Συνεχίζεται η «τρέλα» που έχει κυριεύσει τους Ξανθιώτες στο facebook με τις μεταμορφώσεις της πόλης στο photoshop γύρω από διάφορα θέματα.

 Μετά τις βροχοπτώσεις και τις βιβλικές εικόνες στην πόλη με τα χίλια χρώματα, το ενδιαφέρον εστιάζεται αλλού. Στην πρωταπριλιάτικη εκδοχή του ο Τάσος Τεφρωνίδης στο Facebook σχηματίζει ένα μεγάλο κρατήρα που καταλαμβάνει την κεντρική πλατεία, απόρροια των έντονων βροχών.

Στις μεταμορφώσεις της πόλης βέβαια, κυριαρχεί ο Don Stathis Skoufas με τις δημιουργίες του και τα περίεργα οχήματα που εφμανίζονται στους δρόμους της πόλης όπως το bat mobile ή αγωνιστικά της F1, τα μυθικά τέρατα στο Νέστο, ατομικές εκρήξεις στην πόλη αλλά και την περίφημη θολωτή πυραμίδα του Λούβρου, που εμφανίστηκε στην κεντρική πλατεία !

Οι αναγνώστες ψηφίζουν από τις 24 Μαρτίου το αγαπημένο τους βιβλίο στο www.publicbookawards.gr!

Στα Βραβεία Βιβλίου Public 2015, ο αναγνώστης αποφασίζει!

 Ποιος θα ανέβει φέτος στην κορυφή; Τα Public, ο νούμερο ένα προορισμός για το βιβλίο, διοργανώνουν για δεύτερη συνεχή χρονιά τα Βραβεία Βιβλίου Public 2015 και δίνουν το βήμα στον αναγνώστη να ψηφίσει το αγαπημένο του ελληνικό βιβλίο! Επιπλέον, φέτος τα Βραβεία Βιβλίου Public ανοίγουν νέες κατηγορίες βραβείων που φέρνουν στο επίκεντρο το μεταφρασμένο και ξενόγλωσσο μυθιστόρημα και έχουν ως στόχο να αναδείξουν το έργο των ξένων συγγραφέων. Από τις 24 Μαρτίου 2015, όλοι οι φίλοι του βιβλίου θα έχουν την ευκαιρία να βραβεύσουν τα βιβλία που οι ίδιοι ξεχώρισαν μέσα στο 2014 και να τα ψηφίσουν στο ειδικό micro-site www.publicbookawards.gr!

 Ο θεσμός των Βραβείων Βιβλίου του Public ξεκίνησε το 2014 και αγκαλιάστηκε από τον κόσμο του βιβλίου αλλά και από το κοινό. Την πρώτη χρονιά στην πρωτοβουλία των Public συμμετείχαν 100 εκδοτικοί οίκοι, 900 συγγραφείς και 1.000 ελληνικοί τίτλοι βιβλίων, καθώς και 83.000 αναγνώστες από όλες τις περιοχές της Ελλάδας οι οποίοι ανέδειξαν τα αγαπημένα τους βιβλία μέσα από 176.000 ψήφους.

 Φέτος στα Βραβεία Βιβλίου Public 2015 συμμετέχουν συνολικά πάνω από 150 εκδοτικοί οίκοι και 1.200 συγγραφείς με περισσότερους από 2.000 τίτλους βιβλίων. Στα Βραβεία Βιβλίου Public 2015 εσύ αποφασίζεις: μπες στην ιστοσελίδα www.publicbookawards.gr και ψήφισε το αγαπημένο σου βιβλίο σε όσες κατηγορίες επιθυμείς!

 Η διαδικασία ψηφοφορίας ολοκληρώνεται σε δύο φάσεις: Στην 1^η φάση, έως τις 12 Απριλίου, ο αναγνώστης θα έχει τη δυνατότητα να επιλέξει το αγαπημένο του μέσα από μια πληθώρα ελληνικών και ξενόγλωσσων βιβλίων τα οποία εκδόθηκαν για πρώτη φορά το 2014. Ο κάθε αναγνώστης θα έχει δικαίωμα μιας και μόνο ψήφου ανά κατηγορία και θα μπορεί να ψηφίσει σε μία ή και περισσότερες κατηγορίες.

 Στη 2^η φάση της ψηφοφορίας κι αφού έχουν ανακοινωθεί τα 10 δημοφιλέστερα βιβλία ανά κατηγορία βράβευσης, οι αναγνώστες θα κληθούν να αναδείξουν τον μεγάλο νικητή ανά κατηγορία.

 Οι κατηγορίες για τις οποίες θα ψηφίσει το κοινό είναι οι εξής:

 ΒΡΑΒΕΙΑ ΚΟΙΝΟΥ

1. Ελληνικό μυθιστόρημα της χρονιάς
2. Μεταφρασμένο μυθιστόρημα της χρονιάς (στην ελληνική γλώσσα)
3. Ξενόγλωσσο μυθιστόρημα της χρονιάς[1] (η κατηγορία θα συμπεριλαμβάνει αποκλειστικά τίτλους που εκδόθηκαν το 2014 στα αγγλικά και δεν έχουν μεταφραστεί στα ελληνικά μέσα στο έτος)
4. Ελληνικό non-Fiction (περιλαμβάνει: δοκίμιο, έρευνα, βιογραφία, μαρτυρία, πολιτική, οικονομία, ψυχολογία)
5. Ελληνική ποίηση
6. Ελληνική παιδική λογοτεχνία
7. Ελληνική εφηβική λογοτεχνία
8. Ευ Ζην (ελληνικά βιβλία Μαγειρικής, Αυτοβελτίωσης, Χόμπι-Ελεύθερου Χρόνου)
9. Τέχνες (ελληνικά βιβλία αρχιτεκτονικής, γλυπτικής, εικαστικών, μουσικής, θεάτρου, χορού, κινηματογράφου, φωτογραφίας και κόμικς)
10. Κατηγορία «έκπληξη» – «Ο πιο ερωτικός χαρακτήρας»

Πρόκειται για μια ειδική κατηγορία με θεματική που αλλάζει κάθε χρόνο. Στη φετινή διοργάνωση στην εν λόγω κατηγορία συμμετέχουν όλες οι υποψηφιότητες της κατηγορίας Ελληνικό Μυθιστόρημα. 

Εκτός από τα βραβεία που αναδεικνύονται από το κοινό υπάρχουν και 2 ειδικά βραβεία που είναι εκτός ψηφοφορίας κοινού. Τα βραβεία είναι : α) Καλύτερο Εξώφυλλο της χρονιάς το οποίο θα δοθεί από Ειδική επιτροπή που θα απαρτίζεται από εικαστικούς, γραφίστες και πρόσωπα που σχετίζονται με την δημιουργία ενός βιβλίου και β) Βραβείο Εκδοτικό Αποτύπωμα για το οποίο θα αποφασίσουν οι ίδιοι οι εκδότες που συμμετέχουν στα βραβεία χωρίς δικαίωμα ψήφου του δικού τους εκδοτικού.

Τέλος, στο διαγωνισμό θα διακριθεί και το «Βιβλίο της Χρονιάς από τα Public» ΒΡΑΒΕΙΟ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟΥ PUBLIC όπως θα το ψηφίσουν οι πωλητές βιβλίου των καταστημάτων Public. Στην συγκεκριμένη κατηγορία, θα συμπεριληφθούν τα βιβλία που συμμετέχουν στις κατηγορίες ελληνική λογοτεχνία και ελληνικό non fiction.

Τα αποτελέσματα των βραβείων θα ανακοινωθούν στα τέλη Μαΐου σε μια μοναδική βραδιά αφιερωμένη στο βιβλίο και στους αναγνώστες, με πολλές guest εμφανίσεις από τον χώρο του πολιτισμού. 

Αν θέλεις κι εσύ να αναδείξεις τα βιβλία που σου κράτησαν την καλύτερη συντροφιά τη χρονιά που πέρασε, μπες από τις 24 Μαρτίου στο www.publicbookawards.gr, αναζήτησε το αγαπημένο σου βιβλίο σε όποια κατηγορία επιθυμείς και ψήφισε το!

 Γιατί στα Βραβεία Βιβλίου Public ο αναγνώστης αποφασίζει!

 Χορηγοί

 Υποστηρικτής Τεχνολογίας

ΠΡΟΥΠΟΘΕΣΕΙΣ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ

Δυνατότητα συμμετοχής στα βραβεία βιβλίου Public είχαν:

• Εκδόσεις που τυπώθηκαν και κυκλοφόρησαν για πρώτη φορά από 1/1/2014 έως και 31/12/2014. Σημειώνουμε ότι τίτλοι που ανατυπώνονται ή επανεκδίδονται δεν έχουν δικαίωμα συμμετοχής.
• Εκδόσεις με αγγλική γλώσσα πρωτοτύπου που δεν έχει μεταφραστεί στα ελληνικά έως 31/12/2014 (αφορά αποκλειστικά ξένους εκδοτικούς οίκους)
• Εκδόσεις που δεν έχουν καταργηθεί και διατίθενται.
• Εκδόσεις των οποίων η θεματολογία εντάσσεται στην παραπάνω και μόνο κατηγορία.
• Εκδόσεις που ήδη κινούνται μέσα από το δίκτυο βιβλιοπωλείων Public.
• Δεν έχουν δικαίωμα συμμετοχής οι αυτοεκδόσεις.

 [1] αφορά αποκλειστικά ξένους εκδοτικούς οίκους

Νέα εφαρμογή επιτρέπει στους φίλους σας να σας βρίσκουν ταίρι

Πύραυλος Σογιούζ τους μεταφέρει στο Διεθνή Διαστημικό Σταθμό για να παραμείνουν ένα χρόνο

Η τεχνολογία κάνει θαύματα

Οι «έξυπνες» συσκευές καταστρέφουν την ερωτική μας ζωή

Στην πρώτη θέση η Ρουμανία

Η ΔΕΥΑΚ θα διοργανώσει στις 19 με 21 Ιουνίου στην Καβάλα Διεθνές επιστημονικό συνέδριο με τίτλο «Βιώσιμες λύσεις και διαχείριση υγρών αποβλήτων». Το συνέδριο αυτό συνδέεται με την συμμετοχή της Ελλάδας στις χώρες που αποτελούν το δίκτυο Wastenet, ένα δίκτυο χωρών της Μαύρης Θάλασσας για την προώθηση της ολοκληρωμένης επεξεργασίας υγρών αποβλήτων μέσω φυσικών συστημάτων. Συνέντευξη τύπου για το περιεχόμενο και τη χρησιμότητα του συνεδρίου έδωσαν η δήμαρχος κυρία Τσανάκα και ο πρόεδρος της ΔΕΥΑΚ Δημήτρης Καζανίδης.

Μεγάλες διαστάσεις λαμβάνει στους νέους το φαινόμενο της ιντερνετικής εξάρτησης

Το… σχέδιο του Ρέι Κούρτσβαϊλ για να προλάβει την αθανασία

Προστατέψτε την ιδιωτική ζωή του παιδιού σας από την ανάρτηση φωτογραφιών στο διαδίκτυο

 Η έρευνα “Children Online” της Kaspersky Lab αποκαλύπτει ότι  πάνω από τα δύο τρίτα (68%) των χρηστών τεχνολογιών Γονικού Ελέγχου της εταιρείας αντιμετώπισαν ακατάλληλο για παιδιά ή επιβλαβές online περιεχόμενο μέσα στο 2014. Συγκεκριμένα, οι τεχνολογίες προστασίας της Kaspersky Lab εντόπισαν αρκετές κατηγορίες επιβλαβούς υλικού, όπως περιεχόμενο ακατάλληλο για ανηλίκους, τυχερά παίγνια και ιστοσελίδες με πληροφορίες για όπλα.

Τα κύρια ευρήματα της έκθεσης της εταιρείας είναι τα εξής:

·         Πάνω από τους μίσους (59,5%) χρήστες στην Ελλάδα ήρθαν αντιμέτωποι με πορνογραφικό περιεχόμενο. Το 38,7% συνάντησε ιστοσελίδες τυχερών παιγνίων/ τζόγου, ενώ σχεδόν ένας στους τέσσερις χρήστες αντιμετώπισε ιστότοπους με όπλα. Αντίστοιχα, το 20% των χρηστών ήρθε αντιμέτωπο με ιστοσελίδες που περιείχαν υβριστικό περιεχόμενο και βωμολοχίες.

