόνιον τούτο της εξόδου των φωνών, των κραυγών, των οιμωγών, των καταδιώξεων και των πυροβολισμών έπεσαν οι περισσότεροι εκ του πλήθους των τραυματιών».

Ο φαντάρος Σκευοφύλαξ είδε με τα μάτια του την κατάσταση που περιγράφει το πόρισμα Τσεβά μετά την εισβολή. Θυμόταν ακόμα, 30 χρόνια μετά, τον τρόμο που ακολούθησε από τις λυσσαλέες επιθέσεις των αστυνομικών.

«Στο προαύλιο του Πολυτεχνείου ήταν πολύ χτυπημένοι, θυμάμαι ότι είδα πολλούς τραυματίες, ενώ τρεις-τέσσερις ήταν σωριασμένοι κάτω, ακίνητοι. Δεν ξέρω αν ήταν νεκροί. Δεν κοίταξα να δω. Κάποια στιγμή ένας φοιτητής όρμησε κατά πάνω μου και μου είπε: ‘‘Τι κατάλαβες τώρα που μπήκες;’’.

Αφήνιασα. Έβγαλα το πιστόλι και προτάσσοντάς το γύρισα και του είπα ουρλιάζοντας: ‘‘Σκάσε, ρε κωλόπαιδο, μη σε καθαρίσω’’. Αυτός ο φοιτητής δεν ξέρει πόσο τυχερός στάθηκε εκείνη τη στιγμή… Αν έλεγε μια κουβέντα παραπάνω, θα τον σκότωνα! Τέτοιος ήμουν. Ένας φασίστας».

Οι φοιτητές δεν του φέρθηκαν βέβαια με τον ίδιο τρόπο, όπως μας λέει ο ίδιος: «Όπως περνούσαν οι φοιτητές, θυμάμαι ότι έριχναν μέσα στο τανκ πακέτα τσιγάρα και ό,τι προμήθειες είχαν μαζί τους. Όταν γυρίσαμε στο Γουδί, το άρμα έμοιαζε με περίπτερο. Όσο σκέφτομαι ότι οι φοιτητές μάς έδιναν σάντουιτς και τσιγάρα, μετά απ’ όσα τους κάναμε… δεν μπορώ να το συγχωρέσω αυτό το πράγμα στον εαυτό μου. Σκέφτομαι τι πήγα και έκανα…».

Ο ήρωας του δικτατορικού καθεστώτος που ψήφισε… ΚΚΕ

Όταν επέστρεψε στο Γουδί, στη βάση των Τεθωρακισμένων, ο Σκευοφύλαξ έγινε δεκτός με αλαλαγμούς και ζητωκραυγές. Ήταν το πρόσωπο της στιγμής, ο άνθρωπος που δίδαξε στα «παλιοκομμούνια» ένα πολύτιμο μάθημα.

«Όταν γυρίσαμε στο στρατόπεδο, έγινα ήρωας. Οι στρατιωτικοί μού έδιναν συγχαρητήρια. Τότε αισθανόμουν ότι ήμουν κάποιος, ότι έκανα κάτι καλό, κάτι μεγάλο. Είχα γίνει ο ήρωας που διέλυσε τους εχθρούς της πατρίδας, τα ‘‘παλιοκουμμούνια’’, όπως λέγαμε τότε τους φοιτητές. Αυτά μου έλεγαν, αυτά πίστευα. Ένιωθα περήφανος. Ήμουν και εγώ φασίστας».

Τριάντα χρόνια μετά, όταν η ζωή του δίδαξε το μόνο πραγματικό και πολύτιμο μάθημα που ξέρει, αυτό της επιβίωσης, ο πιστός φαντάρος άλλαξε ρότα.

«Είχαν μεγάλη ψυχή. Ήταν παλικάρια», έλεγε στη συνέντευξη του «Βήματος» ο 50άρης πια βιοπαλαιστής για τους φοιτητές, τους νέους και τους εργαζομένους που αγωνίστηκαν για την πτώση της Χούντας. «Ντρέπομαι γι’ αυτό που ήμουν, γι’ αυτό που έκανα».

Μετά τη Μεταπολίτευση, ο έφεδρος στρατιώτης A. Σκευοφύλαξ θα βρεθεί στα σύνορα. «Όταν απολύθηκα, όλα είχαν αλλάξει μέσα μου». Πολίτης πια, επέστρεψε στις δυτικές συνοικίες της Αθήνας, πλάι στους γονείς και τα δύο αδέλφια του, αναζητώντας τον επιούσιο.

«Στο μεροκάματο η ζωή μου άλλαξε 180 μοίρες. Έκανα όποια δουλειά μπορείς να φανταστείς. Εργάτης κατάλαβα ότι δεν μπορώ να έχω τα ίδια αιτήματα με τους εργοδότες. Εμένα που μου έμαθαν να μισώ τους κομμουνιστές, ψήφισα δύο φορές KKE»!

