Πώς μπορεί να φύγει ένα κράτος από το ευρώ
Μία μελέτη που δείχνει ανάγλυφα τον τρόπο που υποδέχθηκαν στη Γερμανία τη νίκη του ΣΥΡΙΖΑ, δημοσίευσε το Ινστιτούτο της Γερμανικής Οικονομίας την επόμενη μέρα των Εθνικών Εκλογών στην Ελλάδα (26 Ιανουαρίου)και η οποία απασχόλησε και τη γερμανική εφημερίδα Handelsblatt.
Ο τίτλος της μελέτης είναι «Πώς πρέπει η Ευρωπαϊκή Νομισματική Ένωση να μεταχειριστεί τα κράτη που είναι απρόθυμα να κάνουν μεταρρυθμίσεις» και αναφέρει πώς μπορεί να διαμορφωθεί ένα ευρωπαϊκό νομικό πλαίσιο προκειμένου μία χώρα-μέλος της ευρωζώνης να φύγει από αυτή, χωρίς να φύγει -όμως- από την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Είναι η πρώτη φορά που μία τέτοια μελέτη γερμανικού οικονομικού think tank δημοσιεύεται και ήδη έχει προκαλέσει το ενδιαφέρον του γερμανικού πολιτικού κόσμου.
Η εν λόγω μελέτη αναφέρει πως «Οι βουλευτικές εκλογές στην Ελλάδα αποκάλυψαν πως η Ευρωπαϊκή Νομισματική Ένωση δεν έχει καμία σαφή διαδικασία για το πώς πρέπει να μεταχειριστούν τα κράτη τα οποία στα πλαίσια ενός προγράμματος στήριξης δεν επιθυμούν να προχωρήσουν σε μεταρρυθμίσεις. “Δεμένο” με αυτή την έλλειψη νομικού πλαισίου είναι και το ερώτημα, αν μία έξοδος ή αποκλεισμός από την ΟΝΕ μπορεί να αποτελέσει μία εφαρμόσιμη λύση».
Η μελέτη του Ινστιτούτου «αναπτύσσει τη βάση με την οποία μπορούν να μετριαστούν κατ΄ ελάχιστον τα επαπειλούμενα οικονομικά προβλήματα από μία έξοδο” από την ευρωζώνη» και τονίζουν πως:
– Πρώτα απ΄ ολα απαιτείται, μεσοπρόθεσμα, να δημιουργηθεί μία νομική οδός για μία έξοδο από την ΟΝΕ (όχι από την ΕΕ).
– Δεύτερον, αν παραβιάζεται το πρόγραμμα των μεταρρυθμίσεων σε ένα κράτος πρέπει να αποφασίζεται από την ΕΕ το πάγωμα των πληρωμών των δόσεων.
– Τρίτον αν υπάρξει πλήρης άρνηση των μεταρρυθμίσεων από ένα κράτος της ΟΝΕ, τότε η κεντρική τράπεζα της ίδιας χώρας θα αποκλείεται από το ευρωσύστημα και θα αποτελούσε στην πραγματικότητα τον αποκλεισμό του εν λόγω κράτους από την ΟΝΕ.
Οι συντάκτες της εν λόγω μελέτης απορρίπτουν το ενδεχόμενο ενός νέου νομίσματος τύπου κουπονιού για τα κράτη που θα αποκλειστούν από την ΟΝΕ ή ενός παράλληλου νομίσματος.
Στη μελέτη αναλύονται εκτενώς:
-Οι οικονομικές συνέπειες μίας εξόδου ή αποκλεισμού ενός κράτους από την ευρωζώνη.
– Τα συγκεκριμένα προβλήματα από μία έξοδο και οι στρατηγικές για τη μείωση των κινδύνων.
– Η απόφαση ενός παγώματος των δόσεων από το πρόγραμμα στήριξης.
Με σκληρά χτυπήματα ανοίγει η ελληνική κυβέρνηση τη νέα παρτίδα διαπραγματεύσεων με τους Ευρωπαίους οι οποίοι περιμένουν να ανοίξουν ακόμα χαρτιά στο τραπέζι πριν πάρουν θέση. Ετσι ενώ η νέα ελληνική κυβέρνηση ξεκινά με την αντιμεταρρύθμιση παγώνοντας την ιδιωτικοποίηση του ΟΛΠ, ανακαλώντας απολύσεις λόγω διαθεσιμότητας και ετοιμάζοντας σειρά κοινωνικών δράσεων, ο Πιερ Μοσκοβισί διαμηνύει ότι δεν υπάρχει διάθεση σύγκρουσης με την ελληνική κυβέρνηση.
Του Χρήστου Φράγκου
Στην πραγματικότητα οι Ευρωπαίοι εταίροι κρατούν κλειστά τα χαρτιά τους, πάνε πάσο και περιμένουν την ελληνική πλευρά να ανοίξει τα χαρτιά της, ακόμα και όταν πρόκειται για μονομερείς ενέργειες. Σε δεύτερη φάση και αφού ολοκληρωθεί ο πρώτος γύρος ενεργειών από ελληνικής πλευράς και με αφετηρία το Eurogroup της 16ης Φεβρουαρίου οι εταίροι της χώρας θα ξεκινήσουν να απαντούν στις κινήσεις της ελληνικής κυβέρνησης και να ζητούν ενημέρωση και το πλήρες σχέδιο.