·         Οι ιστοσελίδες που μεταφέρουν τέτοιου είδους ακατάλληλο περιεχόμενο (πορνογραφία, τυχερά παίγνια, όπλα, υβριστικό περιεχόμενο) και άλλες που αφορούν ναρκωτικά, προϊόντα καπνού και αλκοόλ ήταν αυτές που εμποδίστηκαν πιο συχνά από τις λύσεις της Kaspersky Lab.

Το Διαδίκτυο έχει πάψει εδώ και καιρό να είναι «προνόμιο» των ενηλίκων. Τα παιδιά είναι συχνά πολύ πιο ενεργοί χρήστες σε σχέση με τους γονείς τους. Αλλά είναι αρκετά ασφαλές για τα παιδιά να το χρησιμοποιούν, χωρίς να υπάρχει ο φόβος ότι θα αντιμετωπίσουν ακατάλληλο περιεχόμενο; Με αυτό το σκεπτικό, η Kaspersky Lab αποφάσισε να διερευνήσει τις πιθανές διαδικτυακές απειλές για τα παιδιά, αναλύοντας δεδομένα από τους χρήστες των προϊόντων της εταιρείας, που διαθέτουν μονάδα Γονικού Ελέγχου.

Ιστοσελίδες που μεταφέρουν τέτοιου είδους ακατάλληλο περιεχόμενο (πορνογραφία,chat, τυχερά παιχνίδια και όπλα) μαζί με άλλες που «φιλοξενούν» ναρκωτικά, καπνό και αλκοόλ, ήταν αυτές που εμποδίστηκαν πιο συχνά από τις λύσεις προστασίας της Kaspersky Lab. Η συχνότητα των εντοπισμών δείχνει πόσο εύκολο είναι για τους χρήστες να συναντήσουν τέτοιου είδους περιεχόμενο στο Διαδίκτυο.

Από εκεί και πέρα, σε παγκόσμιο επίπεδο, οι χώρες όπου οι λύσεις Γονικού Ελέγχου της Kaspersky Lab εντόπισαν ακατάλληλο περιεχόμενο πιο συχνά ήταν η Κίνα, οι ΗΠΑ, η Γερμανία, το Ηνωμένο Βασίλειο και η Ρωσία. Η Γαλλία, το Βιετνάμ, η Βραζιλία και η Αλγερία βρέθηκαν επίσης στην πρώτη δεκάδα της σχετικής κατάταξης, αλλά ήταν σχετικά πιο ασφαλείς, λόγω της χαμηλότερης συχνότητας εντοπισμού.

Κάθε χώρα ή περιοχή έχει τα δικά της ιδιαίτερα χαρακτηριστικά αναφορικά με τις κυρίαρχες online απειλές για τα παιδιά. Για παράδειγμα, το ακατάλληλο για ανηλίκους περιεχόμενο ήταν η μεγαλύτερη απειλή για τους χρήστες στις περισσότερες χώρες της Ανατολικής Ευρώπης. Στην Ελλάδα, παρατηρήθηκαν 185 εντοπισμοί τέτοιου είδους περιεχομένου ανά χρήστη. Αντίστοιχα υψηλά νούμερα παρατηρήθηκαν και σε χώρες όπως η Τσεχία (66 εντοπισμοί ανά χρήστη), η Ρουμανία (127 εντοπισμοί ανά χρήστη) και η Ουγγαρία (263 εντοπισμοί ανά χρήστη).

Το περιεχόμενο σχετικά με αλκοόλ, προϊόντα καπνού και ναρκωτικά ήταν μια σημαντική απειλή για τους χρήστες στη Ρωσία, την Ουκρανία, τη Γερμανία, τις ΗΠΑ και τη Γαλλία, με τη συχνότητα εντοπισμού να είναι ιδιαίτερα υψηλή σε αυτές τις χώρες. Οι σελίδες τυχερών παιγνίων και τζόγου αναδείχθηκε ως η μεγαλύτερη online απειλή για τα παιδιά στις χώρες της Βαλτικής (118 εντοπισμοί ανά χρήστη).

«Για την προστασία των παιδιών και των νέων, προτείνουμε οι ενήλικες να επιλέγουν λύσεις ασφάλειας με ενσωματωμένες τεχνολογίες Γονικού Ελέγχου και να κάνουν πλήρη χρήση των λειτουργιών προστασία των παιδιών στις μηχανές αναζήτησης, αλλά και στις εφαρμογές που επιτρέπουν την πρόσβαση σε multimedia περιεχόμενο και τις οποίες χρησιμοποιούν τα παιδιά. Παρότι οι τεχνολογίες Γονικού Ελέγχου μπορούν να εμποδίσουν την πρόσβαση σε ιστοσελίδες με περιεχόμενο ακατάλληλο ή επικίνδυνο για τα παιδιά, δεν μπορούν να προσφέρουν αξιόπιστη προστασία σε καταστάσεις όπου υπηρεσίες όπως τα κοινωνικά δίκτυα ή τα chat, οι οποίες θεωρούνται εκ των προτέρων ασφαλείς, χρησιμοποιούνται καταχρηστικά από κακόβουλους ανθρώπους ή απ’ αυτούς που εξαπολύουν επιθέσεις cyber-bullying. Το ζήτημα της ασφάλειας στο Διαδίκτυο αξίζει να το αντιμετωπίσουμε τόσο σοβαρά, όσο και την ασφάλεια στον πραγματικό κόσμο. Για το λόγο αυτό, καλούμε τους γονείς να αναλάβουν ενεργό ρόλο στην πραγματική και την ψηφιακή ζωή των παιδιών τους. Μόνο τότε μπορούν να αισθάνονται σίγουροι ότι δεν θα τους διαφύγει η στιγμή που τα παιδία τους μπορεί να χρειαστούν την υποστήριξη τους», δήλωσε ο Konstantin Ignatev, Manager στο Web Content Analysts Group της Kaspersky Lab.

 
Το πλήρες κείμενο της έρευνας της Kaspersky Lab για τις online απειλές που αντιμετωπίζουν τα παιδιά είναι διαθέσιμο στοSecurelist.com.

Η μονάδα Γονικού Ελέγχου για υπολογιστές με λειτουργικά συστήματα OS X και Windows είναι ενσωματωμένη στα καταναλωτικά προϊόντα ασφάλειας της εταιρείας (Kaspersky Internet Security – Multi-Device 2015 και Kaspersky Total Security – Multi-Device). Επίσης, η Kaspersky Lab παρουσίασε πρόσφατα μια νέα αυτόνομη λύση, το Kaspersky Safe Kids Beta (για συσκευές με λειτουργικό OSX, Windows, Androidκαι iOS), το οποίο προστατεύει τα παιδιά από ακατάλληλο onlineπεριεχόμενο.

Διασφάλιση θέσεων εργασίας για την επόμενη τριετία για το προσωπικό που υπηρετεί σήμερα και βασικό μισθό για τους νεοπροσλαμβανόμενους στα 755 ευρώ περιλαμβάνει η νέα τριετής Επιχειρησιακή Συλλογική Σύμβαση Εργασίας που υπεγράφη, την Παρασκευή 13 Μαρτίου, μεταξύ της Διοίκησης της COSMΟΤΕ και του Συλλόγου Εργαζομένων.

Αναλυτικότερα, η νέα Σύμβαση καθιερώνει νέα μισθολογικά κλιμάκια, με τον κατώτατο εισαγωγικό μισθό για τους νεοπροσλαμβανόμενους να διαμορφώνεται στα 755 ευρώ, υψηλότερα από τα σημερινά δεδομένα της αγοράς.

Για όσους εργάζονται σήμερα στην COSMΟΤΕ, τακτικό προσωπικό με σύμβαση αορίστου χρόνου, η νέα Συλλογική Σύμβαση διασφαλίζει τις θέσεις εργασίας έως τις 31/12/2017, καθώς η εταιρεία δεσμεύεται να μην προχωρήσει σε απολύσεις για οικονομοτεχνικούς λόγους την επόμενη τριετία.

Το σκάνδαλο των κινητών τηλεφώνων και των κεραιών κινητής τηλεφωνίας: οι βλάβες στην υγεία μας και τα εμπλεκόμενα οικονομικο-πολιτικά συμφέροντα

Χρήστος Γεωργίου

Αναπληρωτής Καθηγητής Βιοχημείας

Τμήμα Βιολογίας

Πανεπιστήμιο Πατρών

Στην Ελλάδα και στις περισσότερες χώρες της ΕΕ το 84% των πολιτών (380 εκατομ.) είναι συνδρομητές σε κάποια εταιρεία κινητής τηλεφωνίας [1]: για την Ελλάδα αυτό μεταφράζεται σε περίπου 10.500.000 χρήστες σήμερα. Η χώρα μας βρίσκεται στην τέταρτη θέση στην Ευρώπη των «25» με 85 κινητά ανά 100 κατοίκους (το 2002), αφήνοντας πίσω της χώρες όπως η Γαλλία και η Γερμανία. Είναι ενδεικτικό ότι το 1998 υπήρχαν μόνο 20 κινητά ανά 100 κατοίκους στη χώρα μας. Ο μέσος όρος αριθμού κινητών στην Ευρώπη των «25» είναι 78 ανά 100 κατοίκους. Την πρώτη θέση καταλαμβάνει η Ιταλία (91) και ακολουθούν η Σουηδία (89), η Φινλανδία (87), το Λουξεμβούργο (86), και το Ηνωμένο Βασίλειο με την Τσεχία (84) [2].

Σήμερα υπάρχουν πάνω από 1,3 δισεκατομμύρια χρήστες παγκοσμίως, και μπορεί κανείς να φανταστεί την ραγδαία αύξηση τους στο άμεσο μέλλον όταν τα ποσοστά τους στις πρώην ανατολικές χώρες και στις πολυπληθέστερες χώρες του πλανήτη Κίνα και Ινδία κυμαίνονται μόνο στο 20-30% του πληθυσμού τους [3]. Αυτό θα έχει ως αποτέλεσμα την όλο και πιο μακροχρόνια έκθεση των χρηστών κινητού τηλεφώνου στην βλαπτική ακτινοβολία του, γεγονός που θα επιβεβαιώσει τις προειδοποιήσεις των  επιστημόνων για τις επιπτώσεις της στην υγεία των χρηστών. Αξίζει δε να σημειωθεί ότι σήμερα υπάρχουν τουλάχιστον 15.000 επιστημονικές εργασίες σχετικές με τις βιολογικές επιπτώσεις των ηλεκτρομαγνητικών ακτινοβολιών από κινητά τηλέφωνα, κεραίες, πυλώνες μεταφοράς ρεύματος, φούρνους μικροκυμάτων κ.α., και πολλές από αυτές είναι άκρως ανησυχητικές [4]. Ο πρωτοπόρος στην έρευνα των επιπτώσεων της ακτινοβολίας των κινητών τηλεφώνων στην υγεία μας Leif Salford, καθηγητής στο Lund University της Σουηδίας, επισημαίνει το κολοσσιαίο σκάνδαλο των κινητών τηλεφώνων, βγάζοντας το ζοφερό συμπέρασμα ότι «η έκθεση [μας] στα μικροκύματά [τους] είναι το μεγαλύτερο βιολογικό πείραμα στο οποίο έχει υποβληθεί ποτέ ο άνθρωπος», και ότι κινδυνεύει άμεσα «να πνιγεί σε μια θάλασσα μικροκυμάτων».

Τα επιστημονικά δεδομένα και τα επιχειρήματα των εταιρειών κινητής τηλεφωνίας

Κατά την πορεία της διερεύνησης μακροπρόθεσμων προβλημάτων υγείας, οι μελέτες που καταλήγουν σε θετικό αποτέλεσμα στην πραγματικότητα πιστοποιούν ότι υπάρχουν βιολογικές επιπτώσεις ακόμα κι όταν δεν διευκρινίζεται το πώς συμβαίνουν. Ως μεμονωμένες αυτές οι μελέτες, μπορεί να μην αντιπροσωπεύουν μια ολοκληρωμένη επιστημονική απόδειξη, είναι όμως σημαντικά τμήματα μιας δαιδαλώδους βιολογικής αιτιολογίας, που μπορεί να πάρει χρόνια για να αποκαλυφθεί πλήρως. Υπό αυτή την έννοια, μπορεί να μην υπάρχει πλήρως ολοκληρωμένη απόδειξη ότι π.χ. το τσιγάρο ή η ακτινοβολία των κινητών τηλεφώνων προκαλούν καρκίνο, όμως οι έρευνες διαρκώς αποκαλύπτουν επιμέρους σαφείς ενδείξεις και στατιστικά στοιχεία που δείχνουν ότι υφίσταται πρόβλημα υγείας. Καθώς η αφανής περίοδος εξέλιξης πολλών μακροχρόνιων ασθενειών κυμαίνεται από 10 έως 40 χρόνια, στην Ελλάδα οι επιπτώσεις των κινητών τηλεφώνων στην υγεία μας θα γίνουν φανερές κυρίως μετά το 2010, επειδή η ευρεία χρήση τους ξεκίνησε στην χώρα μας πριν μια 5ετία περίπου.