Μέσα στην ανωνυμία της πρωτεύουσας και τον μόχθο της καθημερινότητας, ο Σκευοφύλαξ ο φαντάρος χάθηκε. Μόνο μία φορά ήρθε σε δύσκολη θέση. «Στη δουλειά πριν από χρόνια κάποιος άκουσε πώς με λένε και με ρώτησε αν έχω κάποια σχέση με τον ‘‘πορτάκια’’, όπως είπε, του Πολυτεχνείου. ‘‘Ξάδελφός μου είναι, μακρινός. Σκοτώθηκε σε τροχαίο’’ απάντησα».

Και καταλήγει: «Είμαι ένα άνθρωπος που δεν υπήρξε ποτέ 20 χρονών. Ο έφεδρος στρατιώτης A. Σκευοφύλαξ σκοτώθηκε σε τροχαίο! Οι φίλοι μου δεν ξέρουν ποιος είμαι ούτε κανείς στη γειτονιά. Μόνο η γυναίκα μου το ξέρει. Της το είπα ύστερα από χρόνια. Στα παιδιά μου δεν το είπα ακόμη».

Ο οδηγός του τανκ ήρθε σε επαφή με την αμείλικτη φύση της ζωής και άφησε την ακροδεξιά ρητορεία εκεί που της πρέπει, στα άχρηστα της Ιστορίας. Η ιστορία του, τμήμα της συλλογικής Ιστορίας του τόπου μας, παραμένει φάρος πως ακόμα και οι παραπλανημένοι της δικτατορίας μπορούν να αλλάξουν.

«Δεν ξέρω αν έχει νόημα, αλλά θα ήθελα να τους πω μια μεγάλη συγγνώμη», κατέληξε στην ιστορική συνέντευξή του. Πάντα έχει νόημα μια συγγνώμη…

ΣΥΝΕΧΙΣΕ ΝΑ ΔΙΑΒΑΖΕΙΣ

ΕΠΙΚΑΙΡΑ

Οι “Επικίνδυνες Μαγειρικές” στο Θέατρο Αντιγόνη Βαλάκου

Δημοσιεύτηκε

στις

Το ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. Καβάλας φιλοξενεί τη Δευτέρα 18 και την Τρίτη 19 Νοεμβρίου στο θέατρο Αντιγόνη Βαλάκου, την παράσταση «Επικίνδυνες Μαγειρικές» του Ανδρέα Στάικου σε σκηνοθεσία Κερασία Σαμαρά.

Οι «Επικίνδυνες Μαγειρικές» είναι η θεατρική εκδοχή του ομότιτλου μυθιστορήματος του Ανδρέα Στάικου που έχει μεταφραστεί σε 34 γλώσσες, έχει ανέβει στην ComédieFrançaise στο Παρίσι, καθώς και σε πολλά άλλα θέατρα του κόσμου και έχει μεταφερθεί με επιτυχία στον κινηματογράφο.

Δύο νέοι άνδρες (Ζαχαρίας Ρόχας, Άρης Παπαδημητρίου) ανακαλύπτουν τυχαία ότι έχουν την ίδια ερωμένη, (Κερασία Σαμαρά), μία λαίμαργη, αδηφάγα, σαγηνευτική γυναίκα-αράχνη που, ασκώντας επάνω τους μια ακαταμάχητη έλξη, τους πλέκει βίαια στον ιστό της. Οι δύο ήρωες αρχίζουν να την διεκδικούν, ο καθένας τους μόνο για τον εαυτό του, με όπλο την μαγειρική τους δεινότητα. Τους κατευθύνει σ’ αυτό ένας μυστηριώδης υποκινητής (Κωνσταντίνος Τζούμας) ο οποίος κινεί τα νήματα της μαγειρικής σύγκρουσης των αντεραστών και φαίνεται να έχει δικούς του λόγους που τον εμπλέκουν σ’ αυτήν την ερωτική διαμάχη. Συνταγές και γεύσεις ζωντανεύουν, παρασύρουν στην απόλαυση  και παίζουν κρίσιμο ρόλο σ’ αυτήν την λαχταριστή ιστορία αποπλάνησης και απενοχοποίησης των αισθήσεων.

«Η παράστασή μας χαρακτηρίζεται από την ατμόσφαιρα και την αισθητική των noir comics. Η αδηφάγα Νανά είναι ένα σύμβολο κυριαρχίας, είναι κάτι πέρα από μια απροσδόκητη γυναικεία παρουσία. Είναι η προσωπική μας χίμαιρα, το ιδανικό που όλοι μας αναζητάμε με πάθος, για να του παραδώσουμε άνευ όρων την ελευθερία μας».

