Γράφει ο αντιπρόεδρος του Πανελλήνιου Φαρμακευτικού Συλλόγου και πρόεδρος του Φαρμακευτικού Συλλόγου Ροδόπης Αλέξανδρος Τσαπέκος

O φαρμακοποιός απαντά:

1. Μέχρι σήμερα 93 εκατομμύρια άνθρωποι εμβολιάστηκαν παγκοσμίως σε 62 χώρες.
2. Τα εμβόλια της PFISER και της MODERNA έχουν 95% και 94,1% ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ (δημιουργία επαρκούς επιπέδου αντισωμάτων) αντίστοιχα.
3. Τα εμβόλια της Astra Zeneca, το Sputnik-v και το Novavax έχουν 60% ( μέχρι σήμερα ) και 91,4% και 89,3 % αντίστοιχα.
4. Όσον αφορά την ΑΣΦΑΛΕΙΑ ( δηλαδή την ύπαρξη ή όχι ανεπιθύμητων ενεργειών ) μέχρι τώρα η εμπειρία έδειξε ότι τα εμβόλια αυτά είναι ασφαλή.
5. Οι ανεπιθύμητες ενέργειες μπορεί είναι ήπιος πόνος ή ερυθρότητα ή και τοπικό οίδημα στο σημείο της ένεσης. Πολύ σπάνια έχουμε αίσθημα κόπωσης, κεφαλαλγία, ωμαλγία ή και ήπιες αλλεργικές αντιδράσεις σε ορισμένα άτομα που υποχωρούν μετά την 2η ή 3η μέρα .
6. Αναφυλαξία δεν παρατηρήθηκε καμία στις κλινικές μελέτες! [Αναφυλαξία ονομάζουμε τη σοβαρή μορφή αλλεργικής αντίδρασης η οποία εκτός από δερματικό εξάνθημα και κνησμό περιλαμβάνει βρογχόσπασμο (δύσπνοια) και υπόταση]. Οι πάσχοντες από σοβαρή αλλεργική νόσο πρέπει να λάβουν τη γνώμη του ιατρού που τους παρακολουθεί.
7. Το να έχει κάποιος μια χρόνια νόσο δεν είναι αντένδειξη αλλά αντίθετα αποτελεί έναν ακόμη λόγο για τον οποίο επιβάλλεται η χορήγηση του εμβολίου.
8. Με νεότερες οδηγίες ενδείκνυται και στις γυναίκες που βρίσκονται σε εγκυμοσύνη, και είναι εκτεθειμένες στον κορωνοϊό λόγω εργασίας . Καλό είναι να προηγηθεί συζήτηση με τον γυναικολόγο τους.
9. Όλα τα παραπάνω αποτελούν την εγγύηση, την οποία οι συμπολίτες μας θα πρέπει να εκτιμήσουν και να αγκαλιάσουν τον εμβολιασμό κατά του covid.
10. Τέλος , θεωρώ ότι είναι αναγκαίο να επιταχυνθεί η εισροή των εμβολίων στη χώρα μας για να επιτευχθεί συντομότερα η κάλυψη του πληθυσμού . Όπως και να ληφθεί άμεσα η απόφαση των αρμοδίων για τον εμβολιασμό των κατάκοιτων συμπολιτών μας.

Την σωστή ισορροπία ανάμεσα στην προστασία της δημόσιας υγείας και τον κατά το δυνατόν περιορισμό των κοινωνικών και οικονομικών επιπτώσεων της  πανδημίας επιχείρησε να βρει η κυβέρνηση προχωρώντας σε μίνι lockdown στην Αττική, η επιδημιολογική εικόνα της οποίας έχει σημάνει συναγερμό στις υγειονομικές αρχές της χώρας.

της Γεωργίας Αθ. Σκιτζή

Η «εκτόξευση» των κρουσμάτων σε συνδυασμό με την αυξημένη μεταδοτικότητα του μεταλλαγμένου ιού αλλά και οι καθυστερήσεις στην παράδοση των εμβολίων που ανατρέπουν τον εμβολιαστικό προγραμματισμό ανάγκασαν την κυβέρνηση να επεξεργαστεί  τα νέα δεδομένα και να επιστρέψει το Λεκανοπέδιο από σήμερα σε μία νέα κανονικότητα με αυστηρότερα μέτρα για το λιανεμπόριο και άνοιγμα τελικά μόνο των Γυμνασίων από την προσεχή Δευτέρα. Για να μην ληφθούν οριζόντια μέτρα σε όλη τη χώρα, επιστρέφει ο υγειονομικός χάρτης, ο οποίος διαχωρίζει σε δύο επίπεδα τις περιοχές: α) επιτήρησης «κίτρινες» και β) αυξημένου κινδύνου «κόκκινες».

Ποια μέτρα τίθενται σε ισχύ

Και στα δύο επίπεδα ισχύουν τα εξής:

·       Υποχρεωτική χρήση μάσκας σε εσωτερικούς και εξωτερικούς χώρους.

·       Περιορισμός κυκλοφορίας με χρήση SMS στο 13033.

·       Εργασία με το ελάχιστο δυνατό προσωπικό

·       Τηλεκπαίδευση στα ΑΕΙ

Στο Επίπεδο Α – Επιτήρησης (κίτρινο):

·       Απαγόρευση κυκλοφορίας από 21:00 έως 05:00

·       Διά ζώσης λειτουργία της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης (Γυμνάσια – Λύκεια)

·       Χώροι Λατρείας: Πραγματοποίηση λειτουργιών με την παρουσία έως 25 ατόμων εντός ναών και έως 50 ατόμων στους μητροπολιτικούς ναούς

·       Λειτουργία καταστημάτων λιανεμπορίου με 1 άτομο ανά 25 τ.μ.

·       Επανέναρξη λειτουργίας των πρακτορείων ΟΠΑΠ (όχι ΟΠΑΠ PLAY) από 01/02/2021

Στο Επίπεδο Β – Αυξημένου Κινδύνου (κόκκινο):

·       Απαγόρευση κυκλοφορίας από 18:00 έως 05:00 με εξαίρεση την Αττική όπου η απαγόρευση ισχύει από 21:00 έως 05:00. Επισημαίνεται ιδιαίτερα ότι στους Δήμους Αχαρνών και Ασπροπύργου η απαγόρευση κυκλοφορίας παραμένει από 18:00 έως 05:00.

·       Δια ζώσης λειτουργία των Γυμνασίων από 01/02/2021

·       Τηλεκπαίδευση για τα Λύκεια

·       Χώροι Λατρείας: Πραγματοποίηση λειτουργιών με ανώτατο όριο τα 9 άτομα

·       Λειτουργία λιανεμπορίου με τη μέθοδο click away και λειτουργία καταστημάτων ένδυσης, υπόδησης, βιβλιοπωλείων, κομμωτηρίων και καταστημάτων προσωπικής περιποίησης με προκαθορισμένο ραντεβού (click-in-a-shop) και με 1 άτομο ανά 25 τ.μ.

·       Κλειστά τα καταστήματα τις Κυριακές

Το παρασκήνιο της απόφασης και το μοντέλο «ακορντεόν»

Μετά από μία σειρά μαραθώνιων συσκέψεων της Επιτροπής Εμπειρογνωμόνων και με την πανδημία να βρίσκεται σε ανοδική τροχιά, οι λοιμωξιολόγοι αποφάνθηκαν ότι η διαφαινόμενη αναζωπύρωση του δεύτερου κύματος του κορωνοϊού σε συνδυασμό με τις μεγάλες καθυστερήσεις στις παραδόσεις των εμβολίων επιτείνουν την ανησυχία και οδηγούν στο μονόδρομο λήψης σκληρότερων μέτρων. Η κυβέρνηση προκειμένου μην χαθεί ο έλεγχος και να παραμείνει διαχειρίσιμη η κατάσταση υιοθέτησε το μοντέλο «ακορντεόν», δηλαδή μετά την χαλάρωση των μέτρων περιορισμού να ακολουθεί η αυστηροποίησή τους, ανάλογα με την επιδημιολογική εικόνα και τις εισηγήσεις των ειδικών. Για το λόγο αυτό άρχισε να κλείνει το «ακορντεόν», δηλαδή να περιορίζει το λιανεμπόριο και να επιβραδύνει το άνοιγμα των σχολείων.

Τα απανωτά πλήγματα στην οικονομία

Μόλις που κατέφεραν να πάρουν μία ανάσα κοινωνία και  οικονομία, μετά από 3 ολόκληρους μήνες lockdown και με μόλις δύο εβδομάδες ανοιχτό το λιανεμπόριο και αποφασίστηκε η επιστροφή στο click away. Το Μαξίμου πιέζεται ασφυκτικά από την αγορά, δεδομένου ότι ένα τρίτο κύμα θα ήταν καταστροφικό. Ο εμπορικός κόσμος βρίσκεται σε οριακή κατάσταση λόγω συσσωρευμένων χρεών, ενώ το ενδεχόμενο νέου υποχρεωτικού κλεισίματος των φυσικών καταστημάτων, θα οδηγήσει χιλιάδες επιχειρήσεις σε λουκέτο, προκαλώντας απώλεια πολλών θέσεων εργασίας. Αξίζει να σημειωθεί, ότι κάθε μέρα που περνάει επιβαρύνει δραματικά την οικονομία και αυτό είναι ένα σοβαρό πρόβλημα που καλείται να διαχειριστεί η κυβέρνηση, δεδομένου ότι ένας μήνας lockdown στοιχίζει περίπου 3 δισ. ευρώ. Ενδεικτική του κλίματος που επικρατεί είναι η δήλωση του αναπληρωτή υπουργού Οικονομικών, Θεόδωρου Σκυλακάκη, ο οποίος μεταξύ άλλων είπε: «δεν πρέπει να πάμε με πανδημία στο τρίτο τρίμηνο του έτους, καθώς θα έχουμε σοβαρό θέμα, όχι όμως χρεοκοπία».

Στο ναδίρ ο τζίρος, «σωσίβιο» η επιστρεπτέα προκαταβολή 6

Την ίδια ώρα, με πτώση πωλήσεων που αγγίζει το 50% έναντι της περσινής χρονιάς κλείνει ο Ιανουάριος για τις εμπορικές επιχειρήσεις, οι οποίες ποντάρουν στην επιμήκυνση της εκπτωτικής περιόδου για να «ζεστάνουν» λίγο τον τζίρο τους, τη στιγμή που οι παρενέργειες της πανδημίας έχουν μειώσει τα αντανακλαστικά και παραλύσει τους μηχανισμούς της αγοράς. Το 2020 λόγω των συνεπειών της υγειονομικής κρίσης, οι απώλειες στον τζίρο του λιανεμπορίου άγγιξαν τα 14-15 δισεκατομμύρια ευρώ, έπεσαν, δηλαδή, από τα 44 δισ. το 2019 στα 30 δισ. την προηγούμενη χρονιά. Το μόνο θετικό είναι ότι ο υπουργός Οικονομικών, Χρήστος Σταϊκούρας δεσμεύτηκε ότι τον Μάρτιο «θα υπάρξει και έκτη επιστρεπτέα προκαταβολή», που θα καλύψει τον Ιανουάριο και τον Φεβρουάριο, ενώ η κυβέρνηση επαναλαμβάνει ότι θα στηρίξει τις πληττόμενες επιχειρήσεις με όσα μέσα διαθέτει.

Του Μακάριου Β. Λαζαρίδη
Βουλευτή Π.Ε. Καβάλας Νέας Δημοκρατίας

Δεν πρωτοτυπώ λέγοντας ότι για να εξασφαλίζεις την ειρήνη, πρέπει να κρατάς τα όπλα σου ακονισμένα. Αυτό είναι γνωστό από τον καιρό των Λατίνων, οι οποίοι έλεγαν ότι εάν επιδιώκεις την ειρήνη, προετοιμάσου για πόλεμο. Και αυτό που εννοούσαν είναι ότι η επένδυση στην ειρήνη περνά μέσα από την επένδυση στην ενίσχυση της αποτρεπτικής ικανότητας, προκειμένου ο αντίπαλος να μην μπει καν στη σκέψη ότι μπορεί να σε πλήξει. Είμαι από εκείνους που πιστεύουν ακράδαντα ότι το μεγαλύτερο όπλο της χώρας είναι η εθνική της ομοψυχία. Και η εθνική ομοψυχία δεν είναι στατική έννοια. Είναι δυναμική. Ανανεώνεται και αντικατοπτρίζεται στην αδιαπραγμάτευτη βούληση – αλλά και εντολή – του ελληνικού λαού για ετοιμότητα και αποφασιστικότητα απέναντι σε οποιαδήποτε πρόκληση δέχεται η πατρίδα μας. Και αυτό ακριβώς κάνει η κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη. Και μάλιστα με τεράστια επιτυχία. Ανταποκρίνεται καίρια και αποτελεσματικά σε όλα τα επίπεδα που συναπαρτίζουν την εθνική μας ασφάλεια. Το υγειονομικό, το οικονομικό, το κοινωνικό, το εθνικό. Και μπορεί εμείς να θέτουμε ως πρώτη μας προτεραιότητα την επίμονη επένδυση στη διπλωματία.

Μια επένδυση που ήδη έχει φέρει καρπούς που δεν είχαν έρθει ποτέ μέχρι σήμερα. Όπως έγινε με τις συμφωνίες για οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών και χάραξη αποκλειστικής οικονομικής ζώνης με την Ιταλία και την Αίγυπτο, με την επένδυση στα πολυδιάστατα σχήματα τριμερών και τετραμερών συνεργασιών με Ισραήλ, Κύπρο και Αίγυπτο. Αλλά και με την επικείμενη επανέναρξη των διερευνητικών εντολών με την Τουρκία, το ξεκίνημα των οποίων ελπίζουμε να έχει ουσιαστική συνεισφορά στη βελτίωση των σχέσεών μας και να μην αποτελεί προσχηματική κίνηση από την πλευρά της Τουρκίας. Ωστόσο, οι καιροί είναι πονηροί. Το ζενίθ προκλητικότητας που ζήσαμε, άλλωστε, τον περασμένο Μάρτιο στον Έβρο αλλά και τον Αύγουστο στο Αιγαίο αποτελούν κορυφώσεις μιας επιθετικότητας η οποία συντηρείται καθημερινά τα τελευταία δύο χρόνια. Για τους λόγους αυτούς, στον παραλογισμό των απειλών να απαντάμε με ενδυνάμωση της αποτρεπτικότητας της ισχύος μας. Και νομίζω ότι όλες οι Ελληνίδες και όλοι οι Έλληνες μπορούν να αισθάνονται ασφαλείς και σίγουροι, καθώς προχωράμε απρόσκοπτα στην ενδυνάμωση και την αναβάθμιση των όρων άμυνας της χώρας. Αυτό κάναμε και πρόσφατα στη Βουλή των Ελλήνων με την ψήφιση του σχεδίου νόμου για την αγορά 18 γαλλικών μαχητικών Rafale. Μια προσθήκη που έρχεται μετά από την συμφωνία για την αναβάθμιση των F – 16 και τις αμυντικές συμφωνίες με Η.Π.Α. και Ισραήλ και ασφαλώς δεν είναι και η τελευταία.

Μια προσθήκη που παρέχει στις Ένοπλες Δυνάμεις της χώρας μια σειρά από δυνατότητες: να αλλάξουμε τους όρους απέναντι την αντιμετώπιση εκείνου που εκστομίζει καθημερινά προκλήσεις και απειλές, να αποκτήσουμε ένα στρατηγικά κατάλληλο όπλο κομμένο και ραμμένο στις στρατηγικές ανάγκες της χώρας και τέλος να ανατρέψουμε θετικά για εμάς τις ισορροπίες σε Ανατολική Μεσόγειο, Κύπρο και Μέση Ανατολή. Και όλα αυτά μέσα από συμβάσεις που ολοκληρώθηκαν σε μόλις τέσσερις μήνες, ενώ παράλληλα εξασφαλίζουν και εγγυώνται τη νομιμότητα και τη διαφάνεια που πρέπει να αφορά μία τέτοιας σπουδαιότητας προμήθεια. Και εδώ αξίζουν συγχαρητήρια στο ΓΕΕΘΑ, στο Γ.Ε.Α., στη Γενική Διεύθυνση Αμυντικών Εξοπλισμών και Επενδύσεων και ιδιαιτέρως στον πολιτικό προϊστάμενο των Ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων, τον Υπουργό Εθνικής Άμυνας κ. Νίκο Παναγιωτόπουλο. Για το λόγο αυτό, κατά τη διάρκεια της συζήτησης του σχεδίου νόμου που είχα την τιμή να εισηγούμαι εκ μέρους της κυβερνητικής πλειοψηφίας, είπα ότι η αγορά των γαλλικών Rafale είναι για την άμυνά μας ότι είναι το εμβόλιο για την πανδημία. Και να κάνω και ένα τελικό σχόλιο.

Η αδιάσειστη αξία της επιλογής των εν λόγω αεροσκαφών δημιούργησε και ένα θετικό προηγούμενο αναφορικά με τους όρους εμπέδωσης της εθνικής ενότητας. Καθώς στην εθνική γραμμή προσχώρησε τελικά και ο ΣΥΡΙΖΑ ο οποίος δεν επανέλαβε τη σειρά εσφαλμένων επιλογών, ψηφίζοντας «παρών» στον προϋπολογισμό για τις δαπάνες του Υπουργείου Άμυνας, αλλά και στις προαναφερθείσες αμυντικές συμφωνίες.

Έτσι, η προμήθεια των γαλλικών Rafale πέρα από το γεγονός ότι αναβαθμίζει σημαντικά και θωρακίζει αποτελεσματικά την εθνική άμυνα της χώρας, ταυτόχρονα συμπληρώνει και το τρίπτυχο ισχύος που στηρίζεται στην εθνική ομοψυχία, την αποτρεπτική ισχύ και την διπλωματική κυριαρχία.

Μετά από 10 μήνες υγειονομικής περιπέτειας, μιας πρωτόγνωρης κατάστασης παγκοσμίως στην οποία κλήθηκε να προσαρμοστεί η ελληνική κοινωνία με πολλαπλό κόστος.

Μετά από 10 μήνες συνύπαρξης με τον κορονοϊό, ασφυκτικής πίεσης στα δημόσια νοσοκομεία, τραγικού απολογισμού 4.553 νεκρών,  δύο lockdown και ολικής ανατροπής στην καθημερινότητα όλων των πολιτών, η σημερινή ημέρα αφήνει μία χαραμάδα αισιοδοξίας.

της Γεωργίας Αθ. Σκιτζή

Η έναρξη των εμβολιασμών στη χώρα μας αποτελεί το εφαλτήριο για τη σταδιακή επιστροφή στην κανονικότητα. Αυτό ακριβώς επιχειρεί να συμβολίσει και ο σημερινός εμβολιασμός του πρωθυπουργού σήμερα στις 14:30 στο Αττικό Νοσοκομείο.

Η κυβέρνηση στέλνει διπλό μήνυμα στην κοινωνία: 1) Το εμβόλιο είναι ασφαλές και αποτελεσματικό 2) Μόνο με το χτίσιμο ενός τείχους ανοσίας θα ανακτήσουμε τις ζωές μας πίσω.

«Η αρχή του τέλους της πανδημίας»

Η εκστρατεία για τον εμβολιασμό του πληθυσμού κατά της Covid-19 αποτελεί την «αρχή του τέλους της πανδημίας» όπως έχει δηλώσει ο Κυριάκος Μητσοτάκης από το βήμα της βουλής. Και αυτό γιατί, η απειλή του κορονοϊού  θα καραδοκεί έως ότου εμβολιαστεί τουλάχιστον το 70% του πληθυσμού με δύο δόσεις. Μέχρι τότε θα φοράμε μάσκα. Θα φοράμε μάσκα πριν το εμβόλιο. Θα φοράμε μάσκα και μετά το εμβόλιο.

Εξηγώντας την τεχνολογία mRNA του εμβολίου των Pfizer-BioNTech, ο καθηγητής Λοιμωξιολογίας, Νίκος Σύψας είπε χαρακτηριστικά: “Είναι ένα τόσο δα μικρό μόριο το οποίο μπαίνει στο σώμα μας, δίνει το μήνυμα να φτιάξουμε από την πρωτεΐνη του κορονοϊού αντισώματα και αμέσως μετά αυτοκαταστρέφεται και αυτοδιαλύεται” και πρόσθεσε:  “είναι ό,τι πιο ασφαλές έχει φτιάξει η τεχνολογία μας. Οι κλινικές μελέτες και η εμπειρία που έχουμε μέχρι σήμερα από μερικά εκατομμύρια εμβολιασμούς στον κόσμο δείχνουν την απόλυτη ασφάλειά του”.

Οι επόμενες κινήσεις Μητσοτάκη

Με κεντρική στόχευση να εξελιχθεί ομαλά η επιχείρηση «Ελευθερία» και να πειστεί το μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού για την αναγκαιότητα του εμβολιασμού, ο πρωθυπουργός και οι στενοί του συνεργάτες εργάζονται σε ένα παράλληλο πρόγραμμα, προκειμένου να δοθεί οριστικό τέλος στην υγειονομική μάχη που βρίσκεται σε εξέλιξη και να επανέλθει σε ομαλούς ρυθμούς η ζωή μας. Πρόκειται για μία δύσκολη εξίσωση με πολλές μεταβλητές, δεδομένου ότι προέχει η προάσπιση της δημόσιας υγείας αλλά και η «σωτηρία» της οικονομίας.  Στο πλαίσιο αυτό, τέσσερις είναι οι παράγοντες που θα καθορίσουν τις επόμενες κινήσεις του Κυριάκου Μητσοτάκη. Α) η μείωση των ημερήσιων κρουσμάτων, β) η αποσυμπίεση των νοσοκομείων γ) η πτώση του αριθμού των διασωληνωμένων και δ) η εξέλιξη των εμβολιασμών.  Το Μέγαρο Μαξίμου γνωρίζει καλά ότι πρέπει να αξιοποιηθεί όλος αυτός το πολιτικός χρόνος σχεδιάζοντας την επόμενη ημέρα, γιατί όταν περάσει ο εφιάλτης του κορονοϊού η κυβέρνηση θα βρεθεί αντιμέτωπη με σωρεία προβλημάτων, που σχετίζονται με την πραγματική οικονομία.

Ο κορονοϊός «κατάπιε» το κυβερνητικό πρόγραμμα – Οι νέες στοχεύσεις

Η υγειονομική κρίση που κλήθηκε να διαχειριστεί ο πρωθυπουργός έξι μόλις μήνες μετά την ανάληψη των καθηκόντων του ανέτρεψε τον κυβερνητικό του προγραμματισμό. Η λέξη – κλειδί είναι οι μεταρρυθμίσεις.  Αθήνα και Βρυξέλλες βρίσκονται σε καθημερινή επαφή για την μέγιστη δυνατή αξιοποίηση του Ευρωπαϊκού Ταμείου Ανάκαμψης. Το ζητούμενο είναι να αποσαφηνιστεί ποια έργα θα χρηματοδοτήσουν τα 16,4 δισ. Ευρώ των επιδοτήσεων αλλά και τα 12,7 δισ. των δανείων του Ταμείου. Στην κατεύθυνση αυτή η ελληνική πλευρά προετοιμάζει το πακέτο έργων που θα επιτρέψει το «ξεκλείδωμα» των κονδυλίων και περιλαμβάνει: το πρόγραμμα “εξοικονομώ-αυτονομώ”, που θα επαναληφθεί τους πρώτους μήνες του 2021 με μεγαλύτερο προϋπολογισμό, το γιγαντιαίο πρόγραμμα αναδάσωσης των 500.000 στρεμμάτων σε υποβαθμισμένες περιοχές, την ψηφιοποίηση υγείας, παιδείας, δικαιοσύνης, τα δίκτυα 5G και την απολιγνιτοποίηση της Δυτικής Μακεδονίας.

Η πολυσυζητημένη μεταβολή του παραγωγικού προτύπου της οικονομίας δεν είναι μια κατάσταση που θα πέσει από τον ουρανό. Ούτε θα την προκαλέσει ο κορωνοϊός από μόνος του. Το μέλλον θα πρέπει να χτιστεί βήμα-βήμα. Η COVID-19 μπορεί να επιταχύνει την έλευση ορισμένων μεταβολών (τεχνολογία), μπορεί να προκαλέσει παραγωγικές καταστροφές, κλείνοντας επιχειρήσεις, να δημιουργεί νέες ευκαιρίες, αλλά οι πραγματικές δυνάμεις για τη μεταβολή του παραγωγικού προτύπου θα έρθουν από τρεις, κυρίως, πηγές: Από τον ιδιωτικό τομέα, ο οποίος θα αναπτύξει νέες επενδυτικές δραστηριότητες, από τον δημόσιο τομέα, που θα αναπτύξει δραστηριότητες βελτίωσης των υποδομών λειτουργίας της οικονομίας και της κοινωνίας, και από τις μεταβολές στο θεσμικό πλαίσιο λειτουργίας της οικονομίας, με κύριο στόχο τη βελτίωση της συνολικής παραγωγικότητας στην οικονομία σε ένα περιβάλλον κοινωνικής συνοχής.

Δεν πρόκειται οι μεταβολές να είναι ραγδαίες και θεαματικές. Ούτε θα γίνουμε ξαφνικά χώρα της καινοτομίας, ούτε η βιομηχανική μας δομή θα ισχυροποιηθεί ξαφνικά! Λίγο-πολύ, η βασική δομή της οικονομίας το 2025 θα είναι όπως σήμερα. Ομως, αντιλαμβανόμαστε ότι ο γεωργικός τομέας, οι μεταφορές και οι αποθηκεύσεις θα έχουν μια ελαφρά μικρότερη συμμετοχή, ενώ η βιομηχανία, ο τουρισμός, οι επικοινωνίες, οι κατασκευές και η διαχείριση ακινήτων μια μεγαλύτερη συμμετοχή! Αυτές οι αλλαγές θα συμβαίνουν παράγοντας περισσότερο προϊόν στην οικονομία, με μεγαλύτερη απασχόληση, με εργατικό δυναμικό που θα έχει νέες δεξιότητες.

Αυτό που θα αλλάξει, όμως, θα είναι η ποιότητα των επενδυτικών πρωτοβουλιών που θα αναλαμβάνονται μέσα στην παραγωγική δομή, αφού οι επιχειρηματικές ευκαιρίες στην οικονομία θα έχουν διαφορετικό χαρακτήρα. Το τρίπτυχο που θα τις καθορίσει θα είναι ο ψηφιακός μετασχηματισμός, η φιλικότητα στο περιβάλλον και η προβολή του πολιτιστικού και πολιτισμικού πλούτου μας, οριοθετώντας μια μετατόπιση στον τουριστικό τομέα από τον ήλιο και τη θάλασσα προς την ιστορία και τον πολιτισμό. Ετσι, η ελληνική οικονομία δεν θα αποβάλει εύκολα το χαρακτηριστικό της στήριξης στους γνωστούς κλάδους στους οποίους και σήμερα στηρίζεται, με το συνακόλουθο αποτέλεσμα της αύξησης του συστηματικού κινδύνου, όμως η νέα επιχειρηματικότητα θα πρέπει να έχει χαρακτηριστικά ανθεκτικότητας. Ως παράδειγμα, τουριστική επιχείρηση θα μπορούσε να έχει και ένα διαφοροποιημένο χαρτοφυλάκιο δραστηριοτήτων (παραγωγή ενέργειας, παραγωγή οικολογικών προϊόντων, διαδικτυακές επικοινωνίες, όχι μεταφορές κ.λπ.).

Η πανδημία φαίνεται να παίζει τον ρόλο της. Οπως μου έλεγε και ένας υψηλά ιστάμενος χειριστής δημόσιων θεμάτων, κανείς δεν περίμενε ότι ο κορωνοϊός θα επιδρούσε τόσο θετικά στην ψηφιοποίηση της δημόσιας λειτουργίας, αλλά και στη βελτίωση της σχέσης του πολίτη με το Δημόσιο. Στο Ελληνικό Εθνικό Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, το 38% των επιδοτήσεων (6,2 δισ. ευρώ) είναι για την πράσινη μετάβαση, το 13% για την ψηφιακή μετάβαση (2,1 δισ. ευρώ), που μετατρέπεται τελικά σε 20%, γιατί ψηφιακά έργα υπάρχουν σε όλους τους πυλώνες δράσης, το 25% (4,1 δισ. ευρώ) θα ενισχύσει την απασχόληση, τις δεξιότητες και την κοινωνική συνοχή και το 24% (4 δισ. ευρώ) τις ιδιωτικές επενδύσεις. Τα ποσά αυτά θα μοχλευθούν με δανειακούς πόρους (12,6 δισ. ευρώ) σε μια αναλογία 60/40, κάτι που θα επιτρέψει να προσεγγίσουμε -μαζί με πρόσθετες δράσεις που σχετίζονται με την απολιγνιτοποίηση, τον αγροτικό τομέα κ.λπ., τα γνωστά 32 δισ. ευρώ.

Προς αυτή την κατεύθυνση έχει ήδη δημιουργηθεί ένα αρκετά νέο θεσμικό πλαίσιο, όπως διαμορφώνεται από το πολεοδομικό και χωροταξικό νομοσχέδιο, που έχει τολμηρές και μερικές φορές μη δημοφιλείς πολιτικά καινοτομίες και θεσμικές ψηφιακές πρωτοβουλίες, όπως είναι οι ψηφιακές εξυπηρετήσεις (συνταγογραφήσεις, πιστοποιητικά κ.λπ.), η Εθνική Στρατηγική Κυβερνοασφάλειας και το νομοσχέδιο για τον μετασχηματισμό του Ταμείου Αρχαιολογικών Πόρων και Απαλλοτριώσεων σε Οργανισμό Ανάπτυξης και Διαχείρισης Πολιτιστικών Πόρων με σημαντικές πρωτοβουλίες και ευχέρειες.

Ομως, το νέο αυτό πλαίσιο απαιτεί μια δημόσια διοίκηση που θα χαρακτηρίζεται από προσωπικό το οποίο θα μπορεί να παράγει λύσεις και καινοτομίες για την εξυπηρέτηση των πολιτών, που θα οδηγούν στη μεγαλύτερη συμμετοχή τους στην οργάνωση και στην επίλυση των προβλημάτων της καθημερινότητας, στην αξιοποίηση για το δημόσιο συμφέρον υπηρεσιών του ιδιωτικού τομέα, που σε ορισμένους τομείς (όπως ο οικιστικός) έχει ήδη υπεισέλθει στη ζωή μας αρκετά αθόρυβα. Προφανώς, ο νέος αυτός δημόσιος τομέας απαιτεί στελέχη τα οποία θα επιλέγονται αξιοκρατικά, περισσότερο με βάση τα προσόντα τους, τις γνώσεις τους και τις δεξιότητές τους και λιγότερο με βάση τα κοινωνικά χαρακτηριστικά. Το νέο πλαίσιο λειτουργίας του ΑΣΕΠ έχει αρκετά παρόμοια στοιχεία.

Οι παραπάνω μείζονες μεσομακροπρόθεσμες μεταβολές επισυμβαίνουν τη θετική στιγμή κατά την οποία η Ευρώπη φαίνεται να καταλήγει (με την Ουγγαρία και την Πολωνία) στην ενεργοποίηση πακέτου της αντιμετώπισης της πανδημίας (750 δισ.) και στην επέκταση της βοήθειας από την ΕΚΤ, αφήνοντας στην αβεβαιότητα προς το παρόν μόνο το Brexit.

Το βασικό ζητούμενο πλέον είναι η διεύρυνση της εμπιστοσύνης του πολίτη προς το θεσμικό πλαίσιο στο οποίο ζει, που αποτελεί βασικό όρο για την απελευθέρωση της δημιουργικότητάς του για την αλλαγή του παραδείγματος στη ζωή μας!

*Του Μακάριου Β. Λαζαρίδη Βουλευτή Π.Ε. Καβάλας Νέας Δημοκρατίας

Σύμφωνα με τον πατέρα της Ιατρικής Επιστήμης, τον Ιπποκράτη, «η θεραπεία είναι ζήτημα χρόνου, κάποιες φορές όμως είναι και ζήτημα ευκαιρίας». Φράση που ταιριάζει απόλυτα στην περίπτωση της Ελλάδας, όσον αφορά την επόμενη μέρα της πανδημίας.

Και αυτό διότι, ναι μεν βιώνουμε, μαζί με ολόκληρο τον πλανήτη βέβαια, πρωτόγνωρες καταστάσεις, με αναπόφευκτη την μεγάλη ύφεση στην οικονομία μας, ωστόσο, με την κατάλληλη διαχείριση, μπορούμε στο τέλος της περιπέτειας να έχουμε θέσει τις συνθήκες για την ολική μεταμόρφωση της χώρας. Στις προκλήσεις που θα ανακύψουν μετά την πανδημία, η χώρα μας οφείλει να ανταποκριθεί άμεσα και αποτελεσματικά, καταφέρνοντας επί της ουσίας να μετατρέψει την κρίση σε ευκαιρία.

Βασικό «κλειδί» για την υλοποίηση αυτού του στόχου είναι η επιτάχυνση των αναγκαίων μεταρρυθμίσεων, άμεση προτεραιότητα της Κυβέρνησης του Κυριάκου Μητσοτάκη. Η παρατεταμένη υγειονομική και κατ’ επέκταση οικονομική κρίση έχουν αναδείξει τη σημασία να επιτείνουμε ακόμα περισσότερο τις προσπάθειές μας στο συγκεκριμένο πεδίο, με γνώμονα την άμεση αντιμετώπιση των νέων προκλήσεων που έχουν διαμορφωθεί και την επαναφορά της ελληνικής οικονομίας σε αναπτυξιακή τροχιά.

Ουσιαστικά, η προώθηση των μεταρρυθμίσεων αποτελεί την απάντηση στην κρίση και η Κυβέρνηση, ανάμεσα σε όλα τα άλλα, «τρέχει» ακόμα πιο γρήγορα τις διαδικασίες για να ολοκληρωθούν οι απαιτούμενες αλλαγές. Με το «επιθετικό» μεταρρυθμιστικό πρόγραμμα που βρίσκεται σε εξέλιξη, η Ελλάδα θα καταφέρει να καταστεί μια εξωστρεφής και ανταγωνιστική χώρα, η οποία θα πρωταγωνιστήσει στις «δίδυμες επαναστάσεις» του μέλλοντος, την ψηφιακή και την ενεργειακή επανάσταση. Μόνο ελπίδα, για παράδειγμα, μπορεί να μας γεμίσει η επιτάχυνση της ψηφιοποίησης του κράτους, η ταχύτητα με την οποία, ελέω κρίσης, μεταφέρθηκαν στον ψηφιακό κόσμο υπηρεσίες που παραδοσιακά απαιτούσαν φυσική παρουσία, μέσω της ιστοσελίδας gov.gr.

Απέναντι σε αγκυλώσεις και γραφειοκρατίες δεκαετιών, οι πολίτες διαπίστωσαν πως η ζωή τους μπορεί να γίνει πολύ πιο εύκολη, κάτι που διαπιστώθηκε επίσης τόσο με την τηλεργασία όσο και με την τηλεκπαίδευση των μαθητών. Την ίδια ώρα, με την εφαρμοζόμενη πολιτική, αντιμετωπίζονται πολλά από τα ζητήματα που σχετίζονται με την κρίση, όπως η ανισότητα του εισοδήματος, η έλλειψη εργασιακής αξιοπρέπειας, η ανεργία, η έλλειψη ρευστότητας σε μικρές κυρίως επιχειρήσεις, η υπερφορολόγηση, οι υψηλές ασφαλιστικές εισφορές και η έλλειψη των κατάλληλων συνθηκών για να επενδύσει κάποιος στη χώρα μας.

Σε αυτή την προσπάθεια για «φυγή προς τα εμπρός», δεν θα πρέπει να παραβλεφθούν εξάλλου τα διαθέσιμα κεφάλαια τόσο από τον ιδιωτικό τομέα όσο και από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Χαρακτηριστική η περίπτωση του Ταμείου Ανάκαμψης που οριστικοποιήθηκε στην τελευταία συνεδρίαση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου στις Βρυξέλλες, με αποτέλεσμα να ξεκλειδώσουν οριστικά για την Ελλάδα 72 δις ευρώ. Η χώρα μας έχει ήδη καταθέσει το σχέδιο της στην Ευρωπαϊκή Ένωση και έχει πάρει πολύ καλές κριτικές, με τις πρώτες εκταμιεύσεις να αναμένεται να ξεκινήσουν εντός του 2021. Πρόκειται για μια τεράστια αναπτυξιακή ευκαιρία, την οποία δεν πρέπει να αφήσουμε να πάει χαμένη.

Και δεν θα την αφήσουμε να πάει χαμένη. Μια νέα, καλύτερη μέρα ξημερώνει για τη χώρα.

*Γράφει ο Θόδωρος Κοντογεωργίου – Εκλεγμένος στο ΔΣ του Εμπορικού Συλλόγου Καβάλας με την Αγωνιστική Συσπείρωση

Πριν την νέα τροπή της πανδημίας οι «ειδικοί» οικονομολόγοι ανακοίνωσαν το περιβόητο «σχέδιο της Επιτροπής Πισσαρίδη», που η κυβέρνηση είχε παραγγείλει και το οποίο καταλήγει ότι: «εφόσον το σχέδιο ανάπτυξης εφαρμοστεί συστηματικά, θα οδηγήσει σε υψηλότερη ευημερία για τα νοικοκυριά, μέσω της συστηματικής ενίσχυσης της παραγωγικότητας και των αμοιβών της εργασίας». Η ΝΔ διαμορφώνει αναλόγως την κατανομή των πόρων που «έρχονται» απ' την ΕΕ, ενώ ο ΣΥΡΙΖΑ καταγγέλλει το σχέδιο ως «νεοφιλελεύθερο». Έτσι κι αλλιώς όμως, οι πόροι κατανέμονται με βάση την ιεράρχηση του κλάδου και το μέγεθος της επιχείρησης. Οι προβλέψεις της έκθεσης Πισσαρίδη δεν είναι καινούργιες, ούτε πρωτότυπες.