Οι εταιρείες κατασκευής κινητών τηλεφώνων εξακολουθούν να υποστηρίζουν ότι δεν υπάρχει εναντίον των προϊόντων τους ούτε ένα επιβαρυντικό στοιχείο, θέση που θα μπορούσε να είναι είτε εσκεμμένη παραπληροφόρηση της κοινής γνώμης ή ανεπαρκής κατανόηση των διαδικασιών της επιστημονικής έρευνας. Η επιλεκτική προσέγγιση των κινδύνων για την υγεία μας από τις εταιρείες κινητής τηλεφωνίας και γενικότερα από άλλες εταιρείες παραγωγής επισφαλών προϊόντων, και από τις ουσιαστικά συμπορευόμενες με αυτές εθνικές και διεθνείς υπηρεσίες ελέγχου, ουσιαστικά ωθεί τους πολίτες να συνεχίζουν να εκτίθενται σε τοξικούς παράγοντες ακόμα κι όταν υπάρχουν έρευνες που δείχνουν ότι κινδυνεύει η υγεία τους. Τα κράτη στην καλύτερη περίπτωση φθάνουν μέχρι να συνιστούν στους χρήστες την ‘λελογισμένη’ χρήση των προϊόντων αυτών, θέτοντας και κάποια «όρια ασφαλείας»-άλλοθι, όπως θα δούμε. Η ανθρωποκεντρική προσέγγιση της λύσης αυτού του προβλήματος θα απαιτούσε από τις εταιρείες αυτές να αποδεικνύουν την ασφάλεια των προϊόντων τους πριν τα κράτη τους επιτρέψουν τη διάθεσή τους στους καταναλωτές. Κάτι τέτοιο είναι ουτοπικό για τις οικονομίες της «ελεύθερης αγοράς» των χωρών της ΕΕ.

Βιολογικές επιπτώσεις

Τα κινητά τηλέφωνα, όπως και οι κεραίες των εταιρειών κινητής τηλεφωνίας, οι κεραίες ραδιοτηλεοπτικών σταθμών και οι πυλώνες της ΔΕΗ, εκπέμπουν μια μορφή ακτινοβολίας που εμφανίστηκε στον πλανήτη μας πολύ πρόσφατα (πριν περίπου 100 χρόνια). Κατά συνέπεια, ο οργανισμός του ανθρώπου δεν ανέπτυξε μηχανισμούς προστασίας έναντι αυτής κατά την μακρόχρονη διάρκεια της εξέλιξής του. Το σώμα μας αποτελείται από κύτταρα και όργανα, και η φυσιολογική ανάπτυξή του εξαρτάται από την αρμονική λειτουργία τους. Πολλές σημαντικές λειτουργίες των κυττάρων, όπως του εγκεφάλου μας, στηρίζονται σε ηλεκτρικά ρεύματα ανάλογα αυτών που παράγουν οι ηλεκτρομαγνητικές ακτινοβολίες. Είναι λοιπόν προφανές ότι τα κινητά τηλέφωνα και οποιαδήποτε άλλη παρόμοια εξωτερική πηγή ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας αλλοιώνουν τις φυσιολογικές λειτουργίες των κυττάρων και βλάπτουν τον οργανισμό μας.

Πρόσφατη μελέτη εξουδετέρωσε το μοναδικό επιχείρημα των εταιρειών κινητής τηλεφωνίας, ότι δηλαδή οι ακτινοβολίες των κινητών τηλεφώνων δεν προκαλούν βιολογικές βλάβες επειδή δεν είναι «ιονίζουσες» (δηλαδή, δεν αλλοιώνουν τα χημικά συστατικά των κυττάρων και των οργανισμών), και ότι το μόνο που θα μπορούσαν να προκαλέσουν είναι «θερμικές επιδράσεις», που όμως είναι αμελητέες με το λίγο ποσό ακτινοβολίας που εκπέμπουν. Η μελέτη βρήκε έναν νέο μηχανισμό πρόκλησης βιολογικών βλαβών από την ακτινοβολία των κινητών τηλεφώνων. Μπορεί να αυξήσει δραματικά (έως 11 φορές) τις δυνάμεις που αναπτύσσονται μεταξύ των συστατικών του σώματός μας, κι επομένως τις φυσιολογικές αλληλεπιδράσεις τους [5], με συνέπεια καρκινογενέσεις και άλλες σοβαρές βλάβες που θα εκδηλωθούν 10-20 χρόνια αργότερα. Οι βιολογικές βλάβες στον άνθρωπο και στα πειραματόζωα (οι οποίες θα παρουσιαστούν ακολούθως) μπορούν να εξηγηθούν με βάση αυτόν το μηχανισμό.

Η ακτινοβολία των κινητών τηλεφώνων εκπέμπεται ισόποσα προς όλες τις κατευθύνσεις και απορροφάται κυρίως από τον εγκέφαλό μας. Έρευνες στη Ρωσία το 2000 έδειξαν ότι ο εγκέφαλος απορροφά το 98% και η υπόλοιπη αρκεί για να πραγματοποιηθεί το τηλεφώνημα. Αυτά επιβεβαιώθηκαν και από μια έκθεση της Επιτροπής Περιβαλλοντικής Υγείας της Αγγλίας, που συμπέρανε ότι το «20-80% της ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας των κινητών τηλεφώνων απορροφάται άμεσα από το κεφάλι του χρήστη», και ότι η «έκθεση στην ακτινοβολία των κινητών τηλεφώνων επί μερικά λεπτά μπορεί να μετασχηματίσει έναν όγκο από 5% σε 95% καρκινικό» [6]. Η ακτινοβολία ενός κινητού τηλεφώνου διεισδύει πιο βαθιά στον εγκέφαλο ενός 5χρονου και 10χρονου παιδιού απ’ ό,τι ενός ενήλικα (εικόνα-1) [7]. Ενδεικτικά, από το 1998 ήταν γνωστό ότι οι συστηματικοί χρήστες παρουσιάζουν κούραση, πονοκεφάλους, αίσθηση καψίματος στο δέρμα κ.α. [8, 9]. Οι επιπτώσεις όμως είναι πολύ πιο σοβαρές (μέχρι και καρκινογενέσεις), όπως δείχνουν οι ακόλουθες έρευνες.

Α. Βλάβες στο DNA, στα έμβρυα και στην αναπαραγωγή

Το σώμα μας αποτελείται από 50.000 τρισεκατομμύρια κύτταρα και δημιουργεί 1 δισεκατομμύριο νέα κύτταρα κάθε ώρα. Το αν αυτά τα κύτταρα θα είναι φυσιολογικά ή καρκινογόνα εξαρτάται και από το αν είναι κατεστραμμένο το DNA τους. Στις ΗΠΑ, ο Δρ. Henry Lai από το Πανεπιστήμιο Ουάσινγκτον διαπίστωσε καταστροφή του DNA (εικόνα-2) μετά από έκθεση ποντικού σε ποσότητα ακτινοβολίας κινητου τηλεφώνου πιο κάτω ακόμα και από το «ασφαλές» επίπεδο έκθεσης (SAR ή Ειδικός Ρυθμός Απορρόφησης, βλέπε σχετικά παρακάτω) που ισχύει στις ΗΠΑ [10, 11]. Αυτό επιβεβαιώθηκε και από έρευνα του Δρ. Phillips και συνεργατών του, που διαπίστωσαν καταστροφή του DNA σε κύτταρα μετά από 24ωρη έκθεση σε χαμηλής έντασης ακτινοβολία μέχρι και 666 φορές χαμηλότερη από το θεσπισθέν επίσημο όριο έκθεσής μας [12].

Η καταστροφή του DNA από την ακτινοβολία του κινητού τηλεφώνου μπορεί να οδηγήσει σε βλαβερές μεταλλάξεις στα γονίδια, που μεταφέρονται από γενεά σε γενεά. Αυτό το παρατήρησαν οι Δρ. Magras και Xenos σε ποντίκια που παρουσίασαν μόνιμη στειρότητα μετά από έκθεση επί 5 γενεές σε ακτινοβολία ισόποση με αυτή που εκτίθενται οι χρήστες κινητών και ζουν κοντά σε κεραίες κινητής τηλεφωνίας. Αξίζει δε να σημειωθεί ότι το ποσό της ακτινοβολίας στο οποίο εκτέθηκαν τα ποντίκια ήταν 500 φορές χαμηλότερο από το μέγιστο επιτρεπτό όριο έκθεσης του ανθρώπου σήμερα [13]. Άλλες μελέτες σε εγκυμονούντα ποντίκια έδειξαν ότι η μακροχρόνια έκθεση στην ακτινοβολία των κινητών επηρεάζει την ανάπτυξη του εμβρύου, κάτι που έχει επιβεβαιωθεί επίσης στα κοτόπουλα και τις φρουτόμυγες [14, 15].

Το 1997, ερευνητές του Καθολικού Πανεπιστήμιου των ΗΠΑ έκθεσαν 3.000 έμβρυα όρνιθας σε ακτινοβολία ανάλογη με αυτή που εκπέμπουν τα κινητά τηλέφωνα, και διαπίστωσαν αύξηση νευρωνικών βλαβών κατά 2,5 φορές (εικόνα-3) [16, 17]. Οι βρεφικές ανωμαλίες είναι το βασικό αίτιο της βρεφικής θνησιμότητας στον Δυτικό κόσμο, με υπεύθυνες κυρίως την ανεγκεφαλίτιδα και την δισχιδή ράχη. Είναι ανωμαλίες του φυσιολογικού κλεισίματος του νευρικού σωλήνα (στο έμβρυο 4 εβδομάδων) και αποτελούν δυσμορφίες του νωτιαίου μυελού και του αναπτυσσόμενου εγκεφάλου. Επομένως, η ακτινοβολία του κινητού τηλεφώνου μπορεί να προκαλέσει τέτοιες ανωμαλίες σε χρήστες π.χ. έγκυες γυναίκες.

Β. Βλάβες στον εγκέφαλο

Πρόκληση καλοήθων και κακοήθων όγκων: Η χρήση κινητού τηλεφώνου για πάνω από 10 χρόνια αυξάνει 4 φορές τον κίνδυνο ανάπτυξης ακουστικού νευρώματος στο ακουστικό νεύρο του αυτιού [18]. Το ακουστικό νεύρωμα μπορεί να προκαλέσει βλάβες στον εγκέφαλο και να εξελιχθεί σε καρκίνο. Οι όγκοι του ακουστικού νευρώματος αναπτύσσονται πιο συχνά στην πλευρά του εγκεφάλου (πίσω από το αυτί) που τοποθετεί ο χρήστης το κινητό τηλέφωνο, και ο κίνδυνος αυξάνει με την αύξηση της συχνότητας και της διάρκειας χρήσης του κινητού. Κίνδυνο ανάπτυξης εγκεφαλικών όγκων επίσης διατρέχουν και οι χρήστες ασύρματων τηλεφώνων (ντεκ) [14,19]. Οι συχνοί χρήστες κινητού τηλεφώνου παρουσιάζουν επίσης μείωση της αντικαρκινικής ορμόνης μελατονίνη, γεγονός που συσχετίστηκε με αύξηση κατά 2,5 φορές της συχνότητας εμφάνισης καρκίνου στον εγκέφαλο [20]. Επιτάχυνση της καρκινογένεσης διαπιστώθηκε σε λευχαιμικά κύτταρα μετά από έκθεσή τους σε ακτινοβολία 1 μιλιβαττ (τα κινητά τηλέφωνα εκπέμπουν και 5 φορές πιο πάνω) [14, 21], ενώ διπλάσιο ποσοστό ανάπτυξης καρκίνου μετρήθηκε σε ποντίκια που εκτέθηκαν επί ενάμυσι χρόνο σε ανάλογη ακτινοβολία [14].