                                                                                            Κερασία Σαμαρά

         

 «…Το Θέατρο και η Μαγειρική είναι τέχνες της γενναιοδωρίας, απευθύνονται άμεσα στους άλλους και υμνούν και οι δύο το εφήμερο των πραγμάτων. Η προετοιμασία τους έχει μακρά και επίπονη διάρκεια και η απόλαυση που προσφέρουν διαρκεί πολύ λίγο. Η ερωτική σχέση κρατά όσο οι διακοπές, όσο ένα όνειρο, όσο ένα ηλιοβασίλεμα, όσο ένα θεσπέσιο έδεσμα. Οι στιγμές, η κάθε στιγμή ενός έρωτα, η κάθε μπουκιά ενός εδέσματος, είναι μοναδικές και ανεπανάληπτες. Απαιτούν την πλήρη συμμετοχή μας, την πλήρη αιχμαλωσία μας στην απόλαυση…»       

                                                                                            Ανδρέας Στάικος         

Ερμηνεία: Κωνσταντίνος Τζούμας, Ζαχαρίας Ρόχας, Κερασία Σαμαρά, Άρης Παπαδημητρίου.

Η παράσταση επιχορηγείται από το Υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού.

 «Επικίνδυνες Μαγειρικές» του Ανδρέα Στάικου

Θέατρο ΑΝΤΙΓΟΝΗ ΒΑΛΑΚΟΥ

Δευτέρα 18 και Τρίτη 19 Νοεμβρίου στις 21.00

 Τιμές εισιτηρίων: 15 € γενική είσοδος, 12 € ανέργων, φοιτητικό,  ΑΜΕΑ, άνω των 65 ετών

ΣΥΝΕΧΙΣΕ ΝΑ ΔΙΑΒΑΖΕΙΣ

ΔΗΜΟΣ ΚΑΒΑΛΑΣ

Συνεχίζονται οι παραστάσεις του έργου “Τζιτζιμιτζιχοτζιριά”

Δημοσιεύτηκε

στις

Συνεχίζονται οι παραστάσεις της παιδικής σκηνής του ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. Καβάλας «Τζιτζιμιτζιχοτζιριά» της Στέλλας Μιχαηλίδου, στο θέατρο Αντιγόνη Βαλάκου.

Την Κυριακή 17 Νοεμβρίου στις 6 το απόγευμα οι μικροί και οι μεγάλοι φίλοι του θεάτρου, θα έχουν την ευκαιρία να παρακολουθήσουν τις περιπέτειες του Σταύρου, ενός ευαίσθητου μυρμηγκιού που αντί να δουλεύει ξεχνιέται αποθαυμάζοντας τις ομορφιές του κόσμου.

Το έργο κομίζει μηνύματα τρυφερά για τις αξίες της ζωής και τα καλά συναισθήματα, ενώ ταυτόχρονα υπαινίσσεται πως ό,τι ξενίζει δεν είναι απαραίτητα λάθος και πως η διαφορετικότητα εγκρύπτει κάποτε χαρίσματα εξαιρετικά. Στους κοντόθωρους και στενόκαρδους ενήλικες αντιπαρατίθενται η γενναιοδωρία και η συγκινητική αθωότητα των μικρών που τους επιτρέπουν να αντιλαμβάνονται το καλό και το ωραίο διαισθητικά και με την ψυχούλα τους ανοιχτή.

Μέσα από το παιχνίδι του θεάτρου, το έργο μας μιλάει για το δικαίωμα που έχει ο καθένας στη διαφορετικότητα, για την δύναμη της συλλογικότητας και της αλληλοβοήθειας, για την αξία της φιλίας και της αγάπης, για τη σημασία της ομορφιάς των απλών και καθημερινών πραγμάτων, που πολλές φορές τα ξεχνάμε, γιατί αφοσιωνόμαστε μονάχα στα πρέπει μας…

Και όπως λέει η κυρία Πιμ:

«Και όμως το ουράνιο τόξο δε βγαίνει για πρώτη φορά εμείς το έχουμε ξεχάσει γιατί έχουμε να κοιτάξουμε ψηλά στον ουρανό από τότε που ήμασταν παιδιά»

 

Παίζουν οι ηθοποιοί: Στελλίνα Βογιατζή, Δημήτρης Κοντός, Αναστασία Μιροσνιτσένκο, Αθανάσιος Ρέστας, Μάγδα Σκούπρα, Μαρίνα Τσελεπή

Παραστάσεις για το κοινό Κυριακή 17 Νοεμβρίου και Κυριακή 1, 8 και 15 Δεκεμβρίου στις 6 το απόγευμα, στο θέατρο Αντιγόνη Βαλάκου.

Τιμές εισιτηρίων: 10 € – 7 € (παιδικό, φοιτητικό, άνεργων, πολυτέκνων).