Επιμένει στη γραμμή της «εξωστρέφειας της οικονομίας» ενισχύοντας τον εξωτερικό Τουρισμό και τις εξαγωγές της βιομηχανικής παραγωγής, προτείνοντας οικονομικές αλλαγές σ’ αυτήν την κατεύθυνση. Πλευρές της έκθεσης αφορούν τους αυτοαπασχολούμενους άμεσα, όπως η προτεινόμενη επιτάχυνση της συγκέντρωσης και της συγκεντροποίησης του κεφαλαίου, με μεγάλη αύξηση των επενδύσεων, αντίστοιχη μείωση του αριθμού των μικρών επιχειρήσεων και απαλλοτρίωση αυτοαπασχολούμενων απ' τις μεγαλύτερες επιχειρήσεις αφού ενοχοποιήθηκαν ως «η φτώχεια των εθνών» απ' τον ΣΕΒ. Συγκεκριμένα το σχέδιο αναφέρει: «Σε σχέση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες, η Ελλάδα έχει μεγάλο ποσοστό μικρών επιχειρήσεων και αυτοαπασχολουμένων…. Το υψηλό μερίδιο απασχόλησης σε ατομικές και μικρές επιχειρήσεις σχετίζεται με την χαμηλή παραγωγικότητα της εργασίας, καθώς η παραγωγικότητα σχετίζεται θετικά με το μέγεθος των επιχειρήσεων». Η έκθεση προβλέπει λοιπόν σωρεία μέτρων σε αυτή την κατεύθυνση, όπως η απελευθέρωση των αγορών, το φιλοεπενδυτικό νομοθετικό πλαίσιο κ.λπ. Επίσης την προώθηση της φοροασυλίας του μεγάλων επιχειρήσεων με νέες φοροαπαλλαγές, σε βάρος των αυτοαπασχολούμενων και παράλληλα τη νέα μείωση παροχών σε Υγεία, Παιδεία και κοινωνική προστασία, ώστε να εξασφαλιστούν πόροι για την δυναμική προώθηση των επενδύσεων.

Στην ουσία, το σχέδιο Πισσαρίδη κωδικοποιεί και προσπαθεί να επιταχύνει την ενιαία στρατηγική που εφαρμόζει σήμερα η ΝΔ, όπως πριν ο ΣΥΡΙΖΑ. Τελικά, είναι ένας νέος κρίκος στην μακριά αλυσίδα των μεταμνημονιακών δεσμεύσεων, ιεραρχώντας τις προτεραιότητες της κρατικής παρέμβασης για τις ανάγκες των επιχειρηματικών ομίλων την επόμενη περίοδο. Με αυτή την έννοια είναι πραγματικά «υπερκομματική», όπως ανέφερε ο πρωθυπουργός. Η συζητούμενη ανάπτυξη για την επόμενη περίοδο θα κινηθεί περίπου σ' αυτούς τους άξονες. Η σημαντική αύξηση των επενδύσεων, η μεγέθυνση των επιχειρήσεων, χρειάζονται την απελευθέρωση των μεγάλων επιχειρήσεων από τους όποιους περιορισμούς, με νομοθετικές αλλαγές, για τη διασφάλιση της κερδοφορίας τους, για την ανταγωνιστικότητα της οικονομίας και την προοπτική αύξησης του ΑΕΠ.

Όμως, είναι τελείως ψεύτικη η υπόσχεση του σχεδίου, που συμμερίζεται και η κυβέρνηση, ότι η αναπτυξιακή πορεία αυτή θα συνοδευτεί με αύξηση του βιοτικού επιπέδου του λαού, επομένως και των αυτοαπασχολούμενων. Ένα θεμελιακό πρόβλημα που δεν μπορεί να λύσει η ανάπτυξη στο σύστημα της «ελεύθερης οικονομίας» είναι πως θα βελτιωθεί η θέση των αυτοαπασχολούμενων με παράλληλη άνοδο της ανταγωνιστικότητας που προϋποθέτει σίγουρα λιγότερες και πολύ μεγαλύτερες επιχειρήσεις σε κάθε κλάδο. Η μετάβαση της οικονομίας σε συνθήκες μεγέθυνσης των επιχειρήσεων με αναπτυξιακά κίνητρα είναι κεντρικός άξονας της κυρίαρχης μέχρι σήμερα πολιτικής, εκφράζοντας τις ανάγκες των μεγάλων ομίλων. Έτσι, πχ η φοροεπιδρομή στα λαϊκά στρώματα προς όφελος των ομίλων παίρνει απλά διαφορετική μορφή από την εποχή του ΣΥΡΙΖΑ.

Για την ανάπτυξη του επόμενου διαστήματος και την κατανομή των ευρωπαϊκών κονδυλίων, ο ΣΥΡΙΖΑ διατείνεται οτι μπορεί να διαχειριστεί τη μεγαλύτερη κρατική παρέμβαση που έχουν ανάγκη οι όμιλοι με αποτελεσματικότερο τρόπο από τη ΝΔ. Αυτή η διαμάχη ωστόσο είναι κάλπικη γιατί είτε με ΣΥΡΙΖΑ είτε με ΝΔ, με κρίση ή ανάκαμψη, λιγότερη ή περισσότερη κρατική παρέμβαση, επιλέγεται πάντα (αναγκαστικά) από το κράτος ο τρόπος που εξασφαλίζει την κερδοφορία των ομίλων, επιβαρύνοντας το λαό. Χαρακτηριστικό δείγμα είναι τα «μέτρα στήριξης των επιχειρήσεων στην πανδημία», που δείχνουν απλόχερα, αποτελούν όμως προγράμματα ενίσχυσης με κριτήριο το κύκλο εργασιών, τον αριθμό των εργαζομένων, τον τζίρο και την κερδοφορία, κατευθύνοντας το μεγάλο όγκο της ενίσχυσης στις «δυναμικές επιχειρήσεις», δηλαδή στις μεγαλύτερες. Ακόμα και τα διοικητικά μέτρα (περιορισμοί, απαγορεύσεις κ.λπ.) ελαστικοποιούνται θαυμαστά όταν πρόκειται μόνο για τους επιχειρηματικούς ομίλους.

Ο λαός (συμπεριλαμβανομένων των αυτοαπασχολούμενων) είναι ο μόνος που μπορεί να σταματήσει τον εφιάλτη του. Το κρίσιμο είναι πως θα απαντήσει στις δυσμενείς για τη ζωή του εξελίξεις, ανοίγοντας προοπτικές για άλλες εξελίξεις προς όφελός του. Η μεγάλη ενίσχυση των μέτρων και των δυνάμεων καταστολής μαζί με τις προσπάθειες χειραγώγησης και ενσωμάτωσης σε ολόκληρο τον κόσμο αποδεικνύει πως οι οικονομικά ισχυροί ετοιμάζονται για μια έφοδο σε λαϊκές ανάγκες και δικαιώματα που θα αλλοιώσουν το μέχρι σήμερα γνωστό οικονομικό και κοινωνικό τοπίο.

Οι αυτοαπασχολούμενοι έχουν τη δυνατότητα να αντεπιτεθούν και να κερδίσουν μια κρίσιμη μάχη σε συμμαχία με τα υπόλοιπα τμήματα του λαού. Στο κίνημα να εμπιστευτούν τις αντιμονοπωλιακές δυνάμεις και να απαλλαγούν από αυτές που παζαρεύουν στη γραμμή των επιχειρηματικών ομίλων. Αυτούς δηλ. που επαναλαμβάνουν μονότονα ότι «όλα είναι θέμα διαπραγμάτευσης», ότι «είναι δύσκολοι καιροί για διεκδικήσεις», εξαντλούνται σε «αιχμηρές δηλώσεις», «καυστικές ανακοινώσεις» κ.λπ. Όσους, είτε το καταλαβαίνουν είτε όχι, τραβούν το χαλινάρι και φρενάρουν τις αγωνιστικές διαθέσεις που υποβόσκουν, υπονομεύουν κάθε φιλολαϊκή προοπτική.

*Γράφει η Ειρήνη Κυλίμου – Φοιτήτρια Φιλολογίας στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων

             Τα Χριστούγεννα είναι η εκείνη η εποχή του χρόνου όπου οι δρόμοι ξεχυλίζουν από κόσμο, τα καταστήματα δουλεύουν ασταμάτητα και τα νοικοκυριά ετοιμάζουν πυρετωδώς τις γιορτινές ετοιμασίες. Είναι εκείνες οι μέρες που οικογένειες και φίλοι αρπάζουν την ευκαιρία για μία συνάντηση όλοι μαζί.

            Φέτος τα Χριστούγεννα, όπως και το Πάσχα, θα είναι διαφορετικά από τα άλλα με περιορισμούς και λιγότερες εξόδους. Η όποια χαλάρωση δεν θα περιλαμβάνει το άνοιγμα της εστίασης ενώ τα καταστήματα πιθανότατα να παραμείνουν κλειστά, αν όχι να ανοίξουν ελάχιστα, και οι μετακινήσεις είναι αδύνατες με αποτέλεσμα οικογένειες να γιορτάσουν χωριστά την γέννηση του Χριστού.

            Το γεγονός πως άνθρωποι θα περάσουν μακριά από δικούς τους, ενδεχομένως και μοναχικά, τις γιορτές επηρεάζει βαθύτατα την ψυχολογία, επιβαρύνοντας το ήδη υπάρχον καταθλιπτικό κλίμα που προκάλεσε ο εγκλεισμός.

            Παρόλα αυτά ο χρόνος δεν σταματάει και τα Χριστούγεννα δεν ακυρώνονται λόγω της πανδημίας και των περιοριστικών μέτρων. Σπίτια, δρόμοι και πλατείες «ντύνονται» γιορτινά και τα λαμπάκια δίνουν φως και ελπίδα στις ψυχές μας. Μέσα από αυτά που βιώνουμε αποδεικνύουμε την δύναμη που κρύβουμε και τις αντοχές μας στη μάχη με τον «αόρατο εχθρό», ο οποίος με την εύρεση του εμβολίου, μετράει αντίστροφα για την λήξη του.

Τα κομμάτια του δαιδαλώδους παζλ – σχεδίου της διαχείρισης του δεύτερου σφοδρού κύματος της πανδημίας τοποθετεί αργά αλλά σταθερά η κυβέρνηση, ισορροπώντας μεταξύ της προστασίας της δημόσιας υγείας μέσω της αναχαίτισης του φονικού κορονοϊού και της ανάγκης για επανεκκίνηση της κοινωνικής και οικονομικής δραστηριότητας.

της Γεωργίας Αθ. Σκιτζή

Η επιστροφή στην κανονικότητα αποτελεί μεγάλο στοίχημα για τον πρωθυπουργό και όπως όλα δείχνουν θα γίνεται με το σταγονόμετρο, δεδομένου ότι η αλυσίδα μετάδοσης του ιού αργεί να σπάσει, αφού πλέον οι χώροι εργασίας και οι οικογένειες αποτελούν τις κύριες εστίες υπερμετάδοσης.

Γιατί όμως παραμένει υψηλός ο αριθμός των κρουσμάτων, ενώ παρατείνεται η καραντίνα; Σύμφωνα με τους ειδικούς τέσσερις είναι οι κύριοι λόγοι που ευθύνονται για την αργή και βασανιστική πορεία υποχώρησης του ιού.

1. Ενδοοικογενειακές μολύνσεις (εκτεταμένη διασπορά μέσα στις οικογένειες)

2. Ηπιότερα περιοριστικά μέτρα σε σχέση με το πρώτο lockdown

3. Κόπωση του πληθυσμού που οδηγεί σε μικρότερη συμμόρφωση

4. Καιρικές συνθήκες που επιβάλλουν περιορισμό σε κλειστούς χώρους

Παρέμβαση Μητσοτάκη με μία προϋπόθεση

Σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές ο πρωθυπουργός θα απευθυνθεί στον ελληνικό λαό λίγες ημέρες πριν τις γιορτές με μία μόνο προϋπόθεση: Εάν σταθεροποιηθεί η πορεία της πανδημίας και δεν επιδέχονται αμφισβήτησης τα επιδημιολογικά δεδομένα, καθώς τότε θα μπορεί να επικοινωνήσει στην κοινωνία τον πλήρη οδικό χάρτη για το άνοιγμα της οικονομίας μέχρι την έναρξη του εμβολιασμού στη χώρα μας.

Παράλληλα, μεγάλο βάρος δίνουν στο Μέγαρο Μαξίμου στην καμπάνια εμβολιασμού που αναμένεται να ξεκινήσει από τον Ιανουάριο και θα ολοκληρωθεί το Μάρτιο. Ο ίδιος ο πρωθυπουργός θα αναλάβει να ενημερώσει τους πολίτες για το εμβόλιο και θα ζητήσει και από τους πολιτικούς αρχηγούς να υπάρξει κοινός βηματισμός στο εν λόγω θέμα. Σε αυτό το πλαίσιο ο Κυριάκος Μητσοτάκης θα προεδρεύσει σήμερα στις 12:00 σε ευρεία τηλεδιάσκεψη με αντικείμενο το σχέδιο για τον εμβολιασμό κατά του κορονοϊού στην Ελλάδα και την εκστρατεία ενημέρωσης των πολιτών.

Αλλαγή του χρόνου με lockdown;

Με βάση την δυσμενή επιδημιολογική εικόνα που παρουσιάζει αυτή τη στιγμή η χώρα, το κυβερνητικό επιτελείο προχωρά με σταθερά βήματα στο «σχέδιο εξόδου» , ενώ δεν αποκλείεται η επέκταση της καραντίνας μέχρι τις αρχές Ιανουαρίου με μικρές ανάσες που θα δώσει το άνοιγμα του λιανεμπορίου ενόψει των Χριστουγέννων και της Πρωτοχρονιάς.  Για το λόγο αυτό καταρτίζεται το εξής πλάνο:

Δευτέρα 7 Δεκεμβρίου

α) Λιανεμπόριο:

• Λειτουργία 110 καταστημάτων εποχικών ειδών (χριστουγεννιάτικα είδη)

• πώληση χριστουγεννιάτικων ειδών στα σούπερ μάρκετ.

Τα παραπάνω καταστήματα θα λειτουργήσουν μέχρι και τις 9 Ιανουαρίου αυστηρά και με τις εξής προϋποθέσεις:

• Για την μετάβαση στο κατάστημα: αποστολή SMS στο 13033 με επιλογή «2 -Μετάβαση σε κατάστημα»

• Ωράριο λειτουργίας: 7 το πρωί έως 20:30 το βράδυ

• Χωρητικότητα:

4 άτομα ανά 100 τ.μ.

1 άτομο ανά 15 τ.μ. για καταστήματα άνω των 100 μέτρων

• Αποστάσεις 2 μέτρων μεταξύ των πελατών

• Συνίσταται η μη χρήση ανελκυστήρων

• Υποχρεωτική η χρήση μάσκας

Δευτέρα 14 Δεκεμβρίου

• Πιθανή επαναλειτουργία μικρού αριθμού εμπορικών καταστημάτων:

• κομμωτήρια

• βιβλιοπωλεία

• ανθοπωλεία

• και καταστήματα πώλησης παιδικών παιχνιδιών.

Παρά την υψηλή αγοραστική ζήτηση,  ο υπουργός Ανάπτυξης, Άδωνις Γεωργιάδης δεν απέκλεισε τα καταστήματα αυτά να ξανακλείσουν, αν παρατηρηθούν εικόνες συνωστισμού.

Αντίθετα, κλειστές θα παραμείνουν την περίοδο των γιορτών οι επιχειρήσεις της εστίασης:

• Μπαρ

• κέντρα διασκέδασης

• πολυχώροι ψυχαγωγίας

Για τα εστιατόρια, δεδομένου ότι αρκετοί επιχειρηματίες του κλάδου δεν προτίθενται να ανοίξουν λόγω αδυναμίας κάλυψης των λειτουργικών εξόδων από τους αυστηρούς περιορισμούς, προκρίνεται η λύση της επιδότησης για την αγορά θερμαντικών σωμάτων.

Την περίοδο των γιορτών, θα παραμείνουν ακόμη κλειστά:

• τα σχολεία όλων των βαθμίδων της υποχρεωτικής εκπαίδευσης

• θέατρα

• σινεμά

• γκαλερί

• θερινά θέρετρα και χιονοδρομικά κέντρα

«Πάγο» στους εκδρομείς των Χριστουγέννων

Εν τω μεταξύ, χειρόφρενο τράβηξε ο κυβερνητικός εκπρόσωπος, Στέλιος Πέτσας στους δυνητικούς εκδρομείς των Χριστουγέννων, τονίζοντας πως φαίνεται πάρα πολύ δύσκολο να επιτραπούν οι μετακινήσεις μεταξύ νομών κατά τη διάρκεια των εορτών με βάση το υψηλό ιικό φορτίο αλλά και το ότι μια τέτοια απόφαση μπορεί να δημιουργήσει χαλάρωση.

Στο «κόκκινο»  6 περιοχές – Προ των πυλών νέα μέτρα

Η αποτίμηση της επιδημιολογικής κατάστασης, καθώς και ο καλύτερος δυνατός συντονισμός όλων των συναρμόδιων φορέων για τη βέλτιστη διαχείριση της κατάστασης και την αποτροπή περαιτέρω διασποράς του ιού Covid-19 στις Περιφερειακές Ενότητες Ξάνθης, Δράμας, Πέλλας, Φλώρινας, Πιερίας και Ημαθίας βρέθηκαν στο επίκεντρο έκτακτης τηλεδιάσκεψης με όλους τους συναρμόδιους παράγοντες και τη συμμετοχή του καθηγητή Σωτήρη Τσιόδρα, ενώ αποφασίστηκε κινητές Ομάδες Υγείας (ΚΟΜΥ) του ΕΟΔΥ να πραγματοποιήσουν τις επόμενες ημέρες σειρά rapid test σε μεγάλες βιομηχανικές μονάδες των εν λόγω Περιφερειακών Ενοτήτων.

Όπως τόνισε ο υφυπουργός Πολιτικής Προστασίας, Νίκος Χαρδαλιάς σε περιοχές που τα μέτρα δεν φέρνουν αποτέλεσμα θα λαμβάνονται και άλλα. Ενώ ήδη τίθενται σε εφαρμογή δύο νέα μέτρα ελέγχου της πανδημίας: α) Δεν θα επιτρέπεται η είσοδος στη χώρα σε όσους ανιχνευτούν θετικοί στον κορονοϊό στα χερσαία μας σύνορα και β) Απαγορεύονται οι επισκέψεις στις μονές του Άγιου Όρους σε όσους δεν ζουν εκεί μόνιμα.

*Γράφει η Ειρήνη Κυλίμου – Φοιτήτρια Φιλολογίας στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων

            Η έξαρση του κορονοϊού πέρα από τις βαριές επιπτώσεις στον οργανισμό του ανθρώπου,επέφερε σοβαρές συνέπειες και στην ψυχολογία του. Σύμφωνα με έρευνα του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης, πρωταρχική ανησυχία όσον αφορά την κρίση του COVID-19, για τους νέους, αποτελεί η ψυχική υγεία. Για διάφορες ομάδες του πληθυσμού όμως, η ψυχική υγεία έρχεται να συμπληρώσει τα υπόλοιπα προβλήματα που επιφέρει η πανδημία του κορονοϊού. Σίγουρα δεν θα ήταν φρόνιμο να συγκρίνουμε τις δυο περιπτώσεις,παρόλα αυτά και η αρνητικά επιφορτισμένη ψυχολογική διάθεση μπορεί να οδηγήσει τον άνθρωπο σε ακραίες καταστάσεις.

            Το καθεστώς εγκλεισμού,που υπαγορεύτηκε από την κυβέρνηση, αποτελεί τις αλυσίδες που τυλίγονται γύρω μας, περιορίζοντας μας στα απανωτά κοινωνικό-βιοτικά προβλήματα. Οι αλυσίδες αυτές όμως υπενθυμίζουν την αναγκαιότητα της δύναμης που πρέπει να υποδείξουμε σαν λαός και την υπομονή απέναντι στον αόρατο εχθρό. Στην πρώτη γραμμή αυτής της μάχης λοιπόν βρίσκονται όλοι οι γιατροί και το νοσηλευτικό προσωπικό, να μάχονται ακατάπαυστα θυσιάζοντας τον χρόνο και την δύναμη τους.

Η ψυχική αντοχή αυτών των ανθρώπων είναι άξια θαυμασμού, λαμβάνοντας υπόψη και την πίεση που δέχεται το σύστημα υγείας, με τα νοσοκομεία της χώρας να ασφυκτιούν από ασθενείς και τις ΜΕΘ να γεμίζουν δραματικά. Η πανδημία είναι αδιαπραγμάτευτα από τα δυσκολότερα κομμάτια της ιστορίας, όπως μπορούμε να θυμηθούμε από την ισπανική γρίπη του 1918, κομμάτια που λήγουν με τεράστιες ανθρώπινες απώλειες και που μας καθιστούν δυνατότερους στις δυσκολίες της καθημερινότητας, θυμίζοντας μας πως το σημαντικότερο αγαθό είναι μονάχα η υγεία μας.

Ζούν και κυρίως κυκλοφορούν ανάμεσα μας . Ανέμελοι, άνετοι, δε βλέπουν τίποτε, δεν ακούν τίποτε, για να παραφράσω τον τίτλο παλαιότερης κωμωδίας.

Δεν βλέπουν ειδήσεις στην τηλεόραση για να μη «μαυρίζει» η ευαίσθητη ψυχούλα τους, δεν παρακολουθούν ενημερωτικές εκπομπές γιατί οι ειδικοί είναι «άσχετοι», δεν διαβάζουν εφημερίδες γιατί δεν εμπιστεύονται τους δημοσιογράφους που «τα παίρνουν» . 

Αυτοί τα ξέρουν καλύτερα, γιατί το είπε ο φίλος Τάκης ο ταξιτζής, που η κουμπάρα της νονάς του δουλεύει καθαρίστρια σε νοσοκομείο στη Γερμανία και έχουν δει πολλά τα μάτια της…

Γνωρίζουν βεβαίως τον ήρωα του γνωστού reality, του οποίου δεν χάνουν επεισόδιο και κατά βάθος ζηλεύουν τον ήρωα με τα πολλά κορίτσια, γιατί εκείνοι θα τα κατάφερναν καλύτερα από τον «Παναγιώτη»…. 

Φορούν μεν τη μάσκα, αλλά η μυτούλα ή και η μυτόγκα, ανάλογα με την περίπτωση του καθενός, μένει εκτός, για να μπορούν να εισπνέουν και να εκπνέουν ελεύθερα, χωρίς περιορισμούς που μπορεί να οδηγήσουν σε «ασφυξία»… 

Μάσκα χωρίς μάσκα ή καλύτερα μάσκα χωρίς λόγο, μάσκα στο πηγούνι, και μερικές φορές μάσκα στον αγκώνα, σαν τους αναβάτες δικύκλων που φέρουν το προστατευτικό κράνος, όχι στο κεφάλι, αλλά στον αγκώνα του χεριού τους…. 

Κάθονται αμέριμνοι έξω από τα περιβόητα take away, πίνουν τον καφέ με τις ώρες, και καπνίζουν ταυτόχρονα αρειμανίως, για να μη στερηθούν τις «υπέροχες» και «πολύτιμες» συνήθειές τους . Χαμογελούν και συναγε- λάζονται με άλλους σαν αυτούς, σαν να μην τρέχει τίποτε …Σε τελική ανάλυση τις σε προσδιορίζει ως άνθρωπο, παρά αυτές οι «απολαύσεις»…

Κάνουν πως τηρούν το νόμο και την υποχρέωση για τα μέτρα προστασίας, αποφεύγουν την  επιβολή του προστίμου, αφού κανείς δεν τους λέει το παραμικρό, ενώ δεν έχουν δει, ούτε έχουν ακούσει τις απόψεις των ειδικών που επανειλημμένα, με ρυθμούς καταιγιστικούς και σε αριθμούς εξαντλη- τικούς, συμβουλεύουν καθημερινά για τον τρόπο που φοριέται η μάσκα, αν θέλουμε να είναι μέσο προστασίας ….

Δεν έχω καμία αμφιβολία . Πρόκειται για τους περιβόητους «αρνητές» . Ειδική και ευμεγέθης κατηγορία που δυστυχώς δεν έχουν πεισθεί ότι ο Covid 19 είναι μία σοβαρότατη ασθένεια που μπορεί να οδηγήσει σε θάνατο ή σε άλλες, άκρως επώδυνες συνέπειες για τον ασθενή….

Ισχυρίζονται ότι ο Covid 19 είναι μία απλή ίωση, μία γριπούλα βρε αδελφέ, δεν έγινε και τίποτε, εξάλλου, είδες να έχει κολλήσει κανένας δικός σου ή γνωστός σου, έλεγαν μέχρι και προχθές, ενώ συνεχίζουν μέχρι και σήμερα που τα κρούσματα είναι χιλιάδες και το ΕΣΥ κινδυνεύει με κατάρρευση…

Είναι πιθανότατα οι ίδιοι που λατρεύουν τις θεωρίες της συνωμοσίας, που πιστεύουν πως η γη είναι επίπεδη, πως ο άνθρωπος δεν έχει πάει στη Σελήνη, ότι τα αεροπλάνα μας ψεκάζουν, ότι η μάσκα ή ακόμη καλύτερα το εμβόλιο της Pfizer ή της Moderna έχει το περιβόητο «τσιπάκι» για να μας ελέγχουν, καθώς ο Ελον Μασκ, ο Μαρκ Ζούκερμπεργκ, ο Βασίλης (Μπίλ) Γκέητς, και άλλες ηγετικές μορφές στο χώρο της τεχνολογίας και της 4ης Βιομηχανικής Επανάστασης, θέλουν να ξέρουν τι σκέφτεται, τι καταναλώνει, και κυρίως πως αποφασίζει, o κυρ Νίκος από το Οφρύνιο, ο κυρ Βασίλης από το Ποδοχώρι, η κυρά Μαρία απ’το Παλαιοχώρι και ο κυρ Απόστολος από την Καβάλα, ο κυρ Γιάννης από τη Χρυσούπολη, κλπ….

Αναγκάζονται να φορούν τη μάσκα χωρίς να τη φορούν, για να αποφύγουν το πρόστιμο και τον έλεγχο από το «κακό» όργανο της τάξης ….και είναι πολλοί, πάρα πολλοί… σχεδόν ένας στους τρεις από αυτούς που, με λύπη, και οργή δεν το κρύβω, καθημερινά βλέπω ….

Δε σκέφτονται δυστυχώς, το κακό που μπορεί να προκαλέσουν στους συναθρώπους τους . Δεν τους ενδιαφέρει και δεν τους ενδιέφερε ποτέ . Δεν σκέφτονται τους γονείς, τους παππούδες ή και τα αδέλφια τους, μια και ο μέσος όρος ηλικίας των κρουσμάτων έχει κατέβει επικίνδυνα, ενώ για τον ίδιο τον εαυτό τους ούτε λόγος . Θεωρούν πως είναι άτρωτοι….

Είναι οπαδοί του δόγματος «….δε βαριέσαι…και τι μ’ενδιαφέρει εμένα…» ενώ η αγαπημένη τους ταινία έχει τίτλο «Ζήσε και άσε τους άλλους να πεθάνουν….» με ήρωα τον  Τζεϊμς Μποντ….

Για το τι ψηφίζουν, αφήνω τα συμπεράσματα στον καθένα από σας. Εξάλλου αμφιβάλλω έντονα πως ψηφίζουν, αφού οι περισσότεροι θεωρούν την ψήφο χάσιμο χρόνο . Είναι καλύτερα αντί της ψηφοφορίας να πάν για μπάνιο ή για καφέ, καθώς  όλοι ίδιοι είναι μωρέ….

Είναι πολλοί και δυστυχώς επηρεάζουν και άλλους, είτε με τα λόγια, είτε με τις συμπεριφορές τους . 

Και καλά τι θα γίνει με αυτούς ; Θα δρούν ανεξέλεγκτα θα μου πείτε ; 

Πράγματικά βρίσκομαι σε αδιέξοδο . Ένας τρόπος είναι η κρατική καταστολή, η επιβολή κυρώσεων, και μάλιστα αυστηρών, σε βάρος όσων δεν φορούν σωστά τη μάσκα, και όσων αρνούνται και μάλιστα δημόσια την ύπαρξη και τις συνέπειες του Covid 19, μη συμμορφούμενοι ταυτόχρονα στα μέτρα προστασίας . 

Ωστόσο η καταστολή από μόνη της δεν αποτελεί πανάκεια . Πρέπει να ενταθεί, να συνεχισθεί και να πολλαπλασιασθεί η ενημέρωση, με κάθε τρόπο και μέσο που η οργανωμένη κοινωνία διαθέτει, ώστε οι δύσπιστοι, οι συνωμοσιολόγοι, ακόμη και αυτοί οι αρνητές, να πεισθούν για τη σωστή τήρηση  των μέτρων, πριν να είναι αργά, πριν η αρρώστια τους χτυπήσει. 

Στην προσπάθεια αυτοί, θα υπάρξουν νικητές και χαμένοι. Κερδισμένη θα είναι η κοινωνία αλλά και οι ίδιοι όσοι πεισθούν να εφαρμόζουν προσεκτικά τα μέτρα, ενώ χαμένοι θα είναι όσοι εξακολουθήσουν την ίδια συμπεριφορά, που αργά ή γρήγορα, πολύ φοβούμαι ότι θα αγγίξει και τους ίδιους ή τους οκείους τους, και τότε θα είναι αργά για δάκρυα….

Από τον Απόστολο Αγελαράκη

Ένα πραγματικά πολύ χρήσιμο άρθρο εντοπίσαμε στο διαδίκτιο, που έχει πολλά να προσφέρει στους αστυνομικούς και γενκότερα στις σχέσεις αστυνομίας με την κοινωνία, όσον αφορά τον τρόπο εφαρμογής των νόμων και ειδικότερα του νόμου κατά του κορωνοϊού.

Θεωρήσαμε πολύ σημαντικό να αναπαράγουμε το συγκεκριμενο άρθρο, αφού ο συντάκτης του, Νικόλαος Αθ. Μπλάνης, Αντιστράτηγος Αστυνομίας ε.α, Επίτιμος Προϊστάμενος του Κλάδου Οργάνωσης και Ανθρώπινου Δυναμικού, που επιπλέον είναι και Πτυχιούχος της Νομικής Σχολής Αθηνών, προέρχεται από τα “σπλάχνα” της αστυνομίας και έχει ιδιαίτερη αξία για όλους μας.

Διαβάστε αναλυτικά την άποψή του…

1. Δεν σηκώνει «μύγα»  στο… μπλοκάκι της η Αστυνομία σε ό,τι αφορά την απαγόρευση κυκλοφορίας lockdown εξαιτίας του covid-19. Ωστόσο μερικές φορές η αυστηρότητα εξαντλείται στην τυπολατρία και στον φορμαλισμό και όχι στην ουσία. Μερικές φορές δηλαδή τα αρμόδια  όργανα  «διυλίζουν τον κώνωπα και καταπίνουν την κάμηλον». Τέτοια περιστατικά βλέπουν συχνά το φως της δημοσιότητας.  Θα αναφέρουμε μερικά, τα οποία καταρχήν εκλαμβάνουμε ως υποθέσεις εργασίας (case studies), αφού δεν γνωρίζουμε, ότι δεν πρόκειται για fake news. Σύμφωνα με τα Μ.Μ.Ε. λοιπόν… «οργή – αν μη τι άλλο – προκαλεί η είδηση από τη Θεσσαλονίκη, πως βεβαιώθηκε πρόστιμο  σε άστεγο  στα Γιαννιτσά με την αιτιολογία της «μετακίνησης πεζού στερούμενου βεβαίωσης σε έντυπη ή ηλεκτρονική μορφή».

2. Σε άλλη περίπτωση, στα social media,  viral έχει γίνει ένα χειρόγραφο σημείωμα για μετακίνηση μίας γυναίκας, η οποία ως χήρα ήθελε να επισκεφθεί το νεκροταφείο με τον κωδικό 6. Οι αστυνομικοί της «έκοψαν» πρόστιμο, διότι δεν προβλέπεται μετακίνηση σε νεκροταφείο.

3. Επίσης πρόστιμο  «έφαγε» την 10-11-2020  ένας 33χρονος υπόδικος, γιατί εντοπίστηκε σε τυχαίο έλεγχο να έχει βγει στο δρόμο, χωρίς να έχει έντυπη ή ηλεκτρονική βεβαίωση μετακίνησης, ενώ είχε νομική υποχρέωση, από ανακριτική πράξη, να μεταβαίνει 3 φορές  ( 1η,10η και 20η του μήνα) στο Αστυν. Τμήμα.  Ο 33χρονος θεωρούσε (σ.σ. που συνιστά  νομική πλάνη) πως, διαθέτοντας την ανακριτική πράξη από την οποία προέκυπτε υποχρέωση  μετάβασης στο Τμήμα, ήταν καλυμμένος.  Ο συνήγορός του  ανέφερε πως πρόκειται για ένα πραγματικό περιστατικό, που μπορεί εύλογα να δημιουργήσει αγανάκτηση στο μέσο πολίτη. Η ιδιαίτερη νομική υποχρέωση παρουσίασης στο Τμήμα, που αποτελεί δικαστική απαίτηση, δεν ήταν αρκετή για να αποφύγει το πρόστιμο, παρά το γεγονός, ότι έφερε τη σχετική ανακριτική διάταξη, που του επέβαλε την μετακίνηση.

4. Το ερώτημα που τίθεται είναι: Πότε γίνεται ορθή ερμηνεία και εφαρμογή του νόμου κατά την άσκηση της αστυνομικής εξουσίας;  Το κρίσιμο ζήτημα είναι απλώς η συμπλήρωση  της δήλωσης-βεβαίωσης (τύπος)  ή ο περιορισμός των μετακινήσεων, του συγχρωτισμού και της μετάδοσης του ιού (ουσία); Πως ένας άνθρωπος, ο οποίος δεν έχει καν σπίτι, θεωρείται παραβάτης των μέτρων. Η χήρα  αν επικαλούνταν «ατομική σωματική άσκηση» θα ήταν εντάξει; Μήπως προκαλούμε τους πολίτες να  «κατασκευάζουν» δικαιολογίες-λόγους μετακίνησης; Τι παραπάνω θα πρόσφερε το sms ή η βεβαίωση στην περίπτωση του υπόδικου; Είναι δεδομένο πως ο φορμαλισμός καμία φορά μπορεί να οδηγήσει σε παράδοξα αποτελέσματα, με αποτέλεσμα ο πολίτης να νιώθει αδικημένος από τη συμπεριφορά των  οργάνων  του Κράτους και έτσι να διευρύνεται το χάσμα Αστυνομίας-Κοινωνίας. Γι΄αυτό πρέπει να επικρατεί  η λογική και η επιείκεια σε τέτοιου είδους περιπτώσεις.

5. Επιβάλλεται λοιπόν η εφαρμογή των αρχών της επιείκειας και της χρηστής διοίκησης. Η αρχή της επιείκειας αποτελεί ειδική εκδήλωση της αρχής της χρηστής διοίκησης, υπό την έννοια της προστασίας των δικαιωμάτων των διοικούμενων, κυρίως των οικονομικώς πιο αδύναμων. Η αρχή της επιείκειας εφαρμόζεται ιδιαιτέρως όταν η διοίκηση πρόκειται να λάβει επαχθή μέτρα για τον πολίτη.    Η αρχή της χρηστής διοίκησης υποχρεώνει τα διοικητικά όργανα να ασκούν τις αρμοδιότητές τους με βάση το περί δικαίου αίσθημα, με αναλογικότητα και επιείκεια και στο πλαίσιο της αρχής της νομιμότητας. Επιπλέον η ερμηνεία των κανόνων δικαίου πρέπει να διέπεται από τη λογική, να μην  εξαντλείται στο γράμμα του νόμου, αλλά να υπακούει στο πνεύμα του νομοθέτη και στο σκοπό (ratio), που ο κανόνας εξυπηρετεί.

6. Ειδικότερα στις Οργανικές Διατάξεις και Κανονισμούς της Αστυνομίας περιγράφονται πολλές περιπτώσεις, στις οποίες τα Όργανα της Αστυνομίας πρέπει να τηρούν τις αρχές της επιείκειας και αναλογικότητας, όπως κατά τη μη δέσμευση των μεταγομένων  γέρων, ανήλικων, κληρικών, ανάπηρων κ.α.(άρθ.147 του π.δ.141/91), κατά τη μη σύλληψη για ασήμαντο αυτόφωρο πλημμέλημα, όταν απειλείται η πρόκληση σοβαρότερων αξιόποινων πράξεων κ.λ.π. (αρθ.119 επ. του ιδίου π.δ.), κατά την παραβατικότητα ανηλίκων, όπου, για μη χαρακτηριστικές πταισματικές παραβάσεις αυτών, πρέπει αντί της υποβολής μήνυσης να απευθύνονται συστάσεις και νουθεσίες  στους ίδιους και τους οικείους τους (άρθ.97 του ιδίου π.δ.), κατά την προστατευτική φύλαξη αντί της σύλληψης μεθυσμένου επικίνδυνου για τη δημόσια τάξη (άρθρ.110 του ιδίου π.δ.), κατά την εξακρίβωση στοιχείων, που θα αρκούσε για την άσκηση προληπτικής αστυνόμευσης, αντί της σύλληψης και προσαγωγής κ.ο.κ.

7. Το ζήτημα επομένως που προκύπτει είναι, αν τα Όργανα της Αστυνομίας έχουν την «αστυνομική παιδεία» να αντιληφθούν και να εφαρμόσουν τις  ανωτέρω  Αρχές, ιδίως  όσα εξ αυτών δεν έχουν φοιτήσει καν στις Αστυνομικές Σχολές και δεν έχουν διδαχθεί Αστυνομικό κ.λ.π. Δίκαιο, ώστε να μη «διυλίζουν τον κώνωπα και καταπίνουν την κάμηλον»!!!

1. Η ιστορία της Τηλεόρασης

Για να φθάσουμε στο σήμερα η τηλεόραση κατέγραψε τρεις ιστορικές φάσεις. Η πρώτη ήταν η εποχή της σπανιότητας, όπου λειτουργούσε ένας ελάχιστος αριθμός τηλεοπτικών σταθμών και υπήρχε μια περιορισμένη προσφορά τηλεοπτικών προγραμμάτων. Στην περίοδο αυτή οι ιδιοκτήτες των τηλεοπτικών σταθμών σε συνεργασία με τη διαφημιστική βιομηχανία καθόριζαν το τηλεοπτικό πρόγραμμα με βάση τα δικά τους επιχειρηματικά σχέδια και τους επικρατούντες χρονισμούς της κοινωνίας. Ήταν άλλωστε η εποχή της
σταθερής απασχόλησης και των ελάχιστα διαφοροποιημένων ωραρίων εργασίας μεταξύ των εργαζομένων. Ο χρόνος εργασίας και ο ελεύθερος χρόνος των πολιτών ήταν σαφώς πιο οριοθετημένος και εμφάνιζε μεγαλύτερη ομοιογένεια και σταθερότητα. Όλοι σχεδόν απασχολούνταν στη βασική νόρμα παραγωγής και του τυπικού ωραρίου εργασίας στη βάση του 08:00-16:00/ 09:00-17:00.

Στο πλαίσιο αυτό η θέαση τηλεοπτικού προγράμματος ήταν ουσιαστικά ένα προγραμματισμένο ραντεβού, στο οποίο οι τηλεθεατές δεν είχαν την πολυτέλεια να αργήσουν ή να το χάσουν. Και συνήθως δεν το έκαναν. Τα ποσοστά τηλεθέασης συγκεκριμένων εκπομπών και τηλεοπτικών σειρών άγγιζαν δυσθεώρητα μεγέθη και
αποτελούσαν πραγματικό κοινωνικό γεγονός με τη Βεμπεριανή έννοια του όρου.