Βλάβες στον αιματο-εγκεφαλικό φραγμό: Το 2002, έρευνες του καθηγητή Darius Leszcynski της Υπηρεσίας Ασφαλείας από Ακτινοβολίες και Πυρηνικά της Φιλανδίας, έδειξαν για πρώτη φορά στον άνθρωπο ότι τα κινητά τηλέφωνα ενεργοποιούν εκατοντάδες πρωτεϊνών σε κύτταρα αρτηριών [22, 23], με αποτέλεσμα την υπολειτουργία του αιματο-εγκεφαλικού φραγμού και την είσοδο σε αυτόν τοξικών ουσιών. Ανάλογα αποτελέσματα είχαν δείξει και άλλες προηγηθείσες μελέτες [24]. Η αδιαμφισβήτητη σχέση μεταξύ βλάβης στον εγκέφαλο και της ακτινοβολίας κινητού τηλεφώνου δείχθηκε σε ποντικούς από τον καθηγητή Νευροχειρουργικής Leif Salford, στο Πανεπιστήμιο Lund της Σουηδίας. Έδειξε ότι ακτινοβολία 16.000 φορές χαμηλότερη από το «αβλαβές» επίσημο όριο έκθεσης του ανθρώπου προκαλεί διαρροή πρωτεϊνών μέσα από τον αιματο-εγκεφαλικό φραγμό σε πάνω από το 50% των ποντικών [25-29]. Ο εκτεθειμένος εγκέφαλος είναι διάσπαρτος με μαύρες κηλίδες από τις πρωτεΐνες που έχουν διαρρεύσει από τα γειτονικά αιμοφόρα αγγεία, και επίσης δείχνει σημάδια σημαντικών νευρωνικών βλαβών (εικόνα-4). Επομένως, ακόμα και ένα άτομο που βρίσκεται κοντά σε κάποιο χρήστη κινητού τηλεφώνου ή μακρυά από μια κεραία μπορεί να επηρεαστεί από την ακτινοβολία τους.

Γ. Άλλες βλάβες

Προβλήματα στην ακοή και την όραση: Τα συνήθη συμπτώματα που σχετίζονται με προβλήματα ακοής είναι η προσωρινή μείωσή της, ζαλάδες, ναυτία, προβλήματα ισορροπίας, καθώς και οξείς πόνοι, αίσθηση θέρμανσης και καψίματος στο αυτί. Στα προβλήματα στο μάτι περιλαμβάνονται ο περιοδικός ακούσιος σπασμός (το γνωστό τικ), το τρεμόπαιγμα, η θολή όραση, και ως πιο ακραίες οι αιμορραγίες και η τύφλωση. Αυτά επιβεβαιώνονται από έρευνες του φημισμένου νοσοκομείου Karolinska  της Σουηδίας, καθώς και από τον καθηγητή Henry Kues του πανεπιστημίου John Hopkins των ΗΠΑ, που μετά από 15ετή έρευνα βρήκε ότι η ακτινοβολία των κινητών καταστρέφει τα ενδοθηλιακά κύτταρα του κερατοειδή χιτώνα και τα φωτοκύτταρα του αμφιβληστροειδή χιτώνα (εικόνα-5) [30].

Διαταραχές ύπνου, πονοκέφαλοι, ημικρανίες: Η  ακτινοβολία προκαλεί μέχρι και διαταραχές στα αρχικά στάδια ύπνου σε άτομα που χρησιμοποιούν κινητό τηλέφωνο λίγο πριν κοιμηθούν, όπως έδειξε μελέτη των ερευνητών Alexander Borbely και Peter Ackerman του Πανεπιστημίου της Ζυρίχης [14, 31, 32]. Η καταστροφή του αιματο-εγκεφαλικού φραγμού μπορεί επίσης να προκαλέσει πονοκεφάλους, αίσθημα κούρασης, προβλήματα ύπνου [22, 23], κάτι που επιβεβαιώνει σουηδική μελέτη σε χρήστες κινητού για πάνω από 15 λεπτά [14], και μια περιπτωσιολογική έρευνα ανάλυσης των συμπτωμάτων 3.000 χρηστών [33]. Το πιο συχνό παράπονο αυτών των χρηστών (του 38%) ήταν οι πονοκέφαλοι (ήπιοι, αυξομειούμενοι, οξείς) και οι ημικρανίες. Συσχέτιση μεταξύ εμφάνισης πονοκεφάλων και βλάβης του αιματο-εγκεφαλικού φραγμού έχει δειχθεί και από άλλες δημοσιευμένες έρευνες [34, 35].

Νευροεκφυλιστικές ασθένειες: Σουηδική μελέτη αποκάλυψε το ενδεχόμενο πρόκλησης της ασθένειας Alzheimer [6, 36, 37], μια γαλλική μελέτη έδειξε την εμφάνιση συμπτωμάτων της ασθένειας Alzheimer σε ποντικούς [6, 38], και μια αμερικάνικη μελέτη σε ποντίκια διαπίστωσε απώλεια της βραχύβιας μνήμης και μαθησιακά προβλήματα μετά από 45λεπτη έκθεση στην ακτινοβολία [14].

Αύξηση της αρτηριακής πίεσης: Έρευνα του νευρολόγου Δρ. Stefan Braune και συνεργατών του το 1998 στο Freiburg της Γερμανίας, χρηματοδοτηθείσα από την Deutsche Telecom, έδειξε ότι η ακτινοβολία των κινητών τηλεφώνων προκαλεί αύξηση της πίεσης του αίματος [39]. Οι ερευνητές τοποθέτησαν κινητό τηλέφωνο στην δεξιά πλευρά του κεφαλιού 10 εθελοντών και το λειτουργούσαν εν αγνοία τους με τηλεκοντρόλ. Κάθε φορά που ενεργοποιείτο το κινητό ανέβαινε η πίεση του αίματος των εθελοντών κατά περίου 1 μονάδα (5-10 mm Hg), πιθανώς διότι η ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία του δημιουργούσε συστολή στις αρτηρίες του αίματος. Αυτή η αύξηση θα μπορούσε να προκαλέσει καρδιακή προσβολή σε κάποιον με σοβαρά καρδιαγγειακά προβλήματα (π.χ. ανεύρισμα).

Γ. Βιολογικές βλάβες στα παιδιά

Από το 1997, αυστραλιανή μελέτη συμπέραινε ότι τα παιδιά απορροφούν ακτινοβολίες μικροκυμάτων σε ρυθμό 3,3 φορές μεγαλύτερο από τους ενήλικες [40]. Στην Μεγάλη Βρετανία το 2000, μια έκθεση κρατικής επιτροπής Independent Expert Group on Mobile Phones, γνωστή και ως «Έκθεση Stewart», επισήμαινε την ανησυχία της για τις επιπτώσεις της ακτινοβολίας των κινητών τηλεφώνων στα παιδιά λόγω του ότι το νευρικό σύστημά τους είναι υπό ανάπτυξη. Επιπλέον, τα οστά του κρανίου τους είναι λεπτότερα από των ενήλικων και επομένως επιτρέπουν την απορρόφηση περισσότερης ακτινοβολίας από τον εγκέφαλο. Στο ίδιο συμπέρασμα κατέληγε και βρετανική ερευνητική ομάδα για παιδιά κάτω των 16 ετών [41]. Θα πρέπει να συνεκτιμηθεί επίσης, ότι το αμυντικό ανοσοποιητικό σύστημα των παιδιών -που η αποτελεσματικότητά του αποδομείται από την ακτινοβολία του κινητού τηλεφώνου- είναι λιγότερο ανεπτυγμένο από αυτό ενός ενήλικα, και επομένως αδυνατεί να αντιμετωπίζει τα προβλήματα υγείας που προκαλούνται από μακροχρόνια έκθεση σε τέτοια ακτινοβολία.

Η Έκθεση Stewart συνιστά ότι «η ευρέως διαδεδομένη χρήση κινητών από παιδιά θα πρέπει να αποθαρρύνεται. Επίσης, δεν θα πρέπει να διαφημίζεται από τις εταιρείες κινητής τηλεφωνίας η χρήση κινητών από παιδιά».” Παράλληλα, ο Υπουργός Παιδείας της Αγγλίας το 2000 ζήτησε από τα σχολεία να περιορίσουν τη χρήση κινητών τηλεφώνων σε παιδιά μέχρι 16 ετών και να εξασφαλίσουν ότι οι παρακείμενες κεραίες κινητής τηλεφωνίας δεν εκπέμπουν «ισχυρής έντασης ακτινοβολία» στον σχολικό χώρο [42]. Παρόμοιες πολιτικά συγκρατημένες επιφυλάξεις για την χρήση κινητών από παιδιά διατυπώθηκαν το 2001 από την γαλλική κυβέρνηση και από το γερμανικό Ινστιτούτο Οικολογίας. Τέτοια ημίμετρα είχαν το αντίθετο αποτέλεσμα: να αυξηθεί η χρήση κινητών από τα αγγλόπαιδα από 25% το 1999 στο 64% μόνο μέσα σε ένα χρόνο [43].

 Οι ανησυχίες από την έκθεση των παιδιών στην ακτινοβολία των κινητών τηλεφώνων βασίζονται σε συγκεκριμένες ερευνητικές μελέτες. Κατ’ αρχάς, μελέτες του καθηγητή Om Gandhi από το Πανεπιστήμιο της πολιτείαςUtah των ΗΠΑ, έδειξαν ότι η τρέχουσα μέθοδος μέτρησης του «ασφαλούς» ορίου μέγιστης έκθεσης στην ακτινοβολία των κινητών τηλεφώνων (βλέπε σχετική ενότητα κατωτέρω) χρησιμοποιεί ψεύτικα κεφάλια ενήλικα, πολύ μεγαλύτερα από ενός παιδιού, που σημαίνει ότι το μέγιστο καθιεροθέν «ασφαλές» όριο (SAR) απορροφούμενης ακτινοβολίας δεν προσδιορίστηκε και δεν ισχύει για τα παιδιά [44].

 Ο Δρ. Gerard Hyland, ειδικός στις ακτινοβολίες χαμηλής στάθμης και σύμβουλος της βρετανικής κυβέρνησης στα κινητά τηλέφωνα, σημειώνει ότι «η ακτινοβολία είναι γνωστό ότι επιδρά στα εγκεφαλικά κύματα, και τα παιδιά είναι ιδιαιτέρως ευάλωτα…Οι κύριες επιδράσεις είναι νευρολογικές, προκαλώντας πονοκεφάλους, απώλεια μνήμης και διαταραχές ύπνου» [45]. Ακόμα κι ένα τηλεφώνημα διάρκειας 2 λεπτών μπορεί να αλλοιώσει την ηλεκτρική δραστηριότητα του παιδικού εγκεφάλου μέχρι και 1 ώρα αργότερα. Τέτοια αλλοίωση μπορεί να προξενήσει ψυχιατρικά και συμπεριφορικά προβλήματα και βλάβες στην μαθησιακή ικανότητα. Κατά τον Δρ.Hyland, «η αλλοίωση των εγκεφαλικών κυμάτων μπορεί να προκαλέσει απώλεια συγκέντρωσης και μνήμης, και επιθετική συμπεριφορά» [46]. Ανάλογες επιπτώσεις είχαν διαπιστωθεί το 1996 και σε παιδιά που ζουν κοντά σε ραδιοσταθμούς: παρουσιάζουν χαμηλή μνήμη και χαμηλά αντανακλαστικά και νευρομυϊκή αντοχή [47]. Τον ίδιο χρόνο, διαπιστώθηκε σημαντική ελάττωση της οπτικής αντίδρασης και μειωμένη μνημονική λειτουργία σε παιδιά που εκτίθενται σε ένταση ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας μέχρι και 40 χαμηλότερη από το ανώτατο όριο (SAR) των ΗΠΑ [48].

Οι επιπτώσεις της ακτινοβολίας των κινητών τηλεφώνων και άλλων πηγών παρόμοιας (μη ιονίζουσας) ακτινοβολίας στα παιδιά μπορεί να είναι ακόμα πιο σοβαρές. Μελέτες του καθηγητή Leif Salford του Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου Lund της Σουηδίας έδειξαν ότι η ακτινοβολία των κινητών τηλεφώνων θα μπορούσε να καταστρέψει εγκεφαλικά κύτταρα σε νέους ανθρώπους και να οδηγήσει στην πρώιμη εμφάνιση ασθενειών όπως του Alzheimer. Διαπίστωσε νέκρωση εγκεφαλικών κυττάρων σε νεαρούς ποντικούς ηλικίας 12-26 εβδομάδων, που τα νευρικά τους κύτταρα βρίσκονται σε στάδιο ανάπτυξης ανάλογο με αυτό των εφήβων και των μικρών παιδιών [49]. Αυτά τα ευρήματα θα μπορούσαν να συσχετιστούν με τον αυξημένο βαθμό λευχαιμίας (διπλάσιο) και θνησιμότητας που παρατηρήθηκαν από το 1996 σε παιδιά που ζούσαν κοντά σε τηλεοπτικές κεραίες, δηλαδή που εκτίθενται σε ηλεκτρομαγνητικά πεδία AM-FM έντασης μέχρι και 8000 φορές χαμηλότερη από το επίσημο επιτρεπτό όριο (SAR) των ΗΠΑ [50]. Τα αυξημένα ποσοστά λευχαιμίας επιβεβαιώθηκαν 2 χρόνια αργότερα και σε παιδιά που ζούσαν μέχρι και 6 χιλιόμετρα από ραδιοφωνικoύς σταθμούς [51].