Για περισσότερες πληροφορίες και κρατήσεις μπορείτε να καλείτε στα τηλέφωνα του ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. Καβάλας 2510. 220876 – 7 ώρες γραφείου.

 

ΣΥΝΕΧΙΣΕ ΝΑ ΔΙΑΒΑΖΕΙΣ

ΙΣΤΟΡΙΑ

Μύθοι, ανακρίβειες και μισές αλήθειες για τον Πόλεμο του 1940

Δημοσιεύτηκε

στις

H συμμετοχή της Ελλάδας στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο συνεχίζει να αποτελεί αντικείμενο ιστορικής έρευνας, αλλά και σημείο τριβής πολιτικής και ιδεολογίας.

Νηφάλιες αφηγήσεις που προσπαθούν να ξεδιαλύνουν τον μύθο από την πραγματικότητα, την ιδεολογική αγκύλωση από τα γεγονότα, παραμένουν ζητούμενο, παρά τη σοβαρή δουλειά που έχει γίνει τα τελευταία χρόνια.

Και δεν μιλάμε φυσικά για το «Όχι» του Μεταξά που ήταν στην πραγματικότητα «λοιπόν, έχουμε πόλεμο» («Alors, c’ est la guerre»), καθώς αυτό δεν είναι παρά μια πιπεράτη αλλοίωση για χάρη του εθνικού φρονήματος, ένας συμβολισμός για να φτάσει το μήνυμα σε όλη τη χώρα!

Το «Όχι» πρωτοακούστηκε στις 30 Οκτωβρίου και μάλιστα γραπτά, από την καθεστωτική εφημερίδα «Ελληνικό Μέλλον», όπου παίζει στο πρωτοσέλιδο με πηχυαία γράμματα. Την ίδια μέρα, ο Μεταξάς συναντιέται με εκδότες και αρχισυντάκτες αθηναϊκών εφημερίδων και στην ομιλία του αναφέρει χαρακτηριστικά:

 

 

 

«Mη νομίσητε ότι η απόφασις του ‘‘Όχι’’ πάρθηκε έτσι, σε μια στιγμή. Μην φαντασθήτε ότι εμπήκαμε στον πόλεμο αιφνιδιαστικά». Τότε ειπώθηκε για πρώτη φορά από επίσημα κυβερνητικά χείλη.

Αν και ο ιταλός πρεσβευτής, Εμανουέλε Γκράτσι, που επέδωσε το μοιραίο τελεσίγραφο στον δικτάτορα εκείνα τα ξημερώματα της 28ης Οκτωβρίου 1940, αναφέρει στα απομνημονεύματά του (εκδόθηκαν το 1945) πως μετά το «λοιπόν, έχουμε πόλεμο» του Μεταξά, η κουβέντα συνεχίστηκε:

«Του απήντησα ότι αυτό θα μπορούσε να αποφευχθεί. Μου απήντησε ‘‘Όχι’’. Του πρόσθεσα ότι αν ο στρατηγός Παπάγος…, ο Μεταξάς με διέκοψε και μου είπε: ‘‘Όχι’’! Έφυγα υποκλινόμενος με τον βαθύτερο σεβασμό, προ του γέροντος αυτού, που προτίμησε την θυσία αντί της υποδουλώσεως».

Το τελεσίγραφο έληγε στις 6:00 το πρωί. Μισή ώρα πριν λήξει η διορία, τα ιταλικά στρατεύματα πέρασαν τα ελληνοαλβανικά σύνορα και πάτησαν ελληνικό έδαφος. Ο Ελληνοϊταλικός Πόλεμος είχε ξεκινήσει και τα θεριά της εποποιίας μας θα ρίχνονταν αποφασιστικά στη μάχη γεννώντας αυτό που θα έμενε, και καθόλου άδικα, γνωστό ως Έπος του 1940.

Ένα ηρωικό χρονικό που καλό είναι να το τιμάμε γι’ αυτό που πράγματι ήταν. Μιας και αυτό που ήταν, φτάνει και περισσεύει…

H ανέτοιμη στρατιωτικά Ελλάδα και το θαύμα στην αλβανική μεθόριο

 

Η επικρατούσα αντίληψη για την ελληνοϊταλική σύρραξη του 1940 ήταν πως ο ελληνικός στρατός κατάφερε ένα πραγματικό θαύμα, να νικήσει μια καλοκουρδισμένη μηχανή θανάτου με πενιχρά μέσα. Κι ενώ είναι αλήθεια πως υστερούσε στα περισσότερα σημεία έναντι του ιταλικού εκστρατευτικού σώματος, οι συνθήκες διεξαγωγής του πολέμου και ευνόησαν τους Έλληνες και όξυναν τα μειονεκτήματα των Ιταλών.