Αυτό συνεπάγεται ότι οι πιέσεις θα εκδηλωθούν αφού η ελληνική κυβέρνηση παρουσιάσει τις θέσεις, ενώ σκληρή θα είναι η διαπραγμάτευση στο αίτημα για περισσότερο χρόνο. Σε αυτό το πλαίσιο η Αθήνα θα αιτηθεί χρόνο για να υποβάλλει αναθεωρημένο προϋπολογισμό, να διαπραγματευτεί τα πλεονάσματα και να αποκτήσει σαφή εικόνα της κατάστασης.
Από την άλλη πλευρά οι Ευρωπαίοι θα ζητήσουν επιστροφή του κλιμακίου της τρόικας ώστε να υποβοηθηθεί η ελληνική κυβέρνηση και παράλληλα θα ζητήσουν από το οικονομικό επιτελείο και τον πρωθυπουργό υπογραφή παράτασης του ήδη υπάρχοντος Μνημονίου.
Η Αθήνα θα αρνηθεί τόσο την επιστροφή της τρόικα όσο και την παράταση του ισχύοντος προγράμματος, ενώ θα υπάρξει συμφωνία για την ανάγκη υποβολής αναθεωρημένου προϋπολογισμού, ενώ δεν θα γίνει λόγος για τις πρώτες νομοθετικές πρωτοβουλίες της νέας κυβέρνησης.
Τα δυο αυτά αγκάθια που είναι εκ των προτέρων γνωστά καλούνται οι δυο πλευρές να υπερβούν, εφόσον βέβαια υπάρχει η κοινή συνισταμένη της επίτευξης συμφωνίας.
Σε αυτό το πλαίσιο η κυβέρνηση του Αλέξη Τσίπρα θα μπορούσε να υποβάλλει αίτημα τεχνικής υποστήριξης τόσο προς το ΔΝΤ όσο και προς τις Ευρωπαϊκές αρχές, στα πλαίσια σχεδιασμού ενός νέου μεταρρυθμιστικού προγράμματος, το οποίο θα σέβεται τους κανόνες του συμφώνου σταθερότητας.
Κάτι τέτοιο αν και θα προκαλέσει εντάσεις ακόμα και στο εσωτερικό της κυβέρνησης, πόσο μάλλον στο κόμμα, εκτιμάται ότι μπορεί να γίνει αποδεκτό από τους Ευρωπαίους, οι οποίοι θα μπορούσαν να ενεργοποιήσουν τον ESM –ως δίχτυ ασφαλείας- και να συναινέσουν σε τεχνικές λύσεις για την κάλυψη των ολολόγων.
Στις τεχνικές λύσεις περιλαμβάνεται και ο συμψηφισμός κερδών από τη διακράτηση ελληνικών ομολόγων με αυτά που λήγουν το επόμενο χρονικό διάστημα.
Το πρόβλημα όμως θα είναι η επιδείνωση του κλίματος στις αγορές, καθώς θα δημιουργηθεί τεχνικό και χρονικό κενό από την αυτόνομη έξοδο από το Μνημόνιο μέχρι την έναρξη ισχύος του νέου μηχανισμού.
Μια τέτοια κατάσταση θα μπορούσε να προκαλέσει υποβάθμιση του αξιόχρεου ή των προοπτικών της ελληνικής οικονομίας, εντείνοντας τις πιέσεις στην ελληνική κυβέρνηση για την επίτευξη συμφωνίας με τους Ευρωπαίους και περιορίζοντας τα περιθώρια ελιγμών και χρόνου.
Εκτός πρώτης διαπραγμάτευσης το χρέος
Όπως όλα δείχνουν από την πρώτη φάση της διαπραγμάτευσης θα εξαιρεθεί το ζήτημα του χρέους το οποίο θα συζητηθεί μετά την επίτευξη συμφωνίας για το 2015.
Σύμφωνα με πηγές των Βρυξελλών για το ζήτημα του χρέους το Βερολίνο επιθυμεί να καθυστερήσει οποιαδήποτε συζήτηση, ενώ η Αθήνα θέλει μια πραγματικά πολιτική απόφαση. Σε αυτό το πλαίσιο κοινός τόπος εκτιμάται ότι μπορεί να βρεθεί στο πλαίσιο μιας Ευρωπαϊκής συνδυάσκεψης η οποία θα μπορούσε να προγραμματιστεί το νωρίτερο το Φθινόπωρο.
Ζήτημα της έριδος θα αποτελέσει και ο χρόνος καθώς η νέα ελληνική κυβέρνηση θα ζητήσει να διεξαχθεί το Δεκέμβριο ή αμέσως μετά τις ισπανικές εκλογές. Στόχος είναι να υπάρξει αρκετός χρόνος ώστε να προλειανθεί πολιτικά το έδαφος αλλά και να κερδίσουν τις εκλογές οι Podemos στην Ισπανία ώστε να αλλάξει η ισορροπία δυνάμεων στην Ευρώπη.
Σε μια τέτοια περίπτωση στον ΣΥΡΙΖΑ εκτιμούν ότι και ο Φρανσουά Ολάντ θα συνταχθεί στο πλευρό των Νοτίων, ενισχύοντας το μέτωπο, το οποίο σημειοτέων σήμερα δεν υφίσταται, αλλά υπάρχει δυναμική εδραίωσής του.