Εμπόδια των εταιρειών κατασκευής κινητών τηλεφώνων σε ερευνητές

Το 1991, η Motorola χρηματοδότησε έρευνα των βιοχημικών Jerry Phillips και Ross Adey για τις επιπτώσεις της ακτινοβολίας των κινητών τηλεφώνων στην υγεία μας. Σύμφωνα με καταγγελία του Phillips, η εταιρεία τους ασκούσε πιέσεις να παραποιήσουν και να μην αποκαλύψουν τα αποτελέσματα των ερευνών τους, π.χ., ότι η ακτινοβολία των κινητών τηλεφώνων καταστρέφει το γενετικό υλικό (το DNA) των ποντικών. Όταν βέβαια δεν συμμορφώθηκαν με τις υποδείξεις διεκόπη η χρηματοδότηση της έρευνάς τους [8].

Η πιο κραυγαλέα περίπτωση παρεμπόδισης ερευνών από τις εταιρείες κατασκευής κινητών τηλεφώνων αφορά τον επιδημιολόγο Δρ. George Carlo. Διετέλεσε διευθυντής (1993-2001) του ερευνητικού προγράμματοςWireless Technology Research (WTR) για τις επιδράσεις των κινητών τηλεφώνων στον άνθρωπο. Η έρευνα χρηματοδοτήθηκε με 28 εκατομ. δολάρια από εταιρείες κατασκευής κινητών τηλεφώνων και διεξήχθη μέχρι το 1998, ένα χρόνο πριν ορίσει η ΕΕ το ανώτατο όριο (SAR) απορροφούμενης ακτινοβολίας στα 2 βαττ/κιλό ιστού. Η έρευνα αυτή έδειξε αναμφισβήτητη συσχέτιση μεταξύ της ακτινοβολίας των κινητών τηλεφώνων και της ανάπτυξης καρκίνου στον χρήστη τους. Ο Δρ. Carlo συμπέρανε ότι αυτού του είδους οι ακτινοβολίες ενδέχεται να προκαλούν γενετικές βλάβες, σημειώνοντας ότι «δεν είναι πλέον σωστό να ισχυρίζονται οι εταιρείες κατασκευής κινητών τηλεφώνων ότι τα προϊόντα τους είναι ασφαλή».

Στις 07-10-1999 ο Δρ. Carlo, ως πρόεδρος της WTR, ενημέρωσε την γνωστή εταιρία κατασκευής κινητών τηλεφώνων AT&T ότι η πιθανότητα εμφάνισης σπάνιων νευροεπιθηλιακών όγκων και όγκων ακουστικού νευρώματος (acoustic neuroma) του εγκεφάλου στους πάνω από 6 χρόνια χρήστες κινητών τηλεφώνων ήταν υπερδιπλάσια απ’ ό,τι στους μη χρήστες, και ότι υπάρχει συσχέτιση μεταξύ των εγκεφαλικών όγκων που αναπτύσσονται στην δεξιά πλευρά του κρανίου και της χρήσης του κινητού τηλεφώνου στην ίδια πλευρά του. Όπως δήλωσε τον ίδιο χρόνο, «Οι εταιρείες δαπανούν  εκατομμύρια δολάρια για να με δυσφημούν γιατί δεν τους άρεσε ό,τι τους είπα…Δείχνουν προκλητική αδιαφορία για τους χρήστες κινητών τηλεφώνων» [52]. Ο Δρ. Carlo έστειλε επίσης επιστολές σε αμερικάνους βουλευτές, προειδοποιώντας ότι η ακτινοβολία κινητών τηλεφώνων προκαλεί καταστροφή του DNA των κυττάρων του αίματος του ανθρώπου (και τη δημιουργία μικροπυρήνων), που σημαίνει ότι μπορούν να μετεξελιχθούν σε καρκινικά [6, 38, 53]. Μετά από ανασκόπιση των ευρημάτων 75 μελετών για τη σχέση της ακτινοβολίας των κινητών τηλεφώνων με καρκίνο εγκεφάλου, ο Δρ. Carlo συμπέρανε ότι υπάρχουν «βάσιμα ερωτηματικά για την ασφάλεια» χρήσης τους, που δείχνουν ότι οι περί του αντιθέτου ισχυρισμοί των κατασκευαστών τους είναι ανυπόστατοι [54]. Τα αποτελέσματα των ερευνών του ο Δρ. Carlo τα έχει αποκαλύψει και σε βιβλίο του που έγραψε μετά την απόλυση του από το ερευνητικό πρόγραμμα, το 2001 [55].

Έμμεση αποδοχή της επικινδυνότητα των κινητών τηλεφώνων από τις εταιρείες κατασκευής τους

Τους πιθανούς κινδύνους υγείας από την χρήση των κινητών τηλεφώνων τους αποδέχονται έμεσα και οι ίδιες οι κατασκευάστριες εταιρείες. Αυτό φαίνεται από το ότι ορισμένες πατέντες για τα κινητά τους σχεδιάστηκαν να προσφέρουν προστασία στον χρήστη από την εκπεμπόμενη ακτινοβολία τους. Για παράδειγμα, μια πατέντα της Nokia (κατατέθηκε στις 28-07-1998) αναφέρει τα εξής: «Έχει υποστηριχθεί ότι η ακτινοβολία ραδιοσυχνοτήτων προκαλεί αλλαγές στην ηλεκτρική κατάσταση -στην ιοντική ισορροπία- των νευρικών κυττάρων. Μια διαρκής και εστιασμένη έκθεση στην ακτινοβολία ραδιοσυχνοτήτων έχει υποστηριχθεί ότι αδυνατίζει τις στρώσεις μυελίνης των νευρικών κυττάρων, και τελικά οδηγεί σε εξασθένιση της ακουστικής ικανότητας, σε ιλίγγους κ.λπ. Έχει προταθεί ότι η ακτινοβολία ραδιοσυχνοτήτων μπορεί να διεγείρει υπερπαραγωγή των υποστηρικτικών κυττάρων του νευρικού συστήματος, και στην χειρότερη περίπτωση μπορεί να οδηγήσει στην ανάπτυξη κακοήθων όγκων όπως π.χ. γλοιώματος». Η Motorola, η Ericsson και άλλοι κατασκευαστές κινητών τηλεφώνων έχουν καταθέσει παρόμοιες πατέντες [8].

Οι εταιρείες αυτές αντιδρούν ακόμα και σε κάθε απόπειρα μερικής αντιμετώπισής του προβλήματος από εταιρίες άλλων προϊόντων. Ενδεικτικά, το 2002 η γνωστή φίρμα Levi’s επρόκειτο να κυκλοφορήσει ένα μπουφάν με ειδική τσέπη για κινητό τηλέφωνο, που θα προφύλασσε τον χρήστη από την ακτινοβολία του [6]. Αναγκάστηκε να υποχωρήσει μετά από σφοδρές αντιδράσεις των εταιριών κατασκευής κινητών τηλεφώνων, που δεν ήθελαν να φανεί ότι υπάρχει πρόβλημα επικινδυνότητας των κινητών, και αφετέρου διότι θέλουν οι ίδιες κάποια στιγμή να καρπωθούν τα κέρδη για πιο ασφαλή τηλέφωνα, κατοχυρώνοντάς τα με σχετικές πατέντες.

Βέβαια, οι κατασκευαστικές εταιρείες θα αντιμετώπιζαν νομικά προβλήματα αν ξεκινούσαν να πωλούν κινητά τηλέφωνα με εσωτερική προστασία για την ακτινοβολία τους. Θα ήταν σαν να παραδέχονταν ότι υπάρχει πρόβλημα επικινδυνότητας του προϊόντος τους, και θα νομιμοποιούσαν εναντίον τους δικαστικές αγωγές από άτομα που ανέπτυξαν διάφορες ασθένειες από τη χρήση των κινητών τηλεφώνων. Το ότι όμως τα κινητά τους δημιουργούν σοβαρα προβλήματα υγείας στο χρήστη αποδεικνύεται έμμεσα και από το ότι διεθνείς ασφαλιστικές εταιρίες όπως οι Lloyd’s και Stirling, αρνούνται να τους καλύψουν ασφαλιστικά έναντι του ρίσκου να δεχθούν μελλοντικές δικαστικές αγωγές στην περίπτωση που αποδειχθεί ότι τα κινητά προκαλούν μακροχρόνιες βλάβες στον χρήστη [8, 56]. Την όποια, δε, μικρή μείωση στην εκπομπή ακτινοβολίας των κινητών τηλεφώνων τους (ήδη κυκλοφορούν κινητά τηλέφωνα με όριο εκπεμπόμενης ακτινοβολίας κάτω από αυτό που έχουν υιοθετήσει η ΕΕ και οι ΗΠΑ), την κάνουν μόνο για οικονομικούς λόγους: λόγου χάριν, εν όψει του γεγονότος ότι η Κίνα πρόκειται να επιτρέψει την πώληση κινητών με χαμηλό όριο SAR. Μια χώρα με εκατοντάδες εκατομμύρια πιθανούς αγοραστές κινητών τηλεφώνων δύσκολα θα μπορούσε να αγνοηθεί από τους κατασκευαστές κινητών τηλεφώνων [6].

Συνένοχες οι κρατικές Υπηρεσίες Ελέγχου και οι Διεθνείς Οργανισμοί

Τόσο οι υπηρεσίες ελέγχου των ΗΠΑ, όσο και της ΕΕ αδιαφορούν μέχρι σήμερα να πάρουν ουσιαστικά μέτρα για την αντιμετώπιση των κινδύνων υγείας από την ακτινοβολία των κινητών τηλεφώνων και των κεραιών των σταθμών βάσης. Μη εξαιρετέα από την συγκάλυψη του σκανδάλου των κινητών είναι και η Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας, που, ενώ εκδίδει συμβουλευτική οδηγία υπέρ της χρήσης ακουστικών κινητού τηλεφώνου (hands-free), δεν διαπιστώνει την ύπαρξη αναμφισβήτητων αποδείξεων για κίνδυνο στην υγεία του χρήστη [14, 42]. Οι κρατικές υπηρεσίες υγείας της Αγγλίας και των υπόλοιπων χωρών της ΕΕ θεωρούν ότι δεν υπάρχουν αδιαμφισβήτητες αποδείξεις ότι η χρήση των κινητών προκαλεί καρκίνο, ούτε ότι αυξάνει τους κινδύνους στην υγεία. Αντιφάσκουσα με αυτό, βέβαια, η Αγγλία συνεργάστηκε με τις χώρες της ΕΕ στην έκδοση οδηγιών το 1999 (European Council Recommendation 519/1999/EC) για το μέγιστο «ασφαλές» όριο εκπεμπόμενης ακτινοβολίας των κινητών (SAR). Όπως θα δούμε ακολούθως, η τιμή SAR ορίστηκε για να αποφευχθεί η υπερθέρμανση των κυττάρων του εγκεφάλου, η μόνη δηλαδή επίδραση που προβληματίζει τα κράτη της ΕΕ και όχι ο ήδη γνωστός κίνδυνος πρόκλησης καρκίνων και μιας πληθώρας άλλων σοβαρών προβλημάτων υγείας. Και αυτό παρότι ακόμα και η Έκθεση Stewart στην Αγγλία συμπέραινε από τον 08-1999 ότι υπάρχουν «επιστημονικές αποδείξεις που δείχνουν ότι μπορεί να προκληθούν βιολογικές επιδράσεις από την έκθεση στην ακτινοβολία σε επίπεδα κάτω από αυτά που ορίζουν αυτές οι οδηγίες». Τον ίδιο χρόνο, επίσης, η Επιτροπή Επιστήμης και Τεχνολογίας της Βουλής των Κοινοτήτων συνιστούσε χλιαρά «ότι η βιομηχανία και το Εθνικό Συμβούλιο Ραδιολογικής Προστασίας πρέπει να διερευνήσουν τρόπους για να σχεδιαστούν κινητά τηλέφωνα που να μειώνουν την έκθεση στην ακτινοβολία ως δυνατότητα επιλογής του καταναλωτή» [6]. Με άλλα λόγια, οι Άγγλοι βουλευτές προσπαθούσαν να προστατέψουν την υγεία τους, συνιστώντας στις εταιρείες όχι να κατασκευάζουν ακίνδυνα κινητά για όλο τον κόσμο, αλλά στην ουσία να προσφέρουν την επιλογή του «ασφαλούς» αλλά ακριβού κινητού τηλεφώνου στους λίγους οικονομικά ευκατάστατους χρήστες, και του επικίνδυνου και φτηνού στους υπόλοιπους, δηλαδή τους πολλούς χρήστες.