Η αποφασιστική αιχμή του δόρατος των ιταλικών δυνάμεων, ας πούμε, τα τεθωρακισμένα τους, αποδείχτηκαν δύσχρηστα στο κακοτράχαλο ορεινό τοπίο της Ηπείρου. Κάτι αντίστοιχο ίσχυσε και για τα αεροπλάνα του εχθρού, δυσχεραίνοντας κατά πολύ τη δράση τους. Το μουλάρι του ελληνικού στρατού αποδείχτηκε πολύ πιο αξιόπιστο από τα μηχανοκίνητα μέσα ανεφοδιασμού των Ιταλών.

Ήταν όμως η Ελλάδα ο Δαβίδ που αντιμετώπιζε τον ιταλικό Γολιάθ; Πιθανότατα όχι και σίγουρα όχι με τον τρόπο που έμεινε γνωστός ο πολεμικός μας άθλος του 1940. Αν ήταν ένα πράγμα που έκανε το καθεστώς της 4ης Αυγούστου, ήταν η εκ βάθρων αναδιοργάνωση του ελληνικού στρατού ήδη από το 1936. Ενός στρατού αποδεκατισμένου και πρακτικά ανύπαρκτου μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή.

Ο Μεταξάς που το 1916 είχε υπογράψει την παράδοση του οχυρού Ρούπελ στους Γερμανούς, φρόντισε ώστε το Ρούπελ και άλλα 20 οχυρά να αποτελέσουν το μεγαλύτερο αμυντικό έργο της Ελλάδας και ένα από τα καλύτερα της Ευρώπης. Η περίφημη «Γραμμή Μεταξά» στην Ανατολική Μακεδονία και Θράκη δείχνει με τον καλύτερο τρόπο τη σπουδή με την οποία το δικτατορικό καθεστώς προετοιμαζόταν για πόλεμο.

 

 

 

Η απόφαση εξάλλου για την αμυντική οχύρωση της Ελλάδας και την ανασύνταξη του στρατού δεν πάρθηκε τη στιγμή που εκδηλώθηκε η αιφνιδιαστική ιταλική επίθεση, αλλά ήταν μια συνειδητή και καλοσχεδιασμένη επιλογή του Μεταξά που ανάγκασε σε ευρείας κλίμακας μεταρρυθμίσεις.

Ο Μεταξάς φοβόταν και τον αυτοκρατορικού τύπου επεκτατισμό του Μουσολίνι και τις αναθεωρητικές τάσεις της Βουλγαρίας. Η στρατιωτική προπαρασκευή του έθνους περιλάμβανε ένα πυκνό πλέγμα οχυρώσεων στη Θράκη, στην ελληνοβουλγαρική μεθόριο, που δεν βγήκε βέβαια όπως τα υπολόγιζε ο Μεταξάς, δείχνει ωστόσο το μέλημά του για το αξιόμαχο των ενόπλων δυνάμεων.

Και βέβαια δεν αιφνιδιάστηκε από το ιταλικό τελεσίγραφο, καθώς όπως αποκαλύπτει το εκτενές ημερολόγιο του δικτάτορα, θεωρούσε τη σύγκρουση με τους Ιταλούς εδώ και καιρό αναπόφευκτη. Η επιτυχία του συστήματος γενικής επιστράτευσης και άμεσης συγκρότησης μονάδων για το μέτωπο σε αυτό ακριβώς κατατείνει.

Ο Μεταξάς ανέλαβε προσωπικά το υπουργείο Πολέμου και, από κοινού με τον Παπάγο, άρχισαν τη μεγάλη προσπάθεια αναδιοργάνωσης του στρατεύματος. Αναφέρουμε ενδεικτικά την προμήθεια από τη Γερμανία αντιαεροπορικών και αντιαρματικών πυροβόλων, την παραγγελία από τη Γαλλία όλμων ώστε να εφοδιαστούν τα συντάγματα πεζικού και ιππικού και την παρασκευή κρανών, στολών και υλικού στρατοπεδίας.

 

 

 

Το ίδιο έκανε και για την αεράμυνα της πατρίδας μας, κι έτσι μπόρεσε η Ελλάδα να παρατάξει το 1940 κάπου 140 αεροσκάφη, από τα οποία τα 100 ήταν νέας τεχνολογίας. Όσο για την εξοπλιστική δράση του στο Πολεμικό Ναυτικό, πρόλαβε να παραλάβει 2 αντιτορπιλικά («Βασιλεύς Γεώργιος» και «Βασίλισσα Όλγα»). Για να δούμε το πράγμα στην προοπτική του, μεταξύ 1923-1935 οι εξοπλιστικές και αμυντικές δαπάνες του κράτους ανήλθαν στα 3 δισ. δραχμές, ενώ στο διάστημα 1936-1940 δαπανήθηκαν περισσότερα από 15 δισεκατομμύρια.

