Η παραλία της Ραψάνης: Μνήμες, αφηγήσεις και ιστορία

Γράφει ο Κώστας Παπακοσμάς

Επιμένουμε να προσδοκούμε το καλοκαίρι, και μαζί του ξεδιπλώνουμε κομμάτια από το παρελθόν της πόλης μας – αυτή τη φορά, μέσα από τη μαρτυρία των κατοίκων, την ιστορία της παραλίας «Ραψάνη».

Η φωτογραφία που δημοσιεύω τραβήχτηκε τον Αύγουστο του 1941 και αποτυπώνει μια άλλη εποχή. Τότε, η περιοχή δεν ήταν γνωστή ως Ραψάνη, αλλά ως «Φάληρο», όνομα που δόθηκε από το ομώνυμο κοσμικό κέντρο της εποχής, το οποίο στέγαζε επίσης το Δημοτικό Αρχαιολογικό Μουσείο Καβάλας.

Από τη Ραψάνη Λάρισας… στην Καβάλα

Μεταπολεμικά, δύο χωροφύλακες από το χωριό Ραψάνη της Λάρισας, οι οποίοι υπηρέτησαν στην Καβάλα και επέλεξαν να παραμείνουν στην πόλη και μετά τη συνταξιοδότησή τους, άνοιξαν μια μικρή ψαροταβέρνα δίπλα στην ακτή. Το όνομα «Ραψάνη» που έδωσαν στο μαγαζί τους, καθιερώθηκε με τα χρόνια για ολόκληρη την περιοχή.

Η ακτή, τα λουτρά και το Ναυτικό Μουσείο

Η παραλία της Ραψάνης ήταν πάντα προσβάσιμη για τις γύρω συνοικίες, προσφέροντας μια όαση δροσιάς τα καλοκαίρια. Το δεύτερο κτίριο από τα αριστερά της φωτογραφίας, όπου σήμερα στεγάζεται το Ναυτικό Μουσείο, ήταν τότε τα Λουτρά «Τερμεντζή», με θαλάσσια θερμά λουτρά για ποικίλες παθήσεις.

Στο βάθος διακρίνονται οι Αποθήκες ξυλείας Αποστολόπουλου, το σπίτι του αξέχαστου Αλέκου Δημόπουλου, η συνοικία της Αγίας Παρασκευής, και το στρατιωτικό κτίριο μέσα στο σημερινό στρατόπεδο «Καρακώστα».

Οι μνήμες των συμπολιτών μας

Ηλίας Τσαούσης: Μας υπενθυμίζει τη μεγάλη διάβρωση της ακτογραμμής, ένα φαινόμενο ορατό σε όλο τον νομό. Η παλιά φωτογραφία δείχνει την αμμουδιά με εντυπωσιακό πλάτος σε σχέση με σήμερα.

Ηλίας Φέσσας: Θυμάται τις προηγούμενες ονομασίες της παραλίας: «Μπανιέρες» και στη συνέχεια «Νεραΐδα», με είσοδο μια δραχμή και παροχές όπως ντους, φύλαξη ρούχων και παιχνίδια θάλασσας από τον μπάρμπα Κώστα.

Δημήτρης Χατζηχρήστου: Αναφέρει ότι από τον θείο του, μουσικό της εποχής, έμαθε για την προϊστορία της Ραψάνης και το πώς καθιερώθηκε η ονομασία από τους χωροφύλακες. Μας δίνει και μία επιπλέον πληροφορία: υπήρξε και «χειμερινή Ραψάνη», πιθανότατα σε στοά της Μεγάλου Αλεξάνδρου.

Λεόντιος Πετμεζάς: Μοιράζεται ότι ο πατέρας του, γεννημένος στην περιοχή, την αποκαλούσε πάντα «μπανιέρες».

Νομικές ρυθμίσεις και αστικός χαρακτήρας

Από την έρευνά μου προκύπτει πως με Νομοθετικό Διάταγμα του 1928, απαγορεύτηκε η ανέγερση καπναποθηκών στο παραλιακό μέτωπο από το Φάληρο έως το Παγοποιείο. Ο χώρος είχε χαρακτηριστεί «τόπος περιπάτου» για τους Καβαλιώτες. Η σημερινή οδός Χρυσοστόμου Σμύρνης είχε τότε το όνομα «Μάρνης», με χαρακτήρα λεωφόρου.

Και ένα ακόμα καρνάγιο με ιστορία

Ελευθέριος Παπαγιαννάκης: Μας θυμίζει το μεγάλο καρνάγιο του μάστρο Μιχάλη Μοσχάτου, του Συμιακού – μια ακόμα πτυχή της παράκτιας ζωής της πόλης.

Η παραλία της Ραψάνης δεν είναι απλώς ένας τόπος για μπάνιο· είναι ένας χώρος φορτισμένος με μνήμες, ιστορίες και εικόνες μιας Καβάλας που αλλάζει, αλλά δεν ξεχνά. Όσο για τα πρόσωπα της φωτογραφίας; Σύντομα, περισσότερες λεπτομέρειες…

Η γνώση είναι για να μοιράζεται.