Σχεδόν όλοι οι πολίτες μιας χώρας παρακολουθούσαν συγκεκριμένα προγράμματα καθηλωμένοι στον καναπέ τους, τα οποία περίμεναν με αγωνία μέρες πριν. Σήμερα αυτό σπανίως εμφανίζεται και αφορά κυρίως τους τελικούς του παγκοσμίου κυπέλλου ποδοσφαίρου, τους Ολυμπιακούς Αγώνες, τις εκλογικές αναμετρήσεις και γενικότερα τις μεγάλες αθλητικές ή πολιτιστικού χαρακτήρα εκδηλώσεις που στη σφαίρα της πολιτικής
ονομάζονται γεγονότα μείζονος σημασίας.

Από την εποχή της σπανιότητας οδηγηθήκαμε σταδιακά στην εποχή της διευρυμένης επιλογής, καθώς η εκπομπή σήματος για πολύ περισσότερους σταθμούς έγινε πιο εύκολη υπόθεση μέσω της τεχνολογικής εξέλιξης και της χρήσης διαφορετικών τεχνολογιών (πχ. καλωδιακή τηλεόραση, επίγεια ψηφιακή ευρυεκπομπή, δορυφορική και ιντερνετική τηλεόραση κτλ.). Τα χαρακτηριστικά της προηγούμενης περιόδου ως προς το αυστηρά δομημένο και ομοιογενές πρόγραμμα διατηρήθηκαν, αλλά το τηλεοπτικό πρόγραμμα εμπλουτίστηκε με νέες θεματικές κατηγορίες (πχ. όχι μόνο ειδήσεις), γεγονός το οποίο σχετίζεται με τρεις σημαντικές εξελίξεις της περιόδου.

Πρώτον, ο αριθμός των παραδοσιακών τηλεοπτικών σταθμών (broadcasters) αυξήθηκε δραματικά. Δεύτερον, οι broadcasters άρχισαν να αναθέτουν ολοένα και μεγαλύτερο μέρος του προγράμματος τους σε εταιρίες παραγωγής με αποτέλεσμα την επέκταση της τηλεοπτικής αγοράς και την παραγωγή καλύτερου προγράμματος. Τρίτον, καθώς ο ανταγωνισμός αυξάνονταν δημιουργήθηκαν ειδικά θεματικά κανάλια και τηλεοπτικά
δίκτυα με αποκλειστικότητα στην προσφορά εξειδικευμένου ενημερωτικού και ψυχαγωγικού περιεχομένου. Και σε αυτήν όμως την ιστορική φάση της τηλεόρασης ο νέος κατακερματισμός της τηλεθέασης και η αυξημένη ποικιλία τηλεοπτικού προγράμματος δεν αμφισβητούσαν την κυριαρχία της τηλεόρασης ως μέσου που επηρεάζει τις πολιτικές συμπεριφορές, το πολιτιστικό και κοινωνικό γίγνεσθαι.

Η εποχή που διανύουμε είναι αντίθετα η εποχή της υπεραφθονίας περιεχομένου, όπου η κυριαρχία της τηλεόρασης αμφισβητείται πλέον από το διαδίκτυο και τις αστείρευτες επιλογές προσφερόμενου ψυχαγωγικού προγράμματος εντός ή εκτός του συμβατικού χώρου της τηλεόρασης. Ή μήπως ισχύει τελικά το αντίθετο; Μήπως τελικά με τον τρόπο που/καθώς εξελίσσεται η τεχνολογία και η χρήση της σε διεθνές επίπεδο, προκύπτει ότι το μέλλον του διαδικτύου είναι η τηλεόραση; Πολλοί μελετητές θεωρούν ότι έχουμε μπεί στη «χρυσή εποχή» της τηλεόρασης, καθώς οι πάροχοι on demand υπηρεσιών γιγαντώνονται με πρωτοφανείς ρυθμούς και επενδύουν πολλά δισεκατομμύρια στην παραγωγή πρωτότυπου περιεχομένου, ενώ και οι παραδοσιακοί broadcasters σπεύδουν να εκμεταλλευτούν τις ολοένα και αυξανόμενες δυνατότητες μετάδοσης περιεχομένου σε
πραγματικό χρόνο, επενδύοντας στις αναγκαίες υποδομές.

2. Η «Χρυσή Εποχή» της Τηλεόρασης

Το 2017 είχα γράψει ένα άρθρο στο ΑΠΕ στο οποίο τόνιζα τους λόγους για τους οποίους η τηλεόραση παραμένει ο βασιλιάς της ψυχαγωγίας. Ζούμε τη λεγόμενη «χρυσή εποχή της τηλεόρασης», όπου η ζήτηση και προσφορά οπτικοακουστικού περιεχομένου γιγαντώνεται από τις νέες δυνατότητες που παρέχει η ψηφιακή τεχνολογία και όπου όλες οι μεγάλες επιχειρήσεις στο πεδίο της πληροφορικής και της ψυχαγωγίας θέλουν να δραστηριοποιηθούν πιο έντονα στον ευρύτερο χώρο της τηλεόρασης.

Ο λόγος είναι απλός. Οι πολίτες δαπανούν συνεχώς περισσότερο χρόνο μπροστά από μια οθόνη. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι η τηλεοπτική βιομηχανία διευρύνεται και δυναμώνει. Πρόκειται για μια εξέλιξη, η οποία οφείλεται σε τέσσερις βασικούς λόγους:

α) αλματώδης αύξηση της πρόσβασης των πολιτών στο διαδίκτυο,
β) ραγδαία αύξηση στον αριθμό των χρηστών έξυπνων κινητών τηλεφώνων,
γ) δραματική βελτίωση της τεχνολογίας των τηλεοπτικών οθονών και των τηλεοπτικών
συσκευών, οι οποίες καθιστούν πιο προσιτή και ελκυστική τη θέαση τηλεοπτικού
περιεχομένου,
δ) παροχή υπεραφθονίας οπτικοακουστικού περιεχομένου στους πολίτες.

Όπως χαρακτηριστικά και εύγλωττα αναφέρει ο Squire (2017) …την τελευταία δεκαετία έχουν συμβεί πολύ πιο ιστορικές αλλαγές από αυτές που έγιναν στο σύνολο τους από την εποχή του βωβού κινηματογράφου. Παλαιότερα οι θεατές πηγαίναν στις κινηματογραφικές ταινίες. Σήμερα οι ταινίες πηγαίνουν στους θεατές και οι θεατές έχουν ανεξάντλητες επιλογές ψυχαγωγίας στις προσωπικές τους οθόνες…

Το γεγονός όμως ότι οι καταναλωτές έχουν πλέον άπειρες επιλογές θέασης, καθώς η σύγχρονη τεχνολογία και η χρήση του διαδικτύου τους επιτρέπει να καταναλώσουν οπτικοακουστικό περιεχόμενο όποτε, όπου και με όποια συσκευή θέλουν λειτουργεί και αντίστροφα. Με άλλα λόγια δεν επηρεάζεται μόνο η σχέση του παρόχου περιεχομένου με τον καταναλωτή, αλλά επηρεάζεται και το ίδιο το μέσο και συνολικά η τηλεοπτική
βιομηχανία.

Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει η Robinson (2017) οι άπειρες επιλογές θέασης μετατρέπουν την τηλεόραση από ένα push σε ένα pull μέσο, καθώς το κοινό πλέον έχει όχι μόνο την επιλογή, αλλά και την ευθύνη να επιλέξει ποιο πρόγραμμα αντιστοιχεί στις επιθυμίες και τις ανάγκες του, καθώς και την ευθύνη να αναζητήσει τους πιο
ικανοποιητικούς και πρόσφορους οικονομικά τρόπους πρόσβασης σε αυτό. Με άλλα λόγια οι τηλεθεατές γίνονται curators δηλαδή επιμελητές της θέασης των τηλεοπτικών τους προγραμμάτων. Και μαζί με αυτό γίνονται και χρήστες (users) τεχνολογιών που τους επιτρέπουν να προσαρμόζουν και να προγραμματίζουν την τηλεοπτική θέαση με τα δικά τους κριτήρια και ανάγκες.

Η Robinson χρησιμοποιεί τον όρο viewsers για να παντρέψει τη λέξη viewers (θεατές) με τη λέξη users (χρήστες) για να περιγράψει τον αυξημένο έλεγχο του κοινού απέναντι στο προσφερόμενο τηλεοπτικό πρόγραμμα. Ο αυξημένος αυτός έλεγχος δεν προκύπτει μόνο από την υπεραφθονία επιλογών. Πλουραλισμό επιλογών είχαμε ακόμη και στην εποχή της αναλογικής τηλεόρασης.

Αυτό που διαφοροποιεί το σήμερα σε σχέση με το παρελθόν είναι η χρήση πολλών νέων τεχνολογιών που κάνουν την κατανάλωση περιεχομένου μια περισσότερο προσωπική υπόθεση. Το ποια όμως προγράμματα θα παρακολουθήσει κάποιος και με ποιες συσκευές ή σε ποια ώρα της ημέρας δεν είναι πλέον μόνο ζήτημα στιγμιαίας ή περιστασιακής επιλογής, αλλά μια ένδειξη του ευρύτερου τρόπου και στάσης ζωής που υιοθετεί.

Όπως τονίζει ο δημιουργός των επιτυχημένων τηλεοπτικών σειρών Peaky Blinders και Taboo, Steven Knight (2016) “το εξειδικευμένο streaming niche τηλεοπτικό πρόγραμμα που επιλέγει κάποιος δεν δείχνει μόνο τις ψυχαγωγικές προτιμήσεις του, αλλά είναι ενδεικτικό της προσωπικότητας του”.

Αυτό που έχει σημασία είναι ότι η τηλεόραση από ένα γεωγραφικά και πολιτισμικά προσδιορισμένο μαζικό μέσο επικοινωνίας (mass media) έχει μεταμορφωθεί πλέον σε ένα παγκόσμιο, αλλά εξειδικευμένο μέσο (niche media) που προσφέρει 24/7 round-the-clock και κατά παραγγελία (on-demand) θέαμα. Το θέαμα αυτό είναι προορισμένο να ικανοποιήσει όλες τις εξειδικευμένες ανάγκες των θεατών (TV nichification effect) από
προγράμματα ελαφράς ψυχαγωγίας, όπως το The Voice και τα Φιλαράκια (The Friends) μέχρι αγώνες ποδοσφαίρου και μαθήματα γιόγκα ή ταινίες τρόμου και τηλεοπτικές σειρές από τη Ν. Κορέα.

Αυτό δεν ισχύει μόνο για τα ειδικά θεματικά κανάλια της παραδοσιακής τηλεόρασης και τις ειδικής στόχευσης κοινού διαδικτυακές πλατφόρμες. Οι μεγάλες διαδικτυακές πλατφόρμες ψυχαγωγίας, όπως το Netflix, αλλά και πολλές συνδρομητικές πλατφόρμες (πχ. Pay TV providers, MVPDs και skinny bundles) λειτουργούν στη λογική του all you can eat παρέχοντας στους καταναλωτές πλούσιους καταλόγους κινηματογραφικών ταινιών και
τηλεοπτικών σειρών. Οι εταιρίες αυτές δίνουν βάρος στην ετερογένεια των προτιμήσεων του κοινού και κάνουν την τηλεόραση ένα μέσο ικανό να “κλέψει” το χρόνο και να αποσπάσει την προσοχή του. Το γεγονός της κυριαρχίας της τηλεόρασης συγκριτικά με τις υπόλοιπες μορφές ψυχαγωγίας έγκειται ακριβώς σε αυτή τη διαδικασία κάλυψης όλων των αναγκών τηλεθέασης. Υπάρχει δηλαδή χώρος και περιεχόμενο για όλες και όλους. Σήμερα οι τηλεοπτικοί σταθμοί και οι πλατφόρμες μεταφοράς οπτικοακουστικού περιεχομένου καλύπτουν κάθε ανάγκη και προτίμηση θέασης. Κάθε τηλεοπτικός σταθμός μπορεί να μεταδίδει παράλληλα διαφορετικό πρόγραμμα στους τηλεοπτικούς δέκτες από αυτό που μεταδίδει στα κανάλια που έχει στο YouTube ή στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Ποτέ ξανά στο παρελθόν δεν υπήρχαν τέτοιες δυνατότητες να φτάσουν οι πάροχοι περιεχομένου απευθείας στον καταναλωτή προσφέροντας του ταυτόχρονα τέτοια μεγάλη ποικιλία περιεχομένου και τόσες πολλές επιλογές θέασης. Η Lotz (2014) περιλαμβάνει τις αλλαγές που επιφέρει η νέα τάξη πραγμάτων στο χώρο της
τηλεόρασης με το σχήμα των λεγόμενων πέντε Cs δηλαδή Choice (επιλογή), Control (έλεγχο), Convenience (άνεση), Customization (εξατομίκευση) και Community (κοινότητα ενδιαφέροντος). Ο καταναλωτής έχει πλέον τον πρώτο λόγο στο σύγχρονο μοντέλο οργάνωσης της τηλεοπτικής και της κινηματογραφικής βιομηχανίας, καθώς έχει πλέον άπειρες επιλογές θέασης περιεχομένου (choice) γεγονός το οποίο τον κάνει ικανό να
διεκδικεί αυξημένο έλεγχο (control), άνεση (convenience) και δυνατότητα εξατομίκευσης (customization) ή διασύνδεσης των επιλογών του με ευρύτερες κοινότητες καταναλωτών (community) από τους παρόχους περιεχομένου και ιδιαίτερα τους συνδρομητικούς.

Οι απόψεις αυτές απηχούν τη σημαντική θεωρητική συμβολή του Jenkins και το βιβλίο του Convergence Culture (2010), αλλά και άλλες επιστημονικές εργασίες που αφορούν τη διάχυση του περιεχομένου (spreadable media) και των transmedia strategies (Jenkins, Ford και Green, 2013). Οι μελέτες αυτές αποδεικνύουν τη νέα σχέση οφέλους που διαμορφώνεται μεταξύ των παραγωγών και των καταναλωτών (funs και bloggers) από τη
χρήση του διαδικτύου.

Η σχέση αυτή είναι ετεροβαρής για τα παραδοσιακά media, αλλά απελευθερωτική για την κοινωνία, καθώς οι καταναλωτές μπορούν μέσω των μέσων κοινωνικής δικτύωσης να επηρεάζουν καταλυτικά πλέον το πολιτιστικό και πολιτικό γίγνεσθαι, τη δημόσια συζήτηση και την μάχη των ιδεών παράγοντας το δικό τους περιεχόμενο. Για παράδειγμα, τα σύγχρονα τηλεοπτικά δίκτυα και οι παραγωγοί περιεχομένου δεν ανταγωνίζονται μόνο μεταξύ τους, αλλά και με τους ερασιτέχνες και συχνά ευρηματικούς film makers του YouTube που προβάλλουν εκπομπές και άλλα ψυχαγωγικά βίντεο αποσπώντας την προσοχή του κοινού μακριά από τους τηλεοπτικούς δέκτες.

Αντίστοιχα οι λεγόμενοι micro influencers έχουν εκατομμύρια ακόλουθους στους προσωπικούς τους λογαριασμούς στο Instagram και αποτελούν πρόσωπα που συνήθως «κλέβουν» και την προσοχή του κοινού, αλλά και ένα σημαντικό τμήμα της διαφημιστικής δαπάνης που προορίζονταν στα media.

Το ίδιο ενδεχομένως συμβαίνει και με έναν δημοφιλή προσωπικό λογαριασμό στο Facebook ή στο Twitter. Υπάρχουν προσωπικοί λογαριασμοί, οι οποίοι ουσιαστικά ισοδυναμούν με νέα παγκόσμιας εμβέλειας κανάλια επικοινωνίας, καθώς συνδέουν σε 24ωρη βάση τους κατόχους τους με ολόκληρο τον κόσμο χρησιμοποιώντας εικόνες, κείμενα, φωτογραφίες, μηνύματα, βίντεο κτλ. Σύμφωνα με σχετικές μελέτες κάθε λεπτό στο ίντερνετ λαμβάνει χώρα μια γιγαντιαίων διαστάσεων δραστηριότητα, η οποία λειτουργεί παράλληλα με τη λειτουργία του παραδοσιακού τηλεοπτικού οικοσυστήματος.

3. Η απειλή(;) του Διαδικτύου και οι GAFAM/ FAANG

Η δραστηριότητα στο διαδίκτυο διασυνδέει σε πραγματικό ή μεταγενέστερο χρόνο μεμονωμένους ανθρώπους και κοινότητες ενδιαφερόντων/ συμφερόντων παράγοντας μια εμπειρία διάδρασης και κατανόησης του κόσμου, η οποία είναι εθιστική και κατ’ επέκταση επιβαλλόμενη ως must και trendy. Ο πληθυσμός του διαδικτύου αντιστοιχεί πλέον στο 60% του παγκόσμιου πληθυσμού ή 4,7 δισεκατομμύρια με αυξητικές συνεχώς τάσεις. Τα
παρακάτω στοιχεία μας βοηθούν να αντιληφθούμε το τί συμβαίνει κάθε λεπτό στο διαδίκτυο:

– Γίνεται θέαση 4,5 εκατομμυρίων βίντεο από το YouTube και 694,450 ωρών προγράμματος στην πλατφόρμα του Netflix.
– Γίνεται αποστολή 19 εκατομμυρίων μηνυμάτων SMS μέσω του κινητού τηλεφώνου.
– Ταχυδρομούνται 190 εκατομμύρια μηνύματα μέσω email. Το 2013 ταχυδρομούνταν 123 εκατομμύρια.
– Συμμετέχουν σε μια τηλεδιάσκεψη της πλατφόρμας του Zoom 208.333.
– Στο Reddit 479.552 άτομα καταναλώνουν περιεχόμενο.
– 1,3 εκατομμύρια άνθρωποι κάνουν log in στους ατομικούς τους λογαριασμούς στο Facebook. Το αντίστοιχο μέγεθος το 2013 ήταν 461.805, δηλαδή παρατηρείται μια αύξηση μεγαλύτερη της τάξεως του 100%.
– Πραγματοποιούνται 4,1 εκατομμύρια αναζητήσεις μέσω της Google search.
– Γίνεται θέαση 4,7 εκατομμυρίων βίντεο από το YouTube.
– Συμπληρώνονται 764.000 ώρες θέασης στο Netflix.
– Γίνεται μεταφόρτωση (download) 400.000 εφαρμογών μέσω της AppleStore και της Googleplay από μόλις 37.000 που λάμβαναν χώρα το 2013

– Πραγματοποιούνται ηλεκτρονικές αγορές της τάξεως του ενός 1,1 εκατομμυρίων δολαρίων.
– 194.444 λογαριασμοί στο Twitter “τιτιβίζουν” και προστίθενται 319 νέοι χρήστες.
– Στέλνονται 59 εκατομμύρια μηνύματα μέσω WhatsUp και Facebook Messenger και 2,5 εκατομμύρια μηνύματα μέσω Snapchat. Οι χρήστες του Facebook ανεβάζουν 147.000 φωτογραφίες κάθε λεπτό.
– Γίνεται ανταλλαγή 4,8 εκατομμυρίων αρχείων κινουμένων εικόνων Gif μέσω Giphy και 1.400 μεταφορτώσεις από το TikTok. Η εφαρμογή της TikTok εγκαθίσταται 2.704 φορές.
– Πραγματοποιούνται 69.444 αιτήσεις εργασίας μέσω του LinkedIn.
– Η Doordash λαμβάνει 555 παραγγελίες για γεύματα.
– Η Amazon φορτώνει 6.659 ταχυδρομικά δέματα σε εμπορικά πλοία. Κάθε λεπτό πραγματοποιούνται επίσης online παραγγελίες 305 συσκευές έξυπνων ηχείων της AmazonEcho και της GoogleHome, οι οποίες λειτουργούν με φωνητική εντολή.
– Εγγράφονται 41 συνδρομητικές υπηρεσίες μουσικής μέσω ίντερνετ με κυρίαρχη την πλατφόρμα του Spotify. Κάθε λεπτό στο Spotify προστίθενται 666 τραγούδια, ενώ το 2013 ο αντίστοιχος αριθμός ανέρχονταν μόλις σε 20.
– Γίνονται 1,2 επισκέψεις για την παρακολούθηση βίντεο και live streaming gaming broadcasts στο Twitch.
– Ανεβαίνουν στο διαδίκτυο 2,5 εκατομμύρια εικόνες μέσω της υπηρεσίας αποθήκευσης και διαμοιρασμού φωτογραφιών Imgur.
– Διενεργούνται 1,6 εκατομμύρια απορρίψεις ή θετικές ανταποκρίσεις στις γνωριμίες που διασφαλίζει η εφαρμογή και ο αλγόριθμός του Tinder.
– Προστίθενται 694.444 επισκέψεις στο Instagram, όταν το αντίστοιχο μέγεθος το 2013 ήταν μόλις 38.000. Επίσης, κάθε λεπτό ανεβαίνουν 347.222 ιστορίες και γίνονται 138.889 clicks σε διαφημίσεις με επιχειρηματικά προφίλ.

Τα νούμερα δεν επιδέχονται αμφισβήτηση της τεράστιας ανθρώπινης δραστηριότητας στο διαδίκτυο κάθε λεπτό της ημέρας. Αυτό όμως που είναι ιδιαίτερα εντυπωσιακό πέρα από τα νούμερα αυτά είναι τρεις σημαντικές εξελίξεις και διεργασίες:

1. Η ανθρώπινη δραστηριότητα στο ψηφιακό περιβάλλον εμφανίζει συνεχώς αυξητική τάση. Το ψηφιακό σύμπαν θα μεγαλώνει συνεχώς.

2. Οι υπηρεσίες-εφαρμογές που συνδέονται με την παραγωγή και χρήση προϊόντων βίντεο γίνονται πιο σημαντικές. Οι αλλαγές στον τρόπο της ανθρώπινης επικοινωνίας που επιβάλλουν το διαδίκτυο και η σύγχρονη ψηφιακή τεχνολογία ενδυναμώνουν τη βιομηχανία παραγωγής και διανομής οπτικοακουστικού και ψυχαγωγικού περιεχομένου.

3. Μια πολύ μικρή ομάδα εταιριών πληροφορικής και τεχνολογιών επικοινωνιών έχει καταφέρει να μετατρέψει την ανθρωπότητα σε χρήστες των υπηρεσιών που προσφέρει. Με αυτόν τον τρόπο ελέγχει το σύνολο της αξιακής αλυσίδας του πληροφοριακού συστήματος και των δεδομένων όσων συμμετέχουν τις εφαρμογές
του διαδικτύου. Οι εταιρίες αυτές συνήθως αναφέρονται με το ακρωνύμιο FAANG ή GAFAM, το οποίο προκύπτει από τα αρχικά των εταιριών Facebook, Amazon, Apple, Microsoft, Netflix και Google. Όπως φανερώνει μια πρόσφατη (Αύγουστος 2019) έρευνα για τους 100 πιο δημοφιλείς (δηλαδή εμφανίζει έκαστος τουλάχιστον 350 εκατομμύρια επισκέψεις ανά μήνα) διαδικτυακούς ιστότοπους στις πρώτες θέσεις βρίσκεται η Google (μαζί με το YouTube), η Facebook, αλλά και οι ιστότοποι της κινεζικής Baidu, καθώς και της Wikipedia. Τα 100 μεγαλύτερα sites συσσώρευσαν 206 δισεκατομμύρια επισκέψεις τον Ιούνιο του 2019 και εμφανίζουν μια διαρκώς εκρηκτική αύξηση στο μέγεθος του traffic που προκαλούν.

Με το ξέσπασμα της πανδημίας Covid19 η παραπάνω κατάταξη δεν άλλαξε αισθητά, αλλά τρεις εταιρίες παρουσίασαν αξιοσημείωτη αύξηση στην επισκεψιμότητα τους. Πρόκειται για το Facebook, το YouTube (Alphabet/ Google) και το Netflix, ενώ εντυπωσιακή ήταν και η αυξημένη χρήση υπηρεσιών και εφαρμογών που βοηθούν την εργασία και την εκπαίδευση από το σπίτι, όπως οι πλατφόρμες της Zoom και της Google Classroom.

Σε κάθε περίπτωση η οικονομία των media και φυσικά της τηλεόρασης αλλάζει δραματικά στη ψηφιακή εποχή
της υπεραφθονίας περιεχομένου. Το ξέσπασμα της πανδημίας δεν άλλαξε τις προϋπάρχουσες τάσεις, αλλά αντίθετα τις ενίσχυσε και τις εδραίωσε περαιτέρω. Το μεγάλο ζητούμενο από τους παρόχους περιεχομένου στην εποχή της υπεραφθονίας περιεχομένου και των άφθονων επιλογών ψυχαγωγίας προ και μετά-Covid19 είναι να
αιχμαλωτίσουν το ενδιαφέρον και να διατηρήσουν την προσοχή των καταναλωτών (attention). Πρόκειται για μια εξαιρετικά δύσκολη εξίσωση, καθώς το ενδιαφέρον των καταναλωτών λειτουργεί πλέον ως ένα πολύ ακριβό και σκληρό νόμισμα. Οι καταναλωτές επιλέγουν πώς και πότε θα το ξοδέψουν. Το ίδιο ασφαλώς ισχύει και με τα χρήματα που διαθέτουν. Το ενδιαφέρον και η προσοχή (attention) όμως των καταναλωτών σε αντίθεση
με τα χρήματα που διαθέτουν δεν μπορεί να αποθηκευτεί για μελλοντική χρήση. Και αυτό γιατί κάθε στιγμή υπάρχουν χιλιάδες μνηστήρες στο χώρο των media/ entertainment outlet και εκατομμύρια βίντεο και άφθονο πληροφοριακό υλικό στο διαδίκτυο που μπορούν να κεντρίσουν το ανθρώπινο ενδιαφέρον. Κάθε επιλογή
συνεπάγεται αποκλεισμό κάποιας άλλης και όπως είδαμε παραπάνω οι FAANG/ GAFAM έχουν ήδη κατακτήσει κεντρική θέση στην απόσπαση της προσοχής του κοινού με τις ποικίλες «δωρεάν» υπηρεσίες και εφαρμογές που προσφέρουν στους χρήστες τους στο διαδίκτυο.

Το γεγονός αυτό επηρεάζει τον ανταγωνισμό και το πλαίσιο λειτουργίας τόσο των εταιριών που παράγουν και διανέμουν οπτικοακουστικό περιεχόμενο όσο και τους ίδιους τους δημιουργούς και τους θεσμούς άσκησης πολιτικής για τα media και τον σύγχρονο πολιτισμό. Και αυτό γιατί στην οπτικοακουστική βιομηχανία η μάχη της προσοχής (attention war) των καταναλωτών με όποιο ευφημισμό και ευρηματικό όρο και αν περιγράφεται ή υπονοείται (πχ. eyeballs war, viewing ratings, αριθμός συνδρομητών κτλ.) αποτελεί τον πιο σημαντικό δείκτη οικονομικής υγείας μιας επιχείρησης στον τομέα της ψυχαγωγίας και της ενημέρωσης.

Η προσοχή του κοινού είναι ίσως πολύ περισσότερο σημαντική και από το δείκτη EBIDTA, τις πωλήσεις ή τη χρηματιστηριακή αξία ή όποιο άλλο οικονομικό όρο χρησιμοποιείται για να επιβεβαιώσει τη θετική ή αρνητική πορεία μιας επιχείρησης στο χώρο των media. Έτσι παρά το γεγονός ότι οι επίσημες στατιστικές αναδεικνύουν τη θεαματική διαχρονικά αύξηση του screen time δηλαδή του χρόνου που δαπανούν οι πολίτες μπροστά από μια οθόνη το φαινόμενο της σπανιότητας ή της απώλειας προσοχής ή του ασταθούς και ευμετάβλητου ανθρώπινου ενδιαφέροντος (distraction/ attention loss) παραμένει ισχυρό. Το λεγόμενο loyalty σε ένα πρόγραμμα δεν θεωρείται δεδομένο ακόμη και αν πρόκειται για μια παραγωγή με το πιο ακριβό cast και από ένα πολύ ισχυρό brand, όπως για παράδειγμα το The Morning Show με τη Τζένιφερ Άνιστον και τον Στηβ Καρελ από την AppleTV+. Το συγκεκριμένο πρόγραμμα είχε προϋπολογισμό αισθητά υψηλότερο από το αντίστοιχο μέγεθος του Game of Thrones ($20 εκατ. το επεισόδιο), αλλά τα αποτελέσματα του σε όρους τηλεθέασης και buzz είναι εμφανώς χαμηλότερα και δεν επιδέχονται σύγκριση.

Για παράδειγμα ακόμη και το Netflix που συνιστά μια πρωτοπόρα εταιρία στις εξελίξεις της βιομηχανίας και η οποία συνεχώς ανοίγει νέους δρόμους ομολόγησε πρόσφατα (Ιανουάριος 2019) στους μετόχους του ότι o μεγαλύτερος ανταγωνιστής του δεν είναι μια εταιρία media και παραγωγής περιεχομένου, όπως η Disney ή το HBO, αλλά ένα βιντεοπαιχνίδι και πιο συγκεκριμένα το Fortnite (“…Our focus is not on Disney+, Amazon or
others, but on how we can improve our experience for our members… So, where does its strongest challenge actually comes from? We compete with (and lose to) ‘Fortnite’ more than HBO”…).

Η σύγκριση του ρυθμού ανάπτυξης της αγοράς των video games παγκοσμίως δεν αφήνει κανένα περιθώριο αμφισβήτησης της παραπάνω τίμιας και ειλικρινούς επισήμανσης του Netflix. Η παγκόσμια αγορά κινηματογράφου (εισιτήρια στις αίθουσες) το 2018 αντιστοιχούσε σε $41 δις, ενώ το 2015 ήταν $39 δις. Τα αντίστοιχα μεγέθη για το χώρο του gaming ήταν $138 δις το 2018 και μόλις $92 δις το 2015. Με άλλα λόγια η παγκόσμια αγορά κινηματογράφου μεταξύ 2015-2018 εμφάνισε μια αύξηση της τάξεως του 5%, ενώ η
αντίστοιχη αύξηση στην αγορά των video games ήταν 50% (!), ενώ το 2020 κατά τη διάρκεια της πανδημίας, όπου έκλεισαν οι κινηματογραφικές αίθουσες o χώρος του gaming εμφάνισε ακόμη πιο εντυπωσιακή δυναμική.

Για παράδειγμα ο λεγόμενο Gaming Video Content (GVC) αφορά διπλάσιο αριθμό ανθρώπων στις ΗΠΑ συγκριτικά με τον αριθμό αυτών που παρακολουθούν το πρόγραμμα των τεσσάρων γιγάντων της ψυχαγωγίας, όπως το HBO, το Netflix, το ESPN και το Hulu.

Είναι ενδεικτικό ότι το Twitch που επικεντρώνεται στο χώρο του gaming είναι πλέον τόσο δημοφιλές, ώστε η επισκεψιμότητα του υπερβαίνει την τηλεθέαση όλων μαζί των μεγαλύτερων τηλεοπτικών δικτύων στις ΗΠΑ. Αξίζει να σημειωθεί ότι η πλατφόρμα του Twitch αποτελεί θυγατρική εταιρία του ομίλου της Amazon. Το 2014 η Amazon αγόρασε την εταιρία έναντι $970 εκατομμυρίων σε μετρητά.

4. Η «οικονομία της προσοχής» και η « πλατφορμιοποίηση της οικονομίας»

Ο μεγάλος ανταγωνισμός στην απόσπαση της προσοχής του κοινού αποτελεί τεράστιο πρόβλημα για τις σύγχρονες επιχειρήσεις media και δεν είναι μόνο θέμα χρημάτων που επενδύεις στην παραγωγή. Είναι πλέον πολύ πιο δύσκολη υπόθεση να αποκτήσεις υψηλή τηλεθέαση ή σταθερά μεγάλη ζήτηση για το προϊόν και τις υπηρεσίες σου. Το ρίσκο αποτυχίας είναι υπαρκτό ακόμη και όταν δαπανάς υπέρογκα ποσά στο cast και στην παραγωγή γιατί οι πολίτες βομβαρδίζονται συνεχώς με άφθονα ερεθίσματα και άπειρο οπτικοακουστικό περιεχόμενο.

Δεν υπάρχουν μαγικές συνταγές και μαγικά ραβδιά για να κερδίσεις το κοινό και να διατηρήσεις την προσοχή και το ενδιαφέρον του εκτός από μεμονωμένα τηλεοπτικά προγράμματα, τα οποία έχουν εγγραφεί ως ιδιαίτερα σημαντικά στην κοινωνική συνείδηση, όπως το Super Bowl στις ΗΠΑ ή η Eurovision στην Ευρώπη.
Το φαινόμενο της απώλειας ή της ευμετάβλητης προσοχής (distraction/ attention loss) αποτελεί επομένως βασική συνθήκη κατανόησης του σύγχρονου περιβάλλοντος στον οποίο λειτουργούν οι επιχειρήσεις ψυχαγωγικού περιεχομένου και τα media outlets. Δύο εμβληματικές ρήσεις (quotes) περιγράφεται πολύ γλαφυρά αυτό που συμβαίνει.

Η πρώτη ανήκει στον Les Hinton, έναν από τους στενότερους συνεργάτες του Rupert Murdoch, ο οποίος έχει χαρακτηρίσει την προσοχή του κοινού ως το πιο σπάνιο παραγωγικό πόρο του 21 ου αιώνα (The scarcest resource of 21 st century is human attention).

Η δεύτερη ρήση ανήκει στον Καθηγητή Νομικής του Columbia University Tim Wu, ο οποίος χαρακτηρίζει την ανθρώπινη προσοχή σαν τον πιο σημαντικό και πολύτιμο παραγωγικό πόρο (The last and most valuable of resources is human attention). Και οι δύο ρήσεις αποκαλύπτουν όχι μόνο τη δυσκολότερη, συγκριτικά με το παρελθόν, επίτευξη οικονομικής επιτυχίας που αντιμετωπίζουν τα media outlets και οι παραγωγοί περιεχομένου στη σύγχρονη ψηφιακή εποχή της αφθονίας περιεχομένου, αλλά και τη σημασία της προώθησης και πώλησης του περιεχομένου στους καταναλωτές ως curators.

Οι εταιρίες στο χώρο των media και της ψυχαγωγίας οφείλουν δηλαδή όχι μόνο να προσφέρουν πλούσιο και ανταγωνιστικό περιεχόμενο, αλλά και να διαμορφώνουν μπράντες (brands) που έχουν την ικανότητα να χτίζουν και να εξιστορούν μοναδικές αφηγήσεις (narratives), ώστε οι καταναλωτές να μπορούν να βιώσουν μια εμπειρία
ψυχαγωγίας που αντιστοιχεί στις πραγματικές ανάγκες και στις επιθυμίες τους. Οι αφηγήσεις αυτές και ο γενικότερος τρόπος οργάνωσης της επιμέλειας (curation) γίνεται με τη χρήση της τεχνολογίας (πχ. νέα gadgets) και φυσικά με τη χρήση των κοινωνικών μέσων δικτύωσης ή με την παροχή πιο εξειδικευμένων προγραμμάτων εμβύθισης σε περιεχόμενο που προσφέρει μια ξεχωριστή και μοναδική εμπειρία (immersive experiences).

Η τάση αυτή διαπερνά πλέον όλο το φάσμα των τεχνών και της ανθρώπινης δημιουργικής έκφρασης. Η συσσώρευση μοναδικών εμπειριών και αφηγήσεων από τη χρήση των προϊόντων και των υπηρεσιών μιας επιχείρησης είναι ο μόνος δρόμος που μπορεί να συμβάλλει στην διαμόρφωση μιας επιχειρηματικής μπράντας, η οποία απολαμβάνει της υψηλής εμπιστοσύνης των καταναλωτών. Οι μπράντες αυτές, τα μεγάλα και γνωστά ονόματα της αγοράς, αποτελούν τους νικητές στην εποχή της οικονομίας της προσοχής (attention economy). Οι καταναλωτές τις εμπιστεύονται όχι μόνο για να αγοράσουν τα προϊόντα τους, αλλά και για τους συμβουλεύσουν και να τους υποδείξουν νέες υπηρεσίες και περισσότερα προϊόντα.

Στην περίπτωση της βιομηχανίας περιεχομένου οι μπράντες αυτές είναι τα μεγάλα studios και οι πλατφόρμες, οι εφαρμογές και τα διαδικτυακά εργαλεία που χρησιμοποιούν μέσα από τα οποία χτίζουν σχέσεις εμπιστοσύνης και αφηγήσεις με το καταναλωτικό κοινό. Το Netflix, η Amazon και η Disney+ για παράδειγμα δεν αποτελούν απλώς δυνατά ονόματα στην αγορά, αλλά λειτουργούν ως αξιόπιστοι επιμελητές επιλογών (trusted curators) για
τους καταναλωτές. Τα προϊόντα και οι υπηρεσίες τους παρέχονται με τέτοιο σύνθετο τρόπο, ώστε οι καταναλωτές να γίνονται αυτό που αναφέρεται στη γλώσσα των επιχειρήσεων hooked, δηλαδή να «αγκιστρώνονται» και να παραμένουν προσκολλημένοι σε αυτές.

Αυτό πρακτικά σημαίνει δισεκατομμύρια επενδύσεων όχι μόνο στην παραγωγή πρωτότυπου οπτικοακουστικού περιεχομένου, αλλά και δισεκατομμύρια επενδύσεων σε τεχνολογικές καινοτομίες και μεθόδους marketing που δίνουν στους καταναλωτές την άνεση (convenience), την αίσθηση σεβασμού και ελέγχου της τελικής του επιλογής. Για παράδειγμα η δυνατότητα ενός συνδρομητή της Netflix να επιλέξει από έναν μακρύ κατάλογο ταινίες και τηλεοπτικές σειρές, κάποιες εκ των οποίων μπορεί να έχουν υποδειχθεί από τους αλγόριθμους της εταιρίας (you may also like this) αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα.

Αντίστοιχα η επιλογή θέασης μιας ταινίας από την πλατφόρμα του Netflix μετά από την προσπάθεια εξερεύνησης περιεχομένου από τον ίδιο το συνδρομητή ή ύστερα από πληροφορίες που συνέλεξε από φίλους και γνωστούς, ή στο διαδίκτυο και στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης αποτελούν επίσης απτά παραδείγματα του πώς ο τρόπος λειτουργίας του Netflix δίνει στους χρήστες τους την αίσθηση σεβασμού και ελέγχου των
επιλογών τους.

Αντίστοιχα μοντέλα λειτουργίας παρατηρούμε και σε άλλους τομείς και αγορές. Για παράδειγμα τα βιολογικά και οργανικά προϊόντα διατροφής αποτελούν μια τεράστια αγορά, στην οποία συμμετέχουν καταναλωτές που είναι ενημερωμένοι από διάφορους curators. Οι καταναλωτές αυτοί είναι σαφώς ευαισθητοποιημένοι για την ποιότητα τροφής που προσφέρουν στο σώμα τους. Οι πληροφορίες αυτές παρέχονται σε εφαρμογές στο κινητό ή σε άλλες «έξυπνες» συσκευές, οι οποίες βοηθούν στη βελτιστοποίηση της διατροφής.

