Παρακολουθήσεις, εκφοβισμός, χειραγώγηση μέσων και αυτολογοκρισία συνθέτουν ένα τοξικό περιβάλλον για την ενημέρωση στη χώρα, σύμφωνα με τη νέα έκθεση του Παρατηρητηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων.
Η Ελλάδα αντιμετωπίζει μια βαθιά κρίση στην ελευθερία των μέσων ενημέρωσης, σύμφωνα με τη νέα έκθεση του Human Rights Watch (HRW), με τίτλο «Από το κακό στο χειρότερο: Η επιδείνωση της ελευθερίας των μέσων ενημέρωσης στην Ελλάδα». Η έκθεση – που εκτείνεται σε 101 σελίδες – επιρρίπτει ευθύνες στην ελληνική κυβέρνηση για παραλείψεις και παρεμβάσεις που υπονομεύουν το κράτος δικαίου και τη δημοκρατία.
Εκφοβισμός και επιτήρηση δημοσιογράφων
Το Παρατηρητήριο καταγράφει πλήθος περιστατικών παρενόχλησης, παρακολούθησης, καταχρηστικών αγωγών (SLAPPs), καθώς και κρατική επιρροή στη δημόσια ενημέρωση. Οι επισημάνσεις στηρίζονται σε 26 συνεντεύξεις με δημοσιογράφους και ειδικούς, καθώς και σε αναλύσεις επίσημων εγγράφων.
Οι μαρτυρίες αναφέρουν φόβο, αυτολογοκρισία και πολιτικές πιέσεις, με χαρακτηριστικές δηλώσεις όπως:
«Ό,τι λες στην τηλεόραση είναι ελεγχόμενο. Ο έλεγχος γίνεται από πάνω» – Δημοσιογράφος με 25 χρόνια εμπειρίας σε μεγάλο ιδιωτικό δίκτυο.
Ακόμη, ανταποκριτής από το εξωτερικό δήλωσε ότι σκέφτεται να εγκαταλείψει τη χώρα λόγω του επιπέδου βίας και πίεσης.
Το σκάνδαλο Predator και οι παρακολουθήσεις
Η έκθεση επαναφέρει το σκάνδαλο παρακολουθήσεων με χρήση του λογισμικού Predator, επισημαίνοντας ότι δημοσιογράφοι βρέθηκαν στο στόχαστρο της ΕΥΠ ή άλλων κρατικών μηχανισμών. Ο δημοσιογράφος Σταύρος Μαλιχούδης αποκαλύπτει ότι το 2021 κατασκοπευόταν από την ελληνική υπηρεσία πληροφοριών, κάτι που επηρέασε σοβαρά την επαγγελματική του δραστηριότητα και τις πηγές του.
Χρήση δημόσιου χρήματος για επιρροή στα ΜΜΕ
Το HRW καταγγέλλει ότι η ελληνική κυβέρνηση χρησιμοποίησε κρατικά διαφημιστικά κονδύλια για να στηρίξει φιλικά ΜΜΕ και να αποκλείσει ανεξάρτητες φωνές. Παράλληλα, κάνει λόγο για πολιτικό έλεγχο στην ΕΡΤ και το ΑΠΕ-ΜΠΕ, γεγονός που απειλεί την ανεξαρτησία της δημόσιας ενημέρωσης.
Η απάντηση της κυβέρνησης
Το Human Rights Watch κοινοποίησε τα ευρήματα στην ελληνική κυβέρνηση και έλαβε απαντήσεις, οι οποίες περιλαμβάνονται στην έκθεση. Η κυβέρνηση υποβαθμίζει τη σοβαρότητα των καταγγελιών, αναφερόμενη σε μεταρρυθμίσεις, χωρίς να αποσαφηνίζει το βάθος και την ουσία τους.
Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης απέρριψε το ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου που εκφράζει ανησυχία για την ελευθερία των ΜΜΕ στην Ελλάδα, λέγοντας:
«Το κράτος δικαίου στην Ελλάδα είναι ισχυρότερο από ποτέ. Η χώρα μας στοχοποιείται συχνά με συκοφαντίες».
Διεθνής ανησυχία και η θέση της Ε.Ε.
Η Ελλάδα κατατάσσεται στις τελευταίες θέσεις της Ε.Ε. στον Δείκτη Ελευθερίας Τύπου των Δημοσιογράφων Χωρίς Σύνορα (RSF). Τον Φεβρουάριο του 2024, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε ψήφισμα ανησυχίας για τα ΜΜΕ και το κράτος δικαίου στην Ελλάδα, ενώ η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει καταγράψει παρόμοιες ανησυχίες στις εκθέσεις της για το κράτος δικαίου.
Ο διευθυντής του Human Rights Watch Ευρώπης, Hugh Williamson, κάλεσε την Ε.Ε. να δράσει:
«Η ΕΕ πρέπει να διασφαλίσει ότι η Ελλάδα συμμορφώνεται με τις υποχρεώσεις της για την ελευθερία του Τύπου. Χρειάζεται ισχυρότερη δράση».
Συμπέρασμα
Η έκθεση του Human Rights Watch είναι μια εκτενής και τεκμηριωμένη καταγγελία για την κατάσταση των ΜΜΕ στην Ελλάδα. Τεκμηριώνει καθεστωτικές πρακτικές, εκφοβισμό και περιορισμούς που απειλούν την ανεξαρτησία της ενημέρωσης και την ουσία της δημοκρατίας. Η αντίδραση της κυβέρνησης θεωρείται από πολλούς ανεπαρκής, ενώ η διεθνής κοινότητα παρακολουθεί με αυξανόμενο ενδιαφέρον και ανησυχία.
