Ιρλανδία – Ελλάδα: Δύο δρόμοι, δύο πραγματικότητες

Του Άγη Βερούτη

Περίπου την ίδια περίοδο που η Ελλάδα βυθιζόταν στη δίνη της δημοσιονομικής κρίσης το 2010, χώρες όπως η Ιρλανδία, η Ιταλία, η Πορτογαλία και η Ισπανία αντιμετώπιζαν παρόμοια προβλήματα, με τη διεθνή κοινότητα να τις χαρακτηρίζει συνολικά ως “PIGS” (ή “PIIGS”). Δεκαπέντε χρόνια αργότερα, η σύγκριση της Ελλάδας με την Ιρλανδία φανερώνει δύο διαφορετικούς κόσμους.

Η Ιρλανδία όχι μόνο ορθοπόδησε, αλλά μετατράπηκε σε διεθνές πρότυπο οικονομικής ανάκαμψης και σταθερότητας. Αντιθέτως, η Ελλάδα παρέμεινε εγκλωβισμένη σε έναν φαύλο κύκλο υπερφορολόγησης, θεσμικής αδράνειας και κοινωνικής στασιμότητας.

Δύο στρατηγικές, δύο αποτελέσματα

Η Ιρλανδία εφάρμοσε αποφασιστικά και άμεσα βαθιές τομές, ξεκινώντας από την αναδιάρθρωση του τραπεζικού της συστήματος και τη ριζική μείωση των δημόσιων δαπανών. Με τη συμφωνία Croke Park, περιόρισε το κόστος των δημοσίων υπαλλήλων κατά 18% και έκοψε δραστικά τη σπατάλη στο κράτος.

Αντιθέτως, στην Ελλάδα, η εξυγίανση του Δημοσίου περιορίστηκε σε συμβολικές περικοπές και επινοήθηκαν «ισοδύναμα» μέτρα που επέστρεψαν τις απώλειες μέσω πλαστών υπερωριών και αυτόματων προαγωγών. Πρακτικές που συνεχίζονται ακόμη και σήμερα σε δήμους και φορείς.

Η Ιρλανδία παράλληλα δημιούργησε ένα ελκυστικό επενδυτικό περιβάλλον, με χαμηλή φορολογία, απλοποίηση διαδικασιών και προσέλκυση κολοσσών της τεχνολογίας. Το αποτέλεσμα; Ένα από τα υψηλότερα κατά κεφαλήν ΑΕΠ παγκοσμίως, που το 2024 ξεπερνά τα $111.000, με χρέος κάτω από το 50% του ΑΕΠ.

Η Ελλάδα, από την άλλη, έφτασε σε χρέος 203% του ΑΕΠ, κατά κεφαλήν ΑΕΠ στα $25.000 και ένα φορολογικό πλαίσιο που αποθαρρύνει την επιχειρηματικότητα και διώχνει τους παραγωγικούς πολίτες της στο εξωτερικό. Το brain drain συνεχίζεται, ενώ η ιδιωτική οικονομία ασφυκτιά.

Από την κρίση στην πρόοδο – και από την επιβίωση στη στασιμότητα

Η Ελλάδα δεν τόλμησε ποτέ τις βαθιές μεταρρυθμίσεις που απαιτούνταν. Προτίμησε τη λιτότητα μέσω φορολογίας, αντί για εξορθολογισμό του Δημοσίου, διατηρώντας ένα κράτος πελατειακό, ακριβό και αναποτελεσματικό. Τα καρτέλ κυριάρχησαν σε βασικούς τομείς – από την ενέργεια και τα καύσιμα μέχρι τα τρόφιμα και το βρεφικό γάλα.

Εντωμεταξύ, η Ιρλανδία υλοποίησε στρατηγικά σχέδια, επένδυσε στην τεχνολογία, την παιδεία, την καινοτομία και προσέλκυσε ξένες επενδύσεις. Εξέπεμψε μήνυμα σταθερότητας, ασφάλειας και προοπτικής.

Μαθήματα που (δεν) πήραμε

1. Η ευθύνη ξεκινά από μέσα. Η Ιρλανδία δεν αναζήτησε εχθρούς εκτός, αλλά ανέλαβε εσωτερικά την ευθύνη.

2. Ουσιαστικές μεταρρυθμίσεις, όχι προσχηματικές κινήσεις. Χωρίς πολιτικό θάρρος, δεν αλλάζει το status quo.

3. Ένα σταθερό, απλό, φιλικό περιβάλλον για επενδύσεις. Αυτό που έφερε στην Ιρλανδία πλούτο και ευκαιρίες.

Τελικός απολογισμός

Το 2010 η Ιρλανδία είχε κατά κεφαλήν ΑΕΠ $49.000 και η Ελλάδα $27.000. Σήμερα, η Ιρλανδία ξεπερνά τα $111.000, ενώ η Ελλάδα υπολείπεται ακόμα και του 2010, με $25.000.

Δεν πρόκειται για “τύχη”. Πρόκειται για πολιτικές επιλογές.

Και όχι, δεν χρειάζεται να ζηλέψουμε. Χρειάζεται απλώς να μάθουμε – και, επιτέλους, να αλλάξουμε.