Σε γενικές γραμμές το μοντέλο των λεγόμενων αξιόπιστων επιμελητών (trusted curators) και η σημασία διαμόρφωσης αξιόπιστων brands παίζει μεγάλο ρόλο σήμερα. Τα τεχνολογικά λειτουργικά συστήματα που συνδυάζουν την παροχή περισσότερων δεδομένων και πληροφοριών προς τους καταναλωτές θεωρούνται απαραίτητο συστατικό επιτυχίας στο σύγχρονο marketing γιατί ενισχύουν την εμπιστοσύνη και την ικανότητα
διασύνδεσης των καταναλωτών με ευρύτερες κοινότητες, τάσεις και συμπεριφορές που θεωρούνται έξυπνες, και αποδεκτές ως cool και trendy.

Το μοντέλο αυτό αναπαραγωγής της προσοχής ενδέχεται να υποβαθμίζει την ποιότητα των παρεχόμενων προϊόντων και υπηρεσιών συγκριτικά με άλλα metrics, δεδομένα και impressions που παράγουν οι πλατφόρμες του διαδικτύου. Αν για παράδειγμα γίνει viral μια αρνητική κριτική στην πλατφόρμα στο Amazon για τη συσκευασία ή την τιμή ενός προϊόντος, τότε είναι δύσκολο να σταθούν πολλοί καταναλωτές στα ποιοτικά
χαρακτηριστικά που το διακρίνουν. Και αυτό γιατι πάνω από το 50% των καταναλωτών εμπιστεύονται την πλατφόρμα της Amazon πριν τις αγορές τους (Galloway, 2018).

Οι μεγάλες τεχνολογικές πλατφόρμες και ειδικότερα αυτές της Google και της Amazon ελέγχουν σε σημαντικό βαθμό το λιανικό εμπόριο και τις προτιμήσεις των καταναλωτών. Και ταυτόχρονα διασφαλίζουν για τον εαυτό τους ένα μεγάλο μέρος των κερδών. Αυτό ισχύει και στην περίπτωση της βιομηχανίας οπτικοακουστικού περιεχομένου και αυτό εξηγεί γιατι πλέον όλες οι εταιρίες του κλάδου που σέβονται τον εαυτό τους προσπαθούν
να βρουν θέση στο σύμπαν του streaming.

H Amanda Lotz, Καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο του Queensland, προχωρά ένα βήμα παραπάνω τη συζήτηση για τη σημασία της κατά παραγγελία διαδικτυακής (Video On Demand streaming) ψυχαγωγίας τονίζοντας ότι τα περισσότερα έσοδα στη βιομηχανία περιεχομένου κατευθύνονται δυσανάλογα περισσότερο όχι στα media outlets και σε αυτούς που παράγουν το περιεχόμενο, αλλά στις εταιρίες που το διανέμουν και στους συσσωρευτές περιεχομένου (content agreegators), όπως οι μεγάλες εταιρίες τεχνολογίας πληροφορικής και επικοινωνιών στο διαδίκτυο.

Σε αντίστοιχα συμπεράσματα καταλήγει και ο Matthew Ball (2016) της REDEF Media τονίζοντας ότι η σύγχρονη μάχη στη βιομηχανία των media για το ποιος θα κερδίσει την προσοχή και το ενδιαφέρον των καταναλωτών εξαρτάται και από το ποιος διαθέτει την πιο λειτουργική τεχνική υποδομή στην απόσπαση της ανθρώπινης προσοχής (attention infrastructure). Το περιεχόμενο δηλαδή αυτό καθεαυτό, όσο ελκυστικό ή υψηλής ποιότητας και αν είναι, δεν θα καθορίσει τους νικητές και τους χαμένους του σκληρού ανταγωνισμού στη βιομηχανία περιεχομένου.

Για παράδειγμα μια καλή τηλεοπτική πλατφόρμα από πλευράς περιεχομένου δεν είναι σίγουρο ότι μπορεί να ανταγωνιστεί εύκολα μια αντίστοιχη πλατφόρμα με λιγότερο καλό περιεχόμενο, αλλά με ένα σαφώς πιο βελτιωμένο και φιλικό προς το χρήστη interface και ευρετήριο αναζήτησης. Πρόσφατη (2020) σχετική μελέτη του Hesmondhalgh και της Lotz χαρακτηρίζουν την εικόνα του μενού πλοήγησης (user interface) και τη ροή δεδομένων του ως βασικό μηχανισμό μιντιακής επιρροής με την έννοια ότι έχει την ικανότητα να κατευθύνει τη ζήτηση του τηλεοπτικού κοινού για συγκεκριμένα προγράμματα και περιεχόμενο και ταυτόχρονα να αποκλείει άλλα.

Ο ανταγωνισμός στις πλατφόρμες δεν είναι μόνο πόλεμος περιεχομένου, αλλά και ανταγωνισμός που συνδέεται με το πόσο εύκολα και γρήγορα μπορούν οι χρήστες τους να πλοηγούνται στα διαθέσιμα κανάλια και στο διαθέσιμο κατάλογο περιεχομένου. Οι μεγάλες εταιρίες ωστόσο έχουν την ικανότητα και να κάνουν πιο ευρέως γνωστό το προϊόν τους και να το τοποθετούν σε περίοπτη θέση στο διαδίκτυο και σε πολλές εφαρμογές και
συσκευές (discoverability and prominence), όπως για παράδειγμα το κουμπί της Netflix στο τηλεχειριστήριο.

Το γεγονός αυτό παρέχει στις εταιρίες αυτές ένα μεγάλο πλεονέκτημα να προσεγγίσουν πιο άμεσα τους καταναλωτές συγκριτικά με τους υπόλοιπους ανταγωνιστές τους. Το ζήτημα αυτό αναδεικνύει σοβαρές ανισότητες όχι μόνο στο πεδίο της διανομής του περιεχομένου, αλλά συνολικά στη σφαίρα κυκλοφορίας και στην αξιακή αλυσίδα του προϊόντος.

Ακριβώς για αυτό ένα συχνό θέμα συζήτησης στο χώρο των θεωρητικών της τηλεόρασης και του κινηματογράφου είναι αν το περιεχόμενο εξακολουθεί να είναι ο βασιλιάς, όπως έχει επικρατήσει να λέγεται ή αν αντίθετα υπάρχει και ο αυτοκράτορας που σχετίζεται με τη διανομή και με το συνολικό «πακετάρισμα» και προσφοράς του περιεχομένου στους καταναλωτές. Η συζήτηση αυτή δεν προέκυψε στο κενό. Ήδη από το 1990 ο Garnham είχε τονίσει ότι, ενώ η ικανότητα παραγωγής πολιτιστικού προϊόντος είναι προφανώς σημαντική, η διανομή του είναι ακόμη πιο μείζονος σημασίας.

Σήμερα, σε έναν ψηφιακό κόσμο, όπου οι αγορές εμφανίζονται κορεσμένες (saturated markets) από την υπερπροσφορά επιλογών θέασης η διανομή περιεχομένου γίνεται ακόμη πιο σημαντική. Και αυτό που συχνά καθορίζει το νικητή των εξελίξεων είναι η διαφοροποίηση στη διανομή του περιεχομένου και η μεγαλύτερη ευκολία πρόσβασης των καταναλωτών σε αυτό.

Ο Καθηγητής Marketing του Πανεπιστημίου του Harvard Bharat Anand προχωρά ένα βήμα παραπάνω στο βιβλίο του The Content Trap (2016). Σύμφωνα με τον ίδιο η επιτυχία ενός προϊόντος δεν βασίζεται πλέον τόσο πολύ στην ποιότητα που το διακρίνει, αλλά στην ικανότητα του προϊόντος και των εταιριών που το διανέμουν να κάνουν κάτι περισσότερο από αυτό που τους ανατίθενται: να δημιουργούν ισχυρές συνδέσεις (connections) με την κοινότητα των χρηστών των υπηρεσιών τους, να προσφέρουν παράλληλες και πρόσθετες συμπληρωματικές υπηρεσίες με το βασικό εμπορικό τους αντικείμενο και να διατηρούν πιο ισχυρές και τακτικές σχέσεις με τους καταναλωτές βάζοντας την επιχειρηματική μπράντα μέσα στη ζωή τους (network effects).

Για να γίνει όμως αυτό δεν αρκεί η πρόσβαση σε μεγάλα δεδομένα και η διαφημιστική παρουσία του προϊόντος σε πολλές πλατφόρμες και μέσα επικοινωνίας (cross-media strategy). Αντίθετα μια εταιρία απαιτείται να έχει και την ικανότητα να συλλέγει και να επεξεργάζεται μεγάλα δεδομένα και να αντλεί οφέλη από την τεχνολογική καινοτομία, αλλά κυρίως την ικανότητα να κατανοεί πλήρως τις σύγχρονες ανθρώπινες ανάγκες, ώστε
να χτίζει βιώσιμες σχέσεις εμπιστοσύνης με τους καταναλωτές. Η κατανόηση αυτή λειτουργεί ως καταλύτης για την απόσπαση της προσοχής (attention) και τελικά της αφοσίωσης (commitment / engagement) των καταναλωτών.

Και εδώ επανερχόμαστε στην κυριαρχία των γιγάντων του διαδικτύου και της πληροφορικής. Και αυτό γιατί σήμερα η κατανόηση των πραγματικών ανθρώπινων αναγκών δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί δίχως την αξιοποίηση του διαδικτύου, το οποίο μπορεί να συνδέει τους ανθρώπους και τις πολυπληθείς ανθρώπινες κοινότητες σε πραγματικό χρόνο. Αν δε γνωρίζεις τί μπορούν να αναζητούν, να συζητούν, να απορρίπτουν ή σε τελική ανάλυση να εκφράζουν στο διαδίκτυο οι πιθανοί πελάτες σου δεν μπορείς να αντλήσεις τη θεματολογία και το περιεχόμενο που χρειάζεσαι για να κερδίσεις όχι μόνο τα μυαλά, αλλά κυρίως την καρδιά τους.

Για παράδειγμα οι τηλεοπτικές σειρές υψηλής ποιότητας (High-End dramas) αποτελούν όχι μόνο ακριβές παραγωγές με δυνατό cast, αλλά και σενάριο εμπνευσμένο από τα λεγόμενα παγκόσμια θέματα (global issues) που αντανακλούν τις συζητήσεις ή τα συναισθήματα οργής, νοσταλγίας και προβληματισμού στα κοινωνικά μέσα δικτύωσης.

Στο πλαίσιο αυτό αξίζει να σημειώσουμε αυτό που ήδη από το 2009 ο τότε CEO της Warner Bros. Digital Distribution Thomas Gewecke είχε τονίσει σε ένα σχετικό με το ζήτημα συνέδριο στο UCLA: …οι επιχειρήσεις που παράγουν περιεχόμενο, δηλαδή οι επιχειρήσεις media, θα μεταμορφωθούν σταδιακά σε εν μέρει επιχειρήσεις πληροφορικής και τεχνολογίας επικοινωνιών…

5. Δεδομένα και πολυ-πλατφορμική εμπειρία τηλεοπτικής θέασης

Τα παραδοσιακά μέσα ενημέρωσης και ψυχαγωγίας και η ανθρώπινη προσοχή μεταναστεύουν σε ένα νέο τεχνολογικό υπόδειγμα διαχείρισης της πληροφορίας και του ψυχαγωγικού οπτικοακουστικού περιεχομένου. Το υπόδειγμα αυτό παράγει με τη σειρά του μια νέα ανθρώπινη εμπειρία διάδρασης και διασύνδεσης του φυσικού με το ψηφιακό περιβάλλον. Αυτή η εμπειρία βασίζεται σε ένα νέο διαλειτουργικό οικοσύστημα παρόχων
περιεχομένου που προσφέρουν μια πολυ-πλατφορμική εμπειρία θέασης (pluriformity), η οποία δεν χαρακτηρίζεται μόνο από τη ψηφιακή διανομή περιεχομένου σε πολλαπλές συσκευές και οθόνες οπτικής απεικόνισης, αλλά και από νέους τρόπους διαμοιρασμού περιεχομένου, νέες μορφές συλλογής και αποθήκευσης δεδομένων, νέες στρατηγικές κατανάλωσης, marketing και κοινωνικής δικτύωσης, νέες λέξεις, νέα σύμβολα, νέους τρόπους αναζήτησης, χρήσης και εμπορικής αξιοποίησης του παραγόμενου περιεχομένου.

Στην ουσία αυτό που φέρνει η σύζευξη των νέων τεχνολογιών επικοινωνιών και της βιομηχανίας περιεχομένου είναι μια νέα πολυ-πλατφορμική εμπειρία θέασης, η οποία είναι πλήρως αποσυνδεδεμένη από χρονικούς και χωρικούς περιορισμούς και η οποία δημιουργεί από την μια πλευρά ισχυρές συνδέσεις και διασυνδέσεις μεταξύ ανθρώπων, επιχειρήσεων, συσκευών και από την άλλη μια διαδικτυακή τεχνική υποδομή πάνω στην
οποία αυτές οι συνδέσεις/ διασυνδέσεις παράγουν σε συνεχή ροή και round-the-clock αποτελέσματα, κοινωνικές και εμπορικές σχέσεις, έσοδα και συναλλαγές, θεσμικές ρυθμίσεις, νέα δεδομένα ανάλυσης της ανθρώπινης συμπεριφοράς κτλ.

Η βιομηχανία περιεχομένου μετασχηματίζεται μέσω του διαδικτύου μεταφορικά και κυριολεκτικά σε ένα παγκόσμιο δίκτυο σχέσεων και διάδρασης πολύ πιο άμεσο, αλλά και πολύ πιο σύνθετο ταυτόχρονα από αυτό της παραδοσιακής αξιακής αλυσίδας (παράγω, προωθώ, διανέμω).

Στο παρελθόν η βιομηχανία περιεχομένου ήταν μια βιομηχανία που αφορούσε την προσφορά και ζήτηση προϊόντων σε πολύ συγκεκριμένα και οριοθετημένα χωρικά και χρονικά πλαίσια. Οι εταιρίες παραγωγής παρήγαγαν περιεχόμενο, το οποίο το διένειμαν οι εταιρίες διανομής στις κινηματογραφικές αίθουσες και στα τηλεοπτικά δίκτυα.

Τα τηλεοπτικά δίκτυα με τη σειρά τους χρησιμοποιούσαν το περιεχόμενο αυτό προκειμένου να πωλήσουν στη συνέχεια το πιο πολύτιμο τους περιουσιακό στοιχείο στους ίδιους τους καταναλωτές, αλλά και στη διαφημιστική βιομηχανία. Το περιουσιακό αυτό στοιχείο ήταν ο τηλεοπτικός τους αέρας, η ικανότητα τους να εκπέμπουν και να στέλνουν οπτικά ερεθίσματα στο τηλεοπτικό κοινό και να καταλαμβάνουν τον ελεύθερο χρόνο του.
Ο τηλεοπτικός αέρας αντιστοιχούσε σε πολύτιμα δευτερόλεπτα (slots) για τους διαφημιστές ειδικά σε ώρες και ημέρες, όπου οι περισσότεροι καταναλωτές συνήθιζαν να παρακολουθούν τηλεόραση (primetime). Αυτό εξακολουθεί να ισχύει σε σαφώς μικρότερο βαθμό.

Σήμερα η συγκεκριμένη αξιακή και παραγωγική διαδικασία έχει γίνει πιο σύνθετη και δυναμική, καθώς το περιεχόμενο μπορεί να φτάσει στους τελικούς καταναλωτές με πολλούς τρόπους (release windows), με πολλά τεχνικά μέσα και κανάλια διανομής (distribution channels) και με πλήρως εξατομικευμένους όρους (customized services). Η αλλαγή αυτή είναι το αποτέλεσμα της ενσωμάτωσης νέων εμπορικών μοντέλων λειτουργίας (πχ. D2C, customized services) που αξιοποιούν καλύτερα και πιο άμεσα τις τεχνολογικές βελτιώσεις και τη χρήση του διαδικτύου στη διανομή του περιεχομένου. Η άποψη ότι στην εποχή των social media και του διαδικτύου είναι επιβεβλημένο οι μπράντες (brands) να γίνουν direct-to-consumer, ώστε να γνωρίζουν καλύτερα τις ανάγκες
των πελατών τους κερδίζει συνεχώς έδαφος. Ακόμη όμως και αυτά τα μοντέλα και οι νέες στρατηγικές δεν μπορούν να λύσουν την εξίσωση, καθώς δεν μπορούν να παρουσιάσουν με σιγουριά το πώς τα τηλεοπτικά δίκτυα και οι πλατφόρμες περιεχομένου μπορούν να αιχμαλωτίσουν το ενδιαφέρον και την προσοχή των καταναλωτών (attention).

Η αληθινή γνώση για τους ανθρώπους άλλωστε προκύπτει μόνο ή κυρίως από την καθημερινή επαφή με αυτούς. Είναι εντελώς διαφορετικό ζήτημα το να γνωρίσεις έναν άνθρωπο και διαφορετικό να τον κάνεις targeted βασιζόμενος στο πώς θα μοιάζει σύμφωνα με τα δεδομένα από τη συμπεριφορά του στο διαδίκτυο. Η ανάλυση δηλαδή των δεδομένων της συμπεριφοράς των ανθρώπων χωρίς την αντίστοιχη ανάλυση του πλαισίου από το οποίο προκύπτουν αυτά τα δεδομένα εμφανίζει σοβαρό έλλειμμα αξιοπιστίας. Τα δεδομένα είναι πολύ απλά μόνο για τους χρήστες. Οι άνθρωποι όμως δεν είναι μόνο χρήστες υπηρεσιών.

6. Προς ένα νέο ορισμό της Τηλεόρασης

Το πιο σημαντικό ίσως σημείο που αξίζει να κρατήσουμε από την παραπάνω ανάλυση είναι ότι η ρευστότητα αυτή και η παντοδυναμία του διαδικτύου και των FAANG/ GAFAM δεν απειλούν την τηλεόραση, δηλαδή το ίδιο το μέσο, ούτε μειώνουν την αξία εστίασης της επιστημονικής ερευνητικής ανάλυσης στο χώρο της τηλεόρασης. Όπως ανέφερε εμφατικά το 2016 ο Michael Wolff “όλοι πλέον θέλουν να κάνουν business στην τηλεόραση“.
Η πρόσφατη είσοδος της Apple στο τηλεοπτικό τοπίο, όπως και των υπόλοιπων μεγαθηρίων της πληροφορικής είναι ενδεικτική αυτής της τάσης. Η τηλεόραση διατηρεί την υπεροχή της έναντι άλλων μορφών ψυχαγωγίας, αλλά αυτό όμως που αλλάζει είναι το επίπεδο του ανταγωνισμού στις διεθνείς τηλεοπτικές αγορές και το επιχειρηματικό μοντέλο άντλησης εσόδων από την τηλεόραση και φυσικά ο προσδιορισμός του τί εννοούμε πλέον τηλεοπτική θέαση.

Στο πλαίσιο αυτό αξίζει να σημειώσουμε τα συμπεράσματα, στα οποία καταλήγει και ο Hasmondhalgh στη θεωρία του για τις εταιρίες που δραστηριοποιούνται στον τομέα των δημιουργικών/ πολιτιστικών βιομηχανιών. Σύμφωνα με τον ίδιο ο στόχος των εταιριών αυτών είναι η βελτιστοποίηση του οικονομικού τους οφέλους μέσα από τη διπλή επίτευξη πολιτικών ελαχιστοποίησης του επιχειρηματικού τους ρίσκου και της μεγιστοποίησης του
αριθμού των καταναλωτών τους. Για να το πετύχουν αυτό οι μεγάλες επιχειρήσεις στη βιομηχανία περιεχομένου δραστηριοποιούνται σε πολλούς κλάδους και διάφορες υπηρεσίες εφαρμόζοντας πολιτικές οριζόντιας και κάθετης εξειδίκευσης.

Με την κάθετη εξειδίκευση μειώνουν το επιχειρηματικό ρίσκο επιμερίζοντας το σε συνδεδεμένες εταιρίες του επιχειρηματικού ομίλου. Με την οριζόντια εξειδίκευση οι μεγάλες εταιρίες επιδίδονται σε δραστηριότητες εξαγοράς και συγχωνεύσεων επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται στον κλάδο περιορίζοντας έτσι τον ανταγωνισμό και την επιχειρηματική απειλή από υφιστάμενους ή νέους παίχτες στην αγορά. Με τον τρόπο αυτό τα μεγαθήρια στη βιομηχανία περιεχομένου διαμορφώνουν και χειραγωγούν τη ζήτηση προϊόντος διασφαλίζοντας ότι υπάρχει ικανοποιητικό κοινό να απορροφήσει τις επενδύσεις της παραγωγής σε νέο περιεχόμενο ή σε παραγωγές οι οποίες αποτελούν τη συνέχεια πετυχημένων τίτλων (serials/ remakes). Για παράδειγμα οι κολοσσιαίες εταιρίες του Hollywood και ειδικά η Disney εφαρμόζουν εκτεταμένα προγράμματα οριζόντιας και κάθετης εξειδίκευσης, τα οποία ενισχύουν την κυριαρχία τους στις διεθνείς αγορές.

Μαζί με αυτές οι γίγαντες του διαδικτύου και της πληροφορικής αποτελούν πλέον τμήμα της παγκόσμιας βιομηχανίας περιεχομένου επηρεάζοντας τους παραδοσιακούς παίχτες της (Hollywood, τηλεπικοινωνιακοί πάροχοι και γραμμικά τηλεοπτικά δίκτυα) δίνοντας έμφαση στον συνεχώς αναπτυσσόμενο χώρο της οικιακής ψυχαγωγίας (home entertainment). Με εξαίρεση το αποτυχημένο πείραμα της Quibi στο χώρο της διεθνούς αγοράς λειτουργούν πλέον οι πλατφόρμες της Disney+, Apple TV+, HBOMax, Peacock Universal, Netflix, Amazon Prime, TUBI, Britbox κτλ.

Οι νέοι μνηστήρες όμως (εταιρίες πληροφορικής) ασκούν σαφώς πιο επιθετική πολιτική από τους και στο πεδίο της κάθετης/ οριζόντιας εξειδίκευσης και στο πεδίο των εξαγορών/ συγχωνεύσεων. Κατά τη διάρκεια της πανδημίας και μόλις μέσα σε δύο μήνες οι εταιρίες αυτές πήραν την μερίδα του λέοντος από την αύξηση του πλούτου των μεγάλων εταιριών στις ΗΠΑ, η οποία ανήλθε στο δυσθεώρητο ποσό των κατά $534 δις, όταν την ίδια στιγμή χάθηκαν περισσότερες από 40 εκατομμύρια θέσεις εργασίας. Ο ρυθμός μεταβολής των εσόδων των εταιριών αυτών ξεπερνάει κάθε ιστορικό προηγούμενο. Η Netflix χρειάστηκε μόλις 22 χρόνια για να αποκτήσει ετήσια έσοδα της τάξεως των $20 δις. Αντίθετα η Disney για να φτάσει σε αυτό το σημείο χρειάστηκε 72 χρόνια παρά την πλούσια κληρονομιά της στο οικοσύστημα της παγκόσμιας ψυχαγωγίας. Συνοψίζοντας, το περιβάλλον της τηλεόρασης και γενικότερα της βιομηχανίας περιεχομένου γίνεται σαφώς πιο ανταγωνιστικό με την πάροδο του χρόνου, καθώς οι πολίτες έχουν πλέον πρόσβαση σε ποικιλία τηλεοπτικού περιεχομένου και μάλιστα όποτε
και όπου θέλουν και με όποια συσκευή και οθόνη επιλέξουν. Η αμεσότητα, η διαδραστικότητα, η αποσύνδεση της θέασης από χωρικούς και χρονικούς περιορισμούς, η ταυτόχρονη παρακολούθηση πολλαπλών οθονών, η ποικιλία περιεχομένου και η παραγωγή υψηλής ποιότητας πρωτογενούς περιεχομένου μυθοπλασίας συνιστούν τα βασικά χαρακτηριστικά της σύγχρονης τηλεοπτικής εμπειρίας για ολοένα και περισσότερους πολίτες και ιδιαίτερα για τους νέους.

Σε αυτό το πλαίσιο ο ορισμός της σύγχρονης τηλεόρασης οφείλει να συμπεριλαμβάνει όλες τις περιπτώσεις και όλους τους τρόπους κατανάλωσης οπτικοακουστικού περιεχομένου. Για παράδειγμα η κατανάλωση ενός βίντεο από το YouTube και το Dailymotion από το κινητό τηλέφωνο ή η θέαση μιας τηλεοπτικής σειράς του Netflix ή της HBO στο κομπιούτερ ή στην ταμπλέτα ή μέσω ενός application στο κινητό δεν αποτελούν λιγότερο τηλεοπτική
εμπειρία από την παρακολούθηση ειδήσεων στην ΕΡΤ ή ενός ποδοσφαιρικού αγώνα στην πλατφόρμα της Cosmote και της Nova μέσω της μεγάλης τηλεοπτικής οθόνης στο σαλόνι ή στο υπνοδωμάτιο.

Για παράδειγμα η Google εκτιμά ότι το 2020 το 50% της συνολικής θέασης περιεχομένου βίντεο θα πραγματοποιηθεί μέσω της χρήσης κινητών τηλεφώνων. Αντίστοιχα μια πρόσφατη μελέτη της Ofcom τονίζει ότι το Netflix και το YouTube προκαλούν σοβαρές επιδράσεις στις συνήθειες τηλεοπτικής θέασης και κατά συνέπεια αλλάζουν και τις δομές της τηλεοπτικής αγοράς. Με άλλα λόγια όλοι εξακολουθούν να βλέπουν τηλεόραση, όπως στο παρελθόν, αλλά η τηλεόραση πλέον δεν ταυτίζεται με συγκεκριμένα κανάλια και συγκεκριμένους τρόπους θέασης και συσκευές.

Σε κάθε περίπτωση η αγορά της ψυχαγωγίας επεκτείνεται μέσω του διαδικτύου προσφέροντας περισσότερες από ποτέ επιλογές κατανάλωσης ψυχαγωγικού περιεχομένου. Αυτό συνεπάγεται όχι μόνο αυξημένη εισροή εσόδων στη βιομηχανία περιεχομένου, αλλά και αυξημένες ανάγκες επενδύσεων των εταιριών παραγωγής και
διανομής περιεχομένου σε νέα τεχνολογία, σε νέους τρόπους marketing και σε νέα προϊόντα και υπηρεσίες. Σύμφωνα με το eMarketer και το Wibbitz το νεότερης ηλικίας κοινό καταναλώνει 1,4 περισσότερες ώρες θέασης περιεχομένου βίντεο στο διαδίκτυο συγκριτικά με το αντίστοιχο ποσοστό παρακολούθησης τηλεοπτικών
προγραμμάτων.

Οι τάσεις αυτές ενισχύθηκαν περαιτέρω με το ξέσπασμα της πανδημίας του Covid19. Στην πρώτη φάση της πανδημίας το Netflix αύξησε κατά 16 εκατομμύρια τον αριθμό των συνδρομητών της. Η Disney+ ξεπέρασε τα 50 εκατομμύρια συνδρομητές και έφτασε μετά από μόλις 6 μήνες στα 73 εκατομμύρια. Σύμφωνα με τη Nielsen ο χρόνος κατανάλωσης περιεχομένου από διαδικτυακές πλατφόρμες αυξήθηκε κατά 34% τον Μάρτιο του 2020, όπου ένα μεγάλο μέρος ανθρωπότητας βρίσκονταν σε καραντίνα. Ταυτόχρονα άλλες διαδραστικές πλατφόρμες και εφαρμογές ψυχαγωγίας, που σχεδιάστηκαν για έξυπνα κινητά τηλέφωνα, όπως το TikTok, το Twitch, το YouTube, το Snapchat και το Instagram είδαν αυξημένη ζήτηση των υπηρεσιών τους κατά τη διάρκεια της πανδημίας. Η Quibi αποτέλεσε την εξαίρεση του κανόνα πραγματοποιώντας ένα ανεπιτυχές ντεμπούτο στις ΗΠΑ και τον Καναδά παρά το γεγονός ότι αφορούσε μια επένδυση που άγγιξε τα $2 δις.

Σύμφωνα με σχετική μελέτη της Nielsen η θέαση τηλεοπτικού περιεχομένου μέσω διαδικτύου στις ΗΠΑ ανήλθε στα 3,5 δισεκατομμύρια ώρες την πρώτη εβδομάδα του Μάϊου 2020. Αυτό σύμφωνα με τους αναλυτές της εταιρίας σημαίνει ότι η streaming ψυχαγωγία τείνει να γίνει μια νέα κανονικότητα, καθώς ο σχετικός όγκος της ήταν 2,8 και 3,8 δισεκατομμύρια ώρες πριν το ξέσπασμα της πανδημίας και κατά τη διάρκεια της καραντίνας αντίστοιχα. Με άλλα λόγια η τηλεοπτική θέαση μέσω διαδικτύου παρέμεινε σε υψηλότερα από την προ-κορωνοϊού και του 2019 επίπεδα, γεγονός το οποίο συνεπάγεται ότι η συγκεκριμένη θέαση αποκτά κεντρική πλέον θέση με σαφώς μόνιμα χαρακτηριστικά στις επιλογές του κοινού.

Ένα σημαντικό επίσης τμήμα (άνω του 60%) της θέασης αυτής αφορά προγράμματα που έχουν μισθωθεί από την καλωδιακή τηλεόραση και δεν αποτελούν νέες πρωτότυπες σειρές originals των διαδικτυακών παρόχων περιεχομένου. Με άλλα λόγια ένα σημαντικό τμήμα του κοινού χρησιμοποιεί συνδεδεμένες με το διαδίκτυο συσκευές και πλατφόρμες ακόμη και για την παρακολούθηση περιεχομένου και τίτλων που δεν είναι καινούργιοι (πχ. τα Φιλαράκια, The Bing Bang Theory, Breaking Bad, The Walking Dead κτλ.), αλλά αντίθετα ταυτίζονται με την παραδοσιακή τηλεόραση.

Οι εξελίξεις αυτές συνδέονται με μια βασική συνθήκη για το τί σημαίνει τηλεόραση και το πώς καταναλώνεται το οπτικοακουστικό περιεχόμενο στον 21 ο αιώνα. Το τηλεοπτικό κοινό δεν καταναλώνει αυτό που του προσφέρεται ως θέαση, αλλά αυτό που θεωρεί ότι έχει ανάγκη. Και το κάνει με τους δικούς όρους, με τις δικές του συσκευές και νέους τρόπους που διευκολύνουν και επιτρέπουν την κατά παραγγελία θέαση. Η παντοδυναμία και οι εμπορικές δυνατότητες του διαδικτύου οδηγούν όλους τους παρόχους στην επίτευξη στρατηγικών προσφοράς του περιεχομένου τους σε ιντερνετικό και OTT (Over-The-Top) περιβάλλον και αυτό αφορά και τους παραδοσιακούς broadcasters. Ενδεικτικό της εν λόγω τάσης αποτελεί η πρόσφατη απόφαση του Βατικανού,
αλλά και πολλών θρησκευτικών οργανώσεων να δημιουργήσουν τη δική τους OTT πλατφόρμα είναι εξόχως αποκαλυπτική για τη σημασία αξιοποίησης των streaming υπηρεσιών όχι μόνο από τους παραδοσιακούς φορείς ψυχαγωγίας, αλλά και από ευρύτερους πολιτικούς και θρησκευτικούς και επαγγελματικούς οργανισμούς.

Βιώνουμε πλέον μια χρονική περίοδο, όπου οι πολίτες στρέφονται με μεγαλύτερη ένταση στην κατανάλωση οπτικοακουστικού περιεχομένου μέσω του διαδικτύου συμπαρασύροντας σε αυτήν την πορεία και τη διαφημιστική βιομηχανία. Το 2019 ήταν η χρονιά άλλωστε, όπου η διαφημιστική δαπάνη στο διαδίκτυο στις ΗΠΑ ξεπέρασε αυτήν της παραδοσιακής καλωδιακής και συνδρομητικής τηλεόρασης. Η τάση αυτή θα συνεχιστεί και
γιατί, όπως αναφέρεται χαρακτηριστικά και στα Nostradamus Report του Goteborg Film Festival. Η πραγματικά ίσως συνταρακτική αλλαγή και το συγκλονιστικό στατιστικό στοιχείο που επηρεάζει τη βιομηχανία δεν είναι η γιγάντωση του Netflix και ο ραγδαία αυξανόμενος αριθμός των νοικοκυριών που αποκτά μια συνδρομή για υπηρεσίες βίντεο κατά παραγγελία VoD (Video on Demand services).

Η μεγάλη αλλαγή επίσης δεν είναι τα πολλά πλέον δισεκατομμύρια που επενδύουν οι μεγάλοι πάροχοι περιεχομένου για τη δημιουργία νέων τηλεοπτικών σειρών και κινηματογραφικών ταινιών. Αυτό που πραγματικά δείχνει το που οδηγούνται τα πράγματα στο χώρο της τηλεόρασης και της filmed ψυχαγωγίας είναι ότι περισσότερο από το 1/3 του παγκόσμιου πληθυσμού κατέχει ένα έξυπνο κινητό τηλέφωνο και ότι στις 35 χώρες-μέλη του ΟΟΣΑ, οι πολίτες έχουν mobile broadband και εύκολη πρόσβαση στο διαδίκτυο που είναι απαραίτητη για την κατανάλωση οπτικοακουστικού περιεχομένου μέσω streaming VoD και catch-up services. Υπολογίζεται επιπλέον ότι πάνω από 2.5 δισεκατομμύρια πολίτες χρησιμοποιούν έξυπνες κινητές συσκευές και το 60% αυτών καταναλώνουν καθημερινά βίντεο και άλλο οπτικοακουστικό περιεχόμενο από τη συσκευή τους.

Το φαινόμενο είναι πολύ πιο έντονο στις νεότερες γενιές (15-35 ετών), όπου σε πολλές περιπτώσεις η συσκευή του κινητού τηλεφώνου αποτελεί τη βασική πλατφόρμα κατανάλωσης βίντεο σε αντίθεση με το σύνολο του πληθυσμού, όπου η οθόνη της οικιακής τηλεόρασης εξακολουθεί να κυριαρχεί. Το τελευταίο ισχύει ακόμη και στην περίπτωση των ΗΠΑ και της Βρετανίας σύμφωνα με πρόσφατες (2019) μελέτες της Manatt (Vorhaus Digital Strategy Study) και της Ofcom.

Στο άμεσο μέλλον θα δούμε πολύ περισσότερες OTT πλατφόρμες και αυτό δεν θα γίνει μόνο από δίκτυα (broadcasters) της ελεύθερης και συνδρομητικής τηλεόρασης, αλλά και από μικρές εταιρίες παραγωγής και διανομής κινηματογραφικών και οπτικοακουστικών έργων μέχρι πολιτικά κόμματα και εκκλησιαστικούς φορείς, ενώ προσφάτως ανακοινώθηκε ότι το Netflix πειραματίζεται στη Γαλλία την ίδρυση γραμμικού συνδρομητικού
τηλεοπτικού σταθμού. Στη σημερινή εποχή επομένως η τηλεόραση όχι μόνο δεν πνέει τα
λοίσθια, αλλά δυναμώνει και διευρύνεται. Ο σύγχρονος ορισμός της όμως εμπλουτίζεται, καθώς οφείλει να περιλαμβάνει τη νέα, γενναία σχέση συνύπαρξης της με το διαδίκτυο. Η Evans εύστοχα παρατηρεί ότι πλέον «η
τηλεόραση είναι μεγαλύτερη από την TV» (television is now bigger than TV). Η Johnson (2019) αντίστοιχα θεωρεί ότι το διαδίκτυο δεν αποτελεί μόνο ανταγωνιστή της τηλεόρασης, αλλά κυρίως τον αναμορφωτή του κόσμου της τηλεόρασης. Η αναμόρφωση αυτή φανερώνεται εύκολα αν σκεφτούμε ότι όλοι μας την κουβαλούμε καθημερινά στην τσέπη μας μέσα από τη χρήση συσκευών με οθόνες οπτικής απεικόνισης (κινητό τηλέφωνο,
ταμπλέτες, φορητοί υπολογιστές κτλ.).

Η φράση είδα τηλεόραση χθες δε σημαίνει ότι δεν παρακολούθησα άλλα προγράμματα και περιεχόμενο βίντεο από το laptop ή το κινητό ή από το λογαριασμό μου στο Facebook και άλλες διαδικτυακές πλατφόρμες. Και ακόμη περισσότερο η φράση αυτή δεν δίνει απάντηση στο αν αναζήτηση και μοιράστηκα περιεχόμενο με άλλους, αν ανέβασα περιεχόμενο στο διαδίκτυο και τους ατομικούς μου λογαριασμούς στα μέσα κοινωνικής
δικτύωσης, αν έκανα like και σχόλια σε περιεχόμενο που μου ήρθε από φίλους και αλγόριθμους, αν παρακολούθησα ή ακόμη και αν κατάφερα να παράγω και να διαμοιράσω το περιεχόμενο για το οποίο ήθελα να μιλήσω στο διαδίκτυο.

Όλη αυτή η δραστηριότητα σημαίνει ότι η τηλεόραση και το οπτικοακουστικό περιεχόμενο δεν είναι μόνο αντικείμενο θέασης, αλλά περιλαμβάνει και άλλες ενέργειες, συμπεριφορές και εμπειρίες που δεν θα υπήρχαν αν δεν υπήρχαν το διαδίκτυο και οι πλατφόρμες του. Η συνύπαρξη της τηλεόρασης με το διαδίκτυο και τις διαδικτυακές πλατφόρμες άλλωστε είναι περισσότερο από εμφανής και ισχυρή με το πέρας του χρόνου, καθώς ήδη το 82% περίπου του εύρους ζώνης (bandwidth) σήμερα αφορά την κατανάλωση περιεχομένου βίντεο με συνεχείς αυξητικές τάσεις. Όπως αναφέρει χαρακτηριστικά ο Strangelove (2015)
“…Σχεδόν το σύνολο του διαδικτυακού bandwidth (εύρους ζώνης) καταναλώνεται για τη θέαση κινηματογραφικών ταινιών και τηλεοπτικών εκπομπών…”

Αυτό συνιστά μια πολύ μεγαλύτερη αλλαγή όχι μόνο για το ρόλο της τηλεόρασης ως μέσου, αλλά και του οπτικοακουστικού περιεχομένου ως τρόπου ψυχαγωγίας και ενημέρωσης. Η θεώρηση της τηλεόρασης από τον Raymond Williams ως το απότοκο της συνεργασίας του πολιτισμού με την τεχνολογία χρειάζεται επομένως επέκταση, εμπλουτισμό και αναθεώρηση.