Ο ελληνικός στρατός από ουσιαστικά μη υφιστάμενος μεταμορφώθηκε σε μια ικανοποιητική και σίγουρα υπολογίσιμη δύναμη. Κι αυτό φάνηκε όταν μπήκε σε εφαρμογή το «Σχέδιο Επιστρατεύσεως 1939Β» και μέσα σε 15 ημέρες (28 Οκτωβρίου-13 Νοεμβρίου) κινητοποιήθηκαν και προωθήθηκαν στο μέτωπο 300.000 άντρες.

Χάρη στη μεθοδική προπαρασκευή, η Ελλάδα κατάφερε στον πόλεμο του 1940 να παρατάξει τον μεγαλύτερο στρατό της ιστορίας της, πάνω από 450.000 άντρες. Ταυτοχρόνως, η ιταλική πολεμική μηχανή δεν ήταν και τόσο αξιόμαχη όσο φανέρωναν οι φανφάρες του Μουσολίνι και σύντομα θα αποδεικνυόταν στο πεδίο της μάχης. Ακόμα και οι 11.000 άντρες της περιβόητης Μεραρχίας Αλπινιστών «Τζούλια» κατατροπώθηκαν στην Πίνδο με τρόπο τουλάχιστον αποστομωτικό. Η εξουδετέρωσή τους στις χιονισμένες χαράδρες του Σμόλικα αξίζει ιδιαίτερης μνείας.

Όλα αυτά δεν μειώνουν ούτε στο ελάχιστο τον ηρωισμό των στρατιωτών μας ούτε το ψυχικό τους σθένος. Αποκαλύπτουν απλώς πως η ελληνική ιστορία δεν χρειάζεται εθνικούς μύθους για να φανεί το μεγαλείο της…

Δεν ήταν μόνο η Ιταλία, ήταν και η Αλβανία

 

Ο ελληνοϊταλικός πόλεμος του 1940 αφήνει συνήθως έξω από τα αφηγήματά του τον ρόλο της συνενωμένης κάτω από το ίδιο στέμμα Αλβανίας. Με κυβερνητικό διάταγμα του 1940, η Αλβανία δεσμευόταν εξάλλου να κηρύξει τον πόλεμο σε όσα κράτη θα ήταν αντιμέτωπα με την Ιταλία.

Η ιταλική εισβολή στην Αλβανία τον Απρίλιο του 1939, που διάρκεσε μόλις 5 μέρες, έφερε το Βασίλειο της Αλβανίας στο άρμα του Μουσολίνι. Η Αλβανία αποχώρησε από την Κοινωνία των Εθνών, όπως είχε κάνει και ο Ντούτσε δυο χρόνια πρωτύτερα, και το υπουργείο Εξωτερικών της συγχωνεύτηκε με το αντίστοιχο ιταλικό. Και βέβαια ακολούθησε αναγκαστικά την Ιταλία στον πόλεμο με τους Γάλλους και τους Βρετανούς.

Ελληνικό Βασιλικό Διάταγμα χαρακτήριζε την Αλβανία εμπόλεμο έθνος και πράγματι στην ιμπεριαλιστική επίθεση της 28ης Οκτωβρίου 1940, η Ελλάδα δέχτηκε την επίθεση, από τη μεθόριο της Βορείου Ηπείρου, όχι μόνο των ιταλικών στρατευμάτων, αλλά και των αλβανικών.

Δεκαπέντε τάγματα του τακτικού αλβανικού στρατού αναφέρονται πως πολέμησαν στα βουνά της Πίνδου, αλλά και παραστρατιωτικές ομάδες που θα δρούσαν και αργότερα, κατά τα χρόνια της Κατοχής, τρομοκρατώντας τους ελληνικούς πληθυσμούς της Ηπείρου.

 

 

 

Οι ιταλοί Μελανοχίτωνες σχημάτισαν τέσσερις λεγεώνες από τις τάξεις της αλβανικής πολιτοφυλακής. Όταν ο ελληνικός στρατός πέρασε στην αντεπίθεση και άρχισε να καταλαμβάνει αλβανικές πόλεις (Αργυρόκαστρο και Κορυτσά), οι αλβανοί στρατιώτες αναφέρεται ότι εγκατέλειψαν μαζικά την πρώτη γραμμή.

Το Έπος του 1940 είχε την ιδιαιτερότητα ότι γράφτηκε κυρίως σε ξένο έδαφος, μετά τις πρώτες μέρες της ιταλικής εισβολής δηλαδή, όταν οι πολεμικές επιχειρήσεις Ελλήνων και Ιταλών έλαβαν χώρα όχι στις επικράτειες των εμπόλεμων εθνών, αλλά ενός τρίτου κράτους.