Πώς αντιμετωπίζουν σήμερα το σκάνδαλο των κινητών τα κράτη της ΕΕ; Όχι μόνο το συγκαλύπτουν, αλλά μας προτρέπουν και πώς να γίνουμε θύματά του. Στις 21-09-2004, πέντε υπηρεσίες χωρών της Βόρειας Ευρώπης, αρμόδιες για τη δημόσια υγεία και την προστασία από την ακτινοβολία, ανακοίνωσαν ότι οι χρήστες κινητών τηλεφώνων καλό είναι να χρησιμοποιούν τα hands-free που μειώνουν την έκθεσή τους στην ακτινοβολία. Οι ίδιες αυτές υπηρεσίες ως «Πόντιος Πιλάτος» επισημαίνουν ότι οι συσκευές κινητής τηλεφωνίας δεν συνιστούν κίνδυνο για την υγεία όταν τηρούνται οι κανόνες χρήσης τους [57].

H Ευρωπαϊκή Επιτροπή διαφώνησε ακόμα και με το ανεπαρκές προληπτικό μέτρο της τοποθέτησης των κεραιών κινητής τηλεφωνίας σε απόσταση μεγαλύτερη των 300 μέτρων από κατοικημένες περιοχές, παρότι έχει δειχθεί από προαναφερθείσες έρευνες ότι ακόμα και ελάχιστα ποσά ακτινοβολίας μπορούν να έχουν σοβαρές επιπτώσεις στην υγεία μας. Συγκεκριμένα, σε σχετικό ερώτημα του ευρωβουλευτή της Ν.Δ. (καθηγ. βιοχημείας) Α. Τρακατέλλη αναφορικά με την επικινδυνότητα της λειτουργίας των κεραιών στο Χορτιάτη Θεσσαλονίκης και σε άλλες περιοχές της χώρας, ο αρμόδιος επίτροπος Ε. Λικάνεν απάντησε ότι «οι επιστημονικές αποδείξεις δεν υποστηρίζουν την άποψη που λέει ότι μια κεραία σε απόσταση 300 μ. θα είχε επιπτώσεις στην υγεία. Από τη στιγμή που τα πραγματικά επίπεδα έκθεσης παραμένουν κάτω από τα συνιστώμενα επίπεδα, η υγεία των πολιτών είναι καλά προστατευμένη σύμφωνα με όσα γνωρίζουμε» [58]. Το εξωφρενικό της υπόθεσης είναι ότι αυτό που αμφισβητεί η Ευρωπαϊκή Επιτροπή το προβλέπει και τo νομοσχέδιο του υπουργείου Μεταφορών για τις ηλεκτρονικές επικοινωνίες: θα απαιτεί να ξηλωθούν εντός ενός έτους όλες οι κεραίες που βρίσκονται σε ακτίνα μικρότερη των 300 μ. από σχολεία, ανώτατα και τεχνολογικά εκπαιδευτικά ιδρύματα και νοσοκομεία. Σημειωτέον,  η κατάθεσή του στη Βουλή καρκινοβατεί επί χρόνια, ίσως γιατί δεν είναι …έτοιμες ακόμα οι εταιρείες κινητής τηλεφωνίας. Αλλά ακόμα και αυτό το νομοσχέδιο δεν θα αφορά όλες τις κεραίες στη χώρα μας αλλά μόνο τις 4.000 από τις 6.000 [1]. Και μέχρι τότε, ο Συνήγορος του Πολίτη (στερημένος κάθε δικαιώματος νομικής επέμβασης, και στην ουσία δρώντας εκτονωτικά ως «μη κυβερνητική οργάνωση») θα διαμαρτύρεται για τις αυθαιρεσίες των εταιρειών κινητής τηλεφωνίας, που φυτεύουν όπως τους βολεύει όλη τη χώρα με τις τοξικές κεραίες τους. Μόνο στην Πάτρα, έχουν φυτευτεί κυριολεκτικά πάνω στα κεφάλια μας τουλάχιστον 52 κεραίες [59].

Το απατηλό «ασφαλές» όριο (SAR) έκθεσης μας στην ακτινοβολία των κινητών

Τι είναι αυτό το περιβόητο όριο SAR (Specific Absorption Rate, ή Ρυθμός Ειδικής Απορρόφησης), με το οποίο μας καθυσυχάζουν οι διεθνείς υπηρεσίες ελέγχου ακτινοβολιών; Είναι ένας αριθμός που αντιπροσωπεύει την μέγιστη απορροφούμενη ενέργεια (σε βαττ ανά κιλό) από 1 ή 10 γραμμάρια (για τις τιμές SAR των ΗΠΑ και της ΕΕ, αντιστοίχως) ιστού του χρήστη που εκπέμπεται από το κινητό τηλέφωνό του για μια δεδομένη χρονική περίοδο. Η ανώτατη επιτρεπτή τιμή SAR που ισχύει στην ΕΕ (2.0 βαττ/κιλό για 10 γραμμάρια ανθρώπινου ιστού) υποτίθεται ότι περιορίζει μόνο τις «θερμικές επιδράσεις» της ακτινοβολίας στον άνθρωπο και όχι άλλες πολύ πιο σοβαρές βλάβες. Επομένως, το όριο SAR είναι αναξιόπιστο για την αίολογηση της ασφάλειας κινητού τηλεφώνου στη υγεία του χρήστη. Ένας άλλος λόγος αναξιοπιστίας του είναι ότι προσδιορίζεται σε ψεύτικο κεφάλι, γεμισμένο με υγρά που υποτίθεται ότι προσομοιάζουν την ούτως ή άλλως εξαιρετικά σύνθετη και εν πολλοίς άγνωστη σύσταση του ανθρώπινου εγκεφάλου. Είναι επίσης εκπληκτικό ότι για τον προσδιορισμό τουSAR οι σχετικές κρατικές υπηρεσίες ελέγχου των ΗΠΑ και της ΕΕ δεν συνεκτίμησαν ούτε καν το μικρό μέγεθος του κρανίου των παιδιών ούτε το απροστάτευτο από τα οστά του κρανίου μάτι.

Το όριο SAR είναι εγκληματικά παραπλανητικό διότι προαναφερθείσες έρευνες έδειξαν ότι βιολογικές βλάβες προκαλούνται ακόμα και σε έκθεση ακτινοβολίας 16.000 φορές κάτω από αυτό το όριο. Βασικάχρησιμοποιείται από τους κρατικούς και διεθνείς οργανισμούς ελέγχου και τις εταιρείες κινητής τηλεφωνίας ως «επιστημονικό» άλλοθι και διαφημιστικό δόλωμα των εταιρειών για την πώληση των τοξικών προϊόντων τους στους χρήστες-θύματα. Το όριο SAR, όπως και κάθε ανάλογο «όριο ασφαλείας» για τη χρήση επικίνδυνων καταναλωτικών προϊόντων, είναι κάτι σαν την παρηγοριά (των διεθνών ελεγκτικών οργανισμών) στον άρρωστο (καταναλωτή) μέχρι να βγει η ψυχή του. Οι τιμές SAR των ευρωπαϊκών κινητών τηλεφώνων μπορούν να βρεθούν στην διαδικτυακή διεύθυνση: http://www.sarvalues.com/eu-complete.html.

Ελαχιστοποίηση βλαβών του χρήστη

Οι οδηγίες «ασφαλούς» χρήσης του κινητού τηλεφώνου δεν έχουν το επιδιωκόμενο αποτέλεσμα διότι δημιουργούν την εντύπωση ότι θέτουν υπό έλεγχο ένα ως επί το πλείστον ασφαλές προϊόν. Έτσι, καλιεργούν μια ψευδή εντύπωση σχετικής ασφάλειας για τον χρήστη που τελικά καταλήγει στην παραβίασή τους. Παρά το ανέφικτό τους στην πράξη, κάποιοι από τους χρήστες ίσως ωφεληθούν από τις ακόλουθες στοιχειώδεις προφυλάξεις:

1. Να χρησιμοποιείται μόνο όταν είναι απολύτως απαραίτητο, και για τον ελάχιστο δυνατό χρόνο.
2. Να χρησιμοποιείται ελάχιστα είτε μακρυά από αστικά κέντρα ή με μισο-άδεια μπαταρία διότι ακτινοβολεί με την μέγιστη ισχύ του. Η ισχύς που απαιτείται για να πραγματοποιηθεί μια σύνδεση σε αγροτική περιοχή, όπου οι σταθμοί αναμετάδοσης είναι πολύ λιγότεροι, μπορεί να είναι και 1.000 φορές μεγαλύτερη από αυτή που απαιτείται στις αστικές περιοχές [60].
3. Να χρησιμοποιείται πάντα το hands-free ή το σύστημα bluetooth ανοιχτής ακρόασης.
4. Να χρησιμοποιείται κυρίως για αποστολή/λήψη μηνυμάτων, με την προϋπόθεση ότι βρίσκεται μακριά από ζωτικά όργανα (κεφάλι, γεννητικά όργανα).
5. Τα παιδιά θα πρέπει να το χρησιμοποιούν μόνο σε επείγουσες περιπτώσεις και μόνο για μηνύματα.
6. Να μη χρησιμοποιείται κατά την οδήγηση διότι (α) το αυτοκίνητο εγκλωβίζει και μεγιστοποιεί την ακτινοβολία που δέχεται ο χρήστης, και (β) διότι η συνομιλία αποσπά την προσοχή του από την οδήγηση.