Η τεχνολογική εξέλιξη επιδρά μεν καταλυτικά στο τηλεοπτικό προϊόν, αλλά οφείλουμε να γνωρίζουμε ότι δεν είναι όλα εξαρτώμενα από την τεχνολογία, καθώς διάφοροι πολιτιστικοί, οικονομικοί και πολιτικοί παράγοντες καθορίζουν τελικά τον τρόπο και το πλαίσιο μέσα στο οποίο θα χρησιμοποιηθούν οι νέες τεχνολογίες. Επιπλέον ο κινηματογράφος, η τηλεοπτική μυθοπλασία, όπως και κάθε μορφή τέχνης ασφαλώς και επηρεάζεται από τη σύγχρονη τεχνολογία, αλλά παραμένει διαδικασία και προϊόν που εξακολουθεί να βασίζεται στην ανθρώπινη φαντασία, στο ταλέντο και στον πλούσιο και ευμετάβλητο ψυχισμό των ανθρώπων σε σχέση με τις εκάστοτε ιστορικές συνθήκες. Η τηλεόραση και το οπτικοακουστικό περιεχόμενο είναι κάτι περισσότερο από μια ακόμη
ανθρώπινη έκφραση δημιουργίας και αξιοποίησης της υπάρχουσας τεχνολογίας.

www.koutipandoras.gr

Του Απόστολου Αγελαράκη

Ζούν και κυρίως κυκλοφορούν ανάμεσα μας . Ανέμελοι, άνετοι, δε βλέπουν τίποτε, δεν ακούν τίποτε, για να παραφράσω τον τίτλο παλαιότερης κωμωδίας.

Δεν βλέπουν ειδήσεις στην τηλεόραση για να μη «μαυρίζει» η ευαίσθητη ψυχούλα τους, δεν παρακολουθούν ενημερωτικές εκπομπές γιατί οι ειδικοί είναι «άσχετοι», δεν διαβάζουν εφημερίδες γιατί δεν εμπιστεύονται τους δημοσιογράφους που «τα παίρνουν» .

Αυτοί τα ξέρουν καλύτερα, γιατί το είπε ο φίλος Τάκης ο ταξιτζής, που η κουμπάρα της νονάς του δουλεύει καθαρίστρια σε νοσοκομείο στη Γερμανία και έχουν δει πολλά τα μάτια της…

Γνωρίζουν βεβαίως τον ήρωα του γνωστού reality, του οποίου δεν χάνουν επεισόδιο και κατά βάθος ζηλεύουν τον ήρωα με τα πολλά κορίτσια, γιατί εκείνοι θα τα κατάφερναν καλύτερα από τον «Παναγιώτη»….

Φορούν μεν τη μάσκα, αλλά η μυτούλα ή και η μυτόγκα, ανάλογα με την περίπτωση του καθενός, μένει εκτός, για να μπορούν να εισπνέουν και να εκπνέουν ελεύθερα, χωρίς περιορισμούς που μπορεί να οδηγήσουν σε «ασφυξία»…

Μάσκα χωρίς μάσκα ή καλύτερα μάσκα χωρίς λόγο, μάσκα στο πηγούνι, και μερικές φορές μάσκα στον αγκώνα, σαν τους αναβάτες δικύκλων που φέρουν το προστατευτικό κράνος, όχι στο κεφάλι, αλλά στον αγκώνα του χεριού τους….

Κάθονται αμέριμνοι έξω από τα περιβόητα take away, πίνουν τον καφέ με τις ώρες, και καπνίζουν ταυτόχρονα αρειμανίως, για να μη στερηθούν τις «υπέροχες» και «πολύτιμες» συνήθειές τους . Χαμογελούν και συναγε- λάζονται με άλλους σαν αυτούς, σαν να μην τρέχει τίποτε …Σε τελική ανάλυση τις σε προσδιορίζει ως άνθρωπο, παρά αυτές οι «απολαύσεις»…

Κάνουν πως τηρούν το νόμο και την υποχρέωση για τα μέτρα προστασίας, αποφεύγουν την  επιβολή του προστίμου, αφού κανείς δεν τους λέει το παραμικρό, ενώ δεν έχουν δει, ούτε έχουν ακούσει τις απόψεις των ειδικών που επανειλημμένα, με ρυθμούς καταιγιστικούς και σε αριθμούς εξαντλη- τικούς, συμβουλεύουν καθημερινά για τον τρόπο που φοριέται η μάσκα, αν θέλουμε να είναι μέσο προστασίας ….

Δεν έχω καμία αμφιβολία . Πρόκειται για τους περιβόητους «αρνητές» . Ειδική και ευμεγέθης κατηγορία που δυστυχώς δεν έχουν πεισθεί ότι ο Covid 19 είναι μία σοβαρότατη ασθένεια που μπορεί να οδηγήσει σε θάνατο ή σε άλλες, άκρως επώδυνες συνέπειες για τον ασθενή….

Ισχυρίζονται ότι ο Covid 19 είναι μία απλή ίωση, μία γριπούλα βρε αδελφέ, δεν έγινε και τίποτε, εξάλλου, είδες να έχει κολλήσει κανένας δικός σου ή γνωστός σου, έλεγαν μέχρι και προχθές, ενώ συνεχίζουν μέχρι και σήμερα που τα κρούσματα είναι χιλιάδες και το ΕΣΥ κινδυνεύει με κατάρρευση…

Είναι πιθανότατα οι ίδιοι που λατρεύουν τις θεωρίες της συνωμοσίας, που πιστεύουν πως η γη είναι επίπεδη, πως ο άνθρωπος δεν έχει πάει στη Σελήνη, ότι τα αεροπλάνα μας ψεκάζουν, ότι η μάσκα ή ακόμη καλύτερα το εμβόλιο της Pfizer ή της Moderna έχει το περιβόητο «τσιπάκι» για να μας ελέγχουν, καθώς ο Ελον Μασκ, ο Μαρκ Ζούκερμπεργκ, ο Βασίλης (Μπίλ) Γκέητς, και άλλες ηγετικές μορφές στο χώρο της τεχνολογίας και της 4^ης Βιομηχανικής Επανάστασης, θέλουν να ξέρουν τι σκέφτεται, τι καταναλώνει, και κυρίως πως αποφασίζει, o κυρ Νίκος από το Οφρύνιο, ο κυρ Βασίλης από το Ποδοχώρι, η κυρά Μαρία απ’το Παλαιοχώρι και ο κυρ Απόστολος από την Καβάλα, ο κυρ Γιάννης από τη Χρυσούπολη, κλπ….

Αναγκάζονται να φορούν τη μάσκα χωρίς να τη φορούν, για να αποφύγουν το πρόστιμο και τον έλεγχο από το «κακό» όργανο της τάξης ….και είναι πολλοί, πάρα πολλοί… σχεδόν ένας στους τρεις από αυτούς που, με λύπη, και οργή δεν το κρύβω, καθημερινά βλέπω ….

Δε σκέφτονται δυστυχώς, το κακό που μπορεί να προκαλέσουν στους συναθρώπους τους . Δεν τους ενδιαφέρει και δεν τους ενδιέφερε ποτέ . Δεν σκέφτονται τους γονείς, τους παππούδες ή και τα αδέλφια τους, μια και ο μέσος όρος ηλικίας των κρουσμάτων έχει κατέβει επικίνδυνα, ενώ για τον ίδιο τον εαυτό τους ούτε λόγος . Θεωρούν πως είναι άτρωτοι….

Είναι οπαδοί του δόγματος «….δε βαριέσαι…και τι μ’ενδιαφέρει εμένα…» ενώ η αγαπημένη τους ταινία έχει τίτλο «Ζήσε και άσε τους άλλους να πεθάνουν….» με ήρωα τον  Τζεϊμς Μποντ….

Για το τι ψηφίζουν, αφήνω τα συμπεράσματα στον καθένα από σας. Εξάλλου αμφιβάλλω έντονα πως ψηφίζουν, αφού οι περισσότεροι θεωρούν την ψήφο χάσιμο χρόνο . Είναι καλύτερα αντί της ψηφοφορίας να πάν για μπάνιο ή για καφέ, καθώς  όλοι ίδιοι είναι μωρέ….

Είναι πολλοί και δυστυχώς επηρεάζουν και άλλους, είτε με τα λόγια, είτε με τις συμπεριφορές τους .

Και καλά τι θα γίνει με αυτούς ; Θα δρούν ανεξέλεγκτα θα μου πείτε ;

Πράγματικά βρίσκομαι σε αδιέξοδο . Ένας τρόπος είναι η κρατική καταστολή, η επιβολή κυρώσεων, και μάλιστα αυστηρών, σε βάρος όσων δεν φορούν σωστά τη μάσκα, και όσων αρνούνται και μάλιστα δημόσια την ύπαρξη και τις συνέπειες του Covid 19, μη συμμορφούμενοι ταυτόχρονα στα μέτρα προστασίας .

Ωστόσο η καταστολή από μόνη της δεν αποτελεί πανάκεια . Πρέπει να ενταθεί, να συνεχισθεί και να πολλαπλασιασθεί η ενημέρωση, με κάθε τρόπο και μέσο που η οργανωμένη κοινωνία διαθέτει, ώστε οι δύσπιστοι, οι συνωμοσιολόγοι, ακόμη και αυτοί οι αρνητές, να πεισθούν για τη σωστή τήρηση  των μέτρων, πριν να είναι αργά, πριν η αρρώστια τους χτυπήσει.

Στην προσπάθεια αυτοί, θα υπάρξουν νικητές και χαμένοι. Κερδισμένη θα είναι η κοινωνία αλλά και οι ίδιοι όσοι πεισθούν να εφαρμόζουν προσεκτικά τα μέτρα, ενώ χαμένοι θα είναι όσοι εξακολουθήσουν την ίδια συμπεριφορά, που αργά ή γρήγορα, πολύ φοβούμαι ότι θα αγγίξει και τους ίδιους ή τους οκείους τους, και τότε θα είναι αργά για δάκρυα….

Εκείνο το πρωινό της προηγούμενης Τρίτης πρέπει να κοιμήθηκα ελάχιστα. Δύσκολα μπορώ να θυμηθώ έστω και μια φορά να πετάγομαι από το κρεβάτι τόσο εύκολα όταν χτυπά το ξυπνητήρι. Φαντάζομαι πως ο οργανισμός μου είχε μπει σε «λειτουργία πτήσης». Ούτε ακριβώς «σβηστός», δηλαδή, αλλά ούτε και σε πλήρη λειτουργία.

Γράφει ο Νίκος Δεμισιώτης

Ντύθηκα αδιανόητα γρήγορα και αμέσως πήρα το δρόμο για τον σταθμό του ηλεκτρικού. Ούτε το συνηθισμένο πρώτο τσιγάρο της ημέρας δεν έκατσα να κάνω. Βγήκα από το σπίτι και κοίταξα προς κάθε κατεύθυνση πολύ προσεκτικά. Με ματιά διερευνητική. Σα να ήμουν σίγουρος πως κάποιος με παρακολουθούσε. Ακόμα μπορώ να θυμηθώ τα πρόσωπα εκείνων που συνάντησα. Όταν σιγουρεύτηκα πως όλα ήταν καλά, ξεκίνησα.

Έφτασα στο τρένο και μπήκα μέσα. Συνειδητοποίησα πως κάνεις άλλος μέσα σε εκείνο το βαγόνι δεν είχε τη δική μου (στα όρια του ψυχωτικού) συμπεριφορά.

Όλα ήταν φυσιολογικά. Όσο φυσιολογικά μπορεί να είναι μέσα σε συνθήκες lockdown.

Τότε; Είναι δεδομένο πως το μυαλό παίζει διάφορα παιχνίδια. Κάποια από αυτά τόσο επικίνδυνα που μπορεί να σε αποτραβήξουν από την πραγματικότητα.

Στη διαδρομή, τσέκαρα πως είχα μαζί μου την ταυτότητα αλλά και το χαρτί που βεβαίωνε πως ως δημοσιογράφος μπορώ και πρέπει να κινούμαι ελεύθερα στο κέντρο της Αθήνας για την κάλυψη των γεγονότων.

Απαγόρευση 40 χρόνια μετά

Ελεύθερα! Τι περίεργη λέξη. Πόση φόρτιση κουβαλάει μαζί της και πόσο εύκολα -σαν μια πέτρα που κάποιος έσκυψε και πήρε από το δρόμο- μπορεί να γκρεμίσει τη βιτρίνα που έχεις μπροστά σου. Μαζί με το είδωλό της.

Αυτή ήταν η 20ή πορεία για την εξέγερση του Πολυτεχνείου, που θα κάλυπτα ως ρεπόρτερ. Καμία προηγούμενη, ωστόσο, δεν ήταν σαν κι αυτή. Αυτό το ήξερα από την πρώτη στιγμή που μου πέρασε από το μυαλό πως θα είναι μια απαγορευμένη πορεία. Και η αλήθεια είναι πως το σκέφτηκα πολύ καιρό πριν. Όταν άρχισαν και πάλι να αυξάνονται τα κρούσματα.

Η ιδέα ήταν απλή: Όταν το «όχι» (του κράτους) γίνεται «ναι» (θέλω) γιατί «πρέπει» (να ενημερώσω το κοινό. Αυτή είμαι η δουλειά μου. Το μετερίζι το δικό μου).

Σε μια κουβέντα ένας φίλος το έβαλε ως πιθανό σενάριο. «Τι θα κάνουμε σε περίπτωση που απαγορευτεί η πορεία για το Πολυτεχνείο»;

Τη στιγμή εκείνη έτυχε να κοιτώ έναν άλλο φίλο που μόλις είχε τραβήξει μια μεγάλη τζούρα από το τσιγάρο του. «Θα είναι η πρώτη απαγορευμένη πορεία του Πολυτεχνείου, μετά από εκείνη του 1980 που σκότωσαν τον Κουμή και την Κανελλοπούλου», είπε και έβγαλε τον καπνό από μέσα του. Σαν ασπρόμαυρη εικόνα, βγαλμένη θαρρείς, από βιβλίο του Στέργιου Κατσαρού.

Μέσα σε εκείνο το βαγόνι, λοιπόν, και σε κάτι που έμοιαζε με αυτο-ψυχανάλυση κατάφερα να βρω τον λόγο για τον οποίο είχα εκείνη την συμπεριφορά. Εκείνο το «απαγορεύεται» ήταν που το δημιούργησε όλο αυτό. Ακόμα και σ’ εμένα που είχα μαζί μου  το χαρτί που μου επέτρεπε να κινούμαι «ελεύθερα».

Θυμήθηκα τις εικόνες από εκείνη την πορεία το Νοέμβρη του ‘80. Το σακατεμένο πρόσωπο του Κουμή. Το τσακισμένο κορμί της Κανελλοπούλου. Τις διηγήσεις και τις μαρτυρίες των παλαιότερων για το ατελείωτο ξύλο, για το δίχως κανένα έλεος κυνηγητό της αστυνομίας σε όσους τόλμησαν να αψηφήσουν το απαγορευτικό και βγήκαν στους δρόμους.

Το αποκλεισμένο κέντρο και οι διαδοχικοί έλεγχοι

«Έτσι θα είναι άραγε και σήμερα»; αναρωτήθηκα την ώρα που ανέβαινα με τις κυλιόμενες σκάλες για να βγω στην Πανεπιστημίου. Το πρώτο πράγμα που είδα να ξεπροβάλει ήταν τα καπέλα δυο αστυνομικών. «Καλώς όρισες στο απαγορευμένο κέντρο» σκέφτηκα.

Όταν ανακαλώ στη μνήμη μου εκείνες τις πρώτες στιγμές είμαι σχεδόν σίγουρος πως έκανε πάρα πολύ κρύο. Δεν θυμάμαι αν όντως είχε τόσο κρύο. Η αίσθηση πάντως ήταν αυτή…

Με το που στρίβω στην Πατησίων πέφτω πάνω στον πρώτο έλεγχο. «Καλά ξεκινήσαμε».

Ούτε 100 μέτρα αργότερα, δεύτερος έλεγχος. Ο τρίτος έλεγχος στο ύψος της Κάνιγγος έγινε από ασφαλίτη. Αντέδρασα, αντέδρασε, έγιναν οι απαραίτητες διευκρινήσεις για τα εκατέρωθεν νευράκια και συνέχισα τη μοναχική μου πορεία προς το Πολυτεχνείο. Τα πράγματα, πλέον, ήταν ξεκάθαρα. Αυτή θα ήταν μια πολύ δύσκολη ημέρα.

Στη γωνία της Πατησίων με τη Στουρνάρη με σταματάνε για τέταρτη φορά. Ίσως τους προκαλούσαν τα μαύρα ρούχα που φορούσα και τα μακριά γένια. Δεν μπορώ να το εξηγήσω αλλιώς.

Ευγενέστατος ο τελευταίος αστυνομικός, δεν μπορώ να πω. Αξιωματικός. Αργότερα και όσο η νύχτα μαζί με τις προστατευτικές μάσκες έκαναν τις μορφές πιο δυσδιάκριτες, με έλεγξε άλλες δυο φορές. Μέχρι την τελευταία που ακόμα και ο ίδιος έβαλε τα γέλια.

Είχε νυχτώσει πια. Στο κέντρο όλα είχαν επανέλθει στην πρωινή παγωμάρα και έτσι εγώ βρήκα την ευκαιρία να πιάσω συζήτηση μαζί του και να τον ρωτήσω αν όλο αυτό που έγινε ήταν φυσιολογικό και αν ο ίδιος το θεωρεί αναγκαίο. «Τι σημαίνει φυσιολογικό και πώς ορίζουμε το αναγκαίο», ήταν η μάλλον διπλωματική απάντησή του. Προσπάθησα να δω τα όρια του και τον ρώτησα αν θεωρεί ποτέ πως αυτό που γεννά τη βία είναι η βία. «Δυστυχώς η βία πολλές φορές είναι και αναγκαία και αναπόφευκτη».

Σε αυτό το παιχνίδι της γάτας και του ποντικού (χωρίς ακόμα να είμαι σίγουρος για το ποιος ήταν ποιος σε εκείνη την κουβέντα) μου πέρασε από το μυαλό να τον ρωτήσω για το πόσο αναπόφευκτη ήταν μια επίθεση με αύρες, ΜΑΤ και μοτοσικλετιστές της «ΔΡΑΣΗ» σε ανθρώπους που εμφανώς δεν είχαν καμία διάθεση για μάχη καθώς ήταν ξεκάθαρο ότι δεν είχαν προετοιμαστεί για κάτι τέτοιο. Δεν το έκανα. Δεν είχε και νόημα, άλλωστε.

Οι στιγμές ανάτασης μιας ψυχρής και βουβής ημέρας

Πριν τα δακρυγόνα γεμίσουν τα μάτια μας με «ξυραφάκια» και τα χημικά να κόψουν την ανάσα μας, είχα προλάβει να δω ένα μάλλον γυναικείο κεφάλι να ξεπροβάλει πίσω από κάτι στόρια σε ένα γραφείο πρώτου ορόφου σε πολυκατοικία στην Πανεπιστημίου. Την παρακολουθούσα αρκετή ώρα. Υποθέτω πως ο φόβος ήταν αυτός που δεν επέτρεψε σε εκείνη τη γυναίκα να σηκώσει τα στόρια ώστε να βλέπει με την άνεσή της αλλά προτίμησε απλά να τα παραμερίσει λίγο.

Φόβο που σίγουρα δεν είχε η κ. Μαρία. Η γυναίκα που πήγε να αφήσει ένα λουλούδι στην πόρτα του Πολυτεχνείου και λίγο έλειψε να της κοστίσει 300 ευρώ.

Όταν την είδα να περπατάει μόνη της και με βήμα σταθερό και σίγουρο προς την πύλη ήμουν σχεδόν σίγουρος πως δύσκολα θα την γλίτωνε. Είχαν περάσει κι άλλοι άνθρωποι (μεμονωμένα και με μάσκες) και είχαν αφήσει ένα λουλούδι και στη συνέχεια πέρασαν κι άλλοι. Κανείς δεν είχε τραβήξει τα βλέμματα των αστυνομικών έτσι. Για κανέναν δεν κινητοποιήθηκαν πέντε αστυνομικοί για να τον κυκλώσουν. Για κανέναν δεν ήρθε περιπολικό της Άμεσης Δράσης με υψηλόβαθμο αξιωματικό μέσα.

Το καλό με το να είσαι ρεπόρτερ χωρίς το «ματσούκι» της τηλεόρασης και τους μεγάλους και τρομακτικούς φωτογραφικούς φακούς, είναι πως οι άνθρωποι σου ανοίγονται πιο εύκολα. Όταν άφησε το λουλούδι την πλησίασα και την ρώτησα αν μπορεί να δικαιολογήσει την έξοδό της αυτή γιατί… «έρχονται μπελάδες». Μου είπε πως έχει τα απαραίτητα χαρτιά. Την είδα να κοιτά προς το μέρος των αστυνομικών που ολοένα και την πλησίαζαν. Της είπα πως δεν έχει να φοβηθεί κάτι και πως είμαστε και εμείς εδώ. Εκείνη με αποστόμωσε λέγοντας μου: «δεν φοβάμαι κανέναν. Είμαι εδώ που έπρεπε να είμαι. Δεν μπορούσα να κάνω αλλιώς».

Αυτή ήταν η μοναδική στιγμή ανάτασης εκείνη την ημέρα. Ψέματα! Υπήρχε και μια ακόμα.

Η στιγμή που το Σωματείο Ελλήνων Ηθοποιών από το μπαλκόνι της πολυκατοικίας στην οδό Στουρνάρη άνοιξε την μικροφωνική που είχε στήσει και έσπασε εκείνη την παγωμένη σιωπή που είχε καλύψει τα πάντα. Διάβαζαν αποσπάσματα από τους «Ανθρωποφύλακες» του αξέχαστου Περικλή Κοροβέση και έβαζαν στη διαπασών τα τραγούδια από το θρυλικό «Μεγάλο μας Τσίρκο» όπου ο Ξυλούρης και η συγκλονιστική Τζένη Καρέζη προειδοποιούσαν τον λαό πως «οι αγώνες πού ‘χεις κάνει δε φελάνε, το αίμα το χυμένο αν δεν ξοφλάνε».

Όταν την επόμενη ημέρα με ρώτησε ο γιος μου πώς ήταν στο Πολυτεχνείο, ήθελα να του τα πω όλα για να ξέρει. Σχεδόν ταυτόχρονα σκέφτηκα πως με την ψυχολογία στο ναδίρ αφού το σχολείο έκλεισε και δεν μπορεί πλέον να δει τους φίλους του, μια τέτοια κουβέντα θα ήταν λάθος.

«Καλά ήταν. Αλλά θα ήταν ακόμα καλύτερα αν ήσουν εσύ και η αδερφή σου εκεί. Άντε να κάνουμε λίγο υπομονή, να τελειώσουμε με τον κορονοϊό και τις απαγορεύσεις και του χρόνου να πάμε πάλι όλοι μαζί» του είπα. Μου χαμογέλασε, μου έκλεισε το μάτι και πήγε να κάνει μια ακόμα προσπάθεια μπας και καταφέρει να μπει στο Webex για να κάνει μάθημα.

Με την Άγκυρα να ανοιγοκλείνει τον διακόπτη της έντασης στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο εκδίδοντας παράνομες Navtex και την Αθήνα να απαντά με αντι-navtex, οι τριβές μεταξύ Ελλάδας- Τουρκίας φαίνεται ότι θα είναι μακράς διαρκείας, γεγονός που αναβαθμίζει τη σοβαρότητα της κρίσης, λίγες ημέρες προ της εθνικής μας εορτής της 28ης Οκτωβρίου. Και μπορεί η ελληνική διπλωματία να επιδίδεται σε έναν αγώνα δρόμου προσεταιρισμού των συμμάχων και ανάδειξης της τουρκικής προκλητικότητας, ωστόσο το γεγονός αυτό δεν δείχνει να πτοεί τον Ερντογάν, καθώς δεν κάνει βήμα πίσω στις επεκτατικές του βλέψεις.

της Γεωργίας Αθ. Σκιτζή

Είναι χαρακτηριστικό, ότι μόλις λίγες ώρες μετά τη χθεσινή ανακοίνωση του γενικού γραμματέα του ΝΑΤΟ, Γενς Στόλτενμπεργκ ότι Ελλάδα και Τουρκία αποφάσισαν, την αναστολή προγραμματισμένων στρατιωτικών ασκήσεων στο Αιγαίο ανήμερα των εθνικών τους εορτών, η Τουρκία εξέδωσε νέα NAVTEX που αφορά τις ίδιες ημερομηνίες, καθώς η νέα ναυτική οδηγία αφορά ασκήσεις με πυρά στην περιοχή της Μεσογείου για τις 27, 28 και 29 Οκτωβρίου.

Σε ανοικτή γραμμή επικοινωνίας  Μητσοτάκης- Παναγιωτόπουλος

Υπό αυτές τις συνθήκες, με την Τουρκία να αυξάνει την ένταση και να αποσταθεροποιεί την ασφάλεια, ο πρωθυπουργός βρίσκεται σε διαρκή επικοινωνία με τον υπουργό Εθνικής Άμυνας, προκειμένου η επιχειρησιακή εικόνα να είναι σταθερή και συγκεκριμένη και να υπάρχει εγρήγορση και διαρκής παρακολούθηση των τουρκικών κινήσεων. Παράλληλα μελετώνται τα πρωτόκολλα εμπλοκής από τους υπηρεσιακούς παράγοντες, προκειμένου να είναι έτοιμοι να τα εφαρμόσουν για την προάσπιση των κυριαρχικών μας δικαιωμάτων σε περίπτωση θερμού επεισοδίου. Οι εντολές του ΓΕΕΘΑ παραπέμπουν σε ψύχραιμη μεν αλλά δυναμική στάση με πλήρη εμπιστοσύνη στους Έλληνες κυβερνήτες και στα πληρώματα τα οποία έχουν αποδείξει ότι μπορούν να ανταποκριθούν σε κρίσιμες καταστάσεις.

Διάβημα διαμαρτυρίας για την τουρκική Navtex

Ο πρέσβης της Ελλάδας στην Άγκυρα  επέδωσε διάβημα διαμαρτυρίας προς την τουρκική πλευρά, ως απάντηση στη νέα παράνομη Navtex που εξέδωσε η Τουρκία για παράνομες έρευνες πλησίον του Καστελόριζου στην ελληνική υφαλοκρηπίδα. Σύμφωνα με το υπουργείο Εξωτερικών, η ελληνική πλευρά επανέλαβε ότι οι παράνομες ενέργειες της τουρκικής πλευράς αποτελούν μια κατάφορη παραβίαση του Διεθνούς Δικαίου, την οποία η ελληνική πλευρά καταδικάζει απερίφραστα. Παράλληλα, ο Κυριάκος Μητσοτάκης πραγματοποίησε μυστική συνάντηση με την ηγεσία των Ενόπλων Δυνάμεων, προκειμένου να ενημερωθεί για τα τεχνικά δεδομένα, δηλαδή για ζητήματα αμιγώς επιχειρησιακά.

Το κακό σενάριο

Γεωπολιτικοί αναλυτές εκτιμούν ότι στη φάση που βρισκόμαστε, το χειρότερο σενάριο για την Ελλάδα θα ήταν εντός των προσεχών ημερών, μαζί με τις έρευνες του «Oruc Reis», να δοθεί εντολή και για γεωτρήσεις από το πλωτό γεωτρύπανο «Γιαβούζ» στο τριεθνές. Ωστόσο, ενεργή παραμένει και η απειλή για έναρξη ερευνών στα οικόπεδα, τα οποία η τουρκική κρατική πετρελαϊκή ΤΡΑΟ έχει ήδη «τεμαχίσει» στα δυτικά του 28ου μεσημβρινού, μεταξύ Ρόδου, Καρπάθου και Κρήτης.

Η … «αγκαλιά» του ΝΑΤΟ

Η λειτουργία και η ενίσχυση του μηχανισμού «αποσυμπίεσης» για την αποφυγή ατυχημάτων και περιστατικών μεταξύ της Ελλάδας και της Τουρκίας στην Ανατολική Μεσόγειο, τέθηκε κατά τη συνεδρίαση των Υπουργών Άμυνας της συμμαχίας, ωστόσο συνεχίζει την τακτική των ίσων αποστάσεων, καθώς είναι «… και με τον αστυφύλαξ και με τον χωροφύλαξ».

Ένα βήμα μπροστά κάνει η Ελλάδα, δύο βήματα πίσω κάνει η Τουρκία και δυστυχώς δεν πρόκειται για διπλωματικό ταγκό, αλλά για παιχνίδι εξουσίας της Άγκυρας και επίδειξης δύναμης του Ταγίπ Ερντογάν.

Γράφει η Γεωργία Αθ. Σκιτζή

Η ελληνική διπλωματία όμως δείχνει να κινείται μεθοδικά και αφήνει τον Σουλτάνο να «χορεύει», επιχειρώντας να περιχαρακώσει το δικό της πεδίο διαλόγου και να οριστεί η ημερομηνία επανεκκίνησης των διερευνητικών επαφών των δύο χωρών.

Από την πλευρά της η Τουρκία αφενός επιχειρεί να αντιστρέψει το κλίμα και τη σφοδρή κριτική που δέχεται για το παράνομο άνοιγμα μέρους των Βαρωσίων στην Κύπρο,  ξαναζεσταίνοντας τις διερευνητικές επαφές με την Ελλάδα, αφετέρου τορπιλίζει το διάλογο παρουσιάζοντας χάρτες στους οποίους προβάλλει τις τουρκικές αξιώσεις για θαλάσσιες ζώνες στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο.

Το παρασκήνιο της συνάντησης Δένδια – Τσαβούσογλου

Η συνάντηση του Νίκου Δένδια με τον Μεβλούτ Τσαβούσογλου την Πέμπτη στην Μπρατισλάβα δεν παρήγαγε απτά αποτελέσματα. Όπως αναφέρουν ελληνικές διπλωματικές πηγές στη συνάντηση, η οποία σύμφωνα με πληροφορίες διήρκησε 20 λεπτά, συμφώνησαν να δοθεί ημερομηνία για τις διερευνητικές. Ωστόσο χθες από την Πρίστινα ο υπουργός Εξωτερικών αποκάλυψε πως «η τουρκική πλευρά, ο κ. Τσαβούσογλου, δεσμεύθηκε να προτείνει συγκεκριμένη ημερομηνία. Όπως ξέρετε – είπε-  η επόμενη συνάντηση πρόκειται να γίνει στην Τουρκία. Έτσι είναι η σειρά, η τελευταία είχε γίνει το 2016 στην Αθήνα, οπότε η Τουρκία που πρόκειται να φιλοξενήσει την επόμενη συνάντηση πρέπει να προτείνει και τη σχετική ημερομηνία. Αναμένουμε από την τουρκική πλευρά».

Μητσοτάκης: Δεν αποκλείω συνάντηση με Ερντογάν

Σύμφωνα με τον πρωθυπουργό, «στο μεσοδιάστημα μπορούν να γίνουν παράλληλες συναντήσεις σε επίπεδο υπουργών Εξωτερικών και -γιατί όχι- ανάμεσα σε εμένα και τον πρόεδρο της Τουρκίας, η οποία δεν προγραμματίζεται αυτή τη στιγμή αλλά δεν αποκλείω κανένα ενδεχόμενο. Ξαναλέω ότι θα μπορούσαμε να εξετάσουμε αυτές τις επιλογές μόνο εάν η Τουρκία σταματήσει τις προκλήσεις». Προσθέτει δε πως «μοναδική πυξίδα μας είναι το Διεθνές Δίκαιο».

Η διγλωσσία του Βερολίνου

Την ικανοποίηση του Βερολίνου για την ανακοίνωση Αθήνας και Άγκυρας περί επανέναρξης των διερευνητικών συνομιλιών εξέφρασε η εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών, ενώ τόνισε ότι στο θέμα των Βαρωσίων «μονομερή βήματα δεν βοηθούν προκειμένου να προχωρήσουμε στην ειρηνευτική διαδικασία των Ηνωμένων Εθνών». «Χαιρόμαστε που και οι δύο πλευρές ανακοίνωσαν ότι υπάρχει η διάθεση για την επαναλειτουργία του διμερούς διαύλου επικοινωνίας (…) Στόχος μας είναι όλα τα επίμαχα θέματα στη Μεσόγειο να συζητηθούν εκεί», δήλωσε η εκπρόσωπος του γερμανικού υπουργείου Εξωτερικών Μαρία Άντεμπαρ και προσέθεσε ότι κατά την διάρκεια της συνάντησης που είχε ο Χάικο Μάας με τον Τούρκο ομόλογό του Αχμέτ Τσαβούσογλου στην Μπρατισλάβα «συζητήθηκαν όλα τα θέματα που μας απασχολούν αυτή τη στιγμή με την Τουρκία».

Νέα τουρκική Navtex την 28η Οκτωβρίου

Την ίδια στιγμή, ο Τούρκος Πρόεδρος συνεχίζει τις προκλητικές του δηλώσεις, βάζει εκ νέου στο στόχαστρο τη χώρα μας, ενώ η Άγκυρα με εμπρηστικές NAVTEX προαναγγέλλει ασκήσεις ανήμερα της 28ης Οκτωβρίου. Ειδικότερα εξέδωσαν Navtex για άσκηση με πραγματικά πυρά ανήμερα της Εθνικής Επετείου της 28ης Οκτωβρίου. Σύμφωνα με δεύτερη Navtex, ασκήσεις θα πραγματοποιηθούν και στη θαλάσσια περιοχή, ανάμεσα στη Ρόδο και το Καστελόριζο.

του Γιώργου Τσακίρη

Η είδηση της έγκρισης από το Αλβανικό Κοινοβούλιο της στρατιωτικής συμφωνίας μεταξύ Αλβανίας και Τουρκίας, η 26^η τέτοιου είδους τα τελευταία 22 χρόνια μεταξύ των δύο χωρών, με την συντριπτική μάλιστα πλειοψηφία των 105 «Ναι», ήταν απόλυτα αναμενόμενη.

Ήταν μάλιστα η δεύτερη τέτοια συμφωνία εντός του 2020. Τον περασμένο Φεβρουάριο ο Γενικός Δ/ντής  Αμυντικής Πολιτικής της Αλβανίας Φλ. Καλί και ο Τούρκος συνταγματάρχης Σ. Τζουμχούρ Σομέρ, στρατιωτικός ακόλουθος  της Τουρκίας στα Τίρανα, είχαν υπογράψει μνημόνιο Αμυντικής Συνεργασίας, σε συνέχεια και υλοποίηση του απόρρητου «Σχέδιου Συνεργασίας για το 2020» που είχε υπογραφεί μεταξύ των υπουργείων Άμυνας των δύο χωρών.

Μόλις τον περασμένο Μάιο δε, το αλβανικό Κοινοβούλιο είχε επικυρώσει αυτήν την Συμφωνία, μαζί με το πρωτόκολλο οικονομικής βοήθειας από την Άγκυρα προς τα Τίρανα. Ένα πενταετές σχέδιο το οποίο προβλέπει και την οικονομική ενίσχυση με 100 εκ. τουρκικές λίρες (16,5 εκ. δολάρια) που θα χρησιμεύσει για τον περαιτέρω εκσυγχρονισμό των αλβανικών Ενόπλων Δυνάμεων. Παράλληλα, τον Ιούνιο, το τουρκικό υπουργείο Άμυνας ανέφερε πως 39 στελέχη των Αλβανικών Ενόπλων Δυνάμεων, είχαν μεταφερθεί με τουρκικό μεταγωγικό αεροσκάφος από τα Τίρανα στην Καμπούλ, όπου θα υπηρετούσαν εντός της Τουρκικής Ειδικής Ομάδας στο Αφγανιστάν.

Ο ίδιος ο πρωθυπουργός της χώρας Ε. Ράμα άλλωστε, αναφερόμενος στις σχέσεις μεταξύ των δύο χωρών, έχει δηλώσει πως «Η αλβανική κυβέρνηση έχει συμπεριλάβει στην γραμμή της εξωτερικής της πολιτικής την Τουρκία ως στρατηγικό εταίρο […] χωρίς καμία αμφιβολία θεωρούμε την Τουρκία ως δύναμη με ιδιαίτερη σημασία στην περιοχή μας…», μία άποψη που συμμερίζεται και ο Αλβανός πρόεδρος Ι. Μέτα.

Ιστορικά, η περιοχή της σημερινής Αλβανίας, είχε υποταχθεί στην Οθωμανική Αυτοκρατορία το 1517 και βρισκόταν υπό τον έλεγχο της  έως το 1912. Με την ανακήρυξη της ανεξαρτησίας της Αλβανίας το 1913 και την είσοδό της στην Κοινωνία των Εθνών τον Δεκέμβριο του 1920, οι διπλωματικές σχέσεις των δύο χωρών ξεκίνησαν το 1923, με την δημιουργία του σύγχρονου τουρκικού κράτους, διακόπηκαν το 1928 λόγω της μη αναγνώρισης του βασιλείου της Αλβανίας υπό τον βασιλιά Ζογκ από τον Μουσταφά Κεμάλ, ο οποίος όμως μόλις τρία χρόνια αργότερα, το 1931, αναγνωρίζοντας τον εξαιρετικά σημαντικό ρόλο της χώρας στον έλεγχο της Αδριατικής, αναθέρμανε τις μεταξύ τους σχέσεις. Σχέσεις οι οποίες, με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, δεν διακόπηκαν ποτέ από τότε.

Η Τουρκία, χρησιμοποιώντας κάθε τρόπο και μέσο, δεν αφήνει καμία ευκαιρία να πάει χαμένη, όσον αφορά στην εδραίωση και αύξηση της επιρροής της, τόσο στην Αλβανία, όσο και -είτε μέσω αυτής, είτε όχι- στην ευρύτερη περιοχή.

Μόνο μέσα στον Ιούλιο του 2020, ανέλαβε δύο πρωτοβουλίες. Η πρώτη ανακοινώθηκε στις αρχές του μήνα και αφορούσε στην Συμφωνία Συνεργασίας μεταξύ του υπουργείου Ανασυγκρότησης της Αλβανίας και του υπουργείου Περιβάλλοντος και Αστικοποίησης της Τουρκίας, για το κατασκευαστικό έργο 522 οικιών για τις οικογένειες που επλήγησαν από τον σεισμό της 26ης Νοεμβρίου του 2019 στο Λάτσι (στην βορειοδυτική Αλβανία), αλλά και την αποκατάσταση της κεντρικής πλατείας της πόλης, του κτιρίου του Δημαρχείου και ενός σχολείου.  Όλα ενταγμένα σε ένα ευρύτερο σχέδιο οικιστικής ανάπτυξης της πόλης, το οποίο, μεταξύ άλλων, θα περιλαμβάνει ένα υπόγειο parking, ένα εμπορικό κέντρο και χώρους πρασίνου.

Στα τέλη του ίδιου μήνα, σε ειδική τελετή, η υπουργός Άμυνας της Αλβανίας παρέλαβε από τον πρέσβη της Τουρκίας στα Τίρανα, την δωρεά ειδικού εξοπλισμού, οχημάτων και στολών για την αλβανική Πολιτική Προστασία, συνολικής αξίας 1,5 εκ. δολαρίων, ενώ μόλις τον περασμένο Μάϊο, είχε προηγηθεί η δωρεά δεκάδων χιλιάδων χειρουργικών μασκών, γαντιών, ιατρικών στολών και προστατευτικών γυαλιών, στο πλαίσιο αντιμετώπισης του νέου κορωνοϊού. Στο ίδιο πλαίσιο, η Τουρκία έστειλε επίσης αντίστοιχες δωρεές στις κυβερνήσεις στο Βελιγράδι, στο Σαράγεβο, στην Ποντογκόριτσα, στα Σκόπια και στην Πρίστινα.