Τα νοτιότερα εδάφη της Αλβανίας μετατράπηκαν στο κατεξοχήν θέατρο των επιχειρήσεων και ο άμαχος πληθυσμός της υπέφερε κι αυτός τα πάνδεινα από τον πόλεμο που εξαπλώθηκε στις περιοχές του. Ο ρόλος της κατεκτημένης Αλβανίας στον ελληνοϊταλικό πόλεμο ξεχάστηκε πια εντελώς, όπως ξεχάστηκαν και οι συμφορές που έπληξαν έναν λαό που σύρθηκε στον πόλεμο…

Αντιφασιστικός πόλεμος από ένα φασιστικό καθεστώς;

 

Το 1940 ο δικτάτορας Μεταξάς θα βρεθεί στο δίλημμα να πολεμήσει για την εθνική ανεξαρτησία της Ελλάδας ή να ενδώσει σε έναν εχθρό που φάνταζε αήττητος. Στο δίλημμα αυτό, για το οποίο προετοίμαζε εξάλλου επί 4 χρόνια την άμυνα της χώρας, ο Μεταξάς δηλώνει έτοιμος να πολεμήσει «υπέρ βωμών και εστιών», έχοντας μαζί του όλο τον ελληνικό λαό.

Ο Μεταξάς του ελληνοϊταλικού πολέμου είχε περάσει από σαράντα κύματα. Μερίδα ιστορικής σκέψης ισχυρίζεται πως δεν ήταν ο ίδιος άνθρωπος με τον Μεταξά του Εθνικού Διχασμού, των Επιστράτων, του κινήματος Λεοναρδοπούλου-Γαργαλίδη και του πραξικοπηματικού κινήματος της 4ης Αυγούστου. Γι’ αυτό και ο δημοκράτης και κεντρώος υπουργός και πρωθυπουργός Γεώργιος Καφαντάρης σχολίασε εκείνο το παροιμιώδες: «Είπε το ‘‘Όχι’’ ο μόνος Έλληνας που θα μπορούσε να πει το ‘‘Ναι’’»!

Έχει επικρατήσει λοιπόν στις μέρες μας η αντίληψη ότι ο πόλεμος του 1940 ήταν μια μάχη κατά του φασισμού. Την ίδια ώρα δηλαδή που η πραγματικότητα υποδεικνύει πως το μεταξικό καθεστώς δεν είχε μόνο δικτατορικό χαρακτήρα, αλλά και έντονη φασιστική μορφολογία.

Το απολυταρχικό μόρφωμα του Μεταξά δανείστηκε τις πρακτικές των φασιστικών κρατών, όπως την υποχρεωτική συμμετοχή στη νεολαία ΕΟΝ με τις μπλε στολές (απηχώντας τους Μελανοχίτωνες του Μουσολίνι), τον (χιτλερικό) χαιρετισμό δι’ ανατάσεως της δεξιάς χειρός και τις άλλες σκοτεινές πρακτικές βίαιης καταστολής, διώξεων, αστυνομοκρατίας και απαγορεύσεων. «Η Ελλάς έγινε από της 4ης Αυγούστου κράτος αντικομμουνιστικό. Κράτος αντικοινοβουλευτικό. Κράτος ολοκληρωτικό», γράφει χαρακτηριστικά στο ημερολόγιό του.

 

 

 

Δεν συμμάχησε όμως ποτέ με τα φασιστικά καθεστώτα. Ο δικός του εθνικισμός ήταν ιδιόμορφος, καθώς δεν διαπνεόταν από επεκτατικά χαρακτηριστικά και διατήρησε μάλιστα αγαστές σχέσεις με τη Βρετανία.

Ο Μεταξάς άνηκε ιδεολογικά στον Άξονα, κι όμως συνέχισε το έργο, ειδικά σε όρους εξωτερικής πολιτικής, της τελευταίας τετραετίας του Βενιζέλου, κρατώντας την Ελλάδα προσδεμένη στο άρμα των Βρετανών. Ίσως γιατί θεωρούσε πως Γερμανοί και Ιταλοί θα χάσουν αργά ή γρήγορα τον πόλεμο.

Σε κείνη τη συνάντηση με τους επικεφαλής του αθηναϊκού Τύπου στη «Μεγάλη Βρετανία» στις 30 Αυγούστου, όπου ακούστηκε για πρώτη φορά από τα χείλη του το «Όχι», είπε και κάτι απείρως σημαντικότερο: «[Από] αυτόν τον πόλεμον είναι δυνατόν και δουλωμένη ακόμη να βγη προσωρινώς η Ελλάς. Λέγω προσωρινώς, διότι πιστεύω ακράδαντα ότι τελικώς η νίκη θα είναι με το μέρος μας. Γιατί οι Γερμανοί δεν θα νικήσουν. Δεν μπορεί να νικήσουν […] O καιρός δεν δουλεύει για τον Άξονα».

