Δύσκολη η πορεία προς τη συμφωνία ΗΠΑ – Ιράν

Με συγκρατημένη αισιοδοξία αλλά και εμφανείς δυσκολίες ολοκληρώθηκε ο πρώτος γύρος των νέων διαπραγματεύσεων μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν στην Ελβετία, με στόχο τη μετατροπή της προσωρινής εκεχειρίας σε μια μόνιμη ειρηνευτική συμφωνία.

Οι διαμεσολαβητές από το Πακιστάν και το Κατάρ έκαναν λόγο για «ενθαρρυντική πρόοδο» και επανέλαβαν τον στόχο επίτευξης οριστικής συμφωνίας μέσα στις επόμενες 60 ημέρες. Παρόμοια ήταν και η εκτίμηση των ελβετικών αρχών, οι οποίες χαρακτήρισαν τις συνομιλίες εποικοδομητικές.

Ωστόσο, διπλωματικές πηγές επισημαίνουν ότι τα πιο δύσκολα ζητήματα παραμένουν ανοιχτά, γεγονός που καθιστά αβέβαιη την πορεία των διαπραγματεύσεων.

Προσωρινή αποχώρηση της ιρανικής αντιπροσωπείας

Η πρώτη ένταση καταγράφηκε όταν η ιρανική αντιπροσωπεία, με επικεφαλής τον πρόεδρο της Βουλής Μοχάμαντ Μπαγέρ Γκαλιμπάφ, αποχώρησε προσωρινά από τις συνομιλίες.

Αφορμή στάθηκε ανάρτηση του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος προειδοποίησε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα μπορούσαν να επανέλθουν σε στρατιωτικές επιχειρήσεις εάν οι διαπραγματεύσεις αποτύχουν.

Παρά την ένταση, οι Ιρανοί επέστρεψαν στο τραπέζι των συνομιλιών και οι επαφές συνεχίστηκαν κανονικά.

Το πυρηνικό πρόγραμμα παραμένει ανοιχτό μέτωπο

Παρότι το βασικό ζητούμενο των διαπραγματεύσεων αφορά το μέλλον του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος, το θέμα δεν κυριάρχησε στον πρώτο γύρο των συνομιλιών.

Το μνημόνιο κατανόησης που υπέγραψαν πρόσφατα οι δύο πλευρές προβλέπει τη μείωση των αποθεμάτων εμπλουτισμένου πυρηνικού υλικού του Ιράν, χωρίς όμως να καθορίζει με σαφήνεια τον τρόπο εφαρμογής της δέσμευσης ούτε τους μηχανισμούς ελέγχου.

Παραμένει επίσης αδιευκρίνιστο αν η Τεχεράνη θα μπορεί στο μέλλον να συνεχίσει να παράγει υλικό υψηλού βαθμού εμπλουτισμού.

Οι τεχνικές αυτές λεπτομέρειες θεωρούνται από διπλωμάτες και αναλυτές το σημαντικότερο εμπόδιο για την επίτευξη μιας οριστικής συμφωνίας.

Λίβανος και Ορμούζ στο επίκεντρο των συζητήσεων

Αντί για το πυρηνικό πρόγραμμα, μεγάλο μέρος των συνομιλιών αφιερώθηκε στην κατάσταση στον Λίβανο και στη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ.

Οι δύο πλευρές συζήτησαν τρόπους αποφυγής νέων επεισοδίων στη θαλάσσια οδό που αποτελεί κρίσιμο κόμβο για την παγκόσμια ενεργειακή αγορά, ενώ εξετάστηκαν και μηχανισμοί αποκλιμάκωσης της έντασης μεταξύ Ισραήλ και Χεζμπολάχ.

Σύμφωνα με τους διαμεσολαβητές, συμφωνήθηκε η δημιουργία ειδικών διαύλων επικοινωνίας για τη διαχείριση πιθανών κρίσεων τόσο στον Λίβανο όσο και στον Περσικό Κόλπο.

Προειδοποιήσεις για υπερβολική αισιοδοξία

Παρά το θετικό κλίμα των επίσημων ανακοινώσεων, αρκετοί αναλυτές εμφανίζονται επιφυλακτικοί.

Ο επικεφαλής οικονομολόγος της High Frequency Economics, Καρλ Βάινμπεργκ, προειδοποίησε ότι οι αγορές ενδέχεται να έχουν αντιδράσει με υπερβολικό ενθουσιασμό μετά την αρχική συμφωνία.

Όπως εκτιμά, το Ιράν μπορεί να επιδιώξει να παρατείνει τις διαπραγματεύσεις για μεγάλο χρονικό διάστημα, αξιοποιώντας τη διαδικασία ως διαπραγματευτικό εργαλείο απέναντι στην Ουάσινγκτον.

Συνεχίζεται η αβεβαιότητα

Η ασταθής εξέλιξη των συνομιλιών ενισχύει την αβεβαιότητα γύρω από το τελικό αποτέλεσμα.

Ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς είχε αρχικά αναβάλει την παρουσία του στην Ελβετία λόγω της προσωρινής αποχώρησης της ιρανικής αντιπροσωπείας, ενώ μετά την επανέναρξη των συνομιλιών εμφανίστηκε συγκρατημένα αισιόδοξος για την αποκλιμάκωση της έντασης.

Την ίδια στιγμή, η Τεχεράνη διατηρεί σκληρή στάση. Ο πρόεδρος της ιρανικής Βουλής προειδοποίησε ότι οι ένοπλες δυνάμεις της χώρας παραμένουν σε πλήρη ετοιμότητα και θα απαντήσουν σε οποιαδήποτε νέα αμερικανική στρατιωτική ενέργεια.

Παρά τις δυσκολίες, οι διαμεσολαβητές εκτιμούν ότι δημιουργήθηκε το απαραίτητο πλαίσιο για τη συνέχιση των τεχνικών διαπραγματεύσεων, με στόχο την επίτευξη μιας συνολικής συμφωνίας μέσα στο επόμενο δίμηνο.