Πριν έναν περίπου χρόνο, έγινε γνωστό πως Τούρκοι αστυνομικοί εκπαίδευσαν την αλβανική δύναμη ταχείας επέμβασης σε αποστολές καταστολής πλήθους. Έχει ήδη αναφερθεί σε προηγούμενο κείμενο, ότι ο πρωθυπουργός της χώρας Έ. Ράμα αντιμετωπίζει μία εξαιρετικά σοβαρή πολιτική αναταραχή στην χώρα του, με συνεχείς και -πολλές φορές- βίαιες διαδηλώσεις.

Η στενότατη αυτή συνεργασία μεταξύ των τουρκικών αστυνομικών υπηρεσιών με τις αντίστοιχες αλβανικές, επεκτείνεται και στην ανταλλαγή πληροφοριών, κάτι που ίσως δεν θα πρέπει να αφήνει αδιάφορη την Ελλάδα.

Αυτό που έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, είναι ότι η όλη ενέργεια, ήταν και υπό την εποπτεία της Τουρκικής Υπηρεσίας Συνεργασίας και Συντονισμού, γνωστής και με το ακρωνύμιο “ΤΙΚΑ”.

Γι΄ αυτήν την, ιδρυθείσα με νόμο του υπουργείου Εξωτερικών, υπαγόμενη απευθείας στον πρωθυπουργό και λειτουργούσα υπό την αιγίδα του υπουργείου Πολιτισμού και Τουρισμού υπηρεσία όμως, θα μιλήσουμε λίγο πιο κάτω.

Είναι γεγονός ότι, εδώ και δεκαετίες, η τουρκική εξωτερική πολιτική δεν έκρυψε ότι επιδιώκει έναν αναβαθμισμένο ρόλο στα Βαλκάνια. Μία περιοχή με ιδιαίτερα σημαντικό γεωπολιτικό ενδιαφέρον. Μια περιοχή που -διαχρονικά- υπήρξε πεδίο αντιπαράθεσης μεταξύ των μεγάλων δυνάμεων. Στην σύγχρονη δε εποχή, Ηνωμένες Πολιτείες, Ρωσία και πρόσφατα η Κίνα, δείχνουν με κάθε τρόπο το ενδιαφέρον τους. Η Τουρκία, διεκδικεί όχι απλά μερίδιο επιρροής, αλλά τον ρόλο του ρυθμιστή των καταστάσεων.

Και αυτό, ιδιαίτερα στα Βαλκάνια, γνωρίζοντας την ιδιοσυγκρασία και τον χαρακτήρα των λαών της περιοχής, δεν προσπαθεί να το καταφέρει τόσο με την εμφάνισή της ως μεγάλης στρατιωτικής δύναμης, που με την ισχύ της θα επιβάλει τα θέλω της, όσο με την αργή, σταθερή και πάντα παρούσα προσπάθεια διείσδυσής της στις τοπικές κοινωνίες. Πότε εκμεταλλευόμενη την ύπαρξη πολιτιστικών μνημείων από την περίοδο της οθωμανικής κατοχής, πότε μέσω της εκπαίδευσης ιδρύοντας και συντηρώντας σχολεία και πότε -ίσως κυρίως- μέσω της μουσουλμανικής θρησκείας κλπ. Κι ας μην ξεχνάμε ότι οι κοινωνίες, οι λαοί, εκλέγουν τις κυβερνήσεις που αποφασίζουν τις πολιτικές που θα εφαρμοστούν.

Κι εδώ, έρχονται ως «υποστηρικτικές», ή ορθότερα «εκτελεστικές» δυνάμεις, οι ειδικές υπηρεσίες και τα ιδρύματα της Τουρκίας, που έχουν δημιουργηθεί για να επιτελέσουν το έργο, ακριβώς όσων περιγράφηκαν πιο πάνω.

Μία, και ίσως η σημαντικότερη από αυτές, είναι η ΤΙΚΑ. Μία Υπηρεσία για την οποία η Τουρκία δεν κρύβει ότι η αποτελεί έναν ενδιάμεσο φορέα της εξωτερικής της πολιτικής.

Κατ’ αρχήν, η ανάγκη δημιουργίας αυτής της Υπηρεσίας, προέκυψε το 1992 με την διάλυση της πρώην ΕΣΣΔ. Η ορθή πολιτική, όπως και η φύση, απεχθάνονται τα «κενά». Με την ανεξαρτητοποίηση μιας σειράς κρατών με τα οποία η Τουρκία πίστευε και πιστεύει πως μοιράζονται «… μια κοινή γλώσσα και μια κοινή κοινωνική μνήμη και πολιτισμό…» όπως αναφέρεται στην επίσημη ιστοσελίδα της Υπηρεσίας, η Τουρκία έσπευσε να το εκμεταλλευθεί . Οι χώρες αυτές, οι οποίες χαρακτηρίζονται από την Τουρκία ως «ένα έθνος (εννοεί φυσικά το τουρκικό) που περιέχει διαφορετικές χώρες», είναι το Καζακστάν, το Τατζικιστάν, το Ουζμπεκιστάν, το Αζερμπαϊτζάν και το Κιργιζιστάν.

Η ΤΙΚΑ έλαβε την πλήρη νομική της μορφή το 1999 με νόμο του υπουργείου Εξωτερικών της Τουρκίας για να υπαχθεί απευθείας στον πρωθυπουργό της χώρας, όπως έχει ήδη αναφερθεί. Μόλις το 2018 χαρακτηρίστηκε ως δημόσιος νομικός φορέας, με ιδιωτικό όμως προϋπολογισμό, και αποφασίσθηκε να διεξάγει τις δραστηριότητές της ως υπηρεσία του Υπουργείου Πολιτισμού και Τουρισμού. Σήμερα η ΤΙΚΑ υλοποιεί έργα σε 150 χώρες, με 62 Γραφεία Συντονισμού Προγράμματος σε 60 χώρες, από την Κεντρική Ασία και τα Βαλκάνια έως την Αφρική, την Λατινική Αμερική και τα νησιά του Ειρηνικού. Ο σημερινός πρόεδρος της Υπηρεσίας Σερντάρ Τσαμ (διορίσθηκε το 2011), αποτελεί έναν από τους πιο έμπιστους και στενούς συνεργάτες του Τούρκου προέδρου Ερντογάν.

Συνοπτικά, οι κύριοι στόχοι της Υπηρεσίας, αφορούν στην οικονομική, εμπορική,  κοινωνική, πολιτιστική αλλά και στην εκπαιδευτική συνεργασία μεταξύ των κοινοτήτων ενδιαφέροντος της Τουρκίας. Κοινότητες οι οποίες μοιράζονται ένα τουλάχιστον κοινό χαρακτηριστικό. Είναι μουσουλμανικές. Η αναφορά άλλωστε στην «διατήρηση της κοινής πολιτιστικής και κοινωνικής κληρονομιάς και αξιών μεταξύ τους» δεν είναι καθόλου τυχαία.

Σε αυτό το πλαίσιο και σύμφωνα με τις ετήσιες εκθέσεις της, η TIKA έχει  πραγματοποιήσει πάνω από 500 σημαντικά έργα στην Αλβανία, στην διάρκεια των 25 ετών παρουσίας της στην χώρα.

Παράλληλες δράσεις έχουν αναληφθεί στο Μαυροβούνιο, μία χώρα στην οποία η ΤΙΚΑ λειτουργεί από το 2007. Αναστηλώσεις μνημείων από την περίοδο της οθωμανικής κυριαρχίας (χαμάμ, τζαμιά κ.α.), εκπαιδεύσεις σε αστυνομικό και στρατιωτικό προσωπικό, αλλά και δωρεάν παραχώρηση θερμοκηπίων σε οικογένειες αγροτών στο βόρειο τμήμα της χώρας που κατοικείται κυρίως από οικογένειες Βοσνίων και Αλβανών. Μόλις τον περασμένο Φεβρουάριο άλλωστε, ο Μαυροβούνιος πρωθυπουργός Ντούσκο Μάρκοβιτς και ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Μεβλούτ Τσαβούσογλου, τόνισαν τις θετικές προοπτικές της οικονομικής συνεργασίας μεταξύ των δύο χωρών, κατά την διάρκεια επίσημης επίσκεψης του τελευταίου στην χώρα.

Η ίδια περίπου δραστηριότητα και στους ίδιους τομείς, έχει ενεργοποιηθεί από την ΤΙΚΑ και στο γειτονικό Κόσσοβο, με έμφαση κυρίως στον τομέα της γεωργίας, της αναστήλωσης οθωμανικών μνημείων αλλά και της εκπαίδευσης.

Φαίνεται δε πως η Συμφωνία των Πρεσπών, δεν ανέστειλε κατά κανέναν τρόπο το έργο της ΤΙΚΑ και στην Βόρειο γείτονα. Στα τέλη του 2019 και με την ευκαιρία των εγκαινίων ενός ακόμη σχολείου που κατασκεύασε η ΤΙΚΑ στο Βαλάντοβο, μια πόλη στα νοτιοανατολικά της χώρας, ο συντονιστής της τοπικής Υπηρεσίας Αϊτέκιν Άιντεν δήλωσε ότι έχουν υλοποιήσει σχεδόν χίλια έργα σε διαφορετικές περιοχές της χώρας από το 2005, και ότι η TİKA έχει δωρίσει 40 σχολεία, συμπεριλαμβανομένων νέων κτιρίων, ανακαινίσεων ήδη υπαρχόντων και παροχής υλικοτεχνικού εξοπλισμού.

Ακόμη και ο ίδιος ο πρόεδρος της χώρας Στ. Πενταρόφσκι έχει εξάρει τον ρόλο της ΤΙΚΑ, αναφέροντας ότι «… έχει γίνει το σύμβολο του πνεύματος της τουρκικής αλληλεγγύης και της συνεισφοράς στην διάρκεια των ετών, και δεν αφορά μόνο τους Τούρκους ή μουσουλμάνους, αλλά όλους τους πολίτες της χώρας ανεξαρτήτως εθνικότητας θρησκείας η γλώσσας». Έτσι, δεν είναι περίεργο που ο Τούρκος πρόεδρος Ερντογάν είναι «ο πιο αγαπημένος παγκόσμιος ηγέτης» στην γειτονική χώρα, σύμφωνα τουλάχιστον με σχετικά πρόσφατη (Φεβρουάριος 2020) δημοσκόπηση που πραγματοποίησε ο Οργανισμός Έρευνας Brima μέλος της διεθνούς εταιρίας έρευνας Gallup International Association (GIA).

Ίσως δικαιολογημένα λοιπόν, τον περασμένο Ιούνιο οι επόπτες του Δήμου της Ιερουσαλήμ αφαίρεσαν ταμπέλες της τουρκικής οργάνωσης ΤΙΚΑ, η οποία λειτουργεί μεταξύ των Αράβων της Ανατολικής Ιερουσαλήμ, με σκοπό την εδραίωση και την ενίσχυση της τουρκικής παρουσίας στην ισραηλινή πρωτεύουσα. Αυτό τουλάχιστον ανέφερε η ιστοσελίδα Israel Hayom σε άρθρο της με τίτλο “Ο αγώνας κατά της τουρκικής οργάνωσης ΤΙΚΑ στην Ιερουσαλήμ”. Όπως είναι γνωστό, έγραφε η ιστοσελίδα, η ΤΙΚΑ έχει διοχετεύσει τα τελευταία χρόνια πολλά χρήματα στην Ανατολική Ιερουσαλήμ και στην περιοχή του Όρους του Ναού.

Θα ήταν ίσως παράλειψη εάν από αυτό το κείμενο έλειπε έστω και μία μικρή αναφορά σε μια άλλη παρόμοια «υπηρεσία», στην Diyanet, την Διεύθυνση -δηλαδή- Θρησκευτικών Ζητημάτων στην Τουρκία. Πρόκειται για μια κρατική υπηρεσία που απασχολεί πάνω από 107.000 εργαζομένους, έχει παραρτήματα σε 145 χώρες και επιδίδεται κυρίως σε πολιτιστικές, εκπαιδευτικές και φιλανθρωπικές δράσεις. Πρόεδρος της Diyanet είναι ο Αλί Ερμπάς, ο ισχυρός θρησκευτικός ηγέτης της Τουρκίας, στην δικαιοδοσία του οποίου βρίσκεται πλέον η Αγία Σοφία Κωνσταντινουπόλεως. Είναι εκείνος που ανέβηκε στον άμβωνα κρατώντας ένα ξίφος στο χέρι. «Όχι οποιοδήποτε ξίφος, αλλά ένα οθωμανικό γιαταγάνι στην λάμα του οποίου είναι χαραγμένος ένας στίχος από το Κοράνι», όπως έγραψε η ανταποκρίτρια της γαλλικής εφημερίδας Le Monde στην Κωνσταντινούπολη, Marie Jégo.

Όπως δε αναφέρει σε δημοσίευμα της η ιστοσελίδα Foreign Affairs, oι ευρωπαϊκές χώρες ανησυχούν διότι ο πρόεδρος της Τουρκίας, μέσω της Diyanet, μπόρεσε να επεκτείνει την επιρροή του μεταξύ της τουρκικής διασποράς σε ολόκληρη την Ευρώπη. Η Diyanet πληρώνει τους μισθούς των ιμάμηδων που αποστέλλονται από την Τουρκία και ελέγχει αυστηρά τα μηνύματα που εκπέμπουν. Τα εβδομαδιαία κηρύγματα της Παρασκευής είναι τα ίδια με αυτά που εκφωνούνται στην Τουρκία, τα οποία εκδίδονται από την έδρα της Diyanet στην Άγκυρα. Αυτό, αναφέρει η ιστοσελίδα, ήταν βαθύτατα ανησυχητικό για τους Ευρωπαίους αξιωματούχους, οι οποίοι υποστηρίζουν ότι η παρέμβαση της Τουρκίας στην θρησκευτική ζωή των μεταναστών, αποτρέπει την επιτυχή ενσωμάτωσή τους

Παράλειψη θα ήταν επίσης και η μη αναφορά στο Ίδρυμα Maarif (TMV). Έναν εκπαιδευτικό οργανισμό ο οποίος ιδρύθηκε το 2016, σχεδόν αμέσως μετά το αποτυχημένο πραξικόπημα στην Τουρκία, με σκοπό την ίδρυση τουρκικών σχολείων στο εξωτερικό. Μία από τις αποστολές του Maarif, ήταν και παραμένει το να αναλάβει το διεθνές δίκτυο εκπαιδευτικών ιδρυμάτων που λειτουργούσαν ή ακόμη λειτουργούν από την οργάνωση FETÖ του ισλαμιστή ιερέα Φετουλάχ Γκιουλέν, τον οποίο η Τουρκία κατηγορεί ως τον βασικό διοργανωτή του πραξικοπήματος. Το Ίδρυμα Μααρίφ δραστηριοποιείται πλέον σε 43 χώρες με 332 σχολεία και κοιτώνες, από απλά κέντρα εκπαίδευσης έως πανεπιστήμια, που εξυπηρετούν 38.846 μαθητές. Πολλά δε εξ αυτών και στα Δυτικά Βαλκάνια. Στην ιστοσελίδα του Ιδρύματος, ως βασικός στόχος αναφέρεται η «αντανάκλαση των μεγάλων στόχων της μεγάλης Τουρκίας», ενώ ο επικεφαλής του, καθηγητής Μπιρόλ Ακγκιούν, σε παλαιότερη συνέντευξή του στην εφημερίδα «Σαμπάχ» εξηγούσε ότι η δημιουργία του TMV συμβάλλει «στη ζύμωση και προώθηση βασικών προτεραιοτήτων της σύγχρονης Τουρκίας, στην εξωτερική πολιτική».

Πλησιάζοντας στο τέλος του -αρκετά μεγάλου- αυτού κειμένου, έχοντας κανείς υπ’ όψιν του όλα όσα έχουν αναφερθεί, αλλά και πολλά περισσότερα τα οποία μπορεί να βρει εάν «ξοδέψει» λίγο χρόνο για την άντληση κι άλλων -σχεδόν αμέτρητων- πληροφοριών που αφορούν όσα το κείμενο αυτό πραγματεύεται, προκύπτει η απορία «ποιος ο λόγος του να επιμένει κανείς πως η Τουρκία θεωρεί πρωταρχικό της στόχο την ένταξή της στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ως πλήρες της μέλος;»

Κατά την προσωπική άποψη, η Τουρκία δεν έχει κανέναν απολύτως λόγο να επιθυμεί την πλήρη ένταξή της στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Εάν (ή όταν) ολοκληρωθούν οι ενταξιακές διαπραγματεύσεις των Βρυξελλών με τις κυβερνήσεις στα Τίρανα, την Ποντγκόριτσα και τα Σκόπια, ή ακόμη χειρότερα, ξεκινήσουν αυτές με την Πρίστινα ή και το Σεράγεβο, η Τουρκία θα έχει όχι απλά επιτύχει τον στόχο της, διαθέτοντας πλέον και θεσμικά μία ισχυρή «φωνή» υποστήριξης των συμφερόντων της στην περιοχή, αλλά θα βρίσκεται ένα ακόμη βήμα πιο κοντά στην ολοκλήρωση του στρατηγικού της σχεδιασμού. Της αναβίωσης, με τα σύγχρονα δεδομένα,  του ευρωπαϊκού τμήματος της οθωμανικής αυτοκρατορίας.

Το τετράγωνο Τίρανα-Πρίστινα-Ποντγκόριτσα-Σκόπια

Μία από τις συνέπειες της Συμφωνίας των Πρεσπών, η οποία ίσως δεν έχει αναδειχθεί όσο θα έπρεπε, είναι η ενίσχυση του Αλβανικού εθνικισμού στην περιοχή των Δυτικών Βαλκανίων.

Πριν ακόμη την υπογραφή της Συμφωνίας, ήταν γνωστό ότι η κυβέρνηση Ζάεφ, δεν θα υπήρχε εάν δεν είχε τη στήριξη των αλβανικών κομμάτων της χώρας. Μετά τη Συμφωνία, η στήριξή τους (όχι χωρίς σημαντικά ανταλλάγματα), τόσο κατά την διάρκεια του δημοψηφίσματος, όσο και -κυρίως- κατά την κρίσιμη ψηφοφορία στο κοινοβούλιο, μετατράπηκε σε λόγο ύπαρξης του πολιτικού μέλλοντος του ίδιου του Ζάεφ, αλλά και παράγοντας σταθερότητας (ή όχι) της ίδιας της χώρας. Τα γεγονότα άλλωστε που οδήγησαν στην υπογραφή της Συμφωνίας της Οχρίδας το 2001, δεν άφηναν καμία αμφιβολία γι’ αυτό.

Σύμφωνα δε με κάποια δημοσιεύματα, όταν ήρθε στην εξουσία ο Ζάεφ, ιδρύθηκε στην χώρα η Αλβανική Πλατφόρμα, με ένα κείμενο το οποίο υπογράφηκε το 2017 και έθεσε τα θεμέλια ενός συνασπισμού των αλβανικών κομμάτων, με σκοπό την ένταξή τους στη νέα κυβέρνηση των Σκοπίων, και στόχο την σημαντική αύξηση των, ήδη συνταγματικά κατοχυρωμένων, δικαιωμάτων τους.

Σήμερα, λίγα μόλις χρόνια μετά, η αλβανική μειονότητα στην γειτονική χώρα («κοινότητα» κατά το Σύνταγμά της), ουσιαστικά λαμβάνει τις πιο καθοριστικές γεωπολιτικές αποφάσεις, όσον αφορά στη θέση και το μέλλον της στην ευρύτερη περιοχή.

Ο Αλβανός πρωθυπουργός, και όσοι τον στηρίζουν, είχαν και έχουν κάθε λόγο να νιώθουν απόλυτα ικανοποιημένοι.

Και πώς όχι! Λίγους μόλις μήνες μετά τη Συμφωνία των Πρεσπών, τον Δεκέμβριο του 2018, Αλβανία και Κόσοβο υπέγραφαν συμφωνία για κοινό σημείο ελέγχου στα σύνορά τους, με τον Αλβανό υπουργό Εσωτερικών να δηλώνει, μεταξύ άλλων, πως «… εργαζόμαστε για την πλήρη εξάλειψη των συνόρων», τον πρωθυπουργό του Κοσόβου Ρ. Χαραντινάι να απαντά  πως «… ξεκινήσαμε την από κοινού διαχείριση των συνόρων της Αλβανίας με το Κόσοβο, οπότε δεν έχουμε ακόμη καταργήσει τα σύνορα μας» και τον Αλβανό πρωθυπουργό, που δεν είχε παραστεί στην εκδήλωση, να στέλνει το μήνυμά του αναφέροντας  «…μόνο όταν καταργήσουμε εξολοκλήρου τα σύνορα μεταξύ μας θα έχουμε πετύχει τον στόχο μας».

Ο αλβανικός τύπος και ειδικότερα η εφημερίδα Koha Ditore, τον Φεβρουάριο του 2019, δημοσίευσε αντίγραφο του (λεγόμενου) τελικού σχεδίου της συμφωνίας Κοσόβου-Αλβανίας, το οποίο ονομάστηκε «μινι Σένγκεν». Το έγγραφο, που περιείχε περισσότερες από 50 σελίδες, άρχιζε με ένα προοίμιο που ασχολείται  με την κατάργηση των συνοριακών ελέγχων και την εισαγωγή των θεωρήσεων για λογαριασμό τρίτων, καθώς και  διατάξεις που αφορούν στην εμπορευματική κίνηση.

Μία… ανάλογη «μίνι Σένγκεν» άλλωστε μεταξύ των χωρών των δυτικών Βαλκανίων, με σκοπό την ελεύθερη κυκλοφορία προσώπων και αγαθών, και στόχο να δοθεί ώθηση στο εμπόριο και τις επενδύσεις, συζητείται ήδη μεταξύ των χωρών της περιοχής (έχουν υπάρξει ήδη τρεις συναντήσεις κορυφής μεταξύ των ηγετών αυτών των χωρών, με την πιο πρόσφατη τον Δεκέμβριο του 2019) και, όπως ανέφερε ο πρωθυπουργός της Αλβανίας Έ. Ράμα, η ΕΕ στηρίζει αυτό το σχέδιο και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή σχεδιάζει να χορηγήσει 1,2 δις. ευρώ στις χώρες των Δυτικών Βαλκανίων, ώστε να τις βοηθήσει να εφαρμόσουν τις μεταξύ τους συμφωνίες. Να προέκυψε άραγε αυτή η «ανάγκη» λόγω των ισχυρών ενδείξεων για την «επιχειρηματική εισβολή» της Κίνας στην περιοχή, μέσω του «One road, One belt»;

Σε κάθε περίπτωση, αυτή δεν είναι η μόνη περίπτωση συζήτησης συνόρων στην ευρύτερη περιοχή μας.

Μία μακρά συζήτηση (από το 2012) μεταξύ Κοσόβου και Μαυροβουνίου για το θέμα, ολοκληρώθηκε επεισοδιακά στην Βουλή του Κοσόβου, τον Μάρτιο του 2018.

Το Μαυροβούνιο είχε επικυρώσει την εισήγηση-συμφωνία μιας κοινής διακρατικής επιτροπής από Μαυροβούνιους και Κοσοβάρους, με την συμμετοχή και Αμερικανών εμπειρογνωμόνων, ήδη από το 2015. Ρόλο σε αυτό, έπαιξε το γεγονός της στήριξης αυτής της συμφωνίας από την μικρή (μόλις 5% του συνολικού πληθυσμού) αλλά πολύ ισχυρή αλβανική κοινότητα του Μαυροβουνίου, η οποία, μέσω των εκλεγμένων εκπροσώπων της, είναι παρούσα σε όλες τις κυβερνητικές δομές, από την κυβέρνηση μέχρι τις δημοτικές αρχές, κατέχοντας διάφορες υπουργικές θέσεις και επηρεάζοντας σημαντικά την εξωτερική πολιτική του Μαυροβουνίου.

Άλλωστε το Αλβανικό Φόρουμ , ένας συνασπισμός από τα κορυφαία αλβανικά κόμματα στο Μαυροβούνιο, δε χάνει την ευκαιρία να υπενθυμίζει στην κυβέρνηση της Ποντγκόριτσα, πως χρωστάει στους Αλβανούς την ανεξαρτησία της χώρας και την ένταξή της στο ΝΑΤΟ.

Στο Κόσοβο όμως, η συμφωνία παρέμενε «στο συρτάρι» καθώς, δεν υπήρχε περίπτωση να «περάσει» από το κοινοβούλιο της χώρας μιας και, μια διαφιλονικούμενη έκταση 80.000 στρεμμάτων στα σύνορα των δύο χωρών, που ανήκει στο Μαυροβούνιο, προκαλούσε εξάρσεις εθνικισμού από συγκεκριμένα κόμματα του Κοσόβου, τόσο της συμπολίτευσης, όσο και της αντιπολίτευσης. Στη συμφωνία δε, αντιδρούσε και ο ίδιος ο (μέχρι πρότινος) πρωθυπουργός Ρ. Χαραντινάι.

Κι όταν τον Νοέμβριο του 2017, έγινε εμφανές το αδιέξοδο, μία ανακοίνωση της πρεσβείας των ΗΠΑ στην Πρίστινα, η οποία ανέφερε ότι «Η καθυστέρηση στην διαδικασία επικύρωσης θέτει σε κίνδυνο τις σχέσεις του Κοσόβου με τις γειτονικές χώρες και την Ευρωπαϊκή Ένωση και οδηγεί στην απομόνωση», αλλά και οι πιέσεις από την Ε.Ε. για την σημαντική καθυστέρηση στο καθεστώς θεωρήσεων visa των Κοσοβάρων πολιτών, ήταν αρκετές για να «περάσει» τελικά η συμφωνία από την Βουλή του Κοσόβου, έστω και εν μέσω… δακρυγόνων!

Και οι συνοριακές διαφορές του, μη αναγνωρισμένου ακόμη από την Ελλάδα, Κοσόβου, δεν σταματούν εδώ.

Όπως ανέφερε δημοσίευμα της Deutsche Welle το 2018, οι διαπραγματεύσεις μεταξύ Κοσόβου και Σερβίας, διήρκεσαν πάνω από 7 χρόνια. Και μάλιστα όχι στο Βελιγράδι ή στην Πρίστινα, αλλά στις Βρυξέλλες. Στόχος, η ειρηνική λύση μιας διαφοράς που κρατά εδώ και δεκαετίες. Δέλεαρ, η αναγνώριση του Κοσόβου από το σύνολο των Ευρωπαϊκών χωρών και η επιτάχυνση των διαπραγματεύσεων για την είσοδο του συνόλου (πλέον) των χωρών των Δυτικών Βαλκανίων, στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Η ιδέα είναι τμήμα του Βόρειου Κοσόβου, που κατοικείται από Σέρβους, να συνδεθεί με τη Σερβία, με αντάλλαγμα την κοιλάδα του Πρέσεβο της νότιας Σερβίας, που κατοικείται κυρίως από Αλβανούς, η οποία θα ενσωματωθεί στο Κόσοβο. Μία… ανταλλαγή εδαφών δηλαδή.

Συγκεκριμένα κέντρα εξουσίας στις Ηνωμένες Πολιτείες, οι οποίες έχουν μία από τις μεγαλύτερες στρατιωτικές βάσεις τους στο Κόσοβο, υποστηρίζουν αυτήν την ιδέα εδώ και χρόνια.

Τα πράγματα όμως δεν είναι τόσο απλά. Πώς θα μπορούσαν άλλωστε, όταν μιλάμε για τα Βαλκάνια;

Η ανταλλαγή εδαφών μεταξύ δύο κρατών με εκατέρωθεν συμπαγείς εθνικές πληθυσμιακές ομάδες που κατοικούν σε αυτές, είναι μόνο το ένα κριτήριο. Στα εδάφη αυτά, περιλαμβάνονται βιομηχανικοί πόροι και πολιτιστικά μνημεία. Το Κόσοβο αποτελεί «το λίκνο των ιερών και οσίων» του σερβικού λαού, κάτι που προκαλεί τα εθνικά αισθήματα των Σέρβων και τον, δικαιολογημένο ως έναν βαθμό, φόβο τους για πιθανή απώλεια ορθόδοξων εκκλησιών και μοναστηριών. Για να υπάρξει δε αυτή η ανταλλαγή, θα πρέπει πρώτα η Σερβία να αναγνωρίσει (και) νομικά ως κρατική οντότητα το Κόσοβο.

Κι αν κάτι τέτοιο φαντάζει δύσκολο, είναι οι Κοσοβάροι ηγέτες που κατά καιρούς έχουν εκφράσει τις έντονες αντιρρήσεις τους.

Μία τέτοια δε λύση, σύμφωνα με κάποιους αναλυτές, θα μπορούσε να δυναμιτίσει την ειρήνη στην ευρύτερη περιοχή, ξυπνώντας εφιάλτες από το παρελθόν. Σέρβοι σκληροπυρηνικοί στη Σερβική Δημοκρατία της Βοσνίας (μία από τις δύο πολιτικές οντότητες που αποτελούν το κράτος της Βοσνίας και Ερζεγοβίνης), δεν εγκατέλειψαν ποτέ την ιδέα προσάρτησής τους στην Σερβία. Το ίδιο ισχύει και για τους Κροάτες εθνικιστές στη δυτική Ερζεγοβίνη, που θα ήθελαν να κάνουν το ίδιο με την Κροατία. Οι δε κυβερνήσεις στα Σκόπια και την Ποντγκόριτσα, παρακολουθούν τις εξελίξεις με έκδηλη αγωνία για τα δικά τους πολυεθνικά κράτη.

Η γερμανική κυβέρνηση και κυρίως η Άγκελα Μέρκελ, αντιδρούν με σκεπτικισμό. Όπως και πολλές από τις χώρες της Ε.Ε. στις οποίες κατοικούν μειονότητες και δεν έχουν αναγνωρίσει (ακόμη) το Κόσοβο ως κρατική οντότητα.

Το όλο ζήτημα, ήλθε να περιπλέξει η κλήση τόσο του προέδρου του Κοσόβου Χ. Θάτσι, όσο και του πρωθυπουργού Ρ. Χαραντινάι, από το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης, ως κατηγορουμένων για εγκλήματα του UCK εναντίον του σερβικού πληθυσμού στον εμφύλιο του Κοσόβου. Η παραίτηση του Χαραντινάι από την πρωθυπουργία, ακριβώς γι’ αυτόν τον λόγο (έστω και… προσχηματική), και η αναβολή (και τελικά ακύρωση) των συνομιλιών που επρόκειτο να γίνουν στα τέλη του περασμένου Ιουνίου (μάλιστα στις… ΗΠΑ), μεταξύ των ηγετών Σερβίας και Κοσόβου (Βούτσιτς και Θάτσι ο οποίος συνοδευόταν από τον νέο πρωθυπουργό Α. Χότι), υπογραμμίζουν όχι απλά την δυσκολία επίλυσης ενός ζητήματος που (κανονικά θα έπρεπε να) απασχολεί το σύνολο των χωρών της Βαλκανικής, αλλά αναδεικνύουν με τον πιο εκκωφαντικό τρόπο, τόσο το εξαιρετικά αυξημένο ενδιαφέρον του «Διεθνούς παράγοντα» για την περιοχή (από Ουάσιγκτον και Μόσχα, μέχρι το Πεκίνο), όσο και τα, εντός ή και (κυρίως) εκτός προσκηνίου, «παιχνίδια» όσων έχουν εκφράσει το ενδιαφέρον τους γι’ αυτήν. Και δεν πτοούνται από την όποια υπογραφή, της όποιας Συμφωνίας, που παρουσιάσθηκε ως «καταλυτικός παράγοντας για την εξάλειψη των σχεδίων τους».

Έχει εκφραστεί και υποστηριχθεί άλλωστε η άποψη πως, με την σχεδιαζόμενη ανταλλαγή εδαφών μεταξύ Σερβίας και Κοσόβου, διευκολύνεται η δημιουργία της Μεγάλης Αλβανίας.

Αλλά αυτό, είναι ένα θέμα το οποίο θα απασχολήσει την επόμενη συνέχεια αυτού του άρθρου.

Η συμφωνία Ελλάδας – Ιταλίας για την οριοθέτηση των θαλασσίων ζωνών μεταξύ των δύο κρατών, που υπογράφηκε σήμερα είναι η πρώτη συμφωνία που υπογράφει η χώρα μας για ΑΟΖ και ως εκ τούτου ιστορικής σημασίας.

Γράφει η Βίκυ Σαμαρά 

Η Συμφωνία έχει ασφαλώς συναφθεί στη βάση της UNCLOS (οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών βάσει διμερών συμφωνιών), σημειώνουν πηγές του ΥΠΕΞ.

Επιβεβαιώνει το δικαίωμα των νησιών σε θαλάσσιες ζώνες, καθώς και τη μέση γραμμή της συμφωνίας του 1977 για την οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας μεταξύ Ελλάδας – Ιταλίας ως οριογραμμή της ΑΟΖ Ελλάδας – Ιταλίας. Με τη σημερινή Συμφωνία, η μέση αυτή γραμμή θα ισχύει και για τα υπερκείμενα της υφαλοκρηπίδας ύδατα.

Το γεγονός αυτό αποτελεί ένα ισχυρό επιχείρημα έναντι της Τουρκίας, η οποία -κόντρα στο διεθνές δίκαιο και τη λογική- υποστηρίζει ότι τα νησιά δεν έχουν υφαλοκρηπίδα, εξ ου και απειλεί για γεωτρήσεις νοτίως της Ρόδου και της Κρήτης, επικαλούμενη το παράνομο μνημονιο με τη Λιβύη.

Σήμερα υπογράφηκε επίσης η Κοινή Δήλωση Ελλάδας-Ιταλίας για τους Πόρους της Μεσογείου. Με τη δήλωση αυτή, τα δυο κράτη εκφράζουν την προσήλωσή τους στην ισόρροπη και βιώσιμη διαχείριση των πόρων αυτών και συμφωνούν να διεξαγάγουν διαβουλεύσεις για την εκτίμηση τυχόν επιπτώσεων διαφόρων παραγόντων στις υφιστάμενες πρακτικές των αλιέων των δύο κρατών. (Βιώσιμη διαχείριση)

Υπογράφηκε, τέλος, Κοινή Γνωστοποίηση προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, με την οποία τα δύο κράτη ζητούν την μελλοντική τροποποίηση του κανονισμού περί κοινής αλιευτικής πολιτικής ώστε, όταν η Ελλάδα αποφασίσει να επεκτείνει την αιγιαλίτιδα ζώνη της έως τα 12 ν.μ., να διατηρηθεί η υπάρχουσα αλιευτική δραστηριότητα των Ιταλών αλιέων στην περιοχή μεταξύ 6-12 ν.μ., η οποία σήμερα αποτελεί διεθνή ύδατα.

Επισημαίνεται ιδιαίτερα η αυτονόητη σημασία της αναφοράς στην Κοινή Γνωστοποίηση του δικαιώματος επέκτασης παντού της αιγιαλίτιδας ζώνης μας.

Τα  υπάρχοντα δικαιώματα των Ιταλών αλιέων περιγράφονται με σαφήνεια αλλά πλέον περιοριστικά, τόσο ως προς τον αριθμό των σκαφών όσο και ως προς τα είδη που δύνανται να αλιεύσουν και εξαιρούνται τα είδη που αλιεύουν οι Έλληνες αλιείς.

Το ζήτημα της αλιείας ήταν καθοριστικό για την επίτευξη συμφωνίας για την ΑΟΖ. Και αυτό καθώς εξαρχής η Ρώμη ζητούσε να κατοχυρώσουν οι Ιταλοί ψαράδες το δικαίωμα να αλιεύουν τις μεγάλες κόκκινες γαρίδες στα ανοιχτά της Ζακύνθου και της Κεφαλονιάς ακόμη και στην περίπτωση που τα ελληνικά χωρικά ύδατα επεκταθούν από τα έξι στα 12 ναυτικά μίλια, με βάσει και τη Σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασσας.

Οι δύο συμφωνίες λοιπόν έκλεισαν ως «πακέτο». Και τα επόμενα βήματα αφορούν στην κύρωση της συμφωνίας με Ιταλία και τη συνέχιση των συζητήσεων βήμα βήμα για οριοθέτηση ΑΟΖ και με την Αίγυπτο.

Σημειωτέον ότι μαζι με τη συμφωνία για την ΑΟΖ και τη συμφωνία για την αλιεία ανακοινώθηκε και ότι η Ελλάδα θα ανοίξει τουριστικά προς Ιταλία σταδιακά από Δευτέρα.

Υπενθυμίζεται ότι το γεγονός πτι η Ιταλία είχε εξαιρεθεί από τη Λευκή λίστα χωρών είχε προκαλεσει την αντίδραση της Ρώμης ενώ οι συζητήσεις για ΑΟΖ προχωρουσαν , καθώς και ότι ορισμένες τουριστικές περιφερειες της Ελλάδας (Επτάνησα, Δωδεκάνησα, Πελοπόννησος) στηρίζονται σε σημαντικό βαθμό από τις τουριστικές ροές από Ιταλία.

Ο βασικός πυλώνας στήριξης της τοπικής οικονομίας του τόπου μας, είναι οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις πολλές εκ των οποίων δίνουν το χρώμα και συνδέουν το χθες με το σήμερα, σε μία πόλη που προσπαθεί όπως πολλές άλλες, για να μην πούμε όλες στην Ελλάδα, να κρατήσει τη φυσιογνωμία της, εξ αιτίας της οποίας, λατρεύεται και υποστηρίζεται.

Οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις, με την προσωπική, οικογενειακή διαδρομή των ιδιοκτητών τους, που τα χρόνια αυτά που διανύουμε μέσα και έξω από οικονομικές αναλύσεις και θεωρίες, θεωρείται πορεία Γολγοθάς, επιχειρήσεις με 1, 2, 3 υπαλλήλους, αυτό που έχουν άμεση ανάγκη είναι να δεχτούν το σπρώξιμο υποστήριξης τους, από τους πολίτες του τόπου, τους συνανθρώπους δηλαδή των ιδιοκτητών, όλους εμάς.
Στα χρόνια της οικονομικής κρίσης, οι έμποροι και καταστηματάρχες, κινήθηκαν βήμα – βήμα, μέρα -μέρα για τη μεθεπόμενη μέρα, με δύο βασικούς εχθρούς που τραυμάτιζαν ανηλεώς την κάθε τους στιγμή την κάθε προσπάθεια τους. Από τη μία ο εχθρός που λέγεται «φάκελα» για τα οποία έπρεπε όλοι τους να ανταποκριθούν έστω την τελευταία ημέρα πληρωμής τους ώστε να λαμβάνουν το σύνθημα «συνέχισε» και από την άλλη, ο εχθρός που ορίζεται ως, η ανασφάλεια της επόμενης μέρας. Δύο εχθροί που κλόνισαν και συνεχίζουν να κλονίζουν τη ματωμένη επιχειρηματικότητα, που συνεχίζουν να απειλούν τις αγωνιώδεις προσπάθειες των καταστηματαρχών, στο να παραμείνουν τα φώτα της πόλης ανοιχτά, οι βιτρίνες στους δρόμους επιμελημένες και το χαμόγελο στα χείλη τους αν και κουρασμένο, αληθινό.