Γι’ αυτό και η ουδετερότητα του Μεταξά στην εξωτερική πολιτική ακροβατούσε διαρκώς μεταξύ της ιδεολογικά αδερφής ναζιστικής Γερμανίας και της κοινοβουλευτικής Βρετανίας.

 

 

 

Η απάντηση στο ερώτημα γιατί ο Μεταξάς δεν βρέθηκε στο ίδιο στρατόπεδο με τους ομοϊδεάτες του γερμανούς ναζιστές και ιταλούς φασίστες συνεχίζει να απασχολεί τους ιστορικούς, καθώς σχηματικές ερμηνείες μέσα στο πολυσύνθετο πλέγμα των αντίρροπων δυνάμεων δεν χωρούν.

Η αρνητική απάντησή στο ιταλικό τελεσίγραφο δεν ήταν αναμφίβολα αποτέλεσμα ηρωισμού ή ιδεολογικής πάλης με τον φασισμό. Ήταν περισσότερο μια συνεπής για τον ίδιο και σωστή τελικά εκτίμηση της επόμενης ημέρας του Β’ Παγκοσμίου. Καθώς όπως και κάθε άλλος Έλληνας, εκείνη τη 15η Αυγούστου 1940 με τον τορπιλισμό της «Έλλης» κατάλαβε πως οι μέρες της χώρας του εκτός πολέμου παραήταν μετρημένες.

Κι έτσι την κρίσιμη ώρα δεν άλλαξε ιδεολογικό στρατόπεδο, αλλά έκανε την καλύτερη κίνηση για τον λαό, τάχθηκε στο πλευρό των Συμμάχων. Και πλέον ξέρουμε κι έναν ακόμα λόγο, πειστικό λόγο, για αυτές τις αγαστές σχέσεις που κράτησε με τους Βρετανούς: το 67,42% του ελληνικού εξωτερικού χρέους ήταν αγγλικά κεφάλαια, το 9,88% ήταν αμερικανικά κεφάλαια, το 7,52% ήταν γαλλικά, το 5,40% σουηδικά και το 3,44% βελγικά, ενώ μόλις το 1,7% ήταν γερμανικά και το 1,65% ιταλικά.

 

 

 

Λίγους μήνες πριν, τον Μάιο του 1940, εξομολογούνταν άλλωστε στην «Daily Telegraph»: «Είμεθα ουδέτεροι εφ’ όσον χρόνον η Αγγλία θέλει να είμεθα ουδέτεροι. Τίποτα δεν κάνομε χωρίς συνεννόησιν με την Αγγλία και, τις περισσότερες φορές ό,τι κάνομε γίνεται κατά σύστασιν ή παράκλησιν της Αγγλίας. Η Ελλάς είναι ζωτικό τμήμα της αγγλικής αυτοκρατορικής αμύνης».

Ο Μεταξάς τήρησε τις ευαίσθητες ισορροπίες στις διμερείς σχέσεις της Ελλάδας και οδήγησε με αξιοσημείωτη επιδεξιότητα μια μικρή χώρα ανάμεσα στους σκοπέλους μιας ταραχώδους εποχής για τις διεθνείς ευρωπαϊκές σχέσεις.

Αντιφασιστικός πάντως ο αγώνας του δεν ήταν κατά κανέναν τρόπο. Αντιφασιστικό τον βάφτισαν οι Βρετανοί, θέλοντας να αποδώσουν στην πολεμική προσπάθεια του έθνους ένα σαφές και βολικό για τους ίδιους ιδεολογικό πρόσημο. Ο Μεταξάς τον χαρακτήρισε απλώς αγώνα ενάντια σε έναν γεωπολιτικό εχθρό, την Ιταλία εν προκειμένω.

Όπως κι αν έχει, μέχρι να επιτεθούν οι Γερμανοί στην Ελλάδα στις αρχές Απριλίου του 1941, ο ελληνικός στρατός είχε ήδη προελάσει στα αλβανικά εδάφη και είχε αντιμετωπίσει αποτελεσματικά και το δεύτερο κύμα της ιταλικής εφόδου (Εαρινή Επίθεση), δίνοντας στους Συμμάχους μια από τις πρώτες και εμφατικές νίκες κατά του Άξονα…

ΣΥΝΕΧΙΣΕ ΝΑ ΔΙΑΒΑΖΕΙΣ

REVOIL

teliko filiagkos-plio
HOLIDAY-Car-Rental-banner
professional camera ad
post_head_image
300x250_ANOIKSI

300x250_ANOIKSI

karta 1
geotech_banner
ergasia_syn
epikairotita

Social

Facebook
INSTAGRAM
Twitter
YOUTUBE



ΤΑ ΣΗΜΑΝΤΙΚΟΤΕΡΑ

Δρομολόγια Πλοίων από και προς Καβάλα

Γιατροί ΕΟΠΥΥ ΚΑΒΑΛΑΣ

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠIΣHΣ