Νέο Τουρκολιβυκό Μνημόνιο για Έρευνες Υδρογονανθράκων

Σε μια κίνηση που εγείρει σοβαρές γεωπολιτικές ενστάσεις, Λιβύη και Τουρκία υπέγραψαν σήμερα μνημόνιο συνεργασίας για τη διεξαγωγή σεισμικών ερευνών και ενδεχόμενη εξόρυξη υδρογονανθράκων σε τέσσερις θαλάσσιες περιοχές. Η συμφωνία αυτή έρχεται σε ευθεία συνέχεια της στρατηγικής επαναπροσέγγισης μεταξύ των δύο χωρών, την ώρα που η Αθήνα ετοιμάζεται να προχωρήσει σε δημοπρασίες θαλάσσιων οικοπέδων νότια της Κρήτης.

Η υπογραφή του Μνημονίου Συνεργασίας μεταξύ της Εθνικής Εταιρείας Πετρελαίου της Λιβύης και της Τουρκικής Εταιρείας Πετρελαίου (TPAO) πραγματοποιήθηκε στην Κωνσταντινούπολη και αφορά τη διεξαγωγή γεωλογικών και γεωφυσικών μελετών, περιλαμβανομένων δισδιάστατων σεισμικών ερευνών. Σύμφωνα με τουρκικές πηγές, οι έρευνες αναμένεται να ξεκινήσουν άμεσα, πυροδοτώντας νέα ένταση στην ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου.

Η αντίδραση της Αθήνας ήταν άμεση. Ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, μετά από σύντομη συνάντηση με τον Τούρκο πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, χαρακτήρισε εκ νέου το τουρκολιβυκό μνημόνιο ως «παράνομο» και υπογράμμισε ότι η Ελλάδα θα υπερασπιστεί τα κυριαρχικά της δικαιώματα με κάθε μέσο.

Το νέο αυτό επεισόδιο έρχεται να προστεθεί στην ήδη τεταμένη ατμόσφαιρα που έχει δημιουργηθεί από την ελληνική πρωτοβουλία να προκηρύξει διαγωνισμούς για έρευνες υδρογονανθράκων σε θαλάσσιες περιοχές νότια της Κρήτης. Οι περιοχές αυτές συμπίπτουν με εκείνες που η Τουρκία και η Λιβύη επιχειρούν να χαρακτηρίσουν ως «κοινή θαλάσσια δικαιοδοσία» με βάση το αμφισβητούμενο μνημόνιο του 2019.

Η εφημερίδα Türkiye φιλοξενεί σήμερα άρθρο με τίτλο «Νέα κίνηση στη Γαλάζια Πατρίδα! Τουρκία και Λιβύη αναλαμβάνουν δράση κατά της Ελλάδας», υποδηλώνοντας τον συντονισμό των δύο χωρών απέναντι στις ελληνικές πρωτοβουλίες. Επιπλέον, τόσο η Κυβέρνηση Εθνικής Ενότητας όσο και οι αντίπαλες πολιτικές δυνάμεις στη Λιβύη εμφανίζονται ενωμένες στην αμφισβήτηση των ελληνικών κινήσεων.

Η λιβυκή πλευρά χαρακτήρισε τις ελληνικές δημοπρασίες ως «μονομερείς ενέργειες που παραβιάζουν τα κυριαρχικά της δικαιώματα», προκαλώντας νέα διπλωματική ένταση. Ο Έλληνας πρέσβης στην Τρίπολη, Νικόλαος Γκαριελίνης, κλήθηκε στο Υπουργείο Εξωτερικών της Λιβύης προκειμένου να του επιδοθεί η επίσημη διαμαρτυρία.

Το ερώτημα που μένει αναπάντητο είναι κατά πόσο οι τέσσερις περιοχές έρευνας που συμφωνήθηκαν μεταξύ Λιβύης και Τουρκίας επικαλύπτονται με τα ελληνικά θαλάσσια οικόπεδα που έχουν τεθεί προς αδειοδότηση. Σε μια τέτοια περίπτωση, ενδέχεται να υπάρξει σοβαρή κλιμάκωση στην Ανατολική Μεσόγειο.

Η Ελλάδα, από την πλευρά της, έχει διαμηνύσει σε όλους τους τόνους ότι ενεργεί στο πλαίσιο του Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας (UNCLOS) και έχει την πλήρη στήριξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, κάτι που αναμένεται να αναδειχθεί και στις προσεχείς διπλωματικές επαφές σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Η γεωπολιτική αντιπαράθεση στην Ανατολική Μεσόγειο δείχνει να εισέρχεται σε νέα φάση, με την ενεργειακή ατζέντα να μετατρέπεται σε εργαλείο πολιτικής πίεσης και ανακατανομής ισχύος στην περιοχή. Οι επόμενες κινήσεις τόσο της Αθήνας όσο και της Άγκυρας και της Τρίπολης θα είναι καθοριστικές για τη σταθερότητα στην περιοχή.