Ισως ορισμένοι, να θεωρούν τη διατύπωση για την κατάσταση που επικρατεί στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, υπερβολική ή μελοδραματική. Δεν είναι… Απεναντίας, αν διεισδύσει κάποιος όσο πιο βαθιά γίνεται στην πραγματικότητα τους, θα διαπιστώσει πως πίσω από κάθε ανοικτό κατάστημα, βρίσκεται ένας Τιτάνας συνάνθρωπος μας, κάποιος ίσως γείτονας μας, συγγενής ή ακόμα και γνωστός του γνωστού μας που κρατάει την πόρτα αυτή ανοιχτή. Πολλοί θα πουν ότι, στα χρόνια της Παγκοσμιοποίησης, του ηλεκτρονικού εμπορίου, των πολυκαταστημάτων μεγαθηρίων, των πολυεθνικών επιχειρήσεων, ίσως οι Χανιώτες έμποροι μας, και καταστηματάρχες που γνωρίζουμε με τα μικρά τους πολλές φορές ονόματα, θα πρέπει να δεχτούν τη νέα πραγματικότητα, έτσι όπως αυτή ορίζεται και έτσι όπως αυτή διαφαίνεται ακόμη και στην μετά κορωνοϊό εποχή.
Η απάντηση είναι όμως πολύ απλή. Οτι δεν υποστηρίξουμε εμείς οι πολίτες, σε ότι στρίψουμε το βλέμμα μας από την άλλη πλευρά, αυτό θα σβήσει, παίρνοντας μαζί του όλα όσα μπορούν να συνδέσουν το σήμερα μας, με το χθες. Θα χαθεί ο μπούσουλας για το αύριο και θα αποξενωθούμε κινούμενοι αόριστα και παραπλανημένοι σε υπερφωτισμένους χαώδεις εμπορικούς χώρους ή σε οθόνες υπολογιστών γεμάτες φωτογραφιούλες προϊόντων, προσπαθώντας να πείσουμε το μυαλό μας ότι το «τόσο, 99» είναι η καλύτερη τιμή ώστε να είμαστε ευτυχισμένοι.
Ο θάνατος του εμποράκου, του μπακάλη, του παπουτσή, του υφασματά, του εμπόρου λευκών ειδών, γυαλικών, της μοδίστρας, του τυπογράφου και του ανθοπώλη, είναι ένας μικρός δικός μας θάνατος, τον οποίο θα αντιληφθούμε όταν και όποτε θα αναζητήσουμε λύση για κάποια αγορά μας και θα ακούσουμε μία ερεθιστική αλλά απρόσωπη φωνή, να μας λέει: «…παρακαλώ αναμείνατε στο ακουστικό σας». Θα αντιληφθούμε αυτόν τον θάνατο όταν στα επόμενα και μεθεπόμενα χρόνια κάποιοι σήμερα μεσήλικοι και αύριο ηλικιωμένοι, κάποιοι σήμερα νέοι και αύριο οικογενειάρχες, θα προσπαθούμε να σπείρουμε μνήμες ευαισθησίας στα εγγόνια, στα παιδιά μας, στις επόμενες γενιές, λέγοντας: «Εδώ παιδί μου, ήταν ο κυρ Θάνος που πουλούσε ρούχα και πάντα προσπαθούσε να με πείσει ότι έχω αδυνατίσει… Εδώ παιδί μου ήταν το μαγαζί του κυρ Σπύρου, στο οποίο όποτε ερχόμουν η γυναίκα του η Λίνα με ρωτούσε τι κάνει η γιαγιά σου, εδώ παιδί μου ήταν το κατάστημα του θείου σου του Νίκου». Υποστηρίζοντας τις τοπικές μας επιχειρήσεις, τα μικρομάγαζα και τον αγώνα των ιδιοκτητών τους, επί της ουσίας υποστηρίζουμε το αύριο το δικό μας, των παιδιών μας, των φίλων τους και των ευτυχισμένων χανιώτικων στιγμών τους. Αυτή είναι η αλήθεια η οποία όσο και να τη θάψουμε αυτή θα βρει το δρόμο της προς την επιφάνεια για να σταθεί μπροστά μας.

“Η Ελλάδα έχει καταγραφεί σε παγκόσμιο επίπεδο ως χώρα πρότυπο στην αντιμετώπιση του κορωνοϊού” δήλωσε ο Υφυπουργός Εσωτερικών (Μακεδονίας και Θράκης), κ. Θεόδωρος Καράογλου, στη συνέντευξη που παραχώρησε στο ραδιοφωνικό σταθμό North 98 και τον δημοσιογράφο Βαγγέλη Μωϋσή.

Ο κ. Καράογλου χαρακτήρισε παροδική την ύφεση που θα καταγράψει η ελληνική οικονομία εξαιτίας της πανδημίας την τρέχουσα χρονιά, εκφράζοντας τη σιγουριά ότι το καλοκαίρι του 2021 θα επισκεφθούν την Ελλάδα περισσότεροι από 35 εκατομμύρια τουρίστες. “Ως κλάδος ο τουρισμός προσφέρει αθροιστικά, έμμεσα και άμεσα, περίπου το 35% του ΑΕΠ της πατρίδας μας. Δεδομένου ότι ο τουρισμός καταγράφει κατακόρυφη πτώση σε παγκόσμιο επίπεδο, είναι προφανές ότι φέτος η χρόνια θα είναι δύσκολη. Του χρόνου, όμως, που ο κορωνοϊός θα αντιμετωπίζεται ιατρικά, φρονώ ότι ο τουρισμός μας θα εκτοξευθεί. Αυτό σημαίνει ότι θα συμπαρασύρει και την οικονομία, η οποία λειτουργεί ως ελατήριο”.

Για το αν η πανδημία ατόνησε το ενδιαφέρον μεγάλων ομίλων του εξωτερικού να επενδύσουν στη Βόρεια Ελλάδα, ο κ. Καράογλου απάντησε οτι “η Θεσσαλονίκη εξακολουθεί να βρίσκεται στο στόχαστρο μεγάλων διεθνών επενδυτών”, φέρνοντας ως παράδειγμα τον κολοσσό της PFIZER, ο οποίος προχωρά στην αξιολόγηση βιογραφικών προκειμένου να στελεχώσει το δυναμικό του στη Θεσσαλονίκη σε συγκεκριμένες ειδικότητες. 

“Είναι σημαντικό ότι η Ελλάδα βγαίνει με ψηλά το κεφάλι από την πανδημία και οι επενδυτές γνωρίζουν ότι η πατρίδα μας έχει μια σοβαρή Κυβέρνηση, φιλική στο επιχειρείν” τόνισε.   

Σχετικά με το μοντέλο λειτουργίας της 85ης ΔΕΘ, ο Υφυπουργός Εσωτερικών (Μακεδονίας και Θράκης) σημείωσε ότι οι πύλες της Έκθεσης θα ανοίξουν κανονικά το Σάββατο 05 Σεπτεμβρίου 2020. “Ο κορωνοϊός δεν θα νικήσει. Η Έκθεση θα γίνει κανονικά. Η μορφή της φετινής διοργάνωσης θα εξαρτηθεί από τη συμμετοχή της Γερμανίας που είναι η τιμώμενη χώρα. Έως τις αρχές Ιουνίου θα έχουμε καταλήξει”. 

Τέλος, σχολιάζοντας αποχώρηση του ΣΥΡΙΖΑ από τη Βουλή κατά τη συζήτηση του περιβαλλοντικού νομοσχεδίου, ο κ. Καράογλου σημείωσε πως ήταν μια πολιτική απόφαση ενδεικτική της έλλειψης θέσεων της αξιωματικής αντιπολίτευσης. Όπως είπε: “Ο ΣΥΡΙΖΑ έχει τεράστια εσωτερικά προβλήματα τα οποία δεν κρύβονται. Αντιδρούν σπασμωδικά γιατί γνωρίζουν ότι βρίσκονται σε αδιέξοδο θέσεων. Θέλουν να επαναφέρουν τις αντιπολιτευτικές τακτικές που εφάρμοσαν τη διετία 2012-2014, μόνο που αυτήν τη φορά οι Έλληνες δεν θα πέσουν στην ίδια παγίδα”. 

Σύσσωμες οι περιβαλλοντικές οργανώσεις της χώρας ζητούν άμεσα την απόσυρση του περιβαλλοντοκτόνου νομοσχεδίου του κ. Χατζηδάκη, ο οποίο, όπως ο ίδιος τόνισε, διευκολύνει τις επενδύσεις! Άλλωστε, αυτό είναι το μόνο μέλημα της Κυβέρνησης της ΝΔ: Μεγαλοεπενδύσεις χωρίς κανέναν έλεγχο και με οποιοδήποτε κόστος!

Μάλιστα, είναι τέτοια η αγωνία της ΝΔ για το περιβάλλον της πατρίδας μας που αποφάσισε να φέρει στη Βουλή το νομοσχέδιο που αποδομεί πολλές περιβαλλοντικές πολιτικές και λειτουργίες, εν μέσω κορονοϊού και με το κοινοβούλιο σε υπολειτουργία. Υπενθυμίζεται ότι μέχρι την ημέρα κατάθεσης του νομοσχεδίου (μεσάνυκτα της 24ης Απριλίου), το Κοινοβούλιο εξυπηρετούσε, με περιορισμό συμμετοχής βουλευτών, το νομοθετικό έργο που ήταν άμεσα συνδεδεμένο με την αντιμετώπιση της πανδημίας (μόνο κύρωση ΠΝΠ εκ των υστέρων). Είναι επίσης χαρακτηριστική η διαβούλευση που επικαλείται ο κ. Χατζηδάκης καθώς, απ’ τα συνολικά 130 άρθρα του, «συζητήθηκαν» τα 66! Τα υπόλοιπα προστέθηκαν εκ των υστέρων!

Επί της ουσίας, πρόκειται για ένα σχέδιο νόμου- συστηματική προσπάθεια απορρύθμισης του θεσμικού πλαισίου που διέπει το περιβάλλον. Πρόκειται για ένα οργανωμένο σχέδιο εξυπηρέτησης «οικονομικών συμφερόντων» χωρίς στρατηγική για το περιβάλλον, σύμφωνα με οποίο το περιβάλλον και οι δημόσιες πολιτικές αποτελούν εμπόδιο στα σχέδια των ισχυρών.

Το εν λόγω σχέδιο, επηρεάζει άμεσα και την ΠΕ Καβάλας αλλά και την ευρύτερη περιοχή καθώς:

• Η θεσμοθέτηση τεσσάρων ζωνών NATURA 2000 ανοίγει τη δυνατότητα βαρέων επενδύσεων, όπως μεταλλευτικές δραστηριότητες! Μάλιστα, απαλλάσσονται της αδειοδότησης και μεταπίπτουν σε απλή γνωστοποίηση μέρος από τις μεταλλουργικές μεταλλευτικές βιομηχανικές διεργασίες!!!

• Ανοίγει ο δρόμος για δημιουργία τεράστιων ξενοδοχειακών μονάδων σε περιοχές Natura 2000! Κανείς δεν θα ήθελε να σκεφτεί στη Θάσο τη δημιουργία ενός τεράστιου ξενοδοχείου στο πανέμορφο οικοσύστημα του νησιού μας.

• Υποβάθμιση των περιφερειακών και τοπικών χωροταξικών. Πλέον, μπορεί ο εκάστοτε υπουργός να εγκρίνει, ακυρώσει ή αλλάξει χωροταξικό σχεδιασμό, εξυπηρετώντας, για παράδειγμα, επενδυτή που θέλει να αξιοποιήσει μία τεράστια περιοχή για κατασκευή αιολικού πάρκου!

• Καταργεί τους αποκεντρωμένους Φορείς Διαχείρισης Προστατευόμενων Περιοχών (Φ.Δ.Π.Π.) οι οποίοι πλέον εντάσσονται σε έναν κεντρικό φορέα στην Αθήνα, υποχείριο των «ορέξεων» του εκάστοτε Υπουργού Περιβάλλοντος, ενώ υποβαθμίζεται και ο ρόλος τους στην Τοπική Ανάπτυξη και θέτει 400 εργαζόμενους σε εκκρεμότητα και εργασιακή ανασφάλεια, παγώνοντας τον διαγωνισμό ΑΣΕΠ του ΣΥΡΙΖΑ. Δηλαδή, το Εθνικό Πάρκο Ανατολικής Μακεδονίας- Θράκης θα διοικείται και θα λαμβάνονται αποφάσεις γι’ αυτό, από την Αθήνα.

• Δεν χαρακτηρίζεται ως δάσος η έκταση για την οποία έχει εκδοθεί οικοδομική άδεια η οποία δεν έχει υλοποιηθεί. Δηλαδή, ανεξάρτητα από την μορφή που έχει σήμερα η έκταση δεν χαρακτηρίζεται ως δασική αν είχε εκδοθεί οικοδομική άδεια που δεν υλοποιήθηκε! Σε ένα νομό, όπως της Καβάλας, με πλούσιες δασικές εκτάσεις, γίνεται αντιληπτό ότι εκτός από δέντρα, θα φυτρώσει και τσιμέντο!

Η Ανατολική Μακεδονία και η Θράκη βρίσκεται για μία ακόμα φορά στο στόχαστρο της ΝΔ. Τεράστια βιομηχανικά και αιολικά πάρκα στα νησιά (Θάσος, Σαμοθράκη) και στα βουνά μας, μεταλλευτικές δραστηριότητες εξόρυξης στο Πέραμα, τις Σάπες και αλλού, θηριώδεις ξενοδοχειακές μονάδες στη Θάσο, τη Σαμοθράκη, το Νέστο, με αποφάσεις που θα λαμβάνονται από την Αθήνα είναι το όραμα της ΝΔ.

Θα μας βρουν απέναντι! Δεν θα τους αφήσουμε να καταστρέψουν τον τόπο που ζούμε!

Υ.Γ. Αν οι τοπικοί κυβερνητικοί βουλευτές ψηφίσουν υπέρ του νομοσχεδίου, θα φέρουν την απόλυτη ευθύνη για τις μελλοντικές καταστροφές της φύσης του νομού μας και ιδιαίτερα της Θάσου!

Είναι επιεικώς λυπηρό, να προβαίνουν τοπικές πολιτικές δυνάμεις σε «Αναφορές» στο Υπουργείο Υγείας, αναπαράγοντας τις ανακοινώσεις σωματείων του Νοσοκομείου Δράμας, δεδομένου ότι η καθ’ ύλη αρμόδια για την όποια ενημέρωση είναι η Διοίκηση του Γενικού Νοσοκομείου Δράμας, καθώς επίσης και ο τοπικός εκπρόσωπος της συμπολίτευσης…

Αναρωτιέμαι για το πότε κάποιοι άνθρωποι προσπάθησαν να αποτυπώσουν τα προβλήματα και την ένδεια του ΕΣΥ σε τοπικό και σε εθνικό επίπεδο! Μάλλον εξυπηρετείται η ανάγκη δημιουργίας εντυπώσεων και η φαινόμενη προσπάθεια στήριξης των εργαζομένων. Έτσι, τώρα, εντελώς όψιμα, γίνονται «μαχητές» της στήριξης του συστήματος, την ώρα που αυτή η κυβέρνηση καίγεται, σε εξαιρετικά περιορισμένο χρονικό ορίζοντα, δεδομένων των έκτακτων συνθηκών, να καλύψει ανάγκες που χρόνιζαν… Ανάγκες ενός ΕΣΥ το οποίο τις τελευταίες δύο δεκαετίες κινήθηκε με δυνάμεις αδρανείας, και επιπλέον, γυμνό, στροβιλίσθηκε στη δίνη της τελευταίας δεκαετίας της κρίσης. Η κυβέρνηση αγωνίζεται, όταν αυτοί που επαίρονται για την κοινωνική τους ευαισθησία, και το κοινωνικό τους πρόσωπο, επιδίδονται σε άναρθρες κραυγές, ενώ τόσα χρόνια δεν έχουν να επιδείξουν καμιά ουσιαστική – ριζοσπαστική τομή για την αναβάπτιση του ΕΣΥ.

Είναι προφανές ότι για το σημείο εκκίνησης δεν ευθύνεται η κυβέρνηση. Η κυβέρνηση έχει την ευθύνη σύνολης της διαχείρισης, δηλαδή της ετοιμότητας των νοσοκομείων. Έχει την ευθύνη για τον επιχειρησιακό στρατηγικό σχεδιασμό, εφαρμόζοντας για πρώτη φορά στα χρονικά, αυστηρά πρωτόκολλα, έστω με κατά προσέγγιση προσαρμογή στην αυστηρότητά τους. Συνάμα με λειτουργικότερη διαχείριση του ανθρωπίνου δυναμικού και με άμεση χωροταξική αναπροσαρμογή όπως επέβαλαν οι συνθήκες. Και όλα αυτά, ναι, με το υπάρχον ανεπαρκές σε αριθμό προσωπικό.

Είναι ανάγκη λοιπόν να μάθουν όλοι ότι η ύπαρξη ή μη προμηθειών, ιατροτεχνολογικού εξοπλισμού, αναλωσίμων υλικών ή οιωνδήποτε υλικών, αφορά συγκεκριμένη υπηρεσία του Νοσοκομείου και την συνολική εικόνα, την γνωρίζει η Διοίκηση αυτού. Είναι ανάγκη να ξέρουν καλά όλοι, ότι είναι ευθύνη της διοίκησης και όχι των εργαζομένων, η ενημέρωση αποθέματος υλικού. Αν οι εργαζόμενοι, έχουν την υπόνοια, ή γνωρίζουν βάσιμα για ενδεχόμενη ανεπάρκεια, οφείλουν, για να διασφαλίσουν την υγεία των συναδέλφων τους και πρωτίστως των ασθενών, να προβούν σε όχληση της Διοίκησης κατά πρώτον! Αυτό θα οδηγούσε στην εξασφάλισή τους, χωρίς διασπορά πανικού ή διάχυση fake news για λόγους μικροπολιτικούς, ή εντυπωσιασμού, ή για κάποια ιδιοτελή κίνητρα.

Η αλήθεια όμως είναι ότι δεν υπήρξε στιγμή ανεπάρκειας σε αριθμό απαραίτητων υλικών. Τουναντίον, όλες οι ποσότητες υλικών ήταν επαρκείς εξ αρχής.

Μάλιστα, κλήθηκε το Γενικό Νοσοκομείο Δράμας να δώσει πλεονάζον υλικό και σε άλλο Νοσοκομείο. Να σημειωθεί ακόμη ότι:

1. Δεν σημειώθηκε σε καμία στιγμή της διαχείρισης, ανάγκη επιπλέον κάλυψης.

2. Έγινε παρανόηση της σύστασης, για συνετή και όχι σπάταλη διαχείριση των υλικών, με βάση τις οδηγίες του ΕΟΔΥ, και με δεδομένο, ότι ήταν αβέβαιος ο χρονικός ορίζοντας της κρίσης και το ότι, ήταν έκδηλη η επιφύλαξη, για το πόσο θα μας επηρέαζε το επιδημιολογικό φαινόμενο. Επιπλέον, με άγνωστη την φόρτιση του φαινομένου και τον χρονικό του ορίζοντα, είναι προφανής η «αναγκαιότητα εφεδρειών».

3. Κάποιοι εργαζόμενοι, όχι ανιδιοτελώς, προέταξαν ένα φρόνημα επαναστατικής γυμναστικής και υπεραντιδραστικότητας, φανερώνοντας αδικαιολόγητο πανικό και φοβική προσέγγιση στο εμπερίστατο της επιδημιολογικής έξαρσης.

Δεδομένης της παγκόσμιας έλλειψης που προκάλεσε η ασύλληπτη ζήτηση σε συγκεκριμένα υλικά, θα ήταν σκόπιμη και σώφρων, η ορθολογική διαχείριση των προμηθειών για να μην εκτεθεί το νοσοκομείο, με γνώμονα τη διασφάλιση της υγείας και της προστασίας των εργαζομένων σε αυτό. Και αυτό έγινε.

Έχει σημασία όμως, να προσέξουμε, το πότε έγιναν οι ανακοινώσεις των σωματείων, το αν δικαιώθηκαν οι φόβοι τους στην πορεία του χρόνου, το ότι η υπεραντιδραστικότητα δεν ήταν αποτέλεσμα δεοντολογικής συμπεριφοράς, και το ότι η κεντρική πολιτεία και το υπουργείο με την διασφάλιση της σταθερής ροής υγειονομικού υλικού και τη συντονισμένη προσπάθεια όλων, παρακίνησε πολλούς συμπολίτες σε ουσιαστική προσφορά και σε ενέργειες με συγκεκριμένες στοχεύσεις.

Από την άλλη, το Υπουργείο Υγείας, εξασφάλισε τη γενναία και ουσιαστική ενίσχυση του Γενικού Νοσοκομείου Δράμας με 35 θέσεις νοσηλευτικού και λοιπού επικουρικού προσωπικού και την σταθερή ροή προμηθειών, αναλόγως των συνθηκών και των αναγκών που προέκυπταν. Η δε Υγειονομική Περιφέρεια, παρείχε σταθερή και μόνιμη υποστήριξη επί παντός.

Η Διοίκηση του Γενικού Νοσοκομείου, με αξιοσημείωτη ενάργεια προέβαινε σε διαρκείς, άμεσες και έγκαιρες ιεραρχήσεις των αναγκών που προέκυπταν, προέβη στην ανάπτυξη βηματισμού, με κατεύθυνση τον εξορθολογισμό σε επίπεδο λειτουργικό και χωροταξικό και ανθρωπίνου δυναμικού, στην άμεση υιοθέτηση προσαρμογή και ευλαβική προσήλωση στα πρωτόκολλα και τις οδηγίες του Υπουργείου και του ΕΟΔΥ, όπως αυτές αναπροσαρμόζονταν προϊόντος του χρόνου και τέλος στην ορθολογική διαχείριση του ανθρώπινου δυναμικού και των υλικών με γνώμονα την ασφάλεια ασθενών και εργαζομένων.

Ας σημειωθεί ακόμη ότι:

• Σήμερα δεν επαρκούν οι αποθηκευτικοί χώροι, για την αποθήκευση του όγκου των προμηθειών μας στο Νοσοκομείο.

• Η διαχείριση των κρουσμάτων, κρίθηκε εκ του αποτελέσματος, και προς απογοήτευση «κάποιων» άψογη.

• Ανταποκρίθηκαν και προσαρμόστηκαν σχεδόν όλοι οι εργαζόμενοι.

Τέλος, τέθηκαν οι βάσεις, στοχευμένης και συνολικής αναδιαμόρφωσης της δομής του Νοσοκομείου, τόσο σε ανθρώπινο δυναμικό, όσο και στον λειτουργικό και χωροταξικό ανασχεδιασμό του, διότι είναι χρέος όλων να ανταποκριθούμε όχι απλώς στις σημερινές ανάγκες αλλά σε αυτές του μέλλοντος. Υπάρχει, και η διάθεση, και το όραμα.

Το ερώτημα που απομένει να απαντηθεί είναι ποιοι θέλουν να είναι συνοδοιπόροι και ποιοι τελικά θα βυθισθούν στη φθορά της κατάκρισης. Το εντυπωσιακό και παράδοξο μάλιστα, είναι ότι οι δηλώνοντες και επιτακτικά ζητούντες την κάλυψη όρων ασφαλείας, και υλικών μέσων προστασίας, φευ, αναγνωρίζουν στην ίδια τους την ανακοίνωση, λίγο παρακάτω την παγκόσμια έλλειψη! Πόσο παράδοξο και οξύμωρο είναι αυτό! Εκτίθενται, γιατί παραγνωρίζουν ότι συγκεκριμένα πρωτόκολλα, όριζαν στοχευμένα πράγματα και έδιναν στοχευμένες οδηγίες.

Για να γίνει απόλυτα κατανοητό, προς όλους: Δεν κινδυνεύει ή δεν εκτίθεται, κάποιος υγειονομικός ή κάποιος ασθενής επειδή βρίσκεται στο χώρο του Νοσοκομείου. Η έκθεση αυτή, αφορά το προσωπικό της πρώτης γραμμής, δηλαδή τους παθολόγους, το Τμήμα Επειγόντων Περιστατικών και συγκεκριμένο παραϊατρικό προσωπικό.

Είναι δεδομένο λοιπόν το ότι παρά τον ελάχιστο σχετικά, όγκο υπόπτων περιστατικών που διαχειρίστηκε το Νοσοκομείο Δράμας, δηλαδή παρά την ελάχιστη φόρτιση σε όγκο ασθενών, δεν υπήρξε ούτε διασπορά, ούτε και έκθεση σε κίνδυνο. Αυτό κάτι αποδεικνύει:

• την άψογη επιχειρησιακή προσαρμογή.

• την ευλαβική τήρηση οδηγιών ΕΟΔΥ.
• την ορθολογική διαχείριση προμηθειών.

Στο εμπερίστατο του καιρού μας, καλό είναι να βλέπουμε την παρουσία μας στη δημόσια σφαίρα, μέσα από το πρίσμα της προσφοράς και της στοργής και όχι της διασποράς πανικού που προδίδει μόνον ιδιοτέλεια.

Ο Κωνσταντίνος Μπλουχος είναι Βουλευτής Ν. Δράμας  της ΝΕΑΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ

“Σηκώνοντας” το θέμα του πιθανού ανοίγματος των δημοτικών σχολείων, ο ΣΥΡΙΖΑ έδειξε να πιάνει το σφυγμό της κοινωνίας, ίσως για πρώτη φορά μετά τις εκλογές.

Aν η υπόθεση των voucher και της τηλεκατάρτισης μπορεί να λογιστεί ως η πρώτη μεγάλη αντιπολιτευτική νίκη του ΣΥΡΙΖΑ μετά τις εκλογές του προηγούμενου Ιούλη, το γεγονός ότι η Κουμουνδούρου έθιξε και άνοιξε, πριν τις οριστικές κυβερνητικές αποφάσεις, το κεφαλαιώδες ζήτημα του ανοίγματος ή όχι των δημοτικών σχολείων παίρνοντας σαφή θέση μπορεί να χαρακτηριστεί και ως η πρώτη νίκη της σε επίπεδο τακτικής.

Ο ΣΥΡΙΖΑ θα έλεγε κανείς ότι στο συγκεκριμένο θέμα έπιασε το σφυγμό της κοινωνίας. Είναι διάχυτη τις τελευταίες ημέρες η ανησυχία γονέων για πιθανό άνοιγμα των δημοτικών σχολείων μόλις ένα μήνα πριν από τη λήξη της εφετινής σχολικής σεζόν και οι τουλάχιστον ζωηρές επιφυλάξεις τους αυτό τελικά να πραγματοποιηθεί με απόφαση της πολιτείας.

Η αξιωματική αντιπολίτευση αποφάσισε να βγει μπροστά και να πάρει επισήμως θέση εναντίον αυτής της πιθανότητας τονίζοντας το μάλλον λογικό επιχείρημα ότι συνιστά ρίσκο μία πιθανή απόφαση για επιστροφή των μικρών μαθητών στα θρανία μόνο και μόνο για να ολοκληρωθεί και τυπικά η χρονιά.

Είναι, άλλωστε, προφανές ότι παιδιά από 6 έως 12 ετών πολύ δύσκολα θα τηρήσουν τις αποστάσεις ενώ μέσα στις αίθουσες, ειδικά σε τμήματα που αριθμούν περισσότερους από 20 παιδιά, η κατάσταση μπορεί να γίνει μη διαχειρίσιμη.

Στο παιχνίδι μάλιστα μπήκε και ο Αλέξης Τσίπρας μέσω πηγών της Κουμουνδούρου που τον ήθελαν μετά από ένα γύρο τηλεφωνικών επαφών με επιστήμονες και ειδικούς να παρουσιάζεται τουλάχιστον ανήσυχος για ένα τέτοιο ενδεχόμενο. Αν το απόγευμα της Τρίτης ο Κυριάκος Μητσοτάκης ανακοινώσει τελικά ότι δεν πρόκειται να ανοίξουν τα δημοτικά σχολεία, ο ΣΥΡΙΖΑ θα έχει βάσιμους λόγους να πιστεύει ότι ρόλο στην απόφαση του Πρωθυπουργού έπαιξε και η δική του αντίδραση.

Ο Γρηγόρης και οι διαφωνίες
Στο θέμα της αναστολής της κομματικής ιδιότητας του στελέχους της Νομαρχιακής Επιτροπής Αχαϊάς Ηλία Γρηγόρη (μετά από ανάρτησή του με υβριστικούς χαρακτηρισμούς για τον Κυριάκο Μητσοτάκη) στο ΣΥΡΙΖΑ είναι αλήθεια ότι δεν υπήρξε απόλυτη ομοφωνία.

Με τον Γιώργο Κυρίτση ο οποίος έσπευσε να εκφράσει δημοσίως τις αντιρρήσεις του, συμφωνούν και άλλα στελέχη τα οποία πάντως φρόντισαν να μην δημοσιοποιήσουν την άποψή τους για να μην διαρραγεί η ενότητα του κόμματος σε ένα κρίσιμο διάστημα.

Το σκεπτικό των διαφωνούντων είναι το κόμμα σύρθηκε σε επιλογή ρήξης με το στέλεχός του υπολογίζοντας μόνο το επικοινωνιακό κομμάτι και τη “ζημιά” που προξενούσε χωρίς να λάβει κανείς υπόψιν του, όπως τονιζόταν χαρακτηριστικά, ότι από την άλλη πλευρά στελέχη όπως ο αντιπρόεδρος της ΝΔ Αδωνις Γεωργιάδης έχει εκφραστεί πολλάκις με απαράδεκτα σχόλια για τον Αλέξη Τσίπρα, ακόμα και όταν ο τελευταίος βρισκόταν στο πηδάλιο της χώρας ως Πρωθυπουργός.

Οπως και να έχει πάντως ο ΣΥΡΙΖΑ προετοιμάζεται για τις επόμενες μεγάλες κοινοβουλευτικές μάχες με κορωνίδα, προσώρας, αυτή της προστασίας της πρώτης κατοικίας. Την Δευτέρα εξάλλου η Κουμουνδούρου σήκωσε και το θέμα της απεργίας πείνας και δίψας του φοιτητή-κρατούμενου Βασίλη Δημάκη ο οποίος στις 16 Απριλίου μετήχθη βίαια στις φυλακές Γρεβενών με συνέπεια να μην μπορεί να παρακολουθήσει τα μαθήματα της σχολής του.

Για το θέμα μάλιστα έκανε προσωπική δήλωση ο τομεάρχης Παιδείας Νίκος Φίλης ο οποίος κάλεσε την Υπουργό Νίκη Κεραμέως να πιέσει από τη δική της πλευρά έτσι ώστε το αίτημα του απεργού πείνας και δίψας να ικανοποιηθεί με την επιστροφή του σε φυλακή της Αθήνας. Για το θέμα είχε εκδώσει νωρίτερα ανακοίνωση και το τμήμα δικαιωμάτων του ΣΥΡΙΖΑ.

Νότης Μαριάς, Πρόεδρος του Κόμματος ΕΛΛΑΔΑ- Ο ΑΛΛΟΣ ΔΡΟΜΟΣ, Καθηγητής Θεσμών της ΕΕ στο Πανεπιστήμιο Κρήτης, πρώην Ευρωβουλευτής

Καθώς απομένουν ελάχιστες ημέρες μέχρι την 1^η Μαΐου όταν και θα παύσει και η ελάχιστη προστασία των δανειοληπτών που έχουν κόκκινα δάνεια, εντείνεται η συζήτηση για το σημαντικό αυτό ζήτημα σε μια φάση μάλιστα που η πανδημία αναμένεται να φέρει τρομερή ύφεση και ανεργία στην Ελλάδα και στον υπόλοιπο κόσμο.

Αυτό θα έχει ως συνέπεια πολλά πράσινα δάνεια να κοκκινίσουν και οι τράπεζες να βρεθούν μπροστά σε ένα τεράστιο βουνό κόκκινων δανείων τα οποία να μην μπορούν πλέον να διαχειριστούν. Στην εποχή λοιπόν της πανδημίας οι όποιες ενστάσεις για σωτηρία των δανειοληπτών που άκουγαν στο δήθεν όνομα του «ηθικού κινδύνου» εξαφανίζονται καθώς η αδυναμία εξυπηρέτησης των δανείων προκύπτει ακριβώς λόγω της επερχόμενης οικονομικής κρίσης.

Ήδη η κυβέρνηση έχασε σημαντική ευκαιρία στο Eurogroup της 9^ης Απριλίου να απαιτήσει την παράταση προστασίας της πρώτης κατοικίας και την αναστολή των πλειστηριασμών. Πολύ δε περισσότερο καθώς διέθετε VETO και θα μπορούσε να τινάξει στον αέρα τη συμφωνία των 540 δις ευρώ του Eurogroup για τον κορονοϊό αν δεν γινόταν δεκτό το ελληνικό αίτημα.

Στη συνέχεια και ενώ η ΕΚΤ συμπεριλαμβανομένου και του Γιάννη Στουρνάρα  προωθούν κόντρα στην Κομισιόν την ιδέα δημιουργίας μιας κακής τράπεζας (Bad Bank) είτε σε ευρωπαϊκό είτε σε εθνικό επίπεδο για την αγορά των κόκκινων δανείων (Financial Times.com 19/4/2020), η κυβέρνηση εν μέσω πανδημίας ανακοίνωσε ότι ανοίγουν τα υποθηκοφυλακεία, τα ειρηνοδικεία και τα πρωτοδικεία από 27 Απριλίου γεγονός που είναι βέβαιο ότι θα διευκολύνει την διεξαγωγή πλειστηριασμών από τις αρχές Μαΐου.

Και όμως υπάρχει πλέον η δυνατότητα για λύση στο ζήτημα των κόκκινων δανείων εδώ και τώρα πολύ δε περισσότερο καθώς μετά τις αποφάσεις του Eurogroup της 16^ης Μαρτίου για αναστολή της εφαρμογής των ευρωπαϊκών κανόνων περί κρατικών ενισχύσεων εξέπεσαν και τα ελάχιστα προσχήματα που δήθεν εμπόδιζαν τη δαπάνη κρατικών κονδυλίων προκειμένου να λυθεί με δίκαιο κοινωνικά τρόπο το ζήτημα των κόκκινων δανείων.

Καθίσταται πλέον εφικτή η Πρόταση-Λύση την οποία έχουμε διατυπώσει από τον Φεβρουάριο του 2016 για τη δημιουργία με 4,5 δις ευρώ ενός Ταμείου Σωτηρίας Δανειοληπτών το οποίο να αγοράσει τα κόκκινα στεγαστικά και επιχειρηματικά δάνεια στην τιμή πρώτης προσφοράς που κάνουν τα κοράκια και εν συνεχεία με βάση το κυπριακό μοντέλο να πουλήσει στην ίδια τιμή τα δάνεια στους δανειολήπτες για να σώσουν τα σπίτια τους και τις επιχειρήσεις τους.

Θα πρέπει να τονιστεί ότι στις 15 Φεβρουαρίου 2016 ο Μάριο Ντράγκι εξασφάλισε για τους Ιταλούς συμπατριώτες του, τα κόκκινα δάνεια των ιταλικών τραπεζών να εντάσσονται σε καλάθι τιτλοποιημένων απαιτήσεων (Asset Backed Security-ABS) και να δίνονται ως εγγυήσεις (collaterals) στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα.

Αξιοποιώντας αυτό το γεγονός στις 18/2/2016 στη συνεδρίαση της Επιτροπής Οικονομικής και Νομισματικής Πολιτικής της Ευρωβουλής κάλεσα τον Ντάισελμπλουμ να εφαρμόσει και στην Ελλάδα την λύση που εξασφάλισε ο Ντράγκι για τους συμπατριώτες του στην Ιταλία. Και καθώς ο Ντάισελμπλουμ πέταξε το μπαλάκι στον Ντράγκι, στη συνέχεια λίγες μέρες μετά στις  26 Φεβρουαρίου κατέθεσα Γραπτή Ερώτηση προς την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα ζητώντας από τον Ντράγκι να υπάρξει αντίστοιχη λύση και για τα κόκκινα δάνεια στην Ελλάδα. Αντί δηλαδή οι Ελληνικές τράπεζες να πουλήσουν τα κόκκινα δάνεια έναντι πινακίου φακής σε επιθετικά «distress funds», δηλαδή στα κοράκια, να τα εντάξουν τελικά σε καλάθι ABS που να πληρούν τους κανόνες αποδοχής της ΕΚΤ και να τα δώσουν ως εγγυήσεις  σ’ αυτήν.

Τόσο η τότε κυβέρνηση, όσο και ο διοικητής της ΤτΕ ενημερώθηκαν από την πλευρά μου για το σχέδιο Ντράγκι στις 30-31 Μαρτίου 2016 κατά τη διάρκεια της συνάντησης που είχαν οι κύριοι Τσίπρας, Τσακαλώτος, Σταθάκης  και Στουρνάρας με τα μέλη της Ειδικής Επιτροπής (FAWG) του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου που συστάθηκε για τον έλεγχο της τρόικας. Στις συναντήσεις αυτές επίσης τους έθεσα υπόψη  Πρόταση-Λύση για τα κόκκινα δάνεια σύμφωνα με την οποία καθώς οι τράπεζες θα πουλούσαν τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια στα «distress funds» σε ιδιαίτερα χαμηλές τιμές ( κάτω από το 10% της αξίας τους) θα έπρεπε να θεσμοθετηθεί υποχρεωτικό δικαίωμα προτίμησης  για τους δανειολήπτες  και τους εγγυητές τους για εξαγορά του δανείου τους στην τιμή πρώτης προσφοράς που θα έκαναν τα κοράκια.

Επιπλέον και επειδή μπορεί οι δανειολήπτες να μην έχουν ούτε αυτά τα χρήματα, θα έπρεπε να δημιουργηθεί ένα Δημόσιο Ταμείο στο οποίο να καταφεύγουν οι δανειολήπτες για να λάβουν τα ποσά που πρέπει να πληρώσουν προκειμένου να εξαγοράσουν το δάνειό τους. Για τον λόγο αυτόν η κυβέρνηση θα έπρεπε να διαθέσει ποσό τουλάχιστον 4,5 δις ευρώ από το ποσό των  24 δισ. ευρώ που περίσσεψαν από την ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών στα πλαίσια του τρίτου δανειακού πακέτου, προικοδοτώντας έτσι το νέο Δημόσιο Ταμείο που θα αποτελούσε  πλέον ένα ισχυρό εργαλείο χρηματοδοτικής στήριξης των δανειοληπτών προκειμένου  να μην χάσουν τα σπίτια τους.