Παραπομπές

1. Ελευθεροτυπία, 01-02-2004.
2. Ελευθεροτυπία, 02-10-2004.
3. Κ. Ελευθεροτυπία, ‘Οικονομία’, 25-07-2004.
4. Tegenfeld, Clas. ‘Better Electromagnetic Environment’: www.bemi.se.
5. Bo Sernelius, 2004. Possible induced enhancement of dispersion forces by cellular phones. Phys. Chem. Chem. Phys. 6 (7): 1363-1368.
6. http://www.iconmag.co.uk/mobile_phones1.htm.
7. http://www.rfsafe.com/computer_models_rfs.htm.
8. Begich, Ν., Roderick, J., Cell Phone Convenience or 21st Century Plague, Earthpulse Press (http://www.wsws.org/articles/2002/jul2002/cell-j11.shtml).
9. http://www.globalchange.com/radiation2.htm.
10. Lai, H., Singh, N. P., 2004. Magnetic-field-induced DNA strand breaks in brain cells of the rat. Environmental Health Perspectives 112 (6): 687-694.
11. Radio Frequency Safe: http://www.rfsafe.com/article50.html.
12. Phillips, J. L., et. al., 1998. DNA damage in Molt-4 T- lymphoblastoid cells exposed to cellular telephone radiofrequency fields in vitro. Bioelectrochem. Bioenerg. 45:103-110.
13. Magras, I. N., Xenos, T. D., 1997. RF radiation-induced changes in the prenatal development of mice. Bioelectromagnetics 18:455-461.
14. http://www.globalchange.com/radiation.htm.
15. Panagopoulos, J. D., Karabarbounis, A., Margaritis, H. L. (2004). Effect of GSM 900-MHz mobile phone radiation on the reproductive capacity of Drosophila melanogaster. Electromagnetic Biol. Med. 23: 29-43.
16. Farrell, J. M. et al., 1997. The effect of pulsed and sinusoidal magnetic fields on the morphology of developing chick embryos. Bioelectromagnetics 18(6): 431-8.
17. Radio Frequency Safe: http://www.rfsafe.com/content-5.html.
18. BBC News, 14-10-2004.
19. International Journal of Oncology, 03-2003.
20. Case-Control Study on Radiology Work, Medical X-ray Investigations, and Use of Cellular Telephones as Risk Factors for Brain Tumors: http://www.emfguru.com/Research/hardel-study.html.
21. New Scientist Mail, 24-10-2002, www.globalchange.com/radiation.htm.
22. BBC News Online, 19-06-2002.
23. http://news.bbc.co.uk/1/hi/health/2053565.stm.
24. Frey, H. A. Headaches from cellular thelephones: Are they real and what are the implications? Environ. Health Perspect. vol. 106(3), March 1998.
25. Salford, L. G., 1997. Blood brain barrier permeability in rats exposed to electromagnetic fields from a GSM wireless communication transmitter. Abstract in Proceedings of the Second World Congress for Electricity and Magnetism in Biology and Medicine, Bologna, Italy, June 1997.
26. Salford, L. G., et. al., 1993. Permeability of the blood brain barrier induced by 915 MHz electromagnetic radiation; continuous wave and modulated at 8, 16, 50 and 200 Hz. Bioelectrochem. Bioenerg. 30: 293-301.
27. Radio Frequency Safe: http://www.rfsafe.com/article490.html.
28. Geoffrey Lean, Environment Editor, 14–09-2003, http://news.independent.co.uk/world/science_medical/story.jsp?story=443248.
29. http://members.iinet.net.au/~emfacts/mobiles/microwaves.html.
30. Microwave News September/October 1998, http://www.microwavenews.com/kuesrfmw.html.
31. Scotsman, 16-10-2000.
32. Sunday Mirror, 15-10-2000.
33. http://www.microshield.co.uk.
34. Sandyk, R., Awerbuch, G. I., 1994. The co-occurance of multiple sclerosis and migraine headache: the serotoninergic link. Int. J. Neurosci. 76: 249-257.
35. Winkler, et al., 1995. Impairment of blood-brain barrier function by serotonin induces desynchronisation of spontaneous cerebral cortical activity: experimental observations in the anaesthetized rat. Neuroscience 68: 1097-1104.
36. Differentiation, May 2002.
37. Laurier, J., Do cellular phones represent a health risk?, 11-07-2002. (http://www.wsws.org/articles/2002/jul2002/cell-j11.shtml).
38. http://www.wsws.org/articles/2002/jul2002/cell-j11.shtml.
39. Lancet, 06-1998.
40. Radio Frequency Safe: http://www.rfsafe.com/article13.html, Helin, Jan. How Dangerous Is Your Mobile Phone? Aftonbladet (Σουηδική εφημερίδα), 08-02-1997.
41. Reuters Business News, June 2000.
42. LLoyds Product Liability Intentional, 30-09-2000.
43. The Ecologist, 26-10-2001.
44. Gandhi, O. P., Lazzi, G., Tinniswood, A., Yu, Q. S., 1999. Comparison of numerical and experimental methods for determination of SAR and radiation patterns of handheld wireless telephones. BioelectromagneticsSuppl 4: 93-101.
45. Lancet, 11-2000.
46. NFO-Zentrale der Bürgerwelle, 07-04-2004: www.buergerwelle.de/d/dindex.html.
47. Kolodynski, A. A., Kolodynska, V.V., 1996. Motor and psychological functions of school children living in the area of the Skrunda radio location station in Latvia. Sci Total Environ. 180: 87-93.
48. Chiang, H., Yao, G.D., Fang, Q. S., Wang, K. Q., Lu, D. Z., Zhou, Y. K., 1989. Health effects of environmental electromagnetic fields. J. Bioelectricity 8: 127-131.
49. Environmental Health Perspectives, February 2003 (περιοδικό του National Institute of Environmental Health Sciences των ΗΠΑ), www.globalchange.com/radiation.htm.
50. Hocking, B., Gordon, I. R., Grain, H. L., Hatfield, G. E., 1996. Cancer incidence and mortality and proximity to TV towers. Med. J. Aust. 165: 601-605.
51. Michelozzi, P., Ancona, C., Fusco, D., Forastiere, F., Perucci, C. A., 1998. Risk of leukemia and residence near a radio transmitter in Italy. Epidemiology 9 Suppl.: 354p.
52. The Express, 10-1999.
53. Journal of the National Cancer Institute.
54. Medscape, 31-07-2000.
55. Carlo, L. G., Schram, M., Carlo, G., Cell Phones: Invisible Hazards in the Wireless Age: An Insider’s Alarming Discoveries About Cancer and Genetic Damage, Carroll & Graf Publishers, 2001.
56. The Observer, 11-04-1999.
57. Ελευθεροτυπία, 22-09-2004.
58. Ελευθεροτυπία, 21-01-2004.
59. Ημέρα, 18-11-2004.
60. Ελευθεροτυπία, 20-08-2004.

Πρόστιμα συνολικού ύψους 5.486.000 ευρώ στις τρεις εταιρίες κινητής τηλεφωνίας επέβαλλε ομόφωνα η Ολομέλεια της Εθνικής Επιτροπής Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων για την αυθαίρετη απόρριψη αιτήσεων συνδρομητών τους που ζητούσαν να κρατήσουν τον αριθμό του κινητού τους τηλεφώνου και να αλλάξουν δίκτυο. Η παραβίαση αφορά την περίοδο από το 2011 έως και το 2013 και το μεγαλύτερο πρόστιμο, με διαφορά, επιβλήθηκε στην Vodafone.

Συγκεκριμένα, η Ολομέλεια όρισε πρόστιμα 2.593.000 ευρώ στη Vodafone, 1.670.000 ευρώ στη WIND και 1.223.000 ευρώ στην COSMOTE. Για την επιμέτρηση των προστίμων, συνεκτιμήθηκε η έκταση της παράβασης ανά εταιρία, ο συνολικός αριθμός των θιγομένων συνδρομητών, η προκληθείσα οικονομική βλάβη στους καταναλωτές, τα αυξημένα έσοδα των εταιριών που προέκυψαν από τις διαπιστωθείσες παραβάσεις και η ανάγκη αποτροπής παρόμοιων αθέμιτων πρακτικών στο μέλλον.

Ειδικότερα, διαπιστώθηκε η κατά παράβαση της νομοθεσίας διαχείριση αιτημάτων φορητότητας αριθμού, συνολικά κρινόμενη κατά τα έτη 2011, 2012 και 2013.

Η φορητότητα αριθμού χαρακτηρίζεται από την Επιτροπή, «κύριος παράγοντας διευκόλυνσης των καταναλωτών και προώθησης αποτελεσματικού ανταγωνισμού σε αγορές ηλεκτρονικών επικοινωνιών». Σε αυτό το πλαίσιο, η μη ομαλή λειτουργία της στην ελληνική αγορά ενέχει κινδύνους σε επίπεδο τόσο μη επαρκούς προστασίας των καταναλωτών, όσο και στρέβλωσης του ανταγωνισμού. Η ΕΕΤΤ έχει ήδη επιβάλει, από το Νοέμβριο του 2014, νέες ρυθμίσεις που επιταχύνουν και βελτιώνουν τις διαδικασίας για τη φορητότητα.

Η εθνική ρυθμιστική Αρχή, αρμόδια και για θέμα ανταγωνισμού, δηλώνει πως θα συνεχίσει τους ελέγχους, προασπίζοντας σθεναρά τα δικαιώματα των καταναλωτών και τη διαφάνεια στην αγορά ηλεκτρονικών επικοινωνιών.

Σύμφωνα με τον νεότερο σχετικό κανονισμό για την φορητότητα, o υφιστάμενος πάροχος (Δότης) οφείλει να απορρίψει την αίτηση φορητότητας αριθμού μόνο:

-Εάν ο Α.Φ.Μ. ή ο Αριθμός Δελτίου Ταυτότητας, ή Διαβατηρίου της αίτησης είναι διαφορετικός σε σχέση με τα αντίστοιχα στοιχεία που έχει ο πάροχος Δότης στην κατοχή του.

-Εάν ο αριθμός (ή οι αριθμοί) για τον οποίο υποβάλλεται η αίτηση είναι μη ενεργός

-Εάν ο αριθμός (ή οι αριθμοί) για τον οποίο υποβάλλεται η αίτηση ανήκει σε άλλον συνδρομητή.

-Στην περίπτωση μεταφοράς ομάδας συνεχόμενων αριθμών, όταν η ομάδα δεν έχει συγκεκριμένο μέγεθος

Σε περίπτωση απόρριψης της αίτησης φορητότητας του αριθμού ενός συνδρομητή ο πάροχος Δέκτης οφείλει να ενημερώσει τον συνδρομητή για τους λόγους απόρριψης της αίτησης του και να τον πληροφορήσει για τις απαιτούμενες ενέργειες στις οποίες πρέπει να προβεί για την επιτυχή διεκπεραίωση της αίτησής του.

Σύμφωνα με τον κανονισμό, επίσης:

-καθορίζονται συγκεκριμένες προθεσμίες για την ακύρωση της αίτησης

-επιβεβαιώνεται από τον πάροχο η υποβολή όλων των αιτήσεων φορητότητας και των αιτήσεων ακύρωσης του συνδρομητή

-καθορίζεται διαδικασία αποζημίωσης για καθυστέρηση μεταφοράς και καταχρηστική μεταφορά αριθμών.

Πού να δειπνήσω απόψε; Πού είμαι τώρα; Τι βλέπω; Πώς ήταν το σημείο που βρίσκομαι τώρα πριν 70 χρόνια;

Νέο αέρα στις οικολογικές μετακινήσεις δίνει το πρωτοποριακό όχημα που κατασκεύασαν Ελληνες σπουδαστές.

Ιάπωνες ερευνητές κατόρθωσαν να μεταφέρουν ηλεκτρική ενέργεια με ασύρματο τρόπο, μέσω του αέρα, καθιστώντας περιττά τα καλώδια.

Με ιδιαίτερη επιτυχία πραγματοποιήθηκε από τη Διεύθυνση Δίωξης Ηλεκτρονικού Εγκλήματος τηλεδιάσκεψη σε 64 σχολεία ανά την επικράτεια

Τηλεδιάσκεψη σε εξήντα τέσσερα (64) σχολικές μονάδες ανά την επικράτεια, πραγματοποίησε με επιτυχία χθες (10.03.2015), η Διεύθυνση Δίωξης Ηλεκτρονικού Εγκλήματος της Ελληνικής Αστυνομίας.

Τα σχολεία που συμμετείχαν δέχθηκαν πρόσκληση μέσω του συστήματος «meetings.sch.gr», του Πανελλήνιου Σχολικού Δικτύου και με τον τρόπο αυτό, εντάχθηκαν στην τηλεδιάσκεψη.

Κατά τη διάρκεια της τηλεδιάσκεψης πραγματοποιήθηκε παρουσίαση από εξειδικευμένους Αξιωματικούς της Διεύθυνσης Δίωξης Ηλεκτρονικού Εγκλήματος με τη χρήση οπτικοακουστικού εξοπλισμού.

Πιο αναλυτικά, οι θεματολογίες που αναπτύχθηκαν είναι:

• Η αποστολή της Διεύθυνσης Δίωξης Ηλεκτρονικού Εγκλήματος.
• Ο σκοπός διοργάνωσης των τηλεδιασκέψεων.
• Τα αδικήματα και ο τρόπος που αυτά διαπράττονται μέσω διαδικτύου, καθώς και πρακτικές πρόληψης.
• Τα φαινόμενα διαδικτυακής βίας, οι κίνδυνοι που ελλοχεύουν από τις ιστοσελίδες κοινωνικής δικτύωσης και γενικά η πρόληψη και η αντιμετώπιση των κινδύνων που σχετίζονται με τις νέες τεχνολογίες.
• Στατιστικά στοιχεία, που αφορούν τη διείσδυση των Ελλήνων στο διαδίκτυο και τις υποθέσεις που καλείται να αντιμετωπίσει η Δίωξη Ηλεκτρονικού Εγκλήματος.

Κατά τη διάρκεια της παρουσίασης, αρμόδιος καθηγητής από κάθε σχολείο συνέλεξε ερωτήσεις από τους μαθητές, τις οποίες απέστειλε μέσω του συστήματος και της λειτουργίας άμεσης γραπτής επικοινωνίας “chat”. Οι ερωτήσεις απαντήθηκαν, κατά τη διάρκεια της τηλεδιάσκεψης, από τους εξειδικευμένους Αξιωματικούς της Διεύθυνσης Δίωξης Ηλεκτρονικού Εγκλήματος.

Ταξίδι στον κυβερνοχώρο σε 1.000 τμ στο Βερολίνο

Το πρώτο πραγματικό μουσείο για το ίντερνετ, που θα προσφέρει στον επισκέπτη του ένα ταξίδι στην ιστορία του διαδικτύου, θα ανοίξει τις πύλες του στο τέλος του 2015 στην πόλη των καλλιτεχνικών ανατροπών, το Βερολίνο.