Σημειωτέον την παραπάνω Πρόταση-Λύση ανέλυσα και στη κοινή συνεδρίαση της FAWG με την Επιτροπή Ευρωπαϊκών Υποθέσεων της Ελληνικής Βουλής που έγινε στη Βουλή στις 30/3/2016.

Παρά ταύτα η κυβέρνηση δεν δέχθηκε την Πρότασή μου αν και ο Ντράγκι απαντώντας στις 4/5/2016 στην παραπάνω Γραπτή μου Ερώτηση επισήμανε με σαφή και κατηγορηματικό τρόπο ότι «στο Μνημόνιο Συνεννόησης που έχει υπογραφεί με την Ελλάδα δεν περιλαμβάνεται ειδική απαίτηση η οποία να υποχρεώνει τις Ελληνικές τράπεζες να πωλούν τα μη εξυπηρετούμενα δάνειά τους», αφήνοντας ορθάνοικτο το ενδεχόμενο της παραπάνω λύσης για τη χώρα μας.

Στη συνέχεια και καθώς ο Ντράγκι προωθούσε την ίδρυση Ταμείου για τα κόκκινα δάνεια στην Ιταλία επανάφερα την πρότασή μου για την ίδρυση ενός Δημόσιου Ταμείου για τα κόκκινα δάνεια στην Ελλάδα (Κυριακάτικη KontraNews, 31/07/2016), το οποίο θα προχωρούσε στην αγορά των κόκκινων δανείων στην τιμή πρώτης προσφοράς που θα έκαναν τα κοράκια και στη συνέχεια θα έδινε την ευκαιρία στους δανειολήπτες να αγοράσουν στην τιμή αυτή το δάνειό τους και να σώσουν τα σπίτια τους.

Την παραπάνω Πρόταση-Λύση επανέφερα σε επίπεδο Ευρωβουλής και εκτός αυτής αρκετές φορές όπως:

1.Στις 12/10/2016 προς τον Μπενουά Κερέ, μέλος της Εκτελεστικής Επιτροπής της ΕΚΤ, στα πλαίσια της (FAWG).

2.Στις 5/10/2017 στην Ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στο Στρασβούργο.

3.Στις 25/10/2017 προς τον Αντιπρόεδρο της Κομισιόν Ντομπρόφσκις στην Ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στο Στρασβούργο.

4.Στις 11/9/2018 προς τον Αλέξη Τσίπρα ενώπιον της Ολομέλειας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ξανά στο Στρασβούργο.

5.Στις 29/1/2019 προς τον Μάριο Ντράγκι ενώπιον της Επιτροπής Οικονομικής και Νομισματικής Πολιτικής του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.

Μάλιστα τότε ο Ιταλός ανέφερε ότι «όσοι δανειολήπτες έχουν προβλήματα φτώχειας θα πρέπει να βοηθηθούν και το ζήτημα των κόκκινων δανείων να αντιμετωπιστεί με κοινωνική ευαισθησία και με σεβασμό στις κοινωνικές ανάγκες, χωρίς όμως να καταστραφεί το τραπεζικό σύστημα». Επίσης, δεν απέκλεισε τόσο τη δημιουργία Κρατικού Ταμείου Σωτηρίας Δανειοληπτών, αρκεί να είναι συμβατό με τους κανόνες της ΕΕ για τις κρατικές ενισχύσεις, όσο και την εφαρμογή του γνωστού κυπριακού μοντέλου αγοράς των δανείων από τους ίδιους τους δανειολήπτες (iefimerida.gr 29/1/2019).

Το ευτράπελο βέβαια είναι ότι στις 25 Ιουνίου 2018 αφού η Κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ είχε επιστρέψει πλέον στην τρόικα μέρος του δανείου που είχε περισσέψει από τα 86 δις ευρώ του τρίτου δανειακού πακέτου, σε νέα συνάντηση της ίδιας Ομάδας των Ευρωβουλευτών (FAWG) με τον Διοικητή της ΤτΕ και αφού έθεσα ξανά την Πρότασή-Λύση στον Γ. Στουρνάρα αυτός απάντησε καρφώνοντας  την κυβέρνηση Τσίπρα-Καμμένου ότι αν είχε στη διάθεσή του ποσό 24 δις ευρώ θα είχε λύσει το ζήτημα των κόκκινων δανείων!!!.

Το ερώτημα βεβαίως είναι γιατί δεν αποδέχθηκε την παραπάνω Πρόταση-Λύση που του διατυπώσαμε στη συνάντηση της 30^ης Μαρτίου 2016.

Σε κάθε περίπτωση θεωρώ ότι ενόψει της επερχόμενης οικονομικής κρίσης λόγω πανδημίας η Πρότασή μας είναι επίκαιρη όσο ποτέ.

Τα κόκκινα δάνεια σήμερα ανέρχονται σε 66-67 δις ευρώ ενώ στο τέλος Σεπτεμβρίου 2019, σύμφωνα με στοιχεία της ΤτΕ,  ήταν 71 δις ευρώ εκ των οποίων 7 δις ευρώ καταναλωτικά, 24 δις ευρώ στεγαστικά και 39,5 δις ευρώ επιχειρηματικά (Η Ναυτεμπορική 17/2/2020, σελ. 5).

Καλούμε λοιπόν την κυβέρνηση από το περίφημο μαξιλάρι των 37 δις ευρώ που άφησε η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ να διαθέσει 4,5 δις ευρώ για τη δημιουργία Δημόσιου Ταμείου Σωτηρίας Δανειοληπτών το οποίο να αγοράσει τα κόκκινα στεγαστικά και επιχειρηματικά δάνεια στην τιμή πρώτης προσφοράς που κάνουν τα κοράκια και εν συνεχεία με βάση το κυπριακό μοντέλο να πουλήσει στην ίδια τιμή τα δάνεια στους δανειολήπτες για να σώσουν τα σπίτια τους και τις επιχειρήσεις τους.

Η δική μας Πρόταση-Λύση σώζει τα σπίτια των Ελλήνων ενώ το περίφημο σχέδιο Ηρακλής που στηρίζει η κυβέρνηση κοστίζει πάνω από 12 δις ευρώ και το μόνο που κάνει είναι να σώζει για άλλη μια φορά τις Τράπεζες και να δίνει τροφή στα κοράκια να αρπάξουν τα σπίτια των Ελλήνων.

Άλλωστε για να μείνουμε σπίτι πρέπει να έχουμε σπίτι.

Επιστήμονες είχαν προειδοποιήσει (και προειδοποιούν) ότι θα χτυπήσει νέα ιική πανδημία, που εκτός από τις ανθρώπινες απώλειες θα έχει τεράστιο οικονομικό και πολιτικό κόστος και θα επηρεάσει καθέναν από εμάς άμεσα και με δυσάρεστους τρόπους. Αλλά μάλλον δεν λαμβάνονται τα αναγκαία μέτρα. Από την άλλη, η παραπληροφόρηση7 έλαβε διαστάσεις επιδημίας.

Του Κωνσταντίνου Τριανταφυλλίδη

Από τις πρώτες περιγραφές στα ΜΜΕ για ιογενή πνευμονία στην πόλη Γουχάν της Κίνας υπήρξαν συζητήσεις σχετικά με την προέλευση του ιού SARS-CoV-2 που προκαλεί την πνευμονία COVID-19. Αμέσως άρχισαν συζητήσεις για την πιθανή προέλευσή του. Σε αρκετά ΜΜΕ, στο διαδίκτυο, αλλά και από επίσημα χείλη διατυπώθηκαν απόψεις ότι ο ιός κατασκευάστηκε σε κάποιο μυστικό εργαστήριο ως βιολογικό όπλο για να εξοντωθεί επιλεκτικά κάποιος μελλοντικός εχθρός, αλλά στη συνέχεια ξέφυγε τυχαία στο περιβάλλον ή είναι το αποτέλεσμα της επίδρασης ηλεκτρομαγνητικών ακτινοβολιών που προκαλούνται από δίκτυα 5G.

Τα τελευταία χρόνια είδη κορωνοϊών που προέρχονται από ζώα πέρασαν από είδος σε είδος ζώου και τελικά πρόσβαλαν τον άνθρωπο, με κύρια δεξαμενή προέλευσης τις νυχτερίδες, π.χ. ο ιός SARS-CoV-1 (προέλευση Κίνα), SARS-CoV-2 (προέλευση Κίνα), οι οποίοι μπορεί να προκαλέσουν σοβαρά κλινικά συμπτώματα. Από την άλλη, οι HKU1, NL63, OC43 και 229E σχετίζονται με ήπια κλινικά συμπτώματα. Άλλες επιδημίες που ξεκίνησαν από την Ν.Α. Ασία είναι: Η γρίπη των πτηνών Α (Η5Ν1) που για πρώτη φορά εμφανίστηκε το 1997 στο Χονγκ Κονγκ, η γρίπη τύπου Α του Χονγκ Κονγκ (1968), καθώς και η Ασιατική γρίπη, τύπου Α (1957).
Αν και επιστήμονες (βλέπε παρακάτω) είχαν προειδοποιήσει επανειλημμένα ότι οι αγορές εξωτικών ζώων της Ν.Α. Ασίας, και ειδικότερα της πόλης Γουχάν της Κίνας, αποτελούν εν δυνάμει υγειονομική βόμβα, η εμφάνιση της επιδημίας ήρθε στις αρχές Δεκεμβρίου 2019. Κινέζος γιατρός – που πέθανε, είχε παρατηρήσει περιστατικά ιογενούς πνευμονίας τύπου κορωνοϊού στην πόλη Γουχάν σε εργαζόμενους στις λαϊκές αγορές που χειρίζονταν νωπά προϊόντα. Ακόμη χειρότερα, η Κίνα απέκρυψε8 την αρχική εξάπλωση του ιού.

Ειδικότερα, σε εργασία που δημοσιεύτηκε το 2015 και ένας από τους ερευνητές εργαζόταν στο Ινστιτούτο Ιολογίας της Ακαδημίας επιστημών της πόλης Γουχάν συμπεραίνεται: Ανακαλύφθηκε1 ένας νέος ιός τύπου SARS που μπορεί να μεταπηδήσει από ξενιστές νυχτερίδες απευθείας στους ανθρώπους χωρίς μάλιστα να υποστεί νέες μεταλλάξεις. Τα αποτελέσματα αυτά υποδηλώνουν πιθανό κίνδυνο επανεμφάνισης ιού τύπου SARS-CoV από τους κορονοϊούς που κυκλοφορούν σήμερα σε πληθυσμούς νυχτερίδων!!!! Παρά ταύτα, η Κίνα απαγόρευσε το εμπόριο νυχτερίδων για κατανάλωση μόλις την 25η Φεβρουαρίου 2020. Αλλά, σύμφωνα με την Washington Times, στις Κινέζικες λαϊκές αγορές εξακολουθούσαν (30/3/2020) να πωλούνται πάλι νυχτερίδες για κατανάλωση (https://www.washingtontimes.com/…/-scene-british-reporters…/).

Ο πρώτος τεκμηριωμένος υπότυπος H16N3 του ιού της γρίπης των πτηνών απομονώθηκε το 1975 και είναι επί του παρόντος ανιχνεύσιμος σε πολλές χώρες σε όλο τον κόσμο. Ωστόσο, ο επιπολασμός, τα βιολογικά χαρακτηριστικά και η απειλή για τον άνθρωπο του υπότυπου H16N3 του ιού της γρίπης των πτηνών στην Κίνα παραμένουν ελάχιστα κατανοητά. Για να εξεταστεί1 και 2 η δυνητική απειλή για τους ανθρώπους του υπότυπου H16N3, οι ερευνητές πραγματοποίησαν εκτεταμένη επιτήρηση της γρίπης των πτηνών σε μεγάλες συγκεντρώσεις αγρίων πτηνών στην Κίνα από το 2017-2019. Τα ευρήματα δημοσιεύτηκαν το 2020.

Οι ερευνητές απομόνωσαν2 δύο στελέχη ιού γρίπης υπότυπου H16N3. Οι ιοί αυτοί μπορούν να δεσμευτούν σε υποδοχείς κυττάρων τύπου ανθρώπου και πτηνών. Οι δοκιμασίες δέσμευσης υποδοχέα έδειξαν ότι οι δύο ιοί H16N3 παρουσιάζουν διπλά προφίλ δέσμευσης υποδοχέα, δηλ. είναι ικανοί να συνδέονται με υποδοχείς τύπου ανθρώπου και πτηνών. Κατά συνέπεια, είναι απαραίτητο να αυξηθεί η παρακολούθηση της εμφάνισης και της εξάπλωσης του υπότυπου της γρίπης των πτηνών H16N3.
Βέβαια, το παράδειγμα εμφάνισης κορωνοϊών δεν περιορίζεται στους ανθρώπους. Μια νέα ομάδα 1 CoV που ονομάζεται σύνδρομο οξείας διάρροιας χοίρων CoV (SADS-CoV) προέκυψε πρόσφατα3 από νυχτερίδες που προκάλεσαν απώλεια πάνω από 20.000 χοίρους στην επαρχία Γκουανγκντόνγκ της Κίνας (2018). Πιο ανησυχητικά, πολλοί όμοιοι με το SARS κορονοϊοί κυκλοφορούν σε είδη δεξαμενών που μπορούν να χρησιμοποιήσουν υποδοχείς κυττάρων του ανθρώπου και να αναπαράγονται αποτελεσματικά σε ανθρώπινα πνευμονικά κύτταρα χωρίς προσαρμογή (2015-2016)). Η παρουσία αυτών των «προ-επιδημικών» ζωονοσογόνων στελεχών προμηνύει την εμφάνιση και την επιδημική πιθανότητα επιπρόσθετων ιών SARS στο μέλλον.

Τέλος, πολύ πρόσφατα, ερευνητές στο Σμιθσόνιαν (Smithsonian) Ινστιτούτο στην Ουάσιγκτον ανακάλυψαν6 (ερευνητικό πρόγραμμα PREDICT) για πρώτη φορά έξι νέους κορονοϊούς σε νυχτερίδες στη Μυανμάρ (άλλοτε Βιρμανία ή Μπούρμα), που είναι μία χώρα της ΝΑ Ασίας.
Τα προηγούμενα στοιχεία, μαζί με τα γενετικά4 στοιχεία Κινέζων και Αμερικάνων υποδεικνύουν ότι ο νέος κορωνοϊός είναι μάλλον προϊόν της φύσης και όχι εργαστηριακό γενετικό προϊόν. Τέλος, σε άρθρα4 και 5, αποδεικνύεται γιατί ο ιός δεν είναι εργαστηριακό δημιούργημα.

Υστερα από τα προηγούμενα, ακόμη και εάν ο ιός κατασκευαζόταν σε εργαστήριο βιολογικών όπλων και στη συνέχεια ξέφυγε τυχαία στο περιβάλλον δεν επιλύει το επιτακτικό πρόβλημα, γιατί η ΝΑ Ασία είναι η βασική εστία εκκίνησης πολλών μολυσματογόνων ασθενειών εδώ και 1.000 χρόνια. Αυτό σημαίνει ότι είναι καιρός να συνειδητοποιήσουμε ότι κινδυνεύουμε από μελλοντικές πανδημίες να χτυπήσουν την ανθρωπότητα (υπολογίζεται ότι κάθε 30 χρόνια έχουμε μια νέα επιδημία/πανδημία ιού γρίπης) και πρέπει να προετοιμάζεται γι αυτό. Στο πλαίσιο αυτής της πανδημίας όλοι είμαστε μέρος ενός πρωτόγνωρου κοινωνικού πειράματος που θα επηρεάσει σημαντικά το μέλλον της δημοκρατίας, της οικονομίας και των ατομικών ελευθεριών μας.

Δεδομένης της ποικιλομορφίας των στελεχών του κορωνοϊού CoV στις δεξαμενές ζωονόσων και της τάσης για ανάδυση, απαιτούνται σαφώς δραστικά αντιικά φάρμακα για την ταχεία απόκριση σε νέες επιδημίες του CoV σε ανθρώπους και κατοικίδια ζώα, αλλά και λήψη δραστικών και αυστηρών μέτρων από τις χώρες της NA Ασίας για να μην αναδυθούν άλλοι ύπουλοι και φονικοί ιοί.

Παρόλα αυτά, το μήνυμά μου προς τους αναγνώστες του άρθρου είναι: Αντί να συζητούμε τους μελλοντικούς κινδύνους μοιρολατρικά, είναι καιρός οι ειδικοί επιστήμονες και οι ενημερωμένοι και υπεύθυνοι πολίτες να πιέσουν τους πολιτικούς και να ληφθούν αποφάσεις για να μπορεί ο ΟΗΕ ή ο ΠΟΥ να στείλει επιθεωρητές για ελέγχους στα ύποπτα κράτη για διαχείριση των πληθυσμών των νυχτερίδων και άλλων ζώων καθώς και τον μη συγχρωτισμό ανθρώπων, και από την άλλη να τηρείται η διεθνής συμφωνία για τη μη ανάπτυξη, παρασκευή, αποθήκευση, χρήση και εξάπλωση χημικών ή βιολογικών όπλων.

Δυστυχώς τα μαντάτα δεν είναι ελπιδοφόρα, μια και οι πλουσιότερες χώρες του κόσμου – που ανήκουν στις ομάδες G7 και G20 σε πρόσφατες συναντήσεις τους- δεν μπόρεσαν να καταλήξουν σε κοινή θέση για τον νέο κορωνοϊό.

*Ο Κωνσταντίνος Τριανταφυλλίδης είναι ομότιμος Καθηγητής Γενετικής και Γενετικής του ανθρώπου στο τμήμα Βιολογίας του Αριστοτέλιου Πανεπιστήμιου Θεσσαλονίκης

1. Βιβλιογραφία. Vineet D Menachery, Boyd L Yount, Kari Debbink, Sudhakar Agnihothram, Lisa E Gralinski, Jessica A Plante, Rachel L Graham, Trevor Scobey, Xing-Yi Ge, Eric F Donaldson, Scott H Randell, Antonio Lanzavecchia, Wayne A Marasco, Zhengli-Li Shi, Ralph S Baric. A SARS-like cluster of circulating bat coronaviruses shows potential for human emergence. Nature Medicine, 2015; DOI: 10.1038/nm.3985
2. Yulei Li, Minghui Li, Jingman Tian, Yaping Zhang, Xiaoli Bai, Xiaoliang Wang, Jianzhong Shi, Yumei Wang, Long Ma, Cen Yang, Yanbing Li. Characteristics of the first H16N3 subtype influenza A viruses isolated in western China. Transboundary and Emerging Diseases, 2020; DOI: 10.1111/tbed.13511
3. Timothy P. Sheahan. An orally bioavailable broad-spectrum antiviral inhibits SARS-CoV-2 in human airway epithelial cell cultures and multiple coronaviruses in mice. Science Translational Medicine 06 Apr 2020 eabb: 5883. DOI: 10.1126/scitranslmed.abb5883
4. The proximal origin of SARS-CoV-2, by Kristian G. Andersen. Nature Medicine (2020).
5. Καθηγητής καταρρίπτει τη συνωμοσιολογία: Γιατί ο κορονοϊός δεν κατασκευάστηκε σε εργαστήριο. https://www.ethnos.gr/…/95487_kathigitis-katarriptei-ti-syn…
6. Marc T. Valitutto, et al. Detection of novel coronaviruses in bats in Myanmar. PLOS ONE, 2020; 15 (4): e0230802 DOI: 10.1371/journal.pone.0230802
7.Jason Shepherd. Misinformation goes Viral https://medium.com/s…/misinformation-goes-viral-1aad951e4492
8. H. Holden Thorp (24/4/2020). Why WHO?. Science . 368, Issue 6489, pp. 341

O Γιώργος Βέλμαχος, καθηγητής Χειρουργικής στο Χάρβαρντ των ΗΠΑ και διευθυντής του κέντρου τραύματος στο Γενικό Νοσοκομείο Μασαχουσέτης (το περίφημο Massachusetts General Hospital), έχει έναν τρόπο να βλέπει τη θετική πλευρά σε κάθε δύσκολη κατάσταση. «Μετριόμαστε στα δύσκολα οι άνθρωποι και τότε είναι οι στιγμές που γεννιούνται οι πραγματικοί ήρωες» λέει μιλώντας στο «Βήμα» σε μια αποκλειστική συνέντευξη από τη Βοστώνη.

Το νοσοκομείο που διευθύνει (το έχουμε δει σε πολλές αμερικανικές τηλεοπτικές σειρές ή ταινίες) είναι νοσοκομείο αναφοράς για τα κρούσματα της πανδημίας. Δύο νέες μονάδες έχουν ανοίξει για τους νοσούντες από κορωνοϊό, το ιατρικό προσωπικό κάνει διπλές και τριπλές βάρδιες, 2.000 γιατροί και 22.000 εργαζόμενοι βρίσκονται στο πόδι. Ο επιπλέον φόρτος εργασίας βέβαια είναι «κατά έναν περίεργο τρόπο καλοδεχούμενος και διεκπεραιώσιμος, γιατί αυτό που κάνουμε είναι αυτό που μας γεμίζει, που μας χαρίζει υπερηφάνεια και αυτοσεβασμό» εξομολογείται ο ίδιος ο κ. Βέλμαχος.

Αποκαλύπτει μάλιστα ότι τα μαθηματικά μοντέλα που έχουν αναπτύξει Χάρβαρντ και ΜΙΤ δείχνουν περιορισμό της πανδημίας ως το τέλος του καλοκαιριού. Και μετά τι; «Με ανησυχεί το γεγονός ενός ανυπόμονου κοινού και μιας απελπισμένης οικονομίας που θα θελήσουν να κερδίσουν το χαμένο έδαφος του κέρδους, της διασκέδασης και των διακοπών αμέσως μόλις αρθούν τα μέτρα» δηλώνει. Η ανάκαμψη της επιδημίας όμως είναι πιθανή. «Ας αποδεχθούμε ότι πρέπει να τρέξουμε μαραθώνιο, όχι 100 μέτρα» λέει χαρακτηριστικά. Στις ΗΠΑ, όπως περιγράφει, οι κίνδυνοι τις τελευταίες εβδομάδες έχουν αυξηθεί και όπως σε κάθε περίοδο κρίσης, «χτυπούν» από παντού: μεταξύ αυτών, αύξηση κρουσμάτων ενδοοικογενειακής βίας και της βίας γενικότερα σε μια κοινωνία στην οποία η οπλοφορία είναι νόμιμη. Ο κ. Βέλμαχος ωστόσο μεταφέρει στην Ελλάδα μήνυμα αισιοδοξίας και λέει ότι «η επιστήμη θα νικήσει».

Πώς είναι οι δρόμοι της Βοστώνης αυτές τις ημέρες;

«Αδειοι. Ερημικοί. Αλλά, τι περίεργο. Αυτή η ερημιά δεν φέρνει κατάθλιψη. Φέρνει σιγουριά, αισιοδοξία ότι όλοι οι πολίτες υπακούν τις προσταγές της πολιτείας. Οτι αυτή τη φουρτούνα θα την αντιμετωπίσουμε όλοι μαζί. Οτι όλοι μαζί πρέπει να πειθαρχήσουμε, να υπομείνουμε, να αναμείνουμε. Οι άδειοι δρόμοι της Βοστώνης δεν στέλνουν μηνύματα φόβου. Στέλνουν μηνύματα αυτοσυγκράτησης και αποφασιστικότητας».

Πότε βλέπετε να τελειώνει αυτή η κρίση; Το καλοκαίρι θα έχουμε μια μικρή παύση, ώστε να έχουν οι ερευνητές τον χρόνο που χρειάζονται για να δουλέψουν πιο ήρεμα αναζητώντας το εμβόλιο;

«Στο νοσοκομείο μου έχουμε γιατρούς του Χάρβαρντ που συνεργάζονται με αναλυτές του ΜΙΤ και έχουν υπολογίσει με εξαιρετική ακρίβεια τις καμπύλες διάδοσης και εξασθένησης του ιού. Μέχρι στιγμής, τα αλγοριθμικά μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης που έχουν φτιάξει μας έδωσαν αρκετά ακριβείς προβλέψεις, αλλά όχι 100%. Κανένας δεν γνωρίζει με μεγάλη ακρίβεια, διότι η εξάπλωση της νόσου εξαρτάται από μύριους παράγοντες, συμπεριλαμβανομένων γενετικών, κοινωνικών, οικονομικών, ιατρικής ετοιμότητας, γεωγραφικών και κλιματολογικών. Με επιφύλαξη λοιπόν πιστεύω ότι το καλοκαίρι θα φέρει σημαντική μείωση των κρουσμάτων, ίσως πολύ σημαντική. Με ανησυχεί το γεγονός ενός ανυπόμονου κοινού και μιας απελπισμένης οικονομίας που θα θελήσουν να κερδίσουν το χαμένο έδαφος του κέρδους, της διασκέδασης και των διακοπών αμέσως μόλις αρθούν τα μέτρα. Η ιστορία μάς έχει διδάξει ότι η ανάκαμψη της επιδημίας είναι πιθανή. Ας αποδεχθούμε ότι πρέπει να τρέξουμε μαραθώνιο, όχι 100 μέτρα. Εάν κρατηθούμε δυνατοί και κοιτάξουμε μακριά, θα νικήσουμε. Την ίδια στιγμή όμως ο επιστημονικός αναβρασμός είναι εντυπωσιακός. Στο δικό μας πανεπιστήμιο υπάρχουν αμέτρητοι ερευνητές που δουλεύουν ακατάπαυστα. Η αιχμή του ερευνητικού δόρατος αυτή τη στιγμή είναι 80 «σούπερ ερευνητές», οι οποίοι έχουν χωριστεί σε 8 ομάδες δέκα ατόμων, η καθεμία με την αποστολή να δώσει τάχιστη λύση σε κάθε πρόβλημα που αφορά τη νόσο: εμβόλιο, θεραπείες, γρήγορο τεστ, εναλλακτικές λύσεις. Είμαι σίγουρος ότι τα αποτελέσματα θα είναι θεαματικά και γρήγορα. Ας αναφερθεί εδώ ότι η χρηματική βοήθεια που έχει προσφερθεί προς αυτή την έρευνα από πλούσιους δωρητές αλλά και από απλούς ανθρώπους είναι συγκινητική. Είμαστε όλοι ένα και όλοι κάνουμε το χρέος μας».

Ενα σχόλιο για τους Ντόναλντ Τραμπ και Μπόρις Τζόνσον; Η κρίση ανέδειξε και στις ΗΠΑ τοπικούς ήρωες. Τι λέτε για την περίπτωση του κυβερνήτη της Νέας Υόρκης;

«Μετριόμαστε στις στιγμές της δυστυχίας και της απόγνωσης, όχι όταν όλα πάνε καλά. Εκεί, στις δύσκολες στιγμές αναδύεται ο κρυμμένος εαυτός μας, ο πραγματικός. Οχι αυτός που καλύπτεται από χαμόγελα και εύκαιρα λόγια, αλλά αυτός που καθορίζει τη στάση μας την ώρα της κρίσης. Σε τέτοιες ώρες γεννιούνται ήρωες, γιατί αυτόματα, αβίαστα βγαίνουν μπροστά και κουβαλούν το φορτίο πολλών. Μέσα από τη δοκιμασία του κορωνοϊού είδαμε ανθρώπους που έγιναν σύμβολα δύναμης και ελπίδας και άλλους που έδωσαν παράδειγμα προς αποφυγήν. Ελπίζουμε να υπάρξει ανταμοιβή και τιμωρία».

Σας θύμισε καθόλου η περίοδος αυτή, μέσα στο νοσοκομείο σας, την 11η Σεπτεμβρίου;

«Η τωρινή κατάσταση μου έφερε αναπόφευκτα στον νου τις εικόνες της βομβιστικής επίθεσης της Βοστώνης. Οπως και τότε, τα νούμερα ασύλληπτα, οι ανάγκες τεράστιες, η αδρεναλίνη στο φουλ. Οπως και τότε, άπειρες στιγμές θάρρους και αυτοθυσίας, προσφοράς και ανιδιοτέλειας. Οπως και τότε, ο τεράστιος οργανισμός του νοσοκομείου δούλεψε σαν καλολαδωμένη μηχανή. Ημασταν τότε και τώρα προετοιμασμένοι, ήρεμοι, οργανωμένοι. Ομως πόσο διαφορετικές καταστάσεις! Τότε όλα έγιναν σε μια στιγμή και τελείωσαν. Τώρα ξέρουμε ότι η επόμενη στιγμή μπορεί να είναι χειρότερη από την προηγούμενη. Τότε παλέψαμε έναν εχθρό που τον γνωρίζαμε, την αιμορραγία. Είχαμε αντίδοτο, την εγχείρηση. Τώρα παλεύουμε έναν εχθρό πρωτόγνωρο. Ούτε όλη τη γνώση έχουμε, ούτε τα κατάλληλα όπλα. Τότε τα καταφέραμε καλά. Δεν χάσαμε κανέναν. Ολοι οι άνθρωποι που έφτασαν στο νοσοκομείο, ακόμη και με βαριές αιμορραγίες, κρατήθηκαν στη ζωή. Τώρα θρηνούμε θύματα. Εχουμε ρίξει τη θνησιμότητα σε πολύ χαμηλά επίπεδα, αλλά και όχι στο μηδέν. Ανθρωποι έφυγαν και φεύγουν. Δεν μπορούμε να τους σώσουμε όλους. Και ανάμεσα σε αυτούς κι εμείς. Γιατροί και νοσηλεύτριες και πάροχοι υγείας αρρωσταίνουν και πεθαίνουν. Αλλά κανείς δεν σταματάει τη μάχη».

Τι θα στέλνατε ως μήνυμα στους Ελληνες;

«Μήνυμα αισιοδοξίας, διότι πιστεύω ακράδαντα ότι η επιστήμη θα νικήσει. Η γνώση για την επιδημία, τους μηχανισμούς μετάδοσης και τις πιθανές θεραπείες παράγεται σε ρυθμούς ιλιγγιώδεις. Χωρίς υπερβολή, μαθαίνουμε καινούργια στοιχεία με την ημέρα, την ώρα. Τα πράγματα που ήξερα πριν από μια εβδομάδα για τη νόσο μού φαίνονται τώρα τόσο παλιά, λες και έχουν περάσει χρόνια. Δεν έχω καμία αμφιβολία ότι είτε μέσω φαρμάκων, είτε μέσω εμβολίων, θα εξαλείψουμε τη νόσο. Αρκετά σύντομα. Ως Ελληνας αισθάνομαι ιδιαίτερα υπερήφανος για το πώς χειρίστηκε η χώρα μας την κρίση. Η Ελλάδα λάμπει σαν άστρο σε έναν βαρύ, σκούρο ουρανό. Ενώ η υποτιθέμενα πιο πλούσια χώρα στον κόσμο σκάβει μαζικούς τάφους, η πατρίδα μας έχει τιθασεύσει τη διασπορά του ιού σε αξιοθαύμαστα επίπεδα. Οι αποφάσεις που έχουν παρθεί, η ενημέρωση που γίνεται και τα συστήματα που έχουν δημιουργηθεί δείχνουν ότι η ηγεσία ενδιαφέρεται και κατανοεί. Και γι’ αυτό ο κόσμος ανταποκρίνεται με σεβασμό προς τους θεσμούς και εκτίμηση προς την κρατική προσταγή».

Πώς είναι αυτές τις ημέρες η καθημερινότητά σας στο Mass General; Εφερε αυτή η κρίση μια ευκαιρία να αντιληφθούμε και τα ελλείμματα στα υγειονομικά συστήματα των κοινωνιών μας;

«Εγώ προσφέρω τη γνώμη από την πλευρά του χειρουργού. Η δουλειά μου αρχίζει σε «χειρουργικές» ώρες, γύρω στις 6 π.μ., παρ’ όλο που τα περισσότερα χειρουργεία είναι κλειστά γιατί οι προγραμματισμένες εγχειρήσεις έχουν αναβληθεί. Για εμάς όμως, τους χειρουργούς τραύματος και επειγόντων, η δουλειά αυξήθηκε, δεν μειώθηκε. Ενώ το τραύμα από τροχαία ατυχήματα έχει μειωθεί, το τραύμα από διαπροσωπική βία εξακολουθεί και πιθανόν αυξάνεται. Ο εκνευρισμός, η αβεβαιότητα, η οικονομική δυσπραγία δημιουργούν μια κατάσταση έντασης, που πολλές φορές εκτονώνεται με βία. Συγχρόνως οι πωλήσεις των όπλων εκτοξεύθηκαν! Σε μια χώρα που επιτρέπει την οπλοφορία, οι πολίτες συνδυάζουν την κοινωνική κρίση με ανάγκη για αυτοάμυνα. Είναι λυπηρό, αλλά πραγματικό. Ενώ στατιστικές μελέτες δεν έχουν ακόμη τεκμηριώσει το φαινόμενο, πολλοί συνάδελφοί μου παρατηρούν αύξηση στα κρούσματα οικογενειακής βίας, βίας εναντίον γυναικών και γενικά διατιτραίνοντος τραύματος (διαμπερούς τραύματος). Από την άλλη πλευρά, οι χειρουργικές επείγουσες παθήσεις, που δεν είναι τραυματικής αιτιολογίας, όπως οι αποφράξεις εντέρου, αιμορραγίες, διατρήσεις, φλεγμονές κ.λπ., δεν έχουν σταματήσει να υπάρχουν. Οι άνθρωποι παθαίνουν σκωληκοειδίτιδα με ή χωρίς κορωνοϊό. Παράλληλα, όλοι οι χειρουργοί τραύματος στην Αμερική είναι και εντατικολόγοι. Εχουν δηλαδή σπουδάσει εντατικολογία πέραν της χειρουργικής και επανδρώνουν μονάδες εντατικής θεραπείας όταν δεν χειρουργούν. Με την κάθετη αύξηση λοιπόν της ανάγκης για εντατική θεραπεία, οι χειρουργοί της ομάδας μου προσφέρουν τις υπηρεσίες τους νυχθημερόν στις μονάδες. Σε νοσοκομεία που έχουν μεγάλη υποδομή και εξ αυτού έχουν απορροφήσει τον κύριο όγκο των ασθενών με κορωνοϊό, σαν το δικό μας, ο φόρτος της δουλειάς είναι τεράστιος. Αλλά κατά περίεργο τρόπο είναι επίσης καλοδεχούμενος και διεκπεραιώσιμος. Αυτό που κάνουμε είναι αυτό που μας γεμίζει, που μας χαρίζει υπερηφάνεια και αυτοσεβασμό».

Πώς αντιδρούν οι νοσοκόμες, οι βοηθοί, όλοι εκείνοι που κάνουν το έργο σας ευκολότερο; Ανέδειξαν αυτές οι μέρες τους ήρωες της καθημερινότητάς μας;

«Σε αυτή την τεράστια προσπάθεια, οι γιατροί είναι μόνο ένα μέρος ενός απίστευτα δυναμικού και αλληλένδετου συνόλου. Οι νοσηλεύτριες και οι νοσηλευτές αξίζουν τον θαυμασμό όλων. Πρώτες στη μάχη, πρώτοι στην προσφορά. Και μετά όλο το προσωπικό του νοσοκομείου: τεχνικοί, τραυματιοφορείς, καθαριστές, διοικητικοί, χιλιάδες ανθρώπων, που κάθε μέρα φορούν τη μάσκα τους καθώς μπαίνουν στο νοσοκομείο μας για να κάνουν το χρέος τους προς τον άρρωστο συμπολίτη και προς τους συναδέλφους τους. Ανθρωποι απλοί, καθημερινοί, που δεν πρόκειται ποτέ να βγουν στις τηλεοράσεις και στις εφημερίδες, αλλά που προσφέρουν στον τομέα τους τόσο ουσιαστικά όσο και οι γιατροί. Στο νοσοκομείο μας υπάρχουν 2.000 γιατροί και 22.000 εργαζόμενοι. Για κάθε γιατρό αναλογούν πάνω από 10 άνθρωποι που δημιουργούν τις εξαιρετικές συνθήκες δουλειάς και επιτυχίας. Για μένα αυτοί είναι οι αφανείς αλλά πραγματικοί ήρωες».

«Η κρίση δημιουργεί εφευρετικότητα»

Στο πανεπιστήμιο διδάσκετε ηλεκτρονικά; Πώς σκέφτεστε ότι θα αλλάξει αυτή η εμπειρία τα συστήματα ανώτατης εκπαίδευσης της υφηλίου;

«Αποφάσεις που χρειάζονταν δεκάδες συσκέψεις, τώρα παίρνονται μέσα σε μερικές ώρες. Συστήματα που έπρεπε να δοκιμασθούν για χρόνια πριν από την αποδοχή, τώρα υιοθετούνται αμέσως. Η καθιέρωση των τηλεσυσκέψεων και της τηλεκπαίδευσης δημιουργήθηκε ουσιαστικά μέσα σε μία εβδομάδα. Ξυπνήσαμε ένα πρωί και μας είπαν: “Συνδεθείτε με βίντεο” και συνδεθήκαμε. Και όλα ήταν μια χαρά. Βενζίνη δεν καταναλώθηκε. Αυτοκίνητα δεν κινήθηκαν να μπλοκάρουν τους δρόμους. Ασκοπος χρόνος δεν χάθηκε σε μετακινήσεις. Πνεύματα δεν οξύνθηκαν στα κόκκινα φανάρια και στην τελευταία θέση παρκαρίσματος. Η κρίση δημιουργεί εφευρετικότητα. Βρήκαμε άλλους τρόπους να επικοινωνούμε, να παράγουμε, να διδάσκουμε, να διδασκόμαστε. Χωρίς αμφιβολία, ένα εργαστήριο ανατομίας δεν μπορεί να γίνει χωρίς προσωπική παρουσία στο εργαστήριο (ακόμα). Μια εγχείρηση δεν μπορεί να γίνει χωρίς να είναι ο χειρουργός στο χειρουργείο (ακόμα). Αλλά ποιος είναι ο λόγος να πετάνε 10 άνθρωποι από 10 διαφορετικά σημεία της Αμερικής για να συσκεφθούν για 2 ώρες σε ένα ξενοδοχείο ενός αεροδρομίου; Ποιος είναι ο λόγος να έρχεται ένας άνθρωπος στον γιατρό οδηγώντας μία ώρα μπρος και μία ώρα πίσω για να γράψει μια συνταγή; Γιατί πρέπει 50 φοιτητές να βρίσκονται την ίδια στιγμή σε μια αίθουσα για να ακούσουν μια διάλεξη; Πόσο χρόνο και χρήμα μπορούμε να εξοικονομήσουμε από την ελαχιστοποίηση των άσκοπων μετακινήσεων; Την ίδια στιγμή, θα πρέπει να είμαστε προσεκτικοί ως προς την ακόρεστη διάθεση των ηλεκτρονικών μέσων να καταβροχθίσουν κάθε έννοια αυθεντικής ανθρώπινης επικοινωνίας. Υπάρχουν όρια και ισορροπίες. Αλλά αυτό είναι ένα άλλο μεγάλο κεφάλαιο».