Το μουσείο θα είναι το πρώτο στο είδος του, θα εκτείνεται σε 1.000 τ.μ και αναμένεται να προσελκύσει περίπου 30.000 επισκέπτες το χρόνο.

Το ταξίδι στον κυβερνοχώρο θα ξεκινά από το Arpanet, που συνέδεε τέσσερα αμερικανικά πανεπιστημιακά ιδρύματα το 1969 και θα οδηγεί προοδευτικά τον επισκέπτη στο σημερινό ψηφιακό σύμπαν.

Θα υπάρχουν εκθέματα για τους πρωτοπόρους του ίντερνετ, όπως ο δημιουργός του www, Tim Berners-Lee, ή ο συνιδρυτής της Apple Steve Wozniak, αλλά και τις εξελίξεις της συναρπαστικής τεχνολογικής επανάστασης της δεκαετίας του ’70 και ’80. Ανάμεσα στα εκθέματα θα υπάρχουν vintage υπολογιστές, αλλά και ο πρώτος σέρβερ στον κόσμο, ονόματι «NeXTCube».

Επιπλέον, οι επισκέπτες θα έχουν την ευκαιρία να εμβαθύνουν σε ζητήματα που γνωρίζουν μόνο επιφανειακά -το Web 2.0, η δράση των χάκερ ή οι προβλέψεις για το μέλλον του ψηφιακού σύμπαντος– ή να ταξιδέψουν πίσω στον χρόνο «παίζοντας» με αναβιώσεις στατικών ιστοσελίδων από το παρελθόν ή ξεχασμένων πρότζεκτ σαν το Geocities.

Οι υπεύθυνοι του Μουσείου διαβεβαιώνουν πως το περιεχόμενο του θα ανανεώνεται διαρκώς, φιλοξενώντας διαδραστικές εγκαταστάσεις, περιοδικές εκθέσεις και εκπαιδευτικά προγράμματα.

Σας ενημερώνουμε ότι στις 28-2-2015 στην Αλεξανδρούπολη διεξήχθη ο προκριματικός γύρος πανελλήνιου διαγωνισμού εκπαιδευτικής ρομποτικής, με θέμα «We do Scratching- η δική μου πόλη», υπό την αιγίδα του Υπουργείου Πολιτισμού, Παιδείας και Θρησκευμάτων. Στον προκριματικό αυτό γύρο, ανάμεσα σε δεκαέξι ομάδες σχολείων, σε επίπεδο Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης, η εξαμελής ομάδα μαθητών του σχολείου μας κατέλαβε την πρώτη θέση και προκρίθηκε για τον τελικό γύρο
στην Αθήνα.

Σύγκριση τιμών, μέσω του κινητού τους, πραγματοποιούν, πλέον, τέσσερις στους δέκα καταναλωτές, όταν ψωνίζουν από τα φυσικά καταστήματα, με το smartphone να εξελίσσεται σε απαραίτητο σύμβουλο αγορών. Οι χρήστες “έξυπνων” συσκευών χρησιμοποιούν σε ποσοστό 36% το κινητό τους για τη λήψη φωτογραφιών των προϊόντων, που σκοπεύουν να αγοράσουν. Επιπλέον, σε ποσοστό 40% οι καταναλωτές, κατά τη διάρκεια των αγορών, καλούν φίλους και συγγενείς, προκειμένου να ζητήσουν τη γνώμη τους, πριν προβούν σε μία αγορά.

Τα παραπάνω στοιχεία καταγράφει έρευνα της GfK σε 23 χώρες ανά τον κόσμο, με αντικείμενο τις mobile συνήθειες των καταναλωτών, κατά τη διάρκεια αγορών από φυσικά καταστήματα.

Σύμφωνα με την έρευνα, η χρήση του κινητού, ως εργαλείου για τη σύγκριση τιμών, είναι πιο δημοφιλής μεταξύ των μικρότερων ηλικιών. Για του λόγου το αληθές, η ηλικιακή ομάδα 20-29 χρησιμοποιεί το κινητό για online σύγκριση τιμών σε ποσοστό 50%, έναντι 40%, που είναι ο γενικός μέσος όρος. Αμέσως πιο δυναμικές ηλικιακές ομάδες στο online test τιμών είναι το γκρουπ των 15-19 και των 30-39, με 45% έκαστη.

Μικρές διαφορές εντοπίζει η έρευνα μεταξύ ανδρών και γυναικών, με τους άνδρες να προχωρούν σε online συγκρίσεις τιμών, εντός των φυσικών καταστημάτων, σε ποσοστό 42% έναντι 37% για τις γυναίκες.

Η τεχνική αναζήτησης ανθρώπων στην ψηφιακή εποχή

Οι συνέπειες της καθιστικής ζωής, η οποία βρίσκει την πιο σταθερή έκφανσή της στον χώρο εργασίας, είναι πολύ αρνητικές έως και καταστροφικές για την υγεία.

Microsoft vs Facebook

Την Πέμπτη, ο Μπιλ Γκέιτ έθεσε εαυτόν στους χρήστες των social media (reddit) στο πλαίσιο της ενότητας «Ask Me Anything» («ρωτήστε με τα πάντα»).

Αν και ο ισχυρός άντρας της Microsoft δεν προχώρησε σε συγκλονιστικές αποκαλύψεις-αρκέστηκε στο να μοιραστεί μερικές χαριτωμένες πληροφορίες όπως το ότι του αρέσει η σάλτσα στο μπάρμπεκιου και ότι έχει δυο σκυλιά με το όνομα Oreo και Nilla.

Ο 59χρονος μεγιστάνας, δεν παρέλειψε να πλέξει και το εγκώμιο του ιδρυτή του Facebook, Μαρκ Ζούκερμπεργκ, όταν ένας χρήστης τον ρώτησε αν υπάρχει κάτι για το οποίο να έχει μετανιώσει.

Ιδού τι απάντησε: «Αισθάνομαι ανόητος που δεν έμαθα ξένες γλώσσες. Έκανα λατινικά και Ελληνικά στο Λύκειο, παίρνοντας μάλιστα και καλούς βαθμούς. Βοήθησαν να εμπλουτίσω το λεξιλόγιό μου, αλλά θα ήθελα να ήξερα Γαλλικά ή Αραβικά ή Κινέζικα. Πάντα ελπίζω ότι θα βρω χρόνο να το κάνω μια μέρα- ίσως να μάθω Γαλλικά που είναι πιο εύκολα. Ο Μαρκ Ζούκερμπεργκ έμαθε την κινεζική γλώσσα και μπόρεσε να επικοινωνήσει με Κινέζους φοιτητές. Είναι απίστευτο».

Εσωτερικό λάθος ή επιχείρηση εφησυχασμού; Ότι και αν είναι από τα δυο, το ερώτημα μάλλον θα μείνει αναπάντητο για το χθεσινό χακάρισμα του Facebook. Αρκετοί έχουν αφήσει αιχμές ότι το Facebook πήρε πάνω του το σφάλμα, διαψεύδοντας ότι πρόκειται για κυβερνοεπίεθση για να μην προκληθεί πανικός και οι χρήστες ξεκινήσουν να «μεταναστεύουν» σε άλλα κοινωνικά δίκτυα.

H πρόσβαση στο Facebook και στην ιστοσελίδα ανάρτησης φωτογραφιών Instagram ξαφνικά κατέστη αδύνατη χθες το πρωί απ’ οποιοδήποτε μέρος του κόσμου κι αν βρισκόταν ο χρήστης. Η ολοκληρωτική διακοπή της πρόσβασης διήρκεσε για περισσότερο από εξήντα λεπτά το πρωί της Τρίτης, κάνοντας πολλούς να πιστεύουν ότι ο παγκόσμιος ιστός δεχόταν κυβερνοεπίθεση. Ωστόσο, όπως ανακοίνωσε η εταιρία Facebook, η διακοπή της λειτουργίας οφείλεται σε εσωτερικό σφάλμα και όχι σε επίθεση.

Τα προβλήματα άρχισαν να εμφανίζονται γύρω στην έξι τα ξημερώματα (ώρα Γκρίνουιτς δηλαδή 8 ώρα Ελλάδος) και σιγά σιγά επεκτάθηκαν, με αποτέλεσμα να επιβραδυνθεί ή να παρεμποδιστεί ολοκληρωτικά η πρόσβαση σε άλλες ιστοσελίδες σύμφωνα με αναφορές χρηστών από ολόκληρο τον κόσμο.

Μία ομάδα χάκερ η Lizard Squad η οποία συνδέεται με άλλες κυβερνοεπιθέσεις κατά τους τελευταίους μήνες, αποπειράθηκε να αναλάβει την ευθύνη για τα προβλήματα που παρουσιάστηκαν, μέχρι που το Facebook παραδέχθηκε ότι επρόκειτο περί εσωτερικού σφάλματος. «Δεν πρόκειται για το αποτέλεσμα δράσης κάποιου τρίτου, αλλά για σφάλμα το οποίο συνέβη όταν κάναμε κάποιες αλλαγές στα συστήματα διαμόρφωσης. Ολα, όμως, αποκαταστάθηκαν», αναφέρει η ανακοίνωση της εταιρείας.

Οι χρήστες στις ΗΠΑ, όπως και σε πολλές χώρες της Ασίας και της Ευρώπης, ανέφεραν ότι τους ήταν αδύνατον να «μπουν» στην ιστοσελίδα του Facebook, Instagram, όχι μόνο από τους ηλεκτρονικούς τους υπολογιστές αλλά και από τις ανάλογες εφαρμογές για κινητά τηλέφωνα. Κατά τη διάρκειας της διακοπής λειτουργίας το μόνο που μπορούσαν να δουν οι επίδοξοι χρήστες των ιστοσελίδων στις οθόνες τους ήταν ένα απλό μήνυμα: «Συγγνώμη κάτι πήγε στραβά. Εργαζόμαστε για να αποκαταστήσουμε τη βλάβη όσο πιο γρήγορα μπορούμε». Τον Σεπτέμβριο, αξίζει να σημειωθεί, είχαν πρόσβαση στο Facebook 1,35 δισ. χρήστες του Ιντερνετ και 1,12 εκατ. χρήστες έξυπνων κινητών, σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα στοιχεία.

Πόσο κοστίζει στο Facebook ένα λεπτό offline 

Σύμφωνα με τα τελευταία επίσημα στοιχεία για τον αριθμό των μελών του Facebook σε μηνιαία βάση, η υπηρεσία εξυπηρετεί 1,35 δισεκατομμύρια χρήστες από το WWW και 1,12 χρήστες μέσω κινητών τηλεφώνων (Σεπτέμβριος 2014).

Το μέγεθος και η κλίμακα του Facebook καθιστούν «εξαιρετικά δύσκολη» μια επιχείρηση διακοπής της υπηρεσίας από αλλεπάλληλα αιτήματα σύνδεσης από πολλαπλές πηγές ταυτόχρονα, δηλαδή μια κατανεμημένη επίθεση άρνησης υπηρεσίας (DDoS attack), σύμφωνα με δηλώσεις ειδικών στο πρακτορείο Reuters. Κι αυτό καθώς, αυτές οι επιθέσεις κατευθύνουν χιλιάδες μολυσμένους υπολογιστές υπό τον έλεγχο του επιτιθέμενου στο σάιτ, επιβραδύνοντας ή μπλοκάροντας την πρόσβαση στους χρήστες που το επισκέπτονται συνειδητά, με παράπλευρες συνέπειες στην κίνηση στο Ίντερνετ συνολικά, σε άλλες, ασύνδετες, υπηρεσίες.

Η δυσκολία δεν φαίνεται να αποθαρρύνει τους επίδοξους εισβολείς, αφού θεωρείται γεγονός ότι μεγάλες επιχειρήσεις όπως το Facebook δέχονται πολλές τέτοιες επιθέσεις καθημερινά.

Η Moisey Uretsky, συνιδρυτής της DigitalOcean.com, κάνει μια εκτίμηση του κόστους της κατάλυσης του Facebook ανά λεπτό offline.  Τα έσοδα της υπηρεσίας το πρώτο τρίμηνο του 2014 ήταν 2,5 δισεκατομμύρια δολάρια και σε ετήσια βάση εκτιμά πως θα ξεπερνούν τα 10 δισ. Αφού ένας χρόνος έχει 525.600 λεπτά, κάθε λεπτό offline κοστίζει στην υπηρεσία περισσότερα από 19 χιλιάδες δολάρια, συμπεραίνει η Uretsky. Το Facebook έμεινε offline το πρωί της Τρίτης επί 50 